01 Ιουνίου 2026

Μπελέρης για τα περί εμπλοκής Κούσνερ στην επένδυση στην Αλβανία: Bάζουν έναν «μπαμπούλα» για να μην αντιδρά ο κόσμος


Στα σοβαρά επεισόδια που σημειώθηκαν το Σάββατο στην περιοχή του Ζβέρνετς, κοντά στην Αυλώνα της Αλβανίας και είχαν ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό ενός Έλληνα πολίτη, αναφέρθηκε μέσω του ΣΚΑΪ 100,3 ο ευρωβουλευτής Φρέντης Μπελέρης.

Ο κ. Μπελέρης έκανε λόγο για μία αυθαίρετη απόφαση της αλβανικής κυβέρνησης να αναπτυχθεί τουριστικά η περιοχή, χωρίς όμως να λαμβάνει υπόψη τους ντόπιους κατοίκους και χωρίς να έχει διευθετηθεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς της περιοχής. Όπως είπε μάλιστα εκκρεμούν προσφυγές των κατοίκων στη δικαιοσύνη.

Αναφερόμενος τα επεισόδια που σημειώθηκαν έκανε λόγο για «πρωτοφανή πράγματα» και κατηγόρησε τον Αλβανό πρωθυπουργό Έντι Ράμα ότι δε θέλει διαφάνεια.

Σχετικά με τα δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι πίσω από την επένδυση, που σύμφωνα με τον κ Μπελέρη ανέρχεται στα 4 δισεκατομμύρια, βρίσκεται ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ, ο κ Μπελέρης σημείωσε ότι οι εταιρίες που φαίνεται ότι κάνουν την επένδυση είναι αλβανικές, ανέφερε ωστόσο ότι βάζουν μπροστά έναν «μπαμπούλα» για να μην αντιδρά ο κόσμος.

Πηγή: skai.gr

Αλέξης Τσίπρας: Αυτοί είναι οι 12 νέοι βοσκοί για τα γίδια 😝🤣


Μετά την επίσημη παρουσίαση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα, στελέχη του κόμματος θα κάνουν θεματικές ομιλίες για να επικοινωνήσουν τους 7 άξονες του νέου εγχειρήματος του πρώην πρωθυπουργού

Ο Αλέξης Τσίπρας µε την ΕΛΑΣ (Ελληνική Αριστερή Συµπαράταξη) κατάφερε µέσα σε ένα βράδυ να κάνει γνωστό το κόµµα του σε όλη την Ελλάδα, αν πιστέψει κανείς τους επικοινωνιολόγους, που ισχυρίζονται ότι ακόµα και η αρνητική δηµοσιότητα είναι θετική για τον άµεσα ενδιαφερόµενο. Η αλήθεια είναι ότι ο πρώην πρωθυπουργός ξάφνιασε τους πάντες όταν αποκάλυψε το όνοµα του κόµµατός του, αφού µέχρι και την Τρίτη το βράδυ είχαν ακουστεί πολλά γύρω από αυτό το θέµα. Οι πληροφορίες λένε µάλιστα ότι αρκετοί από τους συνεργάτες του ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί µέχρι και την τελευταία στιγµή. Όπως ήταν φυσικό, τα µέσα κοινωνικής δικτύωσης πήραν φωτιά, µε σχόλια που στην πλειονότητά τους χλεύαζαν το νέο όνοµα, δίνοντάς του ωστό σο υπόσταση και περιεχόµενο.

Η επιλογή ήταν καθαρά του Αλέξη Τσίπρα, αφού ο πρώην πρωθυπουργός θεώρησε ότι µέσα από αυτό το όνοµα µπορούσε να προσεγγίσει ένα ευρύτερο κοινό. Από τον Ελληνα πατριώτη µέχρι τον ψηφοφόρο του ΚΚΕ, που το όνοµα ΕΛΑΣ δεν του είναι ξένο. Ο πρώην πρωθυπουργός έχει τώρα στραµµένο το βλέµµα του στις δηµοσκοπήσεις, καθώς αυτές θα δώσουν και τον ρυθµό των εξελίξεων από εδώ και εµπρός. Στόχος του είναι να εδραιωθεί όσο πιο γρήγορα γίνεται στη δεύτερη θέση, αφήνοντας πίσω του το ΠΑΣΟΚ και τη Μαρία Καρυστιανού. Με δεδοµένο ότι η θέση του µπορεί να εδραιωθεί µέσα από πρωτοβουλίες που θα πάρει, ο Αλέξης Τσίπρας αναζητά τις κινήσεις που θα κάνει και οι οποίες θα αφορούν τα δύο σοβαρά θέµατα που απασχολούν την ελληνική κοινωνία: την ακρίβεια και τη στέγαση.

Παράλληλα, το επόµενο διάστηµα στελέχη του κόµµατός του θα κάνουν θεµατικές οµιλίες, προκειµένου να επικοινωνηθούν οι επτά άξονες του κόµµατος. Πέρα από τους πέντε εκπροσώπους Τύπου που όρισε ο Αλέξης Τσίπρας, προκειµένου να επικοινωνήσουν την ιδρυτική διακήρυξη του κόµµατος, ο πρώην πρωθυπουργός έχει ορίσει και κάποια άλλα στελέχη, προκειµένου να εκπροσωπούν το κόµµα του στα τηλεοπτικά παράθυρα. Συνολικά πρόκειται για τα παρακάτω 12 πρόσωπα, τα οποία θα τραβήξουν το βάρος της ενηµέρωσης, ώστε από το φθινόπωρο να είναι έτοιµα να αντιπαρατεθούν και µε τους πολιτικούς αντιπάλους τους.

Τα 12 πρόσωπα που επικοινωνήσουν τους επτά άξονες της ΕΛΑΣ

ΘΕΩΝΗ ΚΟΥΦΟΝΙΚΟΛΑΚΟΥ


Πρόσφατα ανέλαβε υπεύθυνη δηµοσίων σχέσεων του Ινστιτούτου «Αλέξης Τσίπρας». Ως δικηγόρος και πρώην Συνήγορος του Παιδιού, έχει µεγάλη εµπειρία σε υποθέσεις προστασίας ανθρωπίνων δικαιωµάτων και αντιµετώπισης ενδοοικογενειακής βίας. Εχει εργαστεί σε ΜΚΟ, παρέχοντας νοµική στήριξη σε ευάλωτους πληθυσµούς.



ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΠΟΥΧΤΣΗΣ

Γεννήθηκε το 1981, είναι οικονοµολόγος και σύµβουλος επιχειρήσεων, µε εξειδίκευση στην υποστήριξη µικροµεσαίων επιχειρήσεων και στην αξιοποίηση χρηµατοδοτικών εργαλείων. Είναι απόφοιτος του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας και κάτοχος MBA. ∆ιετέλεσε δηµοτικός σύµβουλος Προγραµµατισµού και Ανάπτυξης του ∆ήµου Σερρών.



ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΛΑΤΣΟΥΚΑΣ

Γεννήθηκε στα Τρίκαλα, είναι δικηγόρος-ποινικολόγος και κάτοχος µεταπτυχιακού διπλώµατος στο ευρωπαϊκό Ποινικό ∆ίκαιο. ∆ίνει έµφαση, µέσω της επαγγελµατικής του δραστηριότητας, στην υπεράσπιση του κράτους ∆ικαίου και των κοινωνικών δικαιωµάτων. Εχει αναπτύξει συνδικαλιστική δράση από τα φοιτητικά του χρόνια.



ΝΙΚΟΣ ΝΥΦΟΥΔΗΣ

Με σπουδές στις πολιτικές επιστήµες και στα οικονοµικά στο Πανεπιστήµιο Μακεδονίας, έκανε το µεταπτυχιακό του στο University of Portsmouth. Εχει διατελέσει βουλευτής Β’ Θεσσαλονίκης µε το Ποτά µι. Είναι επιχειρηµατίας στον χώρο της εστίασης και των εξαγωγών ελληνικών προϊόντων, µε έντονη αυτοδιοικητική δράση.



ΑΝΝΑ ΠΑΠΑ∆ΟΠΟΥΛΟΥ

Η πρώην αναπληρώτρια τοµεάρχης ∆ικαιοσύνης του ΠΑΣΟΚ άφησε πρόσφατα τη Χαριλάου Τρικούπη για το νέο εγχείρηµα. Γεννηµένη στη Λάρισα, σπούδασε στη Νοµική Σχολή του ΕΚΠΑ και είναι κάτοχος µεταπτυχιακού διπλώµατος από το Πανεπι στήµιο Πειραιά. Εχει εξειδικευτεί επαγγελµατικά σε υποθέσεις Εµπορικού και Εταιρικού ∆ικαίου.



ΙΩΑΝΝΑ ΛΑΛΙΩΤΟΥ

Η καθηγήτρια Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας συµµετείχε στην πρώτη παρουσίαση της «Ιθάκης» στο «Παλλάς», αφήνοντας εξαιρετικές εντυπώσεις για τη διεισδυτική της µατιά και ανάλυση. Εχει διατελέσει αντιπρύτανις του Ιδρύµατος και οι δηµοσιεύσεις της αφορούν τη σύγχρονη διεθνή Ιστορία, την ιστορία της µετανάστευσης, της ελληνικής ∆ιασποράς κ.ά.



ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΑΟΥΛΙ∆ΗΣ

Εργάζεται ως δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω από το 2005. Υποψήφιος µε το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 2023, επαγγελµατικά συνεργάζεται µε πολλές επιχειρήσεις και φορείς στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπα ϊκές χώρες. Είναι εµπειρογνώµονας - αξιολογητής στο πρόγραµµα της Ε.Ε. για την έρευνα και την καινοτοµία.



ΣΠΥΡΟΣ ∆ΡΙΤΣΑΣ

Είναι χειρουργός, µε εξειδίκευση στην επεµβατική χειρουργική, στη χειρουργική του παχέος εντέρου και στη χειρουργική ογκολογία. ∆ιακρίνεται για την έντονη κοινωνική δράση και διοικητική του εµπειρία από το 2001, µεταξύ άλλων, στο σωµατείο εργαζο µένων του νοσοκοµείου «Ευαγγελισµός», στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο, στην ΕΙΝΑΠ και στην Ελληνική Χειρουργική Εταιρεία.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΠΑΣ

Με πάνω από 20 χρόνια επαγγελµατική εµπειρία, είναι ορκωτός λογιστής και συµµετέχει ως µέλος σε έµπειρες ελεγκτικές οµάδες, που διαχειρίζονται πληθώρα εργασιών. Είναι υποψήφιος διδάκτορας Λογιστικής και πρόεδρος του Οικονοµικού Επιµελη τηρίου Βορειοδυτικής Πελοποννήσου και ∆υτικής Ελλάδας από τον ∆εκέµβριο του 2019.

ΜΑΡΙΖΕΤΑ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ

Τελείωσε το πρώτο της πτυχίο στις ∆ιεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές στο Πανεπιστήµιο Πειραιά, όπου ανέπτυξε πλούσια συνδικαλιστική δράση. Είναι διδάκτωρ Οικονοµικής και Κοινωνικής Ιστορίας από το 2018. Τον Νοέµβριο του 2022 ανέλαβε αν. τοµεάρχης Εργασίας στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ. Συµµετείχε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ. ΑΛ. στις εκλογές του 2023 και στο ευρωψηφοδέλτιο το 2024.



ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΠΕΡ∆ΟΥ

Γεννήθηκε και ζει στην Αλεξανδρούπολη. Αποφοίτησε από τη Νοµική Σχολή του ∆ηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης και είναι κάτοχος µεταπτυχιακού διπλώµατος στο Εµπορικό ∆ίκαιο από το Cardiff University. Είναι ιδρυτικό µέλος και πρόε δρος του συλλόγου σκέψης και προβληµατισµού «ΣΥΝ-ΟΛΟ».

