Σε διαθεσιμότητα τέθηκε ο γενικός εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ), Καρίμ Χαν, μετά την ολοκλήρωση της πειθαρχικής διαδικασίας που πυροδότησαν οι σε βάρος του καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση.
09 Ιουνίου 2026
Ο ΠΑΚΙΣΤΑΝΟΣ ΠΟΥ ΖΗΤΑΕΙ ΝΑ ΣΥΛΛΗΦΘΕΙ Ο ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ😆🤡Χάγη: Σε διαθεσιμότητα ο γενικός εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου – Kαταγγελίες-σοκ για σεξουαλική κακοποίηση
Σε διαθεσιμότητα τέθηκε ο γενικός εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ), Καρίμ Χαν, μετά την ολοκλήρωση της πειθαρχικής διαδικασίας που πυροδότησαν οι σε βάρος του καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση.
Μουντιάλ 2026: Αυτά είναι τα 16 γήπεδα του Παγκοσμίου Κυπέλλου
Τα γήπεδα που θα φιλοξενήσουν τους αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026 είναι συνολικά 16, με το ενδιαφέρον να στρέφεται ιδιαίτερα στο «MetLife Stadium» στο Νιου Τζέρσεϊ της Νέας Υόρκης, το οποίο θα υποδεχθεί τον μεγάλο τελικό της διοργάνωσης στις 19 Ιουλίου 2026.
ΑΣΕΠ: Άδειασαν οι πίνακες από 20.000 εκπαιδευτικούς - «Καμπανάκι» για τη νέα σχολική χρονιά
Η μεγάλη πτώση των αιτήσεων ανοίγει ξανά τη συζήτηση για μισθούς, στέγαση, εργασιακή εξουθένωση και την ελκυστικότητα του εκπαιδευτικού επαγγέλματος
Μητσοτάκης για τα 6 χρόνια gov.gr: Όσο το κράτος γίνεται φιλικό προς τον πολίτη, τόσο περιορίζονται τα περιθώρια διαφθοράς
Με αφορμή τη συμπλήρωση έξι ετών από την εκκίνηση του gov.gr, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε σε έναν απολογισμό του ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας, επισημαίνοντας ότι η τεχνολογία απέδειξε στην πράξη πως μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη για βαθιές αλλαγές στη δημόσια διοίκηση και στην καθημερινότητα των πολιτών.
📺Γεωργιάδης ΤΡΟΛΑΡΕΙ ΤΑ ΚΟΜΜΟΥΝΙΑ🤣😆: «Η συμμορία της μιζέριας έχει παραδώσει πνεύμα-Με κήρυξαν "ανεπιθύμητο" στο Άργος Ορεστικό και μαζεύτηκαν έξι περιφερόμενοι»- Δείτε το απίστευτο πρόγραμμά του (Βίντεο)
Χθες το απόγευμα έκανα περιοδεία στο Νομό Καστοριάς και εγκαινίασα το νέο πλήρως ανακατασκευασμένο Κέντρο Υγείας στο Άργος Ορεστικό και μετά τα νέα ΤΕΠ στο Νοσοκομείο Καστοριάς. Η μεγάλη πλάκα είναι ότι αφού με είχαν κηρύξει οι κομμουνιστές «ανεπιθύμητο πρόσωπο» μαζεύτηκαν 6… pic.twitter.com/XeWqaatbDO
— Άδωνις Γεωργιάδης (@AdonisGeorgiadi) June 9, 2026
Δείτε τι έκανα μόνον χθες Δευτέρα….από το πρωί στις 09:00 ως το βράδυ μετά τις 00:00 σερί! Εγκαίνια, εγκαίνια, εγκαίνια παντού! Έχουμε στείλει την συμμορία της μιζέριας στην ανεργία με τις δράσεις μας….και προσέξτε κάτι για τις Εθνικές Εκλογές που θα έρθουν, η κομματική μου… pic.twitter.com/BoIPEe6syu
— Άδωνις Γεωργιάδης (@AdonisGeorgiadi) June 9, 2026
Δημοσκόπηση Interview: Στο 31,2% η ΝΔ, δεύτερη η ΕΛΑΣ με 16%, τρίτο το ΠΑΣΟΚ με 14,7% και οχτακομματική Βουλή
Στην πέμπτη θέση το κόμμα Καρυστιανού με 8,1% - Πρώτος με 29,4% ο Μητσοτάκης στο ερώτημα ποιον εμπιστεύεστε για πρωθυπουργό
Πρωτιά της Νέας Δημοκρατίας, την ΕΛΑΣ του Τσίπρα στη δεύτερη θέση, το ΠΑΣΟΚ στην τρίτη και μια Βουλή με οχτώ κόμματα καταγράφει δημοσκόπηση της Interview για την εφημερίδα Political.
Συγκεκριμένα στην εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος η ΝΔ συγκεντρώνει 31,2%, η ΕΛΑΣ ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα 16% και ακολουθούν το ΠΑΣΟΚ με 14,7%, η Ελληνική Λύση με 8,2%, η Ελπίδα για τη Δημοκρατία με 8,1%, το ΚΚΕ με 4,6%, η Φωνή Λογικής με 4%, η Πλεύση Ελευθερίας με 3,3%, το ΜέΡΑ25 με 2,5%, οι Δημοκράτες με 2%, ο ΣΥΡΙΖΑ με 0,6%, η Νίκη με 0,4%, η Νέα
Αριστερά με 0,4% και άλλο 4%.

Στην ίδια δημοσκόπηση γίνεται και προβολή στον αριθμό των κομμάτων (8) και των εδρών που θα πάρουν στη Βουλή με βάση τα ποσοστά αυτά.

Στην ερώτηση «αν την επόμενη Κυριακή είχαμε εκλογές, εσείς ποιο κόμμα θα ψηφίζατε;» τα ποσοστά των κομμάτων διαμορφώνονται ως εξής: , η ΝΔ με 28,3%, η ΕΛΑΣ με 14,6%, το ΠΑΣΟΚ με 12,2%, η Ελληνική Λύση με 7,5%, η Ελπίδα για τη Δημοκρατία με 7,3%, το ΚΚΕ με 4,1%, η Φωνή Λογικής με 3,7%, η Πλεύση Ελευθερίας με 3%, το ΜέΡΑ25 με 2%, οι Δημοκράτες με 1,8%, ο ΣΥΡΙΖΑ με 0,6%, η Νίκη με 0,4%, η Νέα Αριστερά με 0,4%, «άλλο» 3,8%, ενώ το ποσοστό των αναποφάσιστων κινείται στο 10,3%.

Η δημοσκόπηση αποτυπώνει, επίσης, τις απαντήσεις των πολιτών στο ερώτημα «ποιον πολιτικό αρχηγό εμπιστεύεστε περισσότερο για τη διακυβέρνηση της χώρας;», με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να είναι ξεκάθαρα πρώτος με υπερδιπλάσια διαφορά από τον επόμενο.