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗΣ

Είναι πτυχιούχος του Μαθηµατικού Τµήµατος του Πανεπιστηµίου Αθηνών. Εχει υπηρετήσει στη ∆ιεύθυνση Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης και στη ∆ιεύθυνση ∆ιοίκησης και αργότερα έγινε προϊστάµενος στο Τµήµα Οικονοµικής ∆ιαχείρισης Επενδυ τικών Προγραµµάτων του Περιφερειακού Ταµείου Ανάπτυξης Αττικής και προϊστάµενος ∆ιεύθυνσης στις ∆ιευθύνσεις Εθνικών Κληροδοτηµάτων και Αλ λοδαπών και Μετανάστευσης. Τον Φεβρουάριο του 2015 αποσπάστηκε στη Γενική Γραµµατεία του Πρω θυπουργού και ανέλαβε καθήκοντα προϊσταµένου του Γραφείου ∆ιοίκησης και Οργάνωσης. ∆ιετέλεσε γενικός γραµµατέας ∆ιοικητικής Ανασυγκρότησης.



Ελενη Καλογεροπουλου
Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά

Αλβανία: Διατάχθηκε πειθαρχική έρευνα στην αστυνομία της Αυλώνας για τα βίαια επεισόδια στο Ζβέρνετς


Στην Αθήνα επικρατεί ανησυχία μετά τα επεισόδια που σημειώθηκαν στην Αλβανία και λόγω του τραυματισμού και ενός Έλληνα ομογενή - Πώς αντέδρασε το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών

Νέα εξέλιξη προέκυψε αναφορικά με τα επεισόδια που σημειώθηκαν στο Ζβέρνετς της Αλβανίας μετά τις διαμαρτυρίες κατοίκων, αλλά και τον τραυματισμό ενός Έλληνα ομογενή. Για τα επεισόδια στο Ζβέρνετς έχει συλληφθεί ο υπάλληλος ιδιωτικής εταιρείας φύλαξης που χτύπησε τον Έλληνα ομογενή, ενώ διατάχθηκε πειθαρχική έρευνα στην αστυνομία της Αυλώνας. Θέση για τα όσα συνέβησαν έχει λάβει και ο Έντι Ράμα όπου στήριξε τις ενέργειες της αστυνομίας και με ανάρτησή του στο Χ, ο πρωθυπουργός της Αλβανίας καταδικάζει, παράλληλα, τη δράση «άμυαλης συμμορίας με την ιδιότητα των ιδιωτικών φρουρών ασφαλείας».

Αλβανία: Το μήνυμα του Έντι Ράμα μετά τα επεισόδια στο Ζβέρνετς – Η στάση της Αθήνας

Στο μήνυμά του για τα εκτεταμένα επεισόδια στη νοτιοδυτική Αλβανία ο Έντι Ράμα συνεχάρη τη διοίκηση της κρατικής αστυνομίας για την «ταχεία και σωστή αντίδρασή της», τόσο απέναντι στους ιδιωτικούς φύλακες ασφαλείας που ενεπλάκησαν στα επεισόδια, όσο και απέναντι στην τοπική αστυνομική ηγεσία της Αυλώνας. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών προχώρησε σε διάβημα προς τις αλβανικές αρχές, ζητώντας την πλήρη διερεύνηση των γεγονότων και την απόδοση ευθυνών όπου αυτές προκύψουν.

Μετά τη διαμαρτυρία της Αθήνας, η ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας δέχτηκε ποινική δίωξη ενώ τέθηκε σε διαθεσιμότητα ο αστυνομικός διευθυντής της Αυλώνας.

Η υπόθεση συνδέεται με σχέδιο δημιουργίας μεγάλου τουριστικού θερέτρου από την εταιρεία «Zvërnec South Adriatic Development», η οποία, σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, σχετίζεται με διεθνείς επενδυτικές δομές στις οποίες εμπλέκονται ο Τζάρεντ Κούσνερ και η Ιβάνκα Τραμπ. Οι κάτοικοι ζητούν να σταματήσουν άμεσα οι εργασίες και να επανεξεταστεί το έργο, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή έχει υψηλή περιβαλλοντική αξία και δεν πρέπει να αλλοιωθεί από μεγάλης κλίμακας τουριστική ανάπτυξη.

📺Άγριο νοκ άουτ σε αγώνα πυγμαχίας στο Γαλάτσι: Πυγμάχος εκτοξεύτηκε έξω από τα σχοινιά, δείτε βίντεο


Ένα βίντεο που κόβει την ανάσα από το Fight for Glory IV στο Γαλάτσι κάνει τις τελευταίες ώρες τον γύρο του διαδικτύου, καταγράφοντας τη στιγμή ενός άγριου νοκ άουτ που άφησε άφωνους τους θεατές και τους φίλους της πυγμαχίας.

Στα πλάνα φαίνεται ο πυγμάχος Σωτηρόπουλος να δέχεται ένα εξαιρετικά δυνατό χτύπημα από τον αντίπαλό του, να χάνει την ισορροπία του και να καταλήγει έξω από τα σχοινιά του ρινγκ, σε μία από τις πιο εντυπωσιακές φάσεις της βραδιάς.Το χτύπημα έδωσε ο Billy G, ο Έλληνας πυγμάχος με καταγωγή από τη Νιγηρία, ο οποίος επικράτησε με θεαματικό τρόπο στην αναμέτρηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Fight for Glory IV.


Παρά τη σφοδρότητα της πτώσης και την αναστάτωση που προκλήθηκε για λίγα δευτερόλεπτα στις εξέδρες, ο Σωτηρόπουλος είναι καλά στην υγεία του και δεν αντιμετωπίζει κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Η αναμέτρηση ήταν από τις πλέον πολυαναμενόμενες της διοργάνωσης και διεξήχθη το βράδυ της Κυριακής στο Άλσος Βεΐκου στο Γαλάτσι. Οι δύο αθλητές διασταύρωσαν τα γάντια τους στην κατηγορία Light Heavyweight, σε αγώνα έξι γύρων των τριών λεπτών.

Από το πρώτο καμπανάκι οι δύο πυγμάχοι έδειξαν έτοιμοι να προσφέρουν θέαμα υψηλού επιπέδου, ωστόσο το φινάλε ήρθε νωρίτερα και με εκκωφαντικό τρόπο, όταν ο Billy G βρήκε το κατάλληλο άνοιγμα και εξαπέλυσε το χτύπημα που έμελλε να κρίνει τον αγώνα.

Ο Billy G είχε βρεθεί πρόσφατα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και για έναν διαφορετικό λόγο, καθώς παραχώρησε συνέντευξη στο «ΘΕΜΑ Uncut» με τίτλο «Από τη Φυλακή στο Ρινγκ», περιγράφοντας τη δύσκολη διαδρομή της ζωής του και το πώς η πυγμαχία του έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία.


Φρίξος Δρακοντίδης
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

Γαλλία: Νόμος ανοίγει το δρόμο για την επιστροφή θραυσμάτων του Παρθενώνα από το Λούβρο


Ένα νέο νομικό πλαίσιο που τέθηκε σε ισχύ στη Γαλλία στις αρχές Μαΐου επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των επιστροφών πολιτιστικής κληρονομιάς και δημιουργεί νέα δεδομένα για τη συζήτηση γύρω από τα θραύσματα του Παρθενώνα που φυλάσσονται στο Μουσείο του Λούβρου.

Η δικηγόρος και ερευνήτρια Κατερίνα Τιτή επισημαίνει στο ΕΡΤnews ότι ο νόμος διευκολύνει τις επιστροφές αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς που είτε έχουν περιέλθει σε γαλλικές συλλογές είτε έχουν απομακρυνθεί παράνομα από το 1815 και μετά. Όπως σημειώνει, στο Μουσείο του Λούβρου εντοπίζονται περίπου έξι θραύσματα που αποδίδονται στον Παρθενώνα, αν και για ένα ή δύο από αυτά δεν υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα ως προς την προέλευσή τους.

Για τέσσερα από τα έξι θραύσματα, σύμφωνα με την ίδια, φαίνεται ότι ενδέχεται να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νέου νόμου, καθώς έχουν εισέλθει στις γαλλικές συλλογές μετά το 1815, γεγονός που αποτελεί κρίσιμη χρονολογική προϋπόθεση.

Η επιλογή του 1815 ως ορόσημο συνδέεται με την ήττα του Ναπολέοντα και τις επακόλουθες συμφωνίες επιστροφής πολιτιστικών αγαθών που είχαν αφαιρεθεί κατά την περίοδο των εκστρατειών του. Όπως εξηγείται, τότε η Γαλλία προχώρησε σε επιστροφές αρχαιοτήτων, μεταξύ άλλων προς την Ιταλία, και έτσι θεωρήθηκε ότι το ζήτημα των λεηλασιών πριν από το 1815 είχε σε μεγάλο βαθμό διευθετηθεί, με τον νέο νομικό μηχανισμό να αφορά κυρίως μεταγενέστερες περιπτώσεις.

Σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, τυχόν επιστροφή θραυσμάτων του Παρθενώνα από τη Γαλλία θα είχε, σύμφωνα με την ανάλυση, έντονη συμβολική σημασία, χωρίς όμως να συνιστά άμεση νομική μεταβολή για τη διεκδίκηση των Γλυπτών του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Ωστόσο, εκτιμάται ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αυξήσει την πολιτική πίεση προς τη βρετανική πλευρά.

Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έχει ήδη καταφέρει να επαναπατρίσει τμήματα του Παρθενώνα από το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης το 2006, καθώς και από το Αρχαιολογικό Μουσείο του Παλέρμο και από το Μουσείο του Βατικανού, ενισχύοντας σταδιακά τη διεθνή τάση επανεξέτασης παλαιότερων αποκτήσεων.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που επιδιώκει την επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών, καθώς διεθνώς εντείνεται η συζήτηση για τον επαναπατρισμό αντικειμένων σε χώρες προέλευσης, με τη θέση του Βρετανικό Μουσείο να δέχεται αυξανόμενη πίεση από διάφορα μέτωπα.

Σε ερωτήσεις σχετικά με άλλα γνωστά έργα, όπως η Αφροδίτη της Μήλου ή η Νίκη της Σαμοθράκης, διευκρινίζεται ότι δεν φαίνεται να εμπίπτουν στο ίδιο νομικό πλαίσιο, καθώς η χρονική προϋπόθεση του νόμου δεν τα καλύπτει.

Η αυτοκαταστροφή της Βρετανίας: Το Brexit δέκα χρόνια μετά - Διέλυσε την οικονομία, βούλιαξε τα ακίνητα, έδιωξε τους νέους, γονάτισε τη μεσαία τάξη


Για να μην ξεχνιόμαστε με το δικό μας Grexit του 2015 - Η οικονομία αιμορραγεί από το «αυτογκόλ» του 2016 και το «διαζύγιο» με την ΕΕ - Οι φόροι αυξήθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο μετά το 1945
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Μερικές φορές εύχεται κανείς να μπορούσε να πατήσει ένα κουμπί και να κάνει undo, όπως συμβαίνει στους υπολογιστές. Μία από αυτές τις φορές είναι και η τρέχουσα για τους Βρετανούς, οι οποίοι καθώς φαίνεται κάνουν... δεύτερες σκέψεις για το Brexit, ακριβώς δέκα χρόνια από τότε που ψήφισαν «Leave». Σήμερα, με τις συνέπειες της εξόδου από την Ε.Ε. να είναι αισθητές στο πετσί του μέσου Βρετανού και όχι μόνο, το κύριο θέμα συζήτησης στην πολιτική κρίση που έχει ξεσπάσει είναι το Brexit. «Ενα καταστροφικό λάθος», χαρακτήρισε την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση ο παραιτηθείς υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ, ζητώντας την αντικατάσταση του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ και ανοίγοντας τον εμφύλιο στους Εργατικούς με αλληλοκατηγορίες για πολιτική αυτοκτονία και επαναδιατυπώσεις αιτημάτων επανασύνδεσης με την ευρω-οικογένεια.

Ο -δημοφιλής- δήμαρχος του Μάντσεστερ Αντι Μπέρναμ βλέπει ότι η αμφισβήτηση του Brexit ανοίγει τον δρόμο προς το Κοινοβούλιο, καθώς ο Νάιτζελ Φαράζ και το Reform UK καταγράφουν εντυπωσιακή άνοδο σε πρώην προπύργια του Brexit. Και βλέπει παραπάνω από το 50% των Βρετανών, στη δημοσκόπηση της More in Common, να δηλώνει ότι σήμερα θα ψήφιζε υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Τι πήγε στραβά, λοιπόν;

Ολα! Αλλωστε και ο Στάρμερ είχε παραδεχθεί σε ανύποπτο χρόνο ότι «το Brexit έπληξε σημαντικά την οικονομία μας». Το κόστος του διαζυγίου εκτιμάται μεταξύ 180 και 240 δισ. στερλινών για τη βρετανική οικονομία. Σύμφωνα με έρευνες, κάθε Βρετανός έχασε τουλάχιστον 21.000 ευρώ από την ώρα του διαζυγίου και μετά, ή χάνει μεταξύ 2.000 και 3.400 λιρών τον χρόνο, με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ να είναι κατά 6% χαμηλότερο απ’ ό,τι θα ήταν εάν έμενε στην ευρω-οικογένεια. Οι επενδύσεις μειώθηκαν κατά 12% με 18%, δύο εκατομμύρια θέσεις εργασίας χάθηκαν, το εμπόριο μειώθηκε κατά 15%, οι φόροι αυξήθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο μετά το 1945 και η παραγωγικότητα κατέρρευσε. Με αυτά να είναι μόνο ένα κομμάτι των συνεπειών του Brexit, το λέει κανείς και καταστροφή...

Αγορά ακινήτων
Τα κτίρια-φαντάσματα του Σίτι και το σιωπηλό crash στα οικιστικά

Στο πολύβουο Σίτι του Λονδίνου, η εικόνα δεν είναι ακριβώς όπως ήταν παλιά. Σε αντίθεση με τα μοντέρνα και τα νεόκτιστα, τα μεγαλύτερης ηλικίας επαγγελματικά ακίνητα δεν είναι τόσο δημοφιλή. Πολλά από αυτά στέκουν ερειπωμένα και σιωπηλά, σαν φαντάσματα της παλιάς τους αίγλης. Μετά το δημοψήφισμα, περισσότερες από 440 φίρμες σχετικές με τον χρηματοπιστωτικό τομέα και την οικονομία μετακόμισαν κάποιες από τις υπηρεσίες τους από το μέχρι τότε οικονομικό κέντρο της Γηραιάς Ηπείρου στην Ε.Ε. Μαζί τους, πήραν περισσότερα από 900 δισ. λίρες σε τραπεζικά assets, όπως επενδυτικά χαρτοφυλάκια, επιχειρηματικά δάνεια και cash reserves, που αποτιμώνται περίπου στο 10% του τραπεζικού συστήματος του Ηνωμένου Βασιλείου.Συνεπεία τούτου, η αγορά επαγγελματικών ακινήτων και κυρίως η αγορά των γραφείων στο οικονομικό κέντρο του Λονδίνου, το Σίτι, κατέρρευσε, αφού μειώνονταν οι εταιρείες ή οι υπηρεσίες που έδρευαν εκεί και φυσικά οι εργαζόμενοί τους.

Με τη γλώσσα των αριθμών, σύμφωνα με στοιχεία της Savills Plc, τον Μάρτιο του 2017 οι επενδύσεις σε κτίρια γραφείων και γραφεία στο Λονδίνο έπεσαν κατά 17% στα 15,9 δισ. λίρες. Για το έτος που πέρασε, ωστόσο, σύμφωνα με έρευνα της Colliers, οι επενδύσεις σε γραφεία στο Λονδίνο έφτασαν τα 9,47 δισ. λίρες και μάλιστα αυξημένες κατά 52% σε σχέση με τα 6,21 δισ. του 2024!

Στο μεταξύ στο «στραβό κλήμα» του Brexit και της φυγής εταιρειών του χρηματοπιστωτικού τομέα, προστέθηκε και ο «γάιδαρος» που έδωσε τη χαριστική βολή στο εμπορικό real estate του Σίτι: ο λόγος για την πανδημία του κορωνοϊού από την οποία η πόλη δεν έχει ακόμα επανέλθει, αφού τα γραφεία που είναι πιασμένα αποτελούν μόνο το 37% του αριθμού των προ-πανδημικών επιπέδων (55% στο Σίτι). Οι ιδιοκτήτες των ακινήτων που δεν πληρούν τα κριτήρια των πιο μοντέρνων κτιρίων τα οποία προτιμώνται για γραφεία (π.χ. βιοκλιματικά, χαμηλή κατανάλωση ενέργειας) βλέπουν τη ζήτηση γι’ αυτά να έχει μηδενίσει, μέχρι να αποφασίσουν ή να μπορέσουν να προβούν σε ανακαινίσεις που θα προσελκύσουν νέους ενδιαφερόμενους.

Υποθηκευμένα σπιτια

Διαφορετική είναι η κατάρρευση που έφερε στην αγορά των οικιστικών ακινήτων το Brexit. Εδώ συμβαίνει αυτό που οι Βρετανοί οικονομολόγοι ονομάζουν «silent crash», δηλαδή σιωπηλή κατάρρευση. Οπως εξηγούν, καθώς τα 2/3 των ενήλικων Βρετανών είναι ιδιοκτήτες κατοικιών και η συντριπτική πλειοψηφία (εικάζεται περί το 90%) αυτών των κατοικιών είναι υποθηκευμένα ακίνητα σε τράπεζες, η κυβέρνηση της χώρας θα κάνει το παν για να στηρίξει την αγορά, ή να την κάνει να φαίνεται υγιής. Και αυτό γιατί εάν καταρρεύσει η αγορά του οικιστικού real estate, θα συμπαρασύρει μαζί της και το τραπεζικό σύστημα.

Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα; Η ζήτηση για οικιστικά ακίνητα και ειδικά διαμερίσματα στο Λονδίνο είναι τόσο χαμηλή που οι τιμές καταρρέουν, με τους ιδιοκτήτες να κάνουν προσφορές και εκπτώσεις μέχρι και 100.000 λιρών εν μια νυκτί, ενώ η οικοδομή στον τομέα των κατοικιών καταρρέει κατά 84% σε επίπεδο δεκαετίας, ακριβώς λόγω της σχεδόν μηδενικής ζήτησης!

Από την ημέρα του Brexit μέχρι σήμερα, η αγορά οικιστικών ακινήτων κλυδωνίζεται. Χαρακτηριστική είναι η εικόνα του Λονδίνου, όπου κεντρικές, διάσημες γειτονιές του όπως το Κένσινγκτον, το Γουέστμινστερ και το Τσέλσι βλέπουν τις τιμές των κατοικιών σε ελεύθερη πτώση, ή έστω σε λιμνάζοντα νερά. Για παράδειγμα, στο Κένσινγκτον και το Τσέλσι, οι τιμές το 2025 έπεσαν στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 2013, μετά από μια πτώση 15% την αμέσως προηγούμενη χρονιά.

Σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο σήμερα, όπως σημειώνουν οικονομικοί αναλυτές (π.χ. ratio analytics), τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα, αφού οι πραγματικές τιμές των ακινήτων βρίσκονται ήδη στο χαμηλότερο σημείο της τελευταίας 20ετίας και έχουν πτωτική τάση. Ενα ακίνητο μέσης αξίας 370.000 λιρών το 2006, ενώ είχε περίπου την ίδια τιμή το 2016, όταν αποφασιζόταν το Brexit, σήμερα πωλείται λιγότερο από 270.000. Ή, για την ακρίβεια, δεν πωλείται, αφού η ζήτηση έχει σχεδόν μηδενιστεί, όπως σημειώνουν τοπικοί παράγοντες του real estate, με αποτέλεσμα να βλέπουμε αγοραπωλησίες ακινήτων αξίας άνω του εκατομμυρίου, προ δεκαετίας, με την τιμή τους μειωμένη κατά 60%!

Το βαρέλι δεν έχει πάτο, καθώς φαίνεται, αφού στο Λονδίνο οι τιμές των κατοικιών καταγράφουν διαρκή πτώση τους τελευταίους επτά μήνες, με τη μεγαλύτερη (τεράστια) ζημιά να υπόκεινται οι μέχρι πρότινος περιζήτητες πολυτελείς περιοχές. Ετσι, φέτος οι τιμές των κατοικιών μειώθηκαν περισσότερο από 12% στο Γουέστμινστερ, το οποίο περιλαμβάνει περιζήτητες περιοχές όπως το Μέιφερ και το Νάιτσμπριτζ, και κατά 11% στο Κένσινγκτον και το Τσέλσι. Σε ετήσια βάση, η μέση τιμή των κατοικιών στην πρωτεύουσα έπεσε κατά 3,3%, στις 542.000 λίρες το έτος, έως τον Φεβρουάριο, σε σύγκριση με ετήσια πτώση 1,9% τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία (ONS).


Η ζήτηση για οικιστικά ακίνητα στο Λονδίνο είναι τόσο χαμηλή που οι τιμές καταρρέουν, με τους ιδιοκτήτες να κάνουν εκπτώσεις μέχρι και 100.000 λιρών

Οι τιμές στην κορυφαία κατηγορία της αγοράς ακινήτων του Λονδίνου φαίνεται να έχουν πληγεί ιδιαίτερα, με περιοχές υψηλής ζήτησης όπως το Γουέστμινστερ, το Κένσινγκτον, το Κάμντεν και το Χάμερσμιθ να σημειώνουν τεράστιες πτώσεις στις αξίες. Περισσότερο από το ήμισυ (53%) των ατόμων με υψηλή καθαρή θέση ανησυχούν για το μέλλον της κύριας κατοικίας τους, σύμφωνα με τον τελευταίο Δείκτη Πλούτου Saltus.

Την περασμένη εβδομάδα, η City AM αποκάλυψε ότι η αγορά πολυτελών κατοικιών του Λονδίνου υπέστη τη μεγαλύτερη πτώση της τελευταίας δεκαετίας, καθώς οι πωλήσεις ακινήτων υψηλής κατηγορίας σημείωσαν τη μεγαλύτερη μείωση, 37% σε ετήσια βάση.

Για τον μέσο εργαζόμενο του Λονδίνου, οι τιμές των διαμερισμάτων βρίσκονται πλέον κάτω από το εννιαπλάσιο των ετήσιων αποδοχών του, το πιο προσιτό επίπεδο των τελευταίων 12 ετών, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg. Σε πραγματικούς όρους, τα διαμερίσματα στην πρωτεύουσα είναι 22% φθηνότερα απ’ ό,τι πριν το Brexit.

To 2017, το κόστος ενός διαμερίσματος στο Λονδίνο ήταν πάνω από 12 φορές τα μέσα ετήσια εισοδήματα των εργαζομένων, παρόλο που οι εργαζόμενοι στην πρωτεύουσα λαμβάνουν σημαντικά υψηλότερους μισθούς σε σύγκριση με το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο. Για «τέλεια καταιγίδα» στην αγορά κατοικιών του Λονδίνου κάνει λόγο ο δήμαρχος της πόλης Σαντίκ Καν, περιγράφοντάς τη ως «τη συνέχεια των συνεπειών του Brexit», στο οποίο αποδίδει και την επιβράδυνση της οικοδομής, λόγω της έλλειψης εργατών, του disruption της εφοδιαστικής αλυσίδας και του κόστους των οικοδομικών υλικών.

Επενδυτές πουθενά

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι πραγματικές τιμές των στεγαστικών ακινήτων έχουν πέσει πάνω από 20% από την εποχή του peak τους. Από πέρυσι, μάλιστα, καθώς οι αγοραστές κατοικιών γίνονται όλο και πιο... σπάνιοι, την κτηματαγορά έχει καταλάβει ένα κύμα εκπτώσεων, με μειώσεις τιμών μέχρι και κατά 100.000 λίρες εν μια νυκτί! Αυτό για κάποιους είναι ένα σημάδι κατάρρευσης της αγοράς ή απελπισίας των πωλητών.