Συγκεκριμένα ο σημερινός πρωθυπουργός συγκεντρώνει ποσοστό 29,4% και ακολουθούν ο «Κανένας» με 17,4%, ο Αλέξης Τσίπρας με 13,6%, ο Νίκος Ανδρουλάκης με 9,7%, ο Κυριάκος Βελόπουλος με 9,6%, η Μαρία Καρυστιανού με 5%, ο Δημήτρης Κουτσούμπας με 3,3%, η Αφροδίτη Λατινοπούλου με 3%, ο Στέφανος Κασσελάκης με 2,6%, ο Γιάνης Βαρουφάκης με 2,2%, η Ζωή Κωνσταντοπούλου με 1,5%, ο Αλέξης Χαρίτσης με 1,2%, ο Σωκράτης Φάμελλος με 0,5%, ο Δημήτρης
Νατσιός με 0,5%.

Παράλληλα το 43% απαντά ότι στις εκλογές θα ψηφίσει με βάση τα προγράμματα των κομμάτων με ένα 39% να λέει ότι θα προσέλθει στην κάλπη «για να υπάρξει πολιτική αλλαγή» και το 15% να δηλώνει πως θα ψηφίσει «παραδοσιακά το κόμμα που ανήκω».
Όσον αφορά τα κόμματα του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού, το 75% για τον πρώτο και το 60% για την δεύτερη λένε ότι έχουν αρνητική ή μάλλον αρνητική εντύπωση για τα ονόματα που επελέγησαν ενώ σχεδόν 8 στους 10 απαντούν ότι θα ήταν απίθανο να ψηφίσουν ενδεχόμενο κόμμα από τον Αντώνη Σαμαρά.





📺Παύλος Μαρινάκης: Εκλογές το 2027 και νέες φοροελαφρύνσεις – Τι είπε για την παραίτηση Μπακογιάννη, έντονη κριτική στον Αλέξη Τσίπρα
Σαφές μήνυμα ότι οι εκλογές θα πραγματοποιηθούν το 2027, απορρίπτοντας τα σενάρια πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, έστειλε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, σε συνέντευξή του στο ΕΡΤnews.
📺"ΌΠΟΥ ΠΑΩ ΜΕ ΑΓΑΠΑΝΕ" ΔΗΛΩΣΕ ΠΡΟΧΘΕΣ🤣🤣«Κύμα» αποδοκιμασιών κατά του Τραμπ στους τελικούς του NBA😆😆 - Δείτε βίντεο
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε έντονες αποδοκιμασίες από το πλήθος πριν από τον τελικό του NBA στο Μάντισον Σκουέρ Γκάρντεν της Νέας Υόρκης, όπου παραβρέθηκε, σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.
Unmistakable boos for Trump when he’s shown on the MSG big screen.
— Sam Amick (@sam_amick) June 9, 2026
More from the live Finals blog here, at @TheAthletic https://t.co/PWWqtNBr56 pic.twitter.com/iOR8d4LxIc
President Trump booed during National Anthem of NBA Finals Game 3 pic.twitter.com/bimQuNGgIX
— New York Post (@nypost) June 9, 2026
Δίκη για τα Τέμπη: Απορρίφθηκε αίτημα της ΤΡΕΛΗΣ για την προσκόμιση εγγράφου σχετικά με τη δήλωση παράστασης του ελληνικού Δημοσίου
Αίτημα για την προσκόμιση εγγράφου σχετικά με την επικοινωνία μεταξύ Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και του πρώην υπουργού Μεταφορών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη, αναφορικά με τη δήλωση παράστασης για την υποστήριξη της κατηγορίας του ελληνικού Δημοσίου στη δίκη για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, απέρριψε, πριν από λίγη ώρα, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας που εκδικάζει την υπόθεση.
Πλανητάρχης συνεχώς στον... κουβά: Πόσες φορές έπεσε έξω ο Τραμπ στις προβλέψεις του για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή
Συμφωνία με το Ιράν «βλέπει» πάλι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ανάλυση του CNN απαριθμεί όλες τις φορές που ο αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι τέτοια συμφωνία είναι θέμα χρόνου και έπεσε σε όλες, τελείως έξω.
Η απουσία Σαμαρά από την κηδεία Σουφλιά και η σύγκριση Μεσσήνιου και Θεσσαλού στον χειρισμό της διαγραφής τους από τη Νέα Δημοκρατία
Σύμφωνα με τη στήλη "Big Mouth" του powergame.gr, ένας από τους λόγους που οδήγησαν τον Αντώνη Σαμαρά να μην πάει στην κηδεία του Γιώργου Σουφλιά, ίσως είναι το ότι δεν αντέχει τη σύγκριση στο πώς επέλεξαν οι δύο πολιτικοί να διαχειριστούν τη διαγραφή τους από τη ΝΔ
"Θα τρίβουμε τα μάτια μας": Οι 40 συλλήψεις, το παρασκήνιο της παραίτησης Μπακογιάννη και το δίκτυο του κυκλώματος στις πολεοδομίες που αρχίζει να αποκαλύπτεται
Η παραίτηση του γ.γ. του ΥΠΕΝ, Ευθύμιου Μπακογιάννη, είναι ίσως η αρχή ακόμα μεγαλύτερων αποκαλύψεων που θα ακολουθήσουν για το κύκλωμα στις πολεοδομίες
📺Δρυμιώτης: Βλέπω τη ΝΔ κοντά στην αυτοδυναμία από την πρώτη κάλπη, το χειρότερο σενάριο για το ΠΑΣΟΚ είναι να είναι πίσω από τον Τσίπρα
Τις εκτιμήσεις του για τα ποσοστά που θα πάρουν τα κόμματα παρουσίασε το πρωί της Τρίτης ο Ανδρέας Δρυμιώτης λέγοντας αρχικά «η τάση είναι να είναι δεύτερος ο Τσίπρας, βλέπω ότι η Νέα Δημοκρατία θα είναι κοντά στην αυτοδυναμία από την πρώτη κάλπη».
📺Τζέιμς Δαλαμάγκας: Από τις δολοφονίες στην Αυστραλία και την επικήρυξή του, στο Αίγιο, τη ζωή ως "Αντώνης" και τη σύλληψη από ένα "επιπόλαιο" λάθος (Βίντεο)
Από τη στιγμή της σύλληψης του Τζέιμς Δαλαμάγκα έχει ξεκινήσει ένας σύνθετος κύκλος νομικών διαδικασιών, καθώς το αδίκημα έχει πλέον παραγραφεί στην Ελλάδα, ωστόσο παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο έκδοσής του στην Αυστραλία
NYT: Πτώση αμερικανικού ελικοπτέρου Apache στα Στενά του Ορμούζ – «Σιγή ιχθύος» από τον Λευκό Οίκο
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, ένα επιθετικό ελικόπτερο Apache του στρατού των ΗΠΑ κατέπεσε τη Δευτέρα κοντά στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
«Φωτιά» οι καταγγελίες πολιτών για φοροδιαφυγή, διεκδικούν και μπόνους από τα πρόστιμα -Ποιους βάζει στο στόχαστρο η ΑΑΔΕ μέσω... Instagram
Δεν προλαβαίνουν να συγκεντρώνουν και να αξιολογούν στην ΑΑΔΕ τις καταγγελίες των πολιτών για μικρή ή μεγάλη φοροδιαφυγή, που δείχνουν να έχουν πάρει «φωτιά».