Παρά τις «εκπτώσεις», ωστόσο, οι επενδυτές δεν φαίνονται στον ορίζοντα. Οι Βρετανοί πιθανοί αγοραστές δεν αγοράζουν επειδή περιμένουν περαιτέρω διόρθωση των τιμών κατά 20%-30% σε ονομαστικές αξίες, αλλά κυρίως επειδή δεν βγαίνουν...



Το πρόβλημα είναι η έλλειψη των αγοραστών πρώτης κατοικίας -π.χ. των νεόνυμφων ζευγαριών- που αδυνατούν να καλύψουν το λεγόμενο deposit floor, δηλαδή τη μίνιμουμ προκαταβολή χρηματοδότησης, ύψους 27.000 λιρών για να αποκτήσουν πρόσβαση σε δανεισμό για την απόκτηση κατοικίας - ποσό στο οποίο πρέπει να προστεθούν περίπου 30.000 λίρες για τη μετακόμιση και άλλα έξοδα.

Και δεν είναι μόνο η προκαταβολή. Καθώς οι μισθοί παραμένουν τουλάχιστον στάσιμοι την τελευταία δεκαετία και η έγκριση των στεγαστικών δανείων βασίζεται στο εισόδημα που εμφανίζει ο αιτών, πολύ απλά αρκετοί δεν πληρούν τις προϋποθέσεις, ακόμα κι αν τεχνικά θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις δόσεις. Και αφού τα έξοδα συντήρησης είναι δυσανάλογα μεγάλα και ο κόσμος φαίνεται εξαιρετικά ασταθής αυτή τη στιγμή, για πολλούς δεν φαίνεται να είναι η κατάλληλη στιγμή να αναλάβουν μια τεράστια, μακροπρόθεσμη οικονομική δέσμευση. Αυτό αφήνει τα ακίνητα στα αζήτητα και ωθεί την αγορά ενοικίασης, η οποία αναπτύσσεται με ρυθμό 4% ανά έτος, με το μέσο ενοίκιο στις 2.716 λίρες τον μήνα στο Λονδίνο και τις 1.370 μηνιαίως εκτός Λονδίνου σύμφωνα με την ONS.

Ιδιοκτήτες σε απόγνωση

Η κατάσταση είναι υπέρ το δέον δραματική στα διαμερίσματα - και δη στο κεντρικό Λονδίνο. Με τις τιμές να είναι ούτως ή άλλως σε περιοχή υπερτίμησης (μέση τιμή 449.000 λίρες για ένα διαμέρισμα το 2025, περίπου ίδια με το 2016) και με εξωφρενικές χρεώσεις κοινοτικών υπηρεσιών για «υπηρεσίες» όπως τα μπαλκόνια (!) ή η τηλεόραση (!), υπάρχουν διαμερίσματα που προκαλούν οικονομική αιμορραγία στους ιδιοκτήτες τους, αφού εμφανίζονται να χάνουν 85.000 λίρες στην τραπεζική τους αποτίμηση ανά διετία!

Πως κατέρρευσε το NHS

Εάν υπήρχε ένας τομέας για τον οποίο όλοι οι Βρετανοί είχαν πειστεί πως θα βγει κερδισμένος από το Brexit, αυτός ήταν της δημόσιας υγείας. Στην πράξη, όμως, το NHS, μετά την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ενωση έχει καταρρεύσει, με το κόστος να μην αποτιμάται, δυστυχώς, (μόνο) σε λίρες, αλλά σε χαμένες ανθρώπινες ζωές. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Σάρεϊ, 1.485 ασθενείς που θα μπορούσαν να σωθούν χάνονται κάθε χρόνο μετά το Brexit, λόγω της έλλειψης νοσοκόμων στο NHS.

Μία από τις πιο διάσημες υποσχέσεις της καμπάνιας «Leave» υπέρ του Brexit ήθελε το «διαζύγιο» να απελευθερώνει επιπλέον 350 εκατ. λίρες την εβδομάδα σε κονδύλια που θα κατευθύνονταν προς το NHS. Στη θεωρία όλα έδειχναν πως αυτό ήταν αλήθεια, όμως στην πράξη η σκληρή οικονομική πραγματικότητα περιόρισε δραματικά αυτό το κονδύλι. Ταυτόχρονα, αυτό που δεν είχε προβλέψει η καμπάνια «Leave» ήταν ότι προέκυψαν νέα έξοδα για το εθνικό σύστημα υγείας της χώρας.

Eλλείψεις φαρμάκων

Συνεπεία του Brexit, αποχώρησε μεγάλο μέρος του εξ Ευρώπης ερχόμενου ιατρο-νοσηλευτικού προσωπικού του NHS, χάθηκε η πρόσβαση σε κοινά ευρωπαϊκά προγράμματα έρευνας και εξέλιξης (άρα το κόστος υπερδιπλασιάστηκε αφού δεν διαμοιραζόταν πια), διαταράχθηκαν οι εφοδιαστικές αλυσίδες και οι συνεργασίες με ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, οδηγώντας σε ελλείψεις φαρμάκων και τα κόστη γιγαντώθηκαν.


Σύμφωνα με έρευνα, 1.485 ασθενείς «χάνονται» κάθε χρόνο λόγω έλλειψης προσωπικού στο βρετανικό ΕΣΥ

Μόνο την πρώτη τριετία αποχώρησαν 11.600 γιατροί και νοσηλευτές που προέρχονταν από την Ε.Ε. και επέστρεψαν σε αυτήν. Και σήμερα, δέκα χρόνια μετά, το NHS έχει έλλειμμα ύψους 1,1 δισ. λιρών, λόγω του οποίου θα περικοπούν -σε πρώτη φάση- 20.000 θέσεις εργασίας. Αυτό είναι τρομακτικό, μια και ο μεγαλύτερος εργοδότης της Αγγλίας ήδη αντιμετωπίζει τεράστιες ελλείψεις προσωπικού (συνολικά είναι 1,55 εκατομμύρια οι εργαζόμενοί του) λόγω της οποίας χιλιάδες εργαζόμενοι παραιτούνται.

Κάθε χρόνο περίπου 4.000 γιατροί του NHS παραιτούνται και πάνε να εργαστούν στο εξωτερικό, ενώ 1 στους 9 γιατρούς που δουλεύουν σήμερα στο βρετανικό σύστημα υγείας σκέφτεται να μεταναστεύσει.Καθώς η φυγή ιατρών άφησε τεράστια κενά σε αναισθησιολόγους, παιδιάτρους, καρδιοχειρουργούς και ψυχιάτρους (κυρίως), το NHS αναγκάστηκε να επιστρατεύσει με συνοπτικές διαδικασίες γιατρούς-μετανάστες που έχουν εκπαιδευθεί στις χώρες προέλευσής τους, κυρίως στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Περίπου το 35% των γιατρών του NHS σήμερα είναι αλλοδαποί και το έχουν σώσει από την πλήρη κατάρρευση. Από την άλλη, μελέτη των πανεπιστημίων University College London, Cambridge και Durham διαπιστώνει ότι οι 80.000 από τους 260.000 αλλοδαπούς γιατρούς του NHS θα κόβονταν στις εξετάσεις του British standard που περνούν οι Βρετανοί γιατροί. Σε αυτά, προσθέστε και το γεγονός ότι μόνο πέρσι 1.938 εταιρείες στο Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετώπισαν έλλειψη ιατροφαρμακευτικού υλικού συνεπεία του Brexit.

Μετανάστευση
Αφρικανοί αντί Ευρωπαίων

«Ερχονται οι Ευρωπαίοι και μας παίρνουν τις δουλειές» ήταν το σκεπτικό των υποστηρικτών του Brexit, που θεωρούσαν ότι ο περιορισμός της ελεύθερης μετακίνησης Ευρωπαίων εργαζομένων προς το Ηνωμένο Βασίλειο θα απελευθέρωνε θέσεις εργασίας. Συνέβη όμως το εξής παράδοξο: ενώ μέχρι το 2024 μειώθηκαν κατά 785.000 οι γεννημένοι στην Ε.Ε. εργαζόμενοι στο Ηνωμένο Βασίλειο (2,3% του εργατικού δυναμικού), αυξήθηκαν κατά 200.000 (σύμφωνα με άλλες, πηγές κατά 992.000!) οι αλλοδαποί εργαζόμενοι.

Η μετανάστευση από χώρες εκτός Ε.Ε. προς το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε σε ιστορικά υψηλά μετά το Brexit , ενώ η μετανάστευση Ευρωπαίων προς την ίδια χώρα μειώθηκε σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα. Ταυτόχρονα, η χώρα όχι μόνο δεν πήρε πίσω τον έλεγχο της μετανάστευσης από την Ε.Ε., αλλά λόγω της έλλειψης συνεργασίας με την Ευρώπη, η παράνομη μετανάστευση από χώρες κυρίως της Αφρικής προς το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε κατά 37,5%, στις 224.000, αμέσως μετά το Brexit.

Σε μια ιστορική, μάλιστα, σύνδεση του Brexit με την αύξηση της μετανάστευσης, ο Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε τις μικρές βάρκες με τις οποίες οι παράνομοι μετανάστες περνούν στο βρετανικό έδαφος «βάρκες του Φαράζ».

Αγορά εργασίας
Θα χαθούν 3 εκατ. θέσεις

Στην αγορά εργασίας, αυτό που συμβαίνει μετά το Brexit είναι παράξενο: υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας, ειδικά σε ειδικότητες όπου απασχολούνταν κατά κόρον εργαζόμενοι από την Ε.Ε., αλλά δεν υπάρχουν εξειδικευμένοι Βρετανοί για να τις καλύψουν. Η ανάλυση του δείκτη PMI (Purchasing Managers’ Index) της S&P Global έδειξε ότι η αγορά εργασίας εξασθένησε περαιτέρω στα τέλη του περασμένου έτους, υπονομεύοντας τις ελπίδες για ανάκαμψη στον αριθμό των κενών θέσεων και στις τάσεις πρόσληψης. Ερευνητές της KPMG και της Recruitment and Employment Confederation (REC) ανέφεραν ότι οι προσλήψεις προσωπικού μειώθηκαν εκ νέου τον Δεκέμβριο, σημειώνοντας τον 39ο συνεχή μήνα μείωσης στις μόνιμες προσλήψεις.

Ο δείκτης PMI για τις μόνιμες προσλήψεις ήταν 44,3, πολύ κάτω από το ουδέτερο όριο του 50 και η χαμηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί από τον Αύγουστο. Τώρα, σύμφωνα με την τελευταία μελέτη του Cambridge Econometrics, το Brexit κόστισε 1,8 εκατ. θέσεις εργασίας έως και τον Ιανουάριο του 2024. Ταυτόχρονα, η Τράπεζα της Αγγλίας εκτιμά ότι η πτώση στην απασχόληση φέτος κυμαίνεται στο 4%, ενώ προβλέπει ότι μέχρι το 2035 θα χαθούν 3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας!

Οικονομία
Η τέλεια καταιγίδα

Μετά το Brexit, η οικονομία έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο καταστροφής. Η Μεγάλη Βρετανία μπορεί να κάνει απευθείας εμπορικές συμφωνίες με ξένα κράτη για να τονώσει το χαμηλό ΑΕΠ της μέσω των εξαγωγών. Ομως οι εξαγωγές δεν μπορούν να αυξηθούν επειδή η οικονομία είναι κολλημένη σε χαμηλή παραγωγικότητα, η οποία οφείλεται στη μείωση του εργατικού προσωπικού που έφερε το Brexit. Ετσι, δεν μπορεί να αυξήσει την παραγωγή αφού λείπουν εργαζόμενοι, τους οποίους δεν μπορεί να προσελκύσει λόγω χαμηλής ανταγωνιστικότητας που φέρνει το χαμηλό ΑΕΠ, το οποίο οφείλεται στη μειωμένη παραγωγικότητα. Για του λόγου το αληθές, η μείωση των επενδύσεων κατά 12%-18% από τη μέρα του Brexit ακολουθείται από ένα τρομακτικό 32% του 2025.



Η ζημιά που προκάλεσε το Brexit στις εμπορικές σχέσεις με την Ε.Ε. κόστισε στο Ηνωμένο Βασίλειο 27 δισ. λίρες τα δύο πρώτα χρόνια, σύμφωνα με ερευνητές του LSE, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι τα εμπορικά εμπόδια ήταν «καταστροφικά» για τις μικρές επιχειρήσεις και ανάγκασαν χιλιάδες να σταματήσουν τις συναλλαγές με χώρες της Ε.Ε.
Οι ακαδημαϊκοί του Centre for Economic Performance διαπίστωσαν ότι μέχρι το τέλος του 2022, δύο χρόνια μετά την υπογραφή της συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας (TCA) μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και των Βρυξελλών, οι συνολικές εξαγωγές βρετανικών προϊόντων είχαν μειωθεί κατά 6,4% και οι εισαγωγές κατά 3,1%.

Brain και... money drain
Φεύγουν οι επενδυτές, μεταναστεύουν οι νέοι

Μια μικρή «λεπτομέρεια» είναι ότι για να πουληθούν σπίτια, και μάλιστα ακριβά σπίτια, θα πρέπει να υπάρχουν και αγοραστές. Το κακό στην Αγγλία του Brexit είναι ότι οι έχοντες, ή αυτοί που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε «έχοντες», χτίζοντας καριέρες, φεύγουν γι’ άλλη γη, γι’ άλλα μέρη.

Από το δημοψήφισμα για το Brexit το 2016, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει μετατραπεί από καθαρό πόλο έλξης εκατομμυριούχων σε καθαρό εξαγωγέα. Ο αριθμός των ατόμων υψηλού καθαρού εισοδήματος (HNWIs) που, σύμφωνα με την έκθεση της Henley & Partners (Henley Private Wealth Migration Report), αναμένεται να αποχωρήσουν το τρέχον οικονομικό έτος φτάνει το ρεκόρ των 16.500, δηλαδή οι διπλάσιοι απ’ ό,τι αναμενόταν. Η τελευταία αυτή αύξηση οφείλεται εν μέρει στις ριζικές φορολογικές μεταρρυθμίσεις, καθώς ο προϋπολογισμός του Οκτωβρίου 2024 εισήγαγε απότομες αυξήσεις στους φόρους κεφαλαιουχικών κερδών και κληρονομιάς, ενώ νέοι κανόνες που στοχεύουν τους μη μόνιμους κατοίκους και τις δομές οικογενειακού πλούτου (οι οποίοι θεσπίστηκαν από την προηγούμενη συντηρητική κυβέρνηση) τέθηκαν σε ισχύ τον Απρίλιο, πυροδοτώντας αυτό που ορισμένοι αποκαλούν WEXIT (wealth exit, έξοδος πλούτου).

Οι εύποροι ιδιώτες μετακομίζουν σε φορολογικά ευνοϊκά γι’ αυτούς μέρη, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μονακό και η Μάλτα, καθώς και σε παραδείσους για τον τρόπο ζωής, όπως η Ιταλία, η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ελβετία. Πολλά υψηλόμισθα στελέχη εγκαθίστανται στα αναπτυσσόμενα κέντρα πλούτου του Ντουμπάι, της Φλόριντα, του Μιλάνου, του Σεντ Τζούλιανς, της Λισαβόνας, της Αθηναϊκής Ριβιέρας, του Ζουγκ και του Λουγκάνο. Αλλωστε, τώρα που το Σίτι χάνει σταδιακά την ισχύ του ως οικονομικό κέντρο, οι λόγοι πληθαίνουν.

Είναι και η έλλειψη εμπιστοσύνης στην ασταθή -όπως αποδεικνύεται στην πράξη- οικονομία, εκτός από τις φορολογικές αλλαγές, που κάνει τους ανθρώπους με οικονομική επιφάνεια, οι οποίοι και αποτελούν ζωντανά στηρίγματα της οικονομίας αλλά και τοπικών κοινωνιών με διαρκείς επενδύσεις και ώθηση στην απασχόληση, να μαζεύουν τις βαλίτσες τους. Προορισμός, χώρες όπου θεωρούν ότι αντιμετωπίζονται πιο δίκαια, έχουν μεγαλύτερες ευκαιρίες διατήρησης και γιγάντωσης του πλούτου τους, αλλά και καλύτερη ποιότητα ζωής για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.

257.000 μετανάστευσαν

Μαζί με τους πλούσιους, ωστόσο, μεταναστεύουν και αυτοί που μπορούν να δημιουργήσουν πλούτο στο μέλλον. Ο λόγος για τους νέους που, αντί να χτίσουν σπουδές και καριέρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ζουν σήμερα, αναπνέουν με το όνειρο της μετακόμισης σε άλλο τόπο. Αυτό αποδεικνύει και δημοσκόπηση για λογαριασμό του Βρετανικού Συμβουλίου, βάσει του οποίου το θεαματικό 72% των κατοίκων του Ηνωμένου Βασιλείου, ηλικίας 18 έως 30 ετών, θα εξέταζαν το ενδεχόμενο να ζήσουν και να εργαστούν σε άλλη χώρα βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, μετακομίζοντας κυρίως για καλύτερες ευκαιρίες εργασίας και ποιότητα ζωής.

Κάποιοι το σκέφτονται και κάποιοι το κάνουν: Μόνο το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία του ONS, συνολικά 257.000 Βρετανοί υπήκοοι μετανάστευσαν. Είναι 180.000 περισσότεροι από την αρχική εκτίμηση των 77.000. Προηγουμένως, από το 2021 μέχρι και το τέλος του 2024, πιστεύεται ότι 344.000 περισσότεροι Βρετανοί είχαν μεταναστεύσει.

Κόστος διαβίωσης
Απλησίαστα τρόφιμα για ένα στα δύο νοικοκυριά

«Οπου φτωχός κι η μοίρα του», λέει ο λαός μας και οι αδύναμοι της Μεγάλης Βρετανίας το έζησαν στο πετσί τους. Οι φτωχότεροι, τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, δέχτηκαν το μεγαλύτερο πλήγμα από το Brexit. Σύμφωνα με το NIESR, το Βρετανικό Εθνικό Ινστιτούτο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών, ενώ τα υψηλότερου εισοδήματος νοικοκυριά θα δουν το επίπεδο ζωής τους να βελτιώνεται, το τρέχον οικονομικό έτος, το επίπεδο ζωής του φτωχότερου 10% των νοικοκυριών του Ηνωμένου Βασιλείου θα είναι χαμηλότερο κατά 2% σε σχέση με το 2024-25.

Ηταν και οι πρώτοι, άλλωστε, που ένιωσαν τις συνέπειες του Brexit, όταν αυτό πρόσθεσε 1,7% στον πληθωρισμό τη χρονιά που ακολούθησε την έξοδο και την αύξηση του κόστους ζωής και κυρίως του φαγητού, ενώ ταυτόχρονα το κατά κεφαλήν ΑΕΠ χάνει 3.700 λίρες τον χρόνο. Δυσκολίες αντιμετωπίζουν, λέει το Ινστιτούτο, τουλάχιστον τα μισά από τα 28 εκατομμύρια περίπου νοικοκυριά του Ηνωμένου Βασιλείου. Γεγονός λογικό εάν σκεφτεί κανείς ότι οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν κατά 30% την τελευταία πενταετία, δυσανάλογα με την ανάπτυξη των μισθών.



Στο συμπέρασμα ότι τη μεγαλύτερη πίεση από το Brexit νιώθουν τα φτωχότερα νοικοκυριά καταλήγει και έρευνα του London School of Economics, η οποία επικαλείται τα στοιχεία του Ιδρύματος Joseph Rowntree για τη φτώχεια, που αποδίδεται στα αποτελέσματα του Brexit. Δηλαδή στις αυξημένες τιμές τροφίμων, στην πιο αδύναμη αύξηση των μισθών, στην ανεργία και τις πιο αργά αναπτυσσόμενες τοπικές οικονομίες. Και η πίεση αυτή φαίνεται στο τραπέζι που είναι πιο άδειο, αφού τα πιο αδύναμα νοικοκυριά αναγκάζονται να ξοδεύουν όλο και μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός τους για το φαγητό (250 λίρες επιπλέον σε τρόφιμα που ακρίβυναν). Σύμφωνα με τη μελέτη, από τον Ιανουάριο του 2022 η τιμή των τροφίμων που ήταν περισσότερο εκτεθειμένα στο Brexit (λόγω της εξάρτησής τους από τις εισαγωγές από την Ε.Ε.) αυξήθηκε 3,5% περισσότερο από εκείνα που δεν ήταν.

Οτι το κόστος αυτό μεγαλώνει γίνεται εύκολα κατανοητό από την αντιπαραβολή των μελετών του Κέντρου Οικονομικής Απόδοσης (CEP) του LSE. Η προηγούμενη πρόβλεψη συμπέραινε ότι η βρετανική αποχώρηση από την Ε.Ε. πρόσθεσε 210 λίρες στα έξοδα διατροφής των νοικοκυριών κατά τη διάρκεια των δύο ετών έως το τέλος του 2021. Η αύξηση αυτή οφείλεται σε τρόφιμα που δεν συναντούν δασμολογικά εμπόδια, αφού τα τρόφιμα που εμπίπτουν στην άλλη κατηγορία, όπως το κρέας και το τυρί που εισάγονται από την Ε.Ε., έχουν σημειώσει ανατιμήσεις της τάξης του 10%.

Σε αυτά προσθέστε και τις συνέπειες της αδύναμης λίρας: μετά την έξοδο από την Ε.Ε., η λίρα Αγγλίας υποτιμήθηκε και από τότε δεν έχει επανακάμψει. Σε σύγκριση με τον Ιούνιο του 2016, στις αρχές του 2021 ήταν 15% ασθενέστερη από το ευρώ.

Γιώργος Καραγιάννης
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

Διπλό πανελλήνιο ρεκόρ από την Ελένη Ιακωβάκη στα 400 μ. εμπόδια Κ20 και Κ18, δεύτερη στην Ευρώπη


Μόλις στη δεύτερη κούρσα της καριέρας της στα 400 μ. εμπόδια, η Ελένη Ιακωβάκη κατάφερε να πετύχει δύο πανελλήνια ρεκόρ στις κατηγορία Κ18 και Κ20, στη διάρκεια των αγώνων Βενιζέλεια – Χανιά, στο στάδιο «Έλενα Βενιζέλου».

Η νεαρή τερμάτισε σε 57.57, σε μια υποδειγματική για την εμπειρία της κούρσα, στη διάρκεια της οποίας όχι μόνο δεν έχασε τον ρυθμό της, αλλά εκμεταλλεύτηκε και το λάθος της Λάουρα Ζενέγια στο τελευταίο εμπόδιο. Η αθλήτρια του Χρήστου Κατσίκα βελτίωσε το πανελλήνιο ρεκόρ Κ20, που ήταν 58.48 και ανήκε στη Δήμητρα Γναφάκη από τις 21 Ιουνίου 2016, καθώς και το 59.01 της Άννας Χατζηπουργάνη από τις 8 Σεπτεμβρίου 2020.

Η Ιακωβάκη κατέχει τη δεύτερη επίδοση στην Ευρώπη και στις δύο ηλικιακές κατηγορίες και είναι υποψήφια για διάκριση τόσο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του Ριέτι όσο και στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Κ20. Χαρακτηριστικό της εξαιρετικής κατάστασης της νεαρής αθλήτριας είναι πως έχει εξασφαλίσει το όριο συμμετοχής σε τρία αγωνίσματα (200 μ., 400 μ. και 400 μ. με εμπόδια) και στις δύο διοργανώσεις.

Τη δεύτερη θέση στο αγώνισμα κατέλαβε η Λάουρα Ζενέγια με 57.94 και την τρίτη η Ελημπιώνα Ζενέγια με 59.30.