- απογευματινή υπερωριακή εργασία έως 95.760 ώρες και συνολική δαπάνη έως 622.440 ευρώ, για 399 ελεγκτές
- νυχτερινή υπερωριακή εργασία και εργασία κατά τις Κυριακές και εξαιρέσιμες ημέρες έως 68.736 ώρες και συνολική δαπάνη έως 536.140 ευρώ, για 237 ελεγκτές
- απασχόληση πέραν του πενθημέρου έως 32.016 ώρες και συνολική δαπάνη έως 240.120 ευρώ, για 241 ελεγκτές
- αμελλητί για 96 ώρες, εφόσον εντός του ίδιου ή του επόμενου φορολογικού έτους υπάρχει υποτροπή,
- αμελλητί για 10 ημέρες, κάθε φορά που εντός δύο φορολογικών ετών από τις πρώτες παραβάσεις, διαπιστώνεται σε οποιαδήποτε επαγγελματική εγκατάσταση του υπόχρεου από τον ίδιο έλεγχο, ότι...ξέχασε να «κόψει» ή να διαβιβάσει έστω 3 αποδείξεις στην ΑΑΔΕ.
📺Μαγευτικές εικόνες από το Διάστημα: Αστροναύτης της NASA κατέγραψε το Νότιο Σέλας να «χορεύει»
Ένα καθηλωτικό timelapse βίντεο από το εντυπωσιακό φαινόμενο του Νοτίου Σέλαος έφερε στη δημοσιότητα η αστροναύτης της NASA, Τζέσικα Μέιρ.
📺«Ενα χιλιοστό» από το Grexit - Πώς επτά μήνες διαπραγματεύσεων μας κόστισαν 100 δισ.-Ο κουρασμένος Αλέξης και η απάντηση Ολάντ
Η νύχτα που ο Ρέντσι είπε «χάσαμε» την Ελλάδα και η αποκάλυψη Γιούνκερ για το Plan B του Σόιμπλε: "Η Μέρκελ μου είπε ότι δεν είχε δει ποτέ το έγγραφο"
Ήταν 4 τα ξημερώματα της 13ης Ιουλίου 2015 όταν ο Φρανσουά Ολάντ ζήτησε να μιλήσει στον Αλέξη Τσίπρα. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, εξαντλημένος από τις πολύωρες ψυχροπολεμικές διαπραγματεύσεις, απάντησε: «Αρκετά για απόψε». Για να λάβει την πληρωμένη απάντηση ότι «άλλη φορά» δεν θα υπήρχε.
Αυτή είναι η ιστορία που αφηγούνται οι πρωταγωνιστές της περιόδου στο τελευταίο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ των Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτώριας Δενδρινού «Στο Χιλιοστό», μιλώντας για την πιο δραματική στιγμή στην ιστορία της Ευρωζώνης.
Δευτέρα 29 Ιουνίου 2015 - 1 μέρα πριν τη λήξη του μνημονίου
Ουρές στα ΑΤΜ. Κόσμος στα βενζινάδικα. Οι εφημερίδες μιλούν για «δραματικές ώρες».
Τρίτη 30 Ιουνίου - Αθέτηση πληρωμών
Η Ελλάδα δεν καταβάλλει δόση 1,6 δισ. ευρώ στο ΔΝΤ. Η χώρα εισέρχεται σε αχαρτογράφητη ζώνη. Η αθέτηση της πληρωμής την οδηγεί εκτός του προγράμματος των δανειστών και εντός του κλαμπ όπου βρίσκονταν χώρες όπως η Ζιμπάμπουε.
Ο Τζακ Λιου, υπουργός οικονομικών των ΗΠΑ από το 2013 έως το 2017, θυμάται: «Εκείνη την εβδομάδα ήταν ξεκάθαρο ότι είτε θα γινόταν αυτή η συμφωνία είτε η κατάσταση θα οδηγούνταν σε μια ανεπίλυτη κρίση, κάτι που σήμαινε κατάρρευση. Θυμάμαι να του λέω του Τσίπρα πως οι πιο δύσκολες αποφάσεις που παίρνεις ως κυβέρνηση είναι για όσα πρέπει να κάνεις ώστε να μην συμβούν πράγματα τα οποία είναι άσχημα για τη χώρα. Ώστε να μπορείς να πεις πως έκανες ό,τι έπρεπε για τον σωστό λόγο ακόμη κι αν ήταν κάτι με το οποίο δεν συμφωνούσες απόλυτα. Παρέμενε παραδόξως σιωπηλός πολλές φορές όταν κάναμε τέτοιες συζητήσεις. Μπορούσες να καταλάβεις ότι σκεφτόταν. Νομίζω ότι καταλάβαινε πως εκείνος και ο Πρόεδρος Ομπάμα είχαν μια κοινή ανησυχία για τον αντίκτυπο στους ανθρώπους. Απλώς έπρεπε να κάνει κάτι πολύ δύσκολο.»
Την ίδια περίοδο, το παρασκήνιο με το Βερολίνο ήταν έντονο. Όπως διηγείται ο Ντάλιπ Σινγκ, αξιωματούχος του υπουργείου οικονομικών των ΗΠΑ (2011-2017): «Το σημαντικότερο μήνυμα του επικεφαλής της κυβέρνησής μας στην Καγκελάριο Μέρκελ αφορούσε την προσωπική της κληρονομιά. Ήθελε να τη θυμούνται όχι ως εκείνη που έσωσε την Ευρώπη ή ως εκείνη που επέβλεψε τη διάλυση του ευρώ και του ευρωπαϊκού εγχειρήματος; Θέλεις να σε θυμάται έτσι η ιστορία;»
Κυριακή 5 Ιουλίου - στις κάλπες για το δημοψήφισμα
Λίγες μέρες πριν το δημοψήφισμα, οι δημοσκοπήσεις κινούνται οριακά 50%-50%, 51%-49%, 52%-48%, θυμάται ο Δημήτρης Τζανακόπουλος. «Ξέραμε ότι θα κερδίσουμε.»
Νωρίς το απόγευμα της Κυριακής, ο πρόεδρος Ολάντ συνομίλησε με την καγκελάριο Μέρκελ, όπως λέει ο Φιλίπ Λεγκλίζ Κόστα: «Δεν είχαμε επίσημα αποτελέσματα, αλλά ήταν προφανές και συμφώνησαν να αφιερώσουν την υπόλοιπη μέρα, καλώντας όλους τους Ευρωπαίους ηγέτες, τους επικεφαλής των θεσμών, τους αρχηγούς κρατών, ώστε να αποφευχθούν οι δημόσιες δηλώσεις που θα ερμήνευαν το αποτέλεσμα ως έξοδο από την Ευρωζώνη. Και μετά συμφώνησαν να μιλήσουν με τον Έλληνα πρωθυπουργό.»
Ο δημοσιογράφος Πολ Μέισον περιγράφει τις στιγμές εκείνες: «Ο Βαρουφάκης ήταν χαρούμενος, με τον Αλέκο Φλαμπουράρη δίπλα του να δείχνει σοκαρισμένος χωρίς να συμμερίζεται τον ενθουσιασμό του τότε υπουργού Οικονομικών. Το πλήθος στους δρόμους ήταν εκστασιασμένο. Δεν ήταν απλώς η άκρα Αριστερά. Πρέπει να καταλάβετε ότι επρόκειτο για απλούς, καθημερινούς ανθρώπους. Δεν κρατούσαν κόκκινες σημαίες· κρατούσαν την ελληνική σημαία.»
Μετά το αποτέλεσμα, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος δήλωνε στην κάμερα: «Είναι μια νίκη που πιστεύω ότι θα καταγραφεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ότι ένα έθνος σε μια συγκεκριμένη στιγμή είπε: "Δεν θα ακολουθήσουμε αυτό που μας λένε". Και νομίζω ότι αυτό θα μείνει στη μνήμη των ανθρώπων για πολύ, πολύ καιρό.»
Από την πλευρά του, ο Νίκος Παππάς, υπουργός Επικρατείας (2015-2019), σημειώνει: «Φτάσαμε μέχρι εκεί που είχαμε πει στον λαό ότι θα πάμε. Δεν ζητήσαμε ποτέ εντολή να φύγουμε από την Ευρώπη. Το βασικό σενάριο -άνευ ατυχήματος- ήταν απλώς να καταρρεύσουμε πολιτικά εμείς ως κυβέρνηση.
Το ίδιο βράδυ, η πίεση κορυφώθηκε. Σύμφωνα με τον Φιλίπ Λεγκλίζ Κόστα: «Ο πρόεδρος Ολάντ επικοινώνησε με τον Έλληνα πρωθυπουργό και του είπε ότι θα συζητήσει με την Άγκελα Μέρκελ την επομένη. Η κατάσταση ήταν πιο σοβαρή από ό,τι πριν και το ήξερε. Του είπε, "δεν μπορώ να πείσω τη Γερμανία να στηρίξει την Ελλάδα, για να παραμείνει στην Ευρώπη, αν η Ελλάδα δεν αναλάβει τις ευθύνες της. Πρέπει να με βοηθήσεις για να σε βοηθήσω." Δεν ήταν μια εύκολη συζήτηση.
Λίγο αργότερα, σε δηλώσεις του ο Αλέξης Τσίπρας ξεκαθάριζε: «Ελληνίδες, Έλληνες, σήμερα με δεδομένες τις δυσμενείς συνθήκες που διαμορφώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα, κάνατε μια πολύ γενναία επιλογή. Ωστόσο, έχω πλήρη συνείδηση... Ότι η εντολή που μου δίνετε δεν είναι εντολή ρήξης με την Ευρώπη, αλλά εντολή ενίσχυσης της διαπραγματευτικής μας δύναμης για μια επίτευξη βιώσιμης συμφωνίας. Αμέσως μετά θα επικοινωνήσω με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και θα του ζητήσω αύριο το πρωί τη σύγκληση του Συμβουλίου των Πολιτικών Αρχηγών, προκειμένου να ενημερώσω για τις άμεσες πρωτοβουλίες της Κυβέρνησης αλλά και να ακούσω τις δικές τους προτάσεις.»
Ο Προκόπης Παυλόπουλος εξηγεί τη συνέχεια: «Δηλαδή για να μπορέσουμε να πείσουμε τους εταίρους μας ότι αυτό είναι μια σοβαρή απόφαση ύστερα από το δημοψήφισμα, ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό ήταν να συγκαλέσω το Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών και να συνεννοηθώ με τον κύριο Τσίπρα ότι τυπικά μου το ζητάει αυτός και εγώ συνεννοούμαι με τους αρχηγούς των κομμάτων.»
Στο ερώτημα του Προέδρου της Δημοκρατίας «Θα 'ρθείτε;», η απάντηση του Σταύρου Θεοδωράκη, προέδρου τότε στο «Ποτάμι», ήταν άμεση: «Προφανώς θα έρθουμε Πρόεδρε, γιατί η Ελλάδα είναι με το ένα πόδι στον γκρεμό.»
Την επόμενη ημέρα, οι πολιτικές εξελίξεις επισφραγίστηκαν με μια σημαντική αποχώρηση. Στο ερώτημα γιατί παραιτήθηκε ο Γιάνης Βαρουφάκης, ο Νίκος Παππάς απαντά: «Δεν υπήρχε περίπτωση να υπηρετήσει οποιουδήποτε τύπου συμφωνία. Νομίζω του το ζήτησε ο Πρωθυπουργός.»
Ο Πιερ Μοσκοβισί, Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων (2014-2019), δίνει τη δική του οπτική για τις επιλογές εκείνης της περιόδου: «Αυτός ο τύπος (ο Τσίπρας) εξελέγη για να αλλάξει ή για να καταστρέψει το πρόγραμμα. Επέλεξε έναν υπουργό Οικονομικών που κατέστρεψε τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας.
Το επόμενο πρωί, ο χρόνος για την ελληνική πλευρά μετρούσε αντίστροφα. Ο Φρανσουά Ολάντ είχε διαμηνύσει στον Προκόπη Παυλόπουλο ότι θα αναλάμβανε την πρωτοβουλία να μεταφέρει τη νέα ελληνική θέση στους υπόλοιπους εταίρους και ότι καλό θα ήταν να προχωρήσει αυτή η διαδικασία, ξεκαθαρίζοντας όμως πως τα περιθώρια ήταν εξαιρετικά στενά: «Δεν την έχουμε αύριο όλη την ημέρα. Πρέπει το μεσημέρι νωρίς να έχουμε τελειώσει.»
Στις εννέα η ώρα το πρωί, όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί ήταν παρόντες στο Προεδρικό Μέγαρο.
Ο Σταύρος Θεοδωράκης περιγράφει το κλίμα που επικράτησε στα πρώτα λεπτά της σύσκεψης. «Στην έναρξη ο Καμμένος ήταν σε τόνους πανηγυρικούς. Δηλαδή ότι παιδιά πήραμε το δημοψήφισμα, οι κακοί στη φυλακή, λεφτά έρχονται. Όταν του επισήμανα "Πάνο, συγχρονίσου λίγο με την ατμόσφαιρα, δες και πώς είναι ο αρχηγός σου", ήταν σε περίσκεψη, σε βαθιά περίσκεψη και καθόλου δεν χαμογέλαγε.»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, διέκρινε την ίδια εσωτερική πίεση στον Πρωθυπουργό, αλλά και μια αίσθηση διεξόδου: «Είχε πραγματικά και εκείνος την αγωνία, αλλά όταν ήξερε ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι, οι άλλοι συναρχηγοί να το πω έτσι, είχαν έρθει με αυτή την πρόθεση, ήταν και εκείνος ανακουφισμένος.»