Κόκκινες γραμμές στο ΝΑΤΟ από την Ελλάδα για την Τουρκία: Ο παραλογισμός του casus belli και οι επιδιώξεις της Άγκυρας


Η αντίστροφη μέτρηση για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, που θα δώσει την ευκαιρία για ένα ξεκαθάρισμα των ανοιχτών λογαριασμών μεταξύ των Ευρωπαίων συμμάχων και των ΗΠΑ και θα κρίνει το ίδιο το μέλλον και την ταυτότητα της Συμμαχίας, έχει ήδη ξεκινήσει, ενώ προσπάθεια να παρεμβληθεί στην εξίσωση καταβάλλει η Τουρκία, εμφανιζόμενη ως ειρηνοποιός ακόμη και στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.

Στις 7-8 Ιουλίου η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, που για δεύτερη φορά μετά το 2004 γίνεται στην Τουρκία, αποτελεί μία από τις κρισιμότερες συνόδους μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, καθώς το ΝΑΤΟ, με ανοιχτό το μέτωπο της Ουκρανίας και τις απειλές ασφαλείας να πυκνώνουν στα «σύνορά» του, θα πρέπει να αναζητήσει μια νέα ισορροπία στη διατλαντική συνεργασία, μετά τις εμπρηστικές παρεμβάσεις του Ντόναλντ Τραμπ και την αμφισβήτηση ακόμη και της ίδιας της αναγκαιότητας ύπαρξης της Ατλαντικής Συμμαχίας.

Οι επιθέσεις του Αμερικανού προέδρου, που θα είναι και πάλι ο αδιαμφισβήτητος «σταρ» της συνόδου, εναντίον των συμμάχων στο ΝΑΤΟ, η διεκδίκηση της Γροιλανδίας, η απειλή ακόμη και για αποχώρηση από τη Συμμαχία και πάντως η δηλωμένη πρόθεση περιορισμού της αμερικανικής συνδρομής και συμμετοχής στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, έχουν ρίξει βαριά τη σκιά τους στην προετοιμασία αυτής της Συνόδου Κορυφής. Καθώς, πέραν του κλίματος που έχει δημιουργηθεί, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει μία από τις συνήθεις αντιδράσεις του στη σύνοδο που θα μπορούσε είτε να βελτιώσει την ατμόσφαιρα είτε να πυροδοτήσει μια μεγαλύτερη ρήξη.

Η ατζέντα της συνόδου

Η Σύνοδος Κορυφής, που θα πραγματοποιηθεί στο συγκρότημα της τουρκικής προεδρίας στο Bestepe της Αγκυρας, πρόκειται, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, να εστιάσει στις αμυντικές δαπάνες και στην αμυντική βιομηχανία, ενώ αναμένεται να αποτυπωθεί και η αντίληψη για το λεγόμενο «ευρωπαϊκόΝΑΤΟ». Επίσης, ψηλά στην ατζέντα είναι και το θέμα της Ουκρανίας και ο επιμερισμός του κόστους για τη στήριξη της άμυνάς της, στο οποίο δίνουν προτεραιότητα οι Ευρωπαίοι.

Πάντως, ακόμη δεν έχει αρχίσει το σκληρό παζάρι για τη διαμόρφωση του κειμένου της τελικής Δήλωσης των 32 ηγετών της Συμμαχίας, το οποίο αναμένεται να κορυφωθεί μέχρι και την τελευταία στιγμή. Σύμφωνα με πληροφορίες, πάντως, και αυτή η Declaration της Συνόδου Κορυφής θα είναι ένα σύντομο κείμενο, όπως ήταν και πέρυσι στη Σύνοδο Κορυφής της Χάγης, με μόλις πέντε παραγράφους.

Ηδη οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν σηκώσει το γάντι, καθώς τα αρνητικά μηνύματα της Ουάσινγκτον έδωσαν το έναυσμα για τη μεγάλη αφύπνιση της Ε.Ε., με την οδυνηρή διαπίστωση ότι χωρίς «σκληρή ισχύ» η δυνατότητα της Ευρώπης να έχει βαρύνοντα γεωπολιτικό ρόλο είναι περιορισμένη. Ετσι, η απότομη «ενηλικίωση» της Ευρώπης, στην οποία οδηγεί ο απομονωτισμός και η εχθρική στάση του Αμερικανού προέδρου, έχει βάλει τα θεμέλια στο χτίσιμο της στρατηγικής αυτονομίας της. Μια διαδικασία δύσκολη, χρονοβόρα και με τεράστιο κόστος, καθώς η ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων, συμπληρωματικών σε πρώτη φάση της αμερικανικής συνεισφοράς, δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Η συνεισφορά των ΗΠΑ σε τομείς όπως η πυραυλική άμυνα, ο εναέριος ανεφοδιασμός, οι επιχειρησιακές πληροφορίες και η δορυφορική τεχνολογία θα χρειαστεί πολύ χρόνο και μεγάλες επενδύσεις για να αντικατασταθούν και υποχρεωτικά για ένα σημαντικό διάστημα θα παραμείνει αυτή η εξάρτηση από τις δυνατότητες των Αμερικανών.

Οι Ευρωπαίοι είναι αντιμέτωποι με μια μετατόπιση των ΗΠΑ, που αισθάνονται άβολα στον πόλεμο της Ουκρανίας, με τον πρόεδρό τους να μη βλέπει ως εχθρό τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι ΗΠΑ θέλουν να στραφούν στον Ινδο-Ειρηνικό, αλλά έχουν κολλήσει προς το παρόν στη Μέση Ανατολή και στο Ιράν.

Η τελευταία μεγάλη κρίση μεταξύ Ουάσινγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων προκλήθηκε με αφορμή το Ιράν και την άρνηση, όπως εξέλαβε την απροθυμία των συμμάχων ο κ. Τραμπ, να βοηθήσουν τον μεγάλο σύμμαχό τους στην επιλογή που έκανε για την επίθεση στο Ιράν. Το επεισόδιο αυτό έδειξε βεβαίως τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος αντιλαμβάνεται μια συμμαχία, στην οποία θεωρητικά συμμετέχουν όλοι ισότιμα και λαμβάνουν από κοινού αποφάσεις που αφορούν τη συλλογική άμυνα.

Απόσυρση στρατευμάτων

Η απόφασή του να αποσύρει 5.000 στρατιώτες από τη Γερμανία, αλλά και η αποκάλυψη του «Spiegel» για σημαντική μείωση των αμυντικών δυνατοτήτων που θα διαθέτουν οι ΗΠΑ για τις ανάγκες της συλλογικής άμυνας έχουν προκαλέσει σοβαρό προβληματισμό στα μέλη της Συμμαχίας.

Σύμφωνα με το «Spiegel», ο απεσταλμένος του υπουργού Αμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, ενημέρωσε ανώτερους αξιωματούχους των κρατών-μελών σχετικά με το σχέδιο στην έδρα του ΝΑΤΟ, στις Βρυξέλλες, την περασμένη εβδομάδα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, ο αριθμός των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών που διατίθενται πρόκειται να μειωθεί κατά 1/3, το Αμερικανικό Ναυτικό θα διαθέτει λιγότερα αντιτορπιλικά στο ΝΑΤΟ, ενώ οι ΗΠΑ δεν σκοπεύουν πλέον να παρέχουν υποβρύχια στη Συμμαχία.

Μέχρι τον Ιούλιο βεβαίως αποτελεί μεγάλο ερωτηματικό τι θα έχει συμβεί στον πόλεμο του Ιράν. Εάν έχουν ευοδωθεί οι ειρηνευτικές προσπάθειες, τότε θα είναι πολύ εύκολη μια συμφιλιωτική κίνηση προς τον πρόεδρο Τραμπ, με την ανάληψη, με ευθύνη του ΝΑΤΟ και συμμετοχή Ευρωπαίων εταίρων, μιας ναυτικής αποστολής που θα επιτηρεί την εφαρμογή της όποιας συμφωνίας στα Στενά του Ορμούζ και τη διασφάλιση της ασφάλειας της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Εξάλλου, έχει ήδη γίνει η προκαταρκτική εργασία με τις πρωτοβουλίες της Γαλλίας και της Βρετανίας.

Ακόμη, η προβολή της μεγάλης κλίμακας αγοράς αμερικανικών οπλικών συστημάτων από τις ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να λειτουργήσει κατευναστικά στον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο οποίος θα ήθελε να προβάλλει και στο εσωτερικό της χώρας του αυτό το όφελος για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.

Η Αθήνα, που έχει κρατήσει ισορροπίες στη διατλαντική αντιπαράθεση παρά το γεγονός ότι συμμετέχει ενεργά στην προώθηση της «στρατηγικής αυτονομίας» της Ε.Ε., δεν προτίθεται να εμπλακεί σε διμερείς αντιπαραθέσεις στη Σύνοδο Κορυφής, αλλά ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να τονίσει τον παραλογισμό της απειλής πολέμου από ένα κράτος-μέλος εναντίον άλλου, καθώς και τα προβλήματα που δημιουργεί αυτή η πολιτική στην κρίσιμη νοτιοανατολική πτέρυγα του NATO.
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής πρέπει να προβάλλει τον κρίσιμο ρόλο των διευκολύνσεων που παρέχει στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο NATO τόσο στον πόλεμο του Ιράν και στη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και στην ενεργειακή ασφάλεια των χωρών της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Και σε αυτή την αξιοπιστία ως συμμάχου θα κινηθούν όλες οι ελληνικές τοποθετήσεις, καθώς αυτό είναι κάτι που εκτιμάται και από την Ουάσινγκτον.

Οι τουρκικές επιδιώξεις

Εν όψει της Συνόδου Κορυφής, όμως, η Αγκυρα δείχνει να θέλει να μεγιστοποιήσει τα οφέλη από τη φιλοξενία της συνόδου και ήδη η κινητοποίηση της κυβέρνησης, αλλά και φιλικών προς αυτήν think tanks και ΜΜΕ, είναι προς αυτή την κατεύθυνση.
Η Τουρκία επιχειρεί να αναδείξει τον σημαντικό ρόλο της εντός του ΝΑΤΟ ως η χώρα με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό, τα επιτεύγματα της αμυντικής βιομηχανίας της, αλλά και την κρίσιμη γεωπολιτική θέση της ώστε να εξασφαλίσει τη χωρίς όρους εμπλοκή της στο μεγάλο εγχείρημα της Ευρωπαϊκής Αμυνας και Ασφάλειας.

Και παρά την καχυποψία που υπάρχει, είναι σαφές ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δείχνουν να συμφωνούν με το επιχείρημα της Αγκυρας ότι σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς είναι η μόνη που μπορεί να καλύψει τα κενά που δημιουργούν οι νέες προκλήσεις ασφαλείας είτε στην Ουκρανία είτε στη Μέση Ανατολή, καθώς και η αποστασιοποίηση των ΗΠΑ. Σε ό,τι αφορά την αμυντική βιομηχανία της, ήδη με διμερείς συμφωνίες με αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εισπράττει ένα σημαντικό φιλέτο των ευρωπαϊκών αμυντικών εξοπλισμών.

Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί στην Τουρκία και στον Ταγίπ Ερντογάν, που θέλουν αυτή η συγκυρία να εδραιώσει τη θεσμική μακροπρόθεσμη εταιρική σχέση με την Ε.Ε. στον τομέα της Αμυνας, αλλά και να προωθηθούν αιτήματα όπως η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ενωσης με την Ε.Ε..

Αυτό σημαίνει βεβαίως ότι θα πρέπει να παρακαμφθούν οι ελληνικές και κυπριακές αντιδράσεις και το βέτο που υπάρχει σε κάθε προσπάθεια εν λευκώ αναβάθμισης των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Πολύ περισσότερο σε ό,τι αφορά την ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα, είναι προφανές ότι για την Ελλάδα και την Κύπρο αποτελεί την απόλυτη κόκκινη γραμμή η συμμετοχή της Τουρκίας ενόσω διατηρεί την αναθεωρητική πολιτική της «Γαλάζιας Πατρίδας», το casus belli, τις «γκρίζες ζώνες» και συνεχίζει να κατέχει παράνομα έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Οι διατυπώσεις στην τελική δήλωση των ηγετών σχετικά με την αμυντική βιομηχανία είναι κάτι που έχει σημάνει συναγερμό και στην Αθήνα, ώστε να αποτραπεί κάθε προσπάθεια να μπει από το παράθυρο η Τουρκία στην ευρωπαϊκή άμυνα. Οι ελληνικές θέσεις έχουν γνωστοποιηθεί εγκαίρως σε όλα τα επίπεδα, αλλά η πίεση από την Αγκυρα και χώρες που τη στηρίζουν θα συνεχιστεί μέχρι την τελευταία στιγμή.