Από την πλευρά του, ο Πάνος Καμμένος, Πρόεδρος των Ανεξαρτήτων Ελλήνων και Υπουργός Άμυνας, λέει: «Εγώ δεν πιστεύω ότι κανένας πολιτικός αρχηγός από κανένα κόμμα, ανεξαρτήτως διαφορετικών ιδεολογικών αντιλήψεων, θέλει το κακό της χώρας του. Ο καθένας από τη δική του πλευρά το καλό της πατρίδας του θέλει και γι' αυτό το λόγο έγινε και το Συμβούλιο σε ένα πολύ καλό κλίμα.»
Κατά τη διάρκεια της μακράς και φορτισμένης συζήτησης, υπήρξε μια προσωρινή παύση, προκειμένου να πραγματοποιηθεί μια κρίσιμη τηλεφωνική επικοινωνία του Αλέξη Τσίπρα με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ο Σταύρος Θεοδωράκης θυμάται πώς αντιμετώπισε η σύσκεψη το αποτέλεσμα αυτού του τηλεφωνήματος: «Το τι ειπώθηκε μας το μετέφερε περίπου ο ίδιος ο Τσίπρας μετά στη σύσκεψη. Ο Τσίπρας είπε με τόνο ειλικρίνειας ότι "μίλησα με τον Πρόεδρο Πούτιν. Μου είπε ότι αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να βοηθήσει". Τι να βοηθήσει; Να παίρναμε ρούβλια; Αυτό είχε στο μυαλό του ο Λαφαζάνης και ένα μεγάλο τμήμα του ΣΥΡΙΖΑ. "Αλλά είναι διατεθειμένος, αν θέλουμε, να μιλήσει ευνοϊκά για εμάς στη Μέρκελ". Πιστεύω ότι εκεί ήταν η απόλυτη κατάρρευση του αριστερού αφηγήματος. Ο πρόεδρος Πούτιν όχι μόνο δεν μας βοηθά, αλλά είναι αυτός που θέλει να μιλήσει στην κακιά μάγισσα να μας βοηθήσει αυτή.
Το ζήτημα πλέον ήταν ξεκάθαρο: οι πιστωτές της Ελλάδας, κυρίως η Γερμανία και η Γαλλία, θα μπορούσαν να αποφασίσουν ότι έχουν κουραστεί, να επιτρέψουν στην Ελλάδα να χρεοκοπήσει και να την αναγκάσουν να εγκαταλείψει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Αυτό θα αποτελούσε ένα προειδοποιητικό μάθημα για άλλες ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετώπιζαν δυσκολίες, αλλά θα οδηγούσε την Ελλάδα σε χρεοκοπία.
Στο Μέγαρο των Ηλυσίων, η Άνγκελα Μέρκελ και ο Φρανσουά Ολλάντ πραγματοποιούν κατ' ιδίαν συνάντηση. Ένα μόνο θέμα είναι στην ατζέντα τους: η Ελλάδα. Από τη μια η παραμονή της χώρας στην Ευρωζώνη. Τι θα σήμαινε αυτό όσον αφορά τους όρους; Ή η Ελλάδα φεύγει από την Ευρωζώνη και τι επίσης θα σήμαινε αυτό; Μέχρι τέλους η επιλογή της εξόδου δεν είχε αποκλειστεί, αποκαλύπτει ο Φιλίπ Λεγκλίζ Κόστα. Γιατί, όπως εξηγεί, η επιλογή της παραμονής της χώρας στην Ευρωζώνη είχε προϋποθέσεις.
Ο Γάλλος πρόεδρος είχε δηλώσει σε όλους τους τόνους ότι ήταν υπέρ της παραμονής της Ελλάδας στο ευρώ. Πλέον, η μπάλα ήταν στην πλευρά του Τσίπρα «να κάνει σοβαρές αξιόπιστες προτάσεις που θα εκφράζουν αυτή τη θέληση να παραμείνει η χώρα στη ζώνη του Ευρώ», όπως δήλωσε ο Ολάντ μετά τη συνάντησή του με τη Μέρκελ.
Πέμπτη 9 Ιουλίου – Το έγγραφο Σόιμπλε και το «Κόφτο» Γιούνκερ στη Μέρκελ
Ξαφνικά διαρρέει μια πρόταση από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών για προσωρινή έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ.
«Όχι πάλι» ήταν η πρώτη σκέψη στο μυαλό του Τόμας Βίζερ μόλις είδε στο μέιλ του τη συγκεκριμένη πρόταση, την οποία είχε αποστείλει ο Γερμανός συνεργάτης τους, Τόμας Στέφεν.
Ο Τόμας Στέφεν, Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Οικονομικών της Γερμανίας, εξηγεί τη λογική πίσω από αυτή την κίνηση: «Νομίζω ότι ο Σόιμπλε με δεδομένο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν πολύ ανοιχτός στο να ακολουθήσει το Plan B. Σε αυτή τη βάση συντάξαμε ένα μονοσέλιδο έγγραφο με μια σαφή πρόταση: Η Ελλάδα θα πρέπει να διαπραγματευτεί μια προσωρινή έξοδο από το ευρώ για τουλάχιστον 5 χρόνια. Αν αποφασίσετε να φύγετε από το ευρώ, τότε θα βρούμε κάποιον τρόπο να σας χρηματοδοτήσουμε, να σας βοηθήσουμε ως μέλος της ΕΕ όχι σαν μέλος της Ευρωζώνης.»
Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, πρόεδρος του Eurogroup το διάστημα 2013-2018, σοκάρεται από το περιεχόμενο: «Όταν έλαβα την πρόταση εξεπλάγην. Δεν πίστευα σε ένα προσωρινό Grexit. Ήμουν σίγουρος πως θα ήταν μια μακροχρόνια προσωρινή κατάσταση. Υπήρχαν όμως και πολύ εξευτελιστικά στοιχεία, όπως μια απαίτηση 50 δισ. σε ελληνικά περιουσιακά στοιχεία που θα μεταβιβάζονταν στο Λουξεμβούργο για να τα διαχειρίζεται μια εταιρεία εκεί.»
Η ιδέα ήταν να υπάρχουν ορισμένοι άριστοι διαχειριστές να διαχειρίζονται ένα εξωτερικό ταμείο που θα ιδιωτικοποιούσε τα περιουσιακά στοιχεία της Ελλάδας για επενδύσεις, ώστε να αποτελέσουν ένα είδος εγγύησης για το χρέος.
Το κείμενο του εγγράφου ήταν στην πραγματικότητα ένα σχέδιο για Grexit. Ο Μάρτιν Σελμάιερ, Διευθυντής του Γραφείου του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ (2014-2018), αναφέρει πως ο Πρόεδρος Γιούνκερ ήταν αρκετά σοκαρισμένος από αυτή την εξέλιξη.
Ο ίδιος ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ αποκαλύπτει την άμεση αντίδρασή του: «Τηλεφώνησα στη Μέρκελ στην οποία είπα "Κόφτο. Κόφτο γιατί το έχετε παρακάνει". Μου είπε πως δεν είχε ξαναδεί αυτό το έγγραφο και πως δεν συμφωνούσε με αυτό.»
Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ επισημαίνει τη σοβαρότητα της κατάστασης: «Είχα συνεργαστεί πολύ καλά με τον Σόιμπλε και πολύ συχνά μπορούσα να καταλάβω τη θέση του. Αλλά αυτή ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα ότι τα κίνητρά του δεν ήταν πολιτικά για το εγχώριο πολιτικό κοινό. Κάτι πολύ επιβλαβές για το εγχείρημα του ευρώ.»
Γιατί, όμως, ο Σόιμπλε επέμενε τόσο πολύ να φύγει η Ελλάδα από την Ευρωζώνη; Σύμφωνα με τον Γιούνκερ, αυτό οφειλόταν στην πίεση της κοινής γνώμης όπως και της κοινής γνώμης του Τύπου στη Γερμανία, αλλά και στην πίεση της κοινοβουλευτικής ομάδας των Χριστιανοδημοκρατών.
Τι θα γινόταν αν η Ελλάδα έβγαινε πράγματι από το ευρώ για πέντε χρόνια; Ο Τόμας Στέφεν υποστηρίζει: «Θα αφορούσε την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Και με ένα πιο αδύναμο νέο νόμισμα, μπορείς να γίνεις πολύ πιο ανταγωνιστικός απ’ ό,τι με το ευρώ, το οποίο είναι απλώς πολύ ισχυρό για σένα ως οικονομία.»
Αντίθετα, ο Πήτερ Σπίγκελ, δημοσιογράφος των Financial Times, ασκεί κριτική σε αυτή τη νοοτροπία: «Στο γερμανικό Υπουργείο Οικονομικών δεν είναι πολλοί αυτοί που καταλαβαίνουν πώς λειτουργούν οι αγορές. Επίσης, θεωρώ πως την οπτική τους επηρέασε και η επανένωση. Και αυτό που τους δίδαξε η επανένωση είναι ότι πήραμε αυτό το πολύ φτωχό κομμάτι της Γερμανίας και για χρόνια τους δίνουμε χρήματα, τους δίνουμε χρήματα, τους δίνουμε χρήματα, και τι συνέβη; Τίποτα. Η οικονομία τους εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω. Και νομίζω ότι πολιτικά είδαν την Ελλάδα ως μια νέα Ανατολική Γερμανία.»
Σάββατο 10 Ιουλίου – Η σύγκρουση στο Eurogroup
Ένα ακόμη κρίσιμο Eurogroup ξεκινάει το απόγευμα της 10ης Ιουλίου με τον Σόιμπλε να κάνει λόγο προσερχόμενος για πολύ δύσκολες διαπραγματεύσεις.
«Η συνεδρίαση ήταν πολύ δύσκολη, πολύ τεταμένη», θυμάται ο Γερούν Ντάισελμπλουμ.
Πλέον, νέος υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας είναι ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, μετά την παραίτηση του Γιάνη Βαρουφάκη. Ο Τσακαλώτος περιγράφει την εχθρική ατμόσφαιρα που αντιμετώπισε στην αίθουσα: «Ήταν ένα κλίμα "ποιοι είστε εσείς που κάνατε δημοψήφισμα και το 60% του πληθυσμού ψήφισε όχι".»
Η αλλαγή προσώπου στο ελληνικό υπουργείο σχολιάστηκε άμεσα. «Επιτέλους είχαμε έναν ομόλογο με τον οποίο μπορούσε κάποιος να συζητήσει», λέει ο Τόμας Βίζερ, συμπληρώνοντας όμως για τη στάση των υπολοίπων: «Ήταν ένα Eurogroup όπου 16,5 κράτη μέλη ήταν εξοργισμένα με τα καμώματα της ελληνικής κυβέρνησης. Δεν είχαν καμία διάθεση να εμπλακούν σε κάποια παραγωγική συζήτηση.»
Ο Ντέκλαν Κοστέλο, επικεφαλής του ελληνικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2014-2019), θυμάται τις αντιδράσεις των υπουργών: «Αυτό που έλεγαν οι υπουργοί ήταν πώς μπορούσε κάποιος να υποστηρίζει έντονα το "όχι" και κυριολεκτικά 24 ώρες αργότερα να γυρνάει και να λέει πως θα κάνει το αντίθετο.»
Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ εξηγεί πώς το γερμανικό έγγραφο καθόριζε τη συζήτηση: «Και ενώ η πρόταση Σόιμπλε δεν ήταν στο τραπέζι, ήταν στο μυαλό όλων. Κάποιου υπουργοί έλεγαν πως ήθελαν τα 50 δισ. σε περιουσιακά στοιχεία. Ήθελαν ένα κείμενο για μια προσωρινή έξοδο της Ελλάδας.»
Ο Τόμας Βίζερ προσθέτει: «Στο τέλος, ο Σόιμπλε δεν χρειαζόταν να πει πολλά, πέρα από το να επιβεβαιώσει πως πρότεινε μια προσωρινή έξοδο.»
«Το κλίμα ήταν πολύ εχθρικό», συνεχίζει ο Ευκλείδης Τσακαλώτος. «Τουλάχιστον 6-7 αξιωματούχοι από τους θεσμούς και από τις χώρες πήγαν και του ζήτησαν συγγνώμη γιατί δεν είχαν ξαναδεί τέτοια επίθεση σε υπουργό οικονομικών.
Ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ περιγράφει τις ισορροπίες ανάμεσα στα κράτη-μέλη: «Είχαμε δουλέψει με όλους τους πρωθυπουργούς ώστε να τους πείσουμε για τη σοβαρότητα της κατάστασης, αν θα συνέβαινε αυτό. Κάποιοι σκέφτονταν, θεωρητικά, πως θα ήταν καλή ιδέα να δώσουμε στην Ελλάδα περισσότερο χρόνο εκτός της Ευρωζώνης με την επιθυμία να γυρίσει στη δραχμή.»
Ποιοι ήταν αυτοί όμως που επέμεναν για έξοδο της Ελλάδας εκτός από τη Γερμανία; Ήταν η Σλοβενία, η Αυστρία και η Φινλανδία. Δεκαπέντε κράτη ήταν υπέρ της εξόδου της Ελλάδας, σύμφωνα με τον Γιούνκερ, ο οποίος συμπληρώνει: «Και ο Τσίπρας το ήξερε.
Το Eurogroup τέλειωσε χωρίς συμφωνία, δίνοντας τη θέση του σε μια Σύνοδο Κορυφής το επόμενο βράδυ. Η Άνγκελα Μέρκελ, προσερχόμενη στο κτίριο του Συμβουλίου, έκανε δηλώσεις για πλήρη απώλεια εμπιστοσύνης.
Ο Ματέο Ρέντσι, πρωθυπουργός της Ιταλίας (2014-2016), επιβεβαιώνει τη σκληρή στάση της Καγκελαρίου: «Η Μέρκελ όταν έφτασε στη Σύνοδο ήταν έτοιμη για ένα Grexit.»
Ο Πιερ Μοσκοβισί βλέπει πίσω από αυτή την τακτική μια συγκεκριμένη σκοπιμότητα: «Θεωρώ πως αυτή η πρόταση ήταν ένα είδος πρόκλησης, για να μπλοκάρει το Eurogroup και να υιοθετηθεί μια πιο σκληρή στάση έτσι ώστε όταν θα έμπαινε ο Αλέξης Τσίπρας στη Σύνοδο να ξέρει πως υπάρχει κάποιος κίνδυνος.»