Η Τουρκία πιθανότατα θα επιχειρήσει να απαιτήσει ad hoc ρυθμίσεις στη συζήτηση που γίνεται για τον συντονισμό των επιχειρήσεων και των δυνατοτήτων μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Παρά την πίεση που υπάρχει κάθε φορά σε αυτό το ζήτημα, είναι προφανές ότι προέχει -και αυτό προβάλλει η Αθήνα- η αυτονομία στη λήψη αποφάσεων του κάθε οργανισμού.

Αρση κυρώσεων

Για την Αγκυρα όμως, η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ έχει εξαιρετική σημασία και για έναν ακόμη λόγο. Ο Τούρκος πρόεδρος θα επιδιώξει να αναδείξει τον βαρύνοντα ρόλο της χώρας του προκειμένου να πείσει και τον Ντόναλντ Τραμπ ότι πλέον θα πρέπει να αποκατασταθούν πλήρως οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις με την άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί με τη νομοθεσία CAATSA.

Η Τουρκία και ο κ. Ερντογάν, για λόγους όχι μόνο επιχειρησιακούς αλλά και συμβολικούς, επιδιώκουν το ξεμπλοκάρισμα των F-35, αλλά και την απόκτηση 40 μονάδων F-16 Block 70.

Ενώ ιδιαίτερα σημαντική για την ίδια την αξιοπιστία της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας είναι και η προμήθεια 80 κινητήρων General Electric F110-GE-129 που θα τροφοδοτήσουν τα πρώτα 40 τουρκικά μαχητικά ΚΑΑΝ.

Βεβαίως, ο κ. Τραμπ δεν αποφασίζει μόνος του για όλα αυτά, και το Κογκρέσο προς το παρόν, παρά τις ρωγμές που έχουν δημιουργηθεί στο φιλοϊσραηλινό λόμπι, παραμένει ακόμη εξαιρετικά επιφυλακτικό, αν όχι εχθρικό, προς την Τουρκία και τον Τούρκο πρόεδρο. Διότι η επαμφοτερίζουσα στάση του στον πόλεμο του Ιράν, η καθαρή υποστήριξη της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, η στενή σχέση με τον Ρώσο πρόεδρο, το φλερτ με τους BRICS, καθώς και ο φανατισμός του εναντίον του Ισραήλ δημιουργούν ένα όχι θετικό κλίμα για την Τουρκία στις ΗΠΑ.

Εξάλλου, δεν πέρασε απαρατήρητο την περασμένη εβδομάδα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επικοινώνησε μεταξύ άλλων ηγετών της Μέσης Ανατολής και με τον κ. Ερντογάν για να συζητήσει τις επόμενες κινήσεις σε σχέση με το Ιράν, αλλά συγχρόνως ζήτησε όλες οι χώρες να συνυπογράψουν τις Συμφωνίες του Αβραάμ μετά τη λήξη του πολέμου. Και αυτή η έκκληση απευθυνόταν και προς τον κ. Ερντογάν, για τον οποίο πλέον ο «ιερός πόλεμος» εναντίον του Ισραήλ και του Μπέντζαμιν Νετανιάχου έχει γίνει ταυτοτικό στοιχείο της πολιτικής ύπαρξής του.

Νίκος Μελέτης
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

Φωτιές στο ΠΑΣΟΚ μετά το σενάριο Δούκα για διάλογο και συνεργασία με Τσίπρα, κρίσιμο το Πολιτικό Συμβούλιο της Τετάρτης


Σκηνικό έντασης και εσωκομματικών συγκρούσεων λόγω των διαφορετικών απόψεων για την επόμενη μέρα των εκλογών φαίνεται ότι επανέρχεται στο ΠΑΣΟΚ, με «αφορμή» και το νέο γύρο δημοσκοπήσεων, μετά από την ίδρυση κομμάτων από τον Αλέξη Τσίπρα και τη Μαρία Καρυστιανού.

Οι χθεσινές δηλώσεις του Χάρη Δούκα προμηνύουν δε έντονες αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό, καθώς παραπέμπουν στην πρόταση για μετεκλογική συνεργασία υπό προϋποθέσεις και με τον Αλέξη Τσίπρα- παρότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει ήδη αποκλείσει το σενάριο συνεργασίας της ΕΛ.Α.Σ με άλλα κόμματα.

Επιπλέον οι αναφορές του κορυφαίου στελέχους του ΠΑΣΟΚ «θίγουν» και το ζήτημα για το πρόσωπο που θα αναλάβει σε αυτό το σενάριο την ηγεσία, δίνοντας –εάν χρειαστεί- τη μάχη του δεύτερου γύρου και παίζοντας καθοριστικό ρόλο για τη συγκρότηση «προοδευτικής κυβέρνησης».

Ο Δήμαρχος Αθηναίων και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ με συνέντευξή του στο Mega προτείνει ακόμη, εμμέσως πλην σαφώς, στην Χαριλάου Τρικούπη να αρχίσει από τώρα διάλογος επί των προγραμμάτων ανάμεσα στα δύο κόμματα.

Ναι μεν θυμίζει ότι απόφαση του ΠΑΣΟΚ είναι η αυτόνομη πορεία ωστόσο υποστηρίζει ότι εφόσον οι προοδευτικές δυνάμεις μπορούν να δημιουργήσουν «συνθήκες ανατροπής» πρέπει να ξεκινήσουν τις συζητήσεις πριν από τις εκλογές.

Εν αναμονή του κρίσιμου Πολιτικού Συμβουλίου
Στελέχη του ΠΑΣΟΚ εκτιμούν ότι η συνεδρίαση του Πολιτικού Συμβουλίου τη Τετάρτη θα αποδειχθεί κρίσιμος «σταθμός», αφού οι κορυφαίοι του κόμματος καλούνται να καταθέσουν τις απόψεις τους και να λάβουν αποφάσεις για την στρατηγική που θα ακολουθήσουν στο δύσκολο και άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον προς τις εκλογές.

Η «επιστροφή» Τσίπρα και το δημοσκοπικό αποτύπωμα της ΕΛΑΣ σε πρώτη φάση επηρεάζει εκ των πραγμάτων την κινητικότητα στην ευρύτερη κεντροαριστερά, ενώ «προαναγγέλλει» συνθήκες «πολέμου» με το ΠΑΣΟΚ για τη δεύτερη θέση.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης και άλλα στελέχη κάνουν επιθέσεις αποδόμησης του αφηγήματος Τσίπρα, όμως την ίδια ώρα τονίζουν ότι βασικός αντίπαλος είναι η ΝΔ την οποία και θέλουν να νικήσουν «έστω με μία ψήφο διαφορά».

Οι δημοσκοπήσεις βέβαια δείχνουν ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται μπροστά στο ενδεχόμενο σημαντικών «διαρροών» κυρίως προς το κόμμα Τσίπρα, ενώ η μάχη στο Κέντρο κρίνεται την ίδια ώρα ιδιαίτερης σημασίας με φόντο τους διακηρυγμένους στόχους του.

Το γεγονός πάντως ότι ο Χάρης Δούκας τάραξε εκ νέου τα νερά στο ΠΑΣΟΚ επιχειρείται να κρατηθεί χαμηλά από τη Χαριλάου Τρικούπη, σε μια προσπάθεια να μην ανοίξει νέα εσωκομματικά μέτωπα. Στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη χαρακτήριζαν χθες το βράδυ τις δηλώσεις Δούκα «εντός γραμμής» και παρέπεμπαν στο βίντεο της συνέντευξης και στις απαντήσεις για τα «επίδικα».

Η αλήθεια είναι ότι ο κ. Δούκας και πριν από τη δημιουργία νέου κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα επαναλάμβανε σε κάθε ευκαιρία την ανάγκη διαλόγου πριν από τις εκλογές σε προγραμματική βάση με στόχο τη δημιουργία μετεκλογικά προοδευτικής κυβέρνησης.

Μάλιστα υπενθυμίζει τώρα σε συνομιλητές του ότι στις κορυφαίες κομματικές συνεδριάσεις, ακόμη και πριν το Συνέδριο του Μαρτίου, η φράση που επαναλάμβανε η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ήταν ότι «στόχος μας είναι η νίκη στις εκλογές και ο σχηματισμός προοδευτικής κυβέρνησης με κύριο κορμό το κίνημά μας».

Βέβαια ο κ. Δούκας με την συνέντευξή του στο Mega υποστηρίζει επί της ουσίας ότι αρχηγός στο σενάριο της προοδευτικής συνεργασίας δεν αποκλείεται να είναι και ο κ. Τσίπρας, αφού θα παίξει ρόλο ποιο θα έρθει πρώτο κόμμα στις κάλπες.

«Εμείς έχουμε πει αυτόνομη πορεία, δεν υπάρχει αυτή η περίπτωση. Οι αποφάσεις μας είναι σε άλλη κατεύθυνση. Όμως ξαναλέω ότι, θα πρέπει, αν έχουμε τη δυνατότητα, γιατί η Νέα Δημοκρατία μπορεί να είναι για παράδειγμα στο 25%, να μην παίρνει το μπόνους. Και να είμαστε εμείς εκεί κοντά. Και τα δύο κόμματα- δεν πρέπει να συζητήσουμε μήπως μπορέσουμε να δημιουργήσουμε μια συνθήκη ανατροπής; Το άθροισμά μας μπορεί να είναι περισσότερο από τη Νέα Δημοκρατία, για να μπορέσουμε να συνεργαστούμε, ακόμα και κυβερνητικά, θα πρέπει να έχουμε συζητήσει από τώρα ποιες είναι οι γραμμές μας, ποια είναι τα προγράμματά μας, πού υπάρχουν συγκλίσεις, πού διαφωνούμε και πού συμφωνούμε», είπε μεταξύ άλλων ο κ. Δούκας στο Mega, ανάβοντας «φωτιές» στο εσωτερικό του κόμματος, καθώς αρκετά στελέχη θεωρούν ότι με τις δηλώσεις του «κλείνει το μάτι» στον Αλέξη Τσίπρα.

«Πυξίδα» για τον κ. Δούκα ήταν η «στρατηγική συνεργασία» με τον Κώστα Ζαχαριάδη προς το δεύτερο γύρο για την διεκδίκηση του Δήμου της Αθήνας.

«Έχουμε πει σαν ΠΑΣΟΚ ότι ζητάμε προοδευτική διακυβέρνηση», ανέφερε και στο ερώτημα «με ποιον αρχηγό» απάντησε επίσης: «Νομίζω ότι το ποιος θα είναι αρχηγός, θα καθοριστεί απολύτως από το ποιος θα είναι πρώτος, ποιος θα έχει τη δύναμη. Εμείς θέλουμε να είναι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ». Για τη «φωτογραφία της στιγμής», δηλαδή για τις δημοσκοπήσεις, το μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου υποστήριξε ότι υπάρχουν διαρκώς αλλαγές κι ότι «εμείς πρέπει να κάνουμε σώστα τη δουλειά μας».

Όπως είπε: «Δεν πρέπει ούτε να πανηγυρίζουμε, ούτε να δημιουργούμε συνθήκες πανικού. Εμείς συνεχίζουμε και κάνουμε τη δουλειά μας. Και αν την κάνουμε σωστά, τότε στο τέλος... έχετε δει κι εσείς τρομακτικές ανατροπές, βλέπετε ότι η Νέα Δημοκρατία μπορεί να φτάσει σε 23-24% και να πω και κάτι άλλο. Εμείς θυμίζω, μετά την εσωκομματική μας διαδικασία, ήμασταν στο 18% με 20%. Τώρα μετά το συνέδριο, είχαμε μια άνοδο».