Οι επιθέσεις προς τον Έλληνα πρωθυπουργό συνεχίζονται με αμείωτη ένταση. Ο Ντάισελμπλουμ θυμάται την πρόεδρο της Λιθουανίας, Ντάλια Γκριμπαουσκάιτε, να ρωτάει ευθέως τον Τσίπρα αν είναι από άλλον πλανήτη και ποιον νομίζει ότι κοροϊδεύει, λέγοντάς του χαρακτηριστικά πως έλεγε ψέματα σε όλους, όχι μόνο στους ομολόγους του αλλά και στον ίδιο του τον λαό.
«Εκείνη ήταν η πιο δύσκολη στιγμή που έχω ζήσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο», ομολογεί ο Ματέο Ρέντσι.
Το ζήτημα του ταμείου ιδιωτικοποιήσεων προκαλεί τις μεγαλύτερες τριβές. Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ σημειώνει: «Μια από τις γερμανικές απαιτήσεις, την οποία στήριξαν και άλλες χώρες, ήταν πως τα περιουσιακά στοιχεία αξίας 50 δισ. θα έπρεπε να τεθούν προς ιδιωτικοποίηση. Βασικά τους έλεγαν πως δεν τους εμπιστεύονταν πια. Θα έπαιρναν από τα χέρια τους οτιδήποτε είχε αξία.»
Ο Ματέο Ρέντσι, προσπαθώντας να περιγράψει το ακραίο κλίμα που επικρατούσε απέναντι στην ελληνική αντιπροσωπεία, σχολιάζει σκωπτικά: «Μπορείτε να ζητήσετε από τους Έλληνες να δεχθούν να πάει η περιουσία τους στο Λουξεμβούργο, τα περιουσιακά στοιχεία στα χέρια της ΕΕ. Γιατί δεν ζητάτε από την Ελλάδα να δώσει και το Ευρωπαϊκό Κύπελλο που κέρδισε το 2004;»
Στο πλευρό της Μέρκελ, ως ισχυρός επικριτής κατά της Ελλάδας, στέκεται ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας Μαρκ Ρούτε, ο οποίος υποστήριζε ανοιχτά απευθυνόμενος στην ελληνική πλευρά ότι «δεν μπορείτε να συνεχίσετε να κάνετε ό,τι θέλετε». Στον αντίποδα, ο πιο θερμός υποστηρικτής των ελληνικών θέσεων παραμένει ο Ρέντσι.
Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην ΕΕ (2014-2025), περιγράφει τις δραματικές εναλλαγές της νύχτας: «Ήταν μια συνεδρίαση που έμοιαζε με τρενάκι του τρόμου. Μια στιγμή τα έβρισκαν και μια στιγμή ήταν δύσκολο. Ήταν πάρα πολλές οι ώρες. Ένας Τσίπρας βαθιά προβληματισμένος.»
Η συνεδρίαση εξελίσσεται σε έναν εξαντλητικό μαραθώνιο. Ο Ματέο Ρέντσι θυμάται τη στιγμή που το σχοινί έφτασε στο σημείο να σπάσει: «Δεν καταλαβαίνω γιατί συνέχιζαν να προκαλούν τους ελληνικούς θεσμούς. Ίσως επίσης επειδή η Ελλάδα με τον Τσίπρα και τον Βαρουφάκη προκάλεσε τη Μέρκελ και τη Γερμανία. Και πιθανότατα η Άνγκελα είχε πρόβλημα με τη δική της κοινή γνώμη. Και θυμάμαι ότι μέσα στη νύχτα ο Αλέξης είχε μια απίστευτη αντίδραση. Κατά τις 2 π.μ., 1:30 π.μ., βγήκε από την αίθουσα. Όσοι περίμεναν εκεί, είπαν πως τελείωσαν όλα. Αφού έφυγε, έφυγε. Και φαινόταν πως δεν ήταν ικανοποιημένος. Έμοιαζε πολύ ανήσυχος.»
Ο Ρέντσι προσπάθησε να τον σταματήσει στο διάδρομο, παρακαλώντας τον να επιστρέψει. Ο Τσίπρας όμως, φανερά εξουθενωμένος, του απάντησε «φτάνει πια» και απομακρύνθηκε. Γυρνώντας προς τους δικούς του συνεργάτες, ο Ιταλός πρωθυπουργός εξέφρασε τον απόλυτο φόβο εκείνης της νύχτας: «Χάσαμε την Ελλάδα. Κι αυτό είναι τραγωδία.»
Η ώρα είναι 4:00 τα ξημερώματα. Ο Φρανσουά Ολάντ ζητά να μιλήσει στον Αλέξη Τσίπρα, με τον Έλληνα πρωθυπουργό, εξαντλημένο από τις ώρες της διαπραγμάτευσης, να απαντά: «Αρκετά για απόψε, θα τα πούμε άλλη φορά». Του κατέστη όμως αμέσως σαφές ότι «άλλη φορά» δεν θα υπήρχε.
Προκειμένου να αρθεί το αδιέξοδο, αποφασίζεται μια έκτακτη μίνι σύσκεψη στην οποία συμμετείχαν οι Άνγκελα Μέρκελ, Φρανσουά Ολάντ, Ντόναλντ Τουσκ, Αλέξης Τσίπρας και Ευκλείδης Τσακαλώτος. Εκεί εκτυλίσσεται μια σκηνή που για πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους φάνταζε παράδοξη: η ελληνική κυβέρνηση πλαισιώνεται από συμβούλους εκτός Ευρώπης, με κεντρικό πρόσωπο τον Αμερικανοκορεάτη Γκλεν Κιμ, σύμβουλο της ελληνικής πλευράς την περίοδο 2015-2018.
Η συζήτηση επικεντρώνεται στο πλέον ακανθώδες ζήτημα: την κατανομή των εσόδων του Υπερταμείου. Το ερώτημα είναι πόσα χρήματα θα κατευθύνονται στην αποπληρωμή του χρέους και πόσα στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Οι δανειστές πιέζουν για μια αναλογία 75% προς 25% αντίστοιχα. «Εγώ δεν το δέχομαι αυτό. Πενήντα-πενήντα», επιμένει ο Αλέξης Τσίπρας. Η ένταση χτυπάει κόκκινο. Οι αντιπροσωπείες ανεβαίνουν και κατεβαίνουν τα επίπεδα των ορόφων τέσσερις φορές. Τρεις φορές η συμφωνία βρίσκεται στο σημείο να καταρρεύσει οριστικά. Βλέποντας το απόλυτο αδιέξοδο, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, προχωρά σε μια ακραία κίνηση: κλειδώνει συμβολικά την πόρτα της αίθουσας. «Δεν φεύγετε από εδώ μέχρι να συμφωνήσετε», τους λέει κοφτά. «Κάντε ό,τι σας φωτίσει ο Θεός, εγώ μπορώ να σας φέρω καφέδες, πορτοκαλάδες, ό,τι θέλετε».
«Πραγματικά ήταν η πιο δραματική, η πιο δύσκολη νύχτα στα τρία χρόνια μου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ακόμα και όταν συζητάγαμε για τη μετανάστευση, για το Brexit, για την τρομοκρατία, δεν υπήρχε τόσο απτό επίπεδο εντάσεων στην ατμόσφαιρα», θυμάται ο Ματέο Ρέντσι.
Όταν τα φώτα της Συνόδου σβήνουν, η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου μπαίνει στο ασανσέρ μαζί με τον Έλληνα πρωθυπουργό. Ο Αλέξης Τσίπρας, εμφανώς εξουθενωμένος και βυθισμένος σε σκέψεις, μιλά σχεδόν στον εαυτό του: «Πάμε να δούμε τώρα πώς αυτό θα υλοποιηθεί».
Η Ελληνίδα διπλωμάτης του απαντά ευθέως: «Κύριε Πρό绒δρε, ήταν μονόδρομος και ήταν ο σωστός δρόμος».
Λίγο αργότερα, ο Αλέξης Τσίπρας προχωρά σε επίσημη δήλωση: «Η απόφαση σήμερα κρατάει την Ελλάδα σε συνθήκες χρηματοπιστωτικής ευστάθειας, δίνει δυνατότητες ανάκαμψης, ταυτόχρονα όμως ξέραμε από πριν ότι θα ήταν και μια συμφωνία που η υλοποίησή της είναι δύσκολη».
Ο απολογισμός
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ωστόσο, επισημαίνουν ότι το τίμημα της πολύμηνης σύγκρουσης ήταν βαρύ. Ο Πιερ Μοσκοβισί σημειώνει ότι «ο Τσίπρας διαπραγματεύτηκε ένα πρόγραμμα που ενδεχομένως ήταν τελικά πιο σκληρό απ' ό,τι θα ήταν αν η συμφωνία γινόταν νωρίτερα».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ντέκλαν Κοστέλο τονίζει πως η απόλυτη αβεβαιότητα εκείνης της περιόδου επιβράδυνε την οικονομική ανάπτυξη, οδηγώντας αναπόφευκτα στην ανάγκη για πιο σκληρά δημοσιονομικά μέτρα συγκριτικά με τις αρχικές εκτιμήσεις.
Ο Μάρτιν Σελμάιερ προσθέτει τη δική του πολιτική ανάγνωση: «Όλη αυτή η υπόθεση, αυτό το επεισόδιο στο σύνολό του, ίσως να ήταν απαραίτητο για λόγους εγχώριας πολιτικής, αλλά από μια γενική οπτική αύξησε το κόστος για τη ζώνη του ευρώ και αύξησε το κόστος για τον ελληνικό λαό».
Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος αντιπαρατίθεται σε αυτή την κριτική, θεωρώντας ότι η συμφωνία που τελικά εξασφάλισαν υπερείχε των προηγούμενων προτάσεων επειδή «είχε και χρηματοδότηση».
Παρ' όλα αυτά, ο κ. Τσακαλώτος παραδέχεται με ειλικρίνεια την πολιτική πραγματικότητα: «Υπήρχε ήττα σε όλο αυτό».
Επτά μήνες διαπραγματεύσεων = 100 δισ. ευρώ
Οι οικονομικές επιπτώσεις εκείνης της περιόδου αποτυπώθηκαν ανάγλυφα στην πραγματικότητα των αριθμών, ανατρέποντας πλήρως τις προσδοκίες που υπήρχαν λίγους μήνες νωρίτερα.
Ενώ στα τέλη του 2014 οι προβλέψεις των θεσμών έδειχναν ότι η ελληνική οικονομία θα παρουσίαζε ισχυρή ανάπτυξη κοντά στο 3% για το 2015 και αντίστοιχα άλλο ένα 3% για το 2016, δηλαδή μια συνολική άνοδο 5% με 6% μέσα σε δύο χρόνια, η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική. Το 2015 έκλεισε τελικά με αρνητική ανάπτυξη, ενώ το 2016 η οικονομία παρουσίασε απλώς μια πολύ μικρή, οριακή ανάκαμψη.
Αυτή η απόκλιση μεταφράστηκε σε ένα τεράστιο, χειροπιαστό κόστος. Σύμφωνα με τον Κλάους Ρέγκλινγκ, η άμεση απώλεια για το εγχώριο προϊόν άγγιξε το 5% του ΑΕΠ, γεγονός που σημαίνει ότι το συνολικό κόστος της περιόδου για τη χώρα έφτασε κοντά στα 100 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, υπογραμμίζει την καταστροφή του τραπεζικού κλάδου: «Οι τράπεζες στα τέλη του 2014 στο χρηματιστήριο είχαν αξία περίπου 37 δισ. Όταν έγινε η ανακεφαλαιοποίηση στο τέλος του '15 ήταν λίγα εκατομμύρια. Αυτά τα λεφτά δεν είναι μέσα στο κόστος; Κι αυτά τα πλήρωσε και το ελληνικό δημόσιο και οι ιδιώτες».
Την ίδια ώρα, χώρες όπως η Πορτογαλία, η Κύπρος και η Ιρλανδία κατάφεραν να βγουν από τη δική τους κρίση, ενώ η Ελλάδα παρέμενε εγκλωβισμένη στη διαδοχή των προγραμμάτων.
Ο Τόμας Βίζερ εξηγεί τη δομική διαφορά: «Δεν αντιμετωπίζεις το πρόβλημα με χειρουργικό νυστέρι, χρειάζεται τσεκούρι ή βόμβα για να ξεπεραστούν 30 χρόνια κακής διαχείρισης της οικονομικής πολιτικής».
Ένα χιλιοστό από το ατύχημα
«Αν η κυβέρνηση Τσίπρα δεν ήταν έτοιμη να συμβιβαστεί, το Grexit θα είχε συμβεί», ξεκαθαρίζει ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Οι στενοί του συνεργάτες επιβεβαιώνουν ότι το καλοκαίρι του 2015 η Ευρωζώνη βρέθηκε στην πιο επικίνδυνη κατάσταση της ιστορίας της, φτάνοντας «απελπιστικά κοντά» στο ατύχημα. Η απόσταση που χώριζε τη χώρα από την καταστροφή ήταν μόλις ένα χιλιοστό.
Όταν ερωτάται αν θα άλλαζε κάτι στην τακτική του, προχωρά σε μια αυτοκριτική παραδοχή: «Νομίζω ότι χάσαμε χρόνο και στο τέλος ξεμείναμε από αντοχές και χρήματα. Αν το ξέραμε αυτό, θα μπορούσαμε να πάρουμε πιο γενναίες αποφάσεις από την αρχή».
Κοιτάζοντας την πορεία της χώρας από την απόσταση του χρόνου, ο Κλάους Ρέγκλινγκ χαρακτηρίζει την τελική εξέλιξη ως ένα «αξιοθαύμαστο επίτευγμα».
Ο Ντέκλαν Κοστέλο συμπληρώνει πως το γεγονός ότι η Ελλάδα κατάφερε να βγει από το μνημόνιο σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και να επιστρέψει στην ανάπτυξη αποτελεί «ένα μικρό θαύμα».