Ο κ. Δούκας έκανε αιχμηρές αναφορές και για τις πρόσφατες δηλώσεις της Άννας Διαμαντοπούλου η οποία είχε υποστηρίξει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει βασικό αντίπαλο μέχρι τις εκλογές την κυβερνητική παράταξη. Παρέπεμψε δε στην απόφαση Συνεδρίου για το «μετεκλογικό «όχι» στη ΝΔ λέγοντας ότι: «Εγώ λέω ότι το ΠΑΣΟΚ δεν πρέπει να είναι συμπλήρωμα και πρέπει να τηρούμε όλοι τις αποφάσεις μας. Να μην τις αγνοούμε, να μην τις αλλάζουμε, διότι αυτό δημιουργεί μια σύγχυση στον κόσμο. Και αυτή η σύγχυση αποτυπώνεται, οφείλω να πω, δημοσκοπικά. Διότι όταν βγήκαμε από το συνέδριο είχαμε μια ξεκάθαρη άνοδο, στη συνέχεια βλέπω ότι υπάρχει κι ένας πανικός νομίζω κάποιες φορές κι ένα άγχος, και δημιουργεί μια σύγχυση στον κόσμο. Κρατάμε δυνατά το τιμόνι, το πηδάλιο...Έχουμε τα στελέχη, έχουμε τη δύναμη, έχουμε το πρόγραμμα, να κάνουμε την ανατροπή».

Διεθνή ΜΜΕ: Η Ελλάδα αλλάζει το ενεργειακό παιχνίδι στην Ευρώπη – Τι γράφουν για τις κινήσεις της Chevron


Τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας στην παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα, τις σχέσεις Αθήνας –Ουάσιγκτον και το στοίχημα των αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών στην περιοχή μας αναδεικνύει σε αναλύσεις του ο ξένος Τύπος, με αφορμή το αίτημα που υπέβαλαν Chevron και HELLENiQ ENERGY για τη συμμετοχή της πρώτης στο Block 10 ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου.

Η ανάλυση του Zacks.com και η στρατηγική της Chevron

Όπως γράφει σε ανάλυσή του το zacks.com (από τους μεγαλύτερους οικονομικούς ιστότοπους στις ΗΠΑ) η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική επέκταση των δραστηριοτήτων του αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού στην Ανατολική Μεσόγειο, αποκαλύπτοντας «τη στρατηγική της Chevron να επεκταθεί σε περιοχές πλούσιες σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ειδικά στην Ελλάδα, η οποία εξελίσσεται σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο στη Νότια Ευρώπη».

Το δημοσίευμα θυμίζει ότι η συνεργασία μεταξύ της Chevron και της Helleniq Energy δεν είναι καινούργια, καθώς οι δύο εταιρείες έχουν συνεργαστεί σε πολλά έργα εξερεύνησης στην περιοχή, επιδεικνύοντας μια αποδεδειγμένη συνέργεια στις υπεράκτιες δραστηριότητες.

Και κάνει ιδιαίτερη αναφορά στο υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος της Ελλάδας, αλλά και στις δηλώσεις του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου, τονίζοντας ότι η συνεργασία «έχει ως στόχο να ενισχύσει το κύρος της Ελλάδας ως κρίσιμου προμηθευτή ενέργειας στη Μεσόγειο, αντανακλώντας έναν στρατηγικό εθνικό στόχο για επέκταση των δυνατοτήτων παραγωγής υδρογονανθράκων».

Ο συντάκτης του άρθρου επισημαίνει ότι η επέκταση της Chevron σε επιπλέον υπεράκτια οικόπεδα τοποθετεί την Ελλάδα ως στρατηγικά σημαντικό παράγοντα στο ενεργειακό τοπίο της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτή η κίνηση υποστηρίζει τη μακροπρόθεσμη φιλοδοξία της χώρας να γίνει σημαντικός προμηθευτής φυσικού αερίου, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της εγγύτητα με την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Φιλοξενώντας διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς όπως η Chevron και η ExxonMobil, η Ελλάδα συνεχίζει να ενισχύει τις δυνατότητες εξερεύνησης και να προσελκύει περαιτέρω ξένες επενδύσεις.

Ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι αυτές οι εξελίξεις είναι κρίσιμες για την εθνική ενεργειακή ασφάλεια, διευκολύνοντας την ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγής υδρογονανθράκων, ενώ παράλληλα ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας στην περιφερειακή ενεργειακή γεωπολιτική.

«Τα έργα Chevron-Helleniq αναμένεται να δημιουργήσουν σημαντικά οικονομικά οφέλη, συμπεριλαμβανομένων ευκαιριών απασχόλησης, τεχνολογικών μεταφορών και επέκτασης των βιομηχανικών δραστηριοτήτων στον ενεργειακό τομέα», γράφει το zacks.com.

Υπογραμμίζει δε, ότι «η τελευταία εξαγορά της Chevron την ευθυγραμμίζει με άλλες αμερικανικές υπερ-μεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, κυρίως την ExxonMobil, η οποία τον Νοέμβριο του 2025 επέκτεινε το χαρτοφυλάκιο εξερεύνησης με μια συμφωνία εκμετάλλευσης για ένα οικόπεδο στο βορειοδυτικό Ιόνιο Πέλαγος. Η παρουσία πολλαπλών διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών υπογραμμίζει την αυξανόμενη ελκυστικότητα των υπεράκτιων αποθεμάτων της Ελλάδας, λόγω ευνοϊκών γεωλογικών προοπτικών και κανονιστικών πλαισίων που διευκολύνουν την εξερεύνηση και την ανάπτυξη».

«Το ανταγωνιστικό τοπίο στην αγορά υπεράκτιων κοιτασμάτων της Ελλάδας εντείνεται, με την Chevron και την ExxonMobil να αξιοποιούν την τεχνική τους εμπειρογνωμοσύνη, τους οικονομικούς τους πόρους και την επιχειρησιακή τους εμπειρία για την εξασφάλιση και ανάπτυξη πεδίων υψηλού δυναμικού. Αυτές οι προσπάθειες συμβάλλουν συλλογικά στην τοποθέτηση της Ελλάδας ως βασικού ενεργειακού κόμβου, ικανού να υποστηρίξει την ευρωπαϊκή ενεργειακή ζήτηση και να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού φυσικού αερίου της ηπείρου», αναφέρει το άρθρο και προσθέτει ότι η «ανάπτυξη αυτών των υπεράκτιων οικοπέδων όχι μόνο θα ενισχύσει το χαρτοφυλάκιο της Chevron, αλλά και θα ενισχύσει την ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελλάδας, δημιουργώντας ένα ευνοϊκό περιβάλλον για συνεχείς επενδύσεις σε έργα εξερεύνησης και υποδομών».

Η οπτική του Discovery Alert: Γεωπολιτική και ενεργειακή ασφάλεια

Ανάλυση για το θέμα φιλοξενεί και το discovery alert, σημειώνοντας ότι οι υπεράκτιες έρευνες ακολουθούσαν πάντα μια απλή αλλά ισχυρή λογική: κινήσεις κεφαλαίων όπου η γεωλογία είναι πολλά υποσχόμενη και οι πολιτικές συνθήκες είναι σταθερές.

Και αυτές τις συνθήκες συνδυάζει η περίπτωση της χώρας μας.

Το δημοσίευμα τονίζει, ότι το επίσημο αίτημα της Chevron εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο ιδιαιτέρως αυξημένου ενδιαφέροντος για ελληνικές υπεράκτιες εκτάσεις.

Και προσθέτει ότι η απόφαση της Ελλάδας να προσελκύσει ενεργά διεθνείς επενδύσεις έχει τις ρίζες της τόσο στην ενεργειακή ασφάλεια όσο και στην οικονομική στρατηγική. Η χώρα εισάγει ένα σημαντικό μερίδιο των ενεργειακών της αναγκών και η εγχώρια ανάπτυξη υδρογονανθράκων αποτελεί έναν από τους πιο άμεσους τρόπους για τη μείωση αυτής της εξάρτησης.

Η διακοπή του εφοδιασμού με φυσικό αέριο στην Ευρώπη μετά το 2022, που προκλήθηκε από τη μείωση των ροών φυσικού αερίου μέσω ρωσικών αγωγών μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, άλλαξε ριζικά τον υπολογισμό της ενεργειακής ασφάλειας για κάθε κράτος μέλος της ΕΕ. Το ευρύτερο τοπίο γεωπολιτικού κινδύνου έχει κατά συνέπεια επιταχύνει τις επενδυτικές αποφάσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται στο γεωγραφικό σταυροδρόμι μεταξύ των ζωνών παραγωγής της Ανατολικής Μεσογείου και των ευρωπαϊκών κέντρων κατανάλωσης, η στρατηγική αξία της ανάπτυξης εγχώριων υπεράκτιων πόρων έγινε σημαντικά πιο έντονη.

«Η προσέλκυση μιας αμερικανικής υπερμεγάλης εταιρείας της κλίμακας της Chevron έχει βάρος που υπερβαίνει το άμεσο πρόγραμμα εξερεύνησης. Σηματοδοτεί στις διεθνείς κεφαλαιαγορές ότι το ρυθμιστικό περιβάλλον της Ελλάδας είναι επαρκώς σταθερό και εμπορικά ελκυστικό για να δικαιολογήσει μακροπρόθεσμη δέσμευση. Ενισχύει επίσης τη θέση της Ελλάδας ως πιθανού κόμβου διαμετακόμισης και επεξεργασίας υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου που προορίζονται για τις αγορές της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης», υπογραμμίζει το δημοσίευμα, τονίζοντας: «Το ρυθμιστικό περιβάλλον της Ελλάδας για την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει εκσυγχρονιστεί σταδιακά την τελευταία δεκαετία, με στόχο τη μείωση της διοικητικής πολυπλοκότητας και τη βελτίωση της προβλεψιμότητας των επενδύσεων. Σε σύγκριση με ορισμένες άλλες δικαιοδοσίες της Ανατολικής Μεσογείου, η Ελλάδα επωφελείται από την ένταξη στην ΕΕ, η οποία παρέχει ένα σταθερό νομικό πλαίσιο και αμβλύνει τις ανησυχίες για τους διεθνείς επενδυτές».

Σύμφωνα με το discovery alert μία εμπορικά βιώσιμη ανακάλυψη θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις: θα μπορούσε να επιταχύνει περαιτέρω γύρους αδειοδότησης σε ανεξερεύνητες ελληνικές υπεράκτιες περιοχές, να προσελκύσει πρόσθετους διεθνείς φορείς εκμετάλλευσης και να αλλάξει ριζικά τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη ενεργειακού εφοδιασμού.

«Η Ελλάδα δεν ανταγωνίζεται εν κενώ. Σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο, τα προγράμματα υπεράκτιας εξερεύνησης προχωρούν ταυτόχρονα στην Κύπρο, το Ισραήλ, την Αίγυπτο και τον Λίβανο, με ποικίλους βαθμούς εμπορικής ωριμότητας και γεωπολιτικής πολυπλοκότητας», αναφέρει ο συντάκτης και επισημαίνει ότι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας σε αυτό το ανταγωνιστικό τοπίο περιλαμβάνουν:

Πολιτική και θεσμική σταθερότητα ως μακροχρόνιο κράτος μέλος της ΕΕ.

Υφιστάμενη υποδομή αγωγών που συνδέει την ελληνική επικράτεια με ευρύτερα ευρωπαϊκά δίκτυα φυσικού αερίου.
Γεωγραφική τοποθέτηση στη συμβολή των ζωνών παραγωγής της Ανατολικής Μεσογείου και των ευρωπαϊκών κέντρων ζήτησης.
Η εμπλοκή της Chevron έχει επίσης γεωπολιτικές διαστάσεις που αξίζει να σημειωθούν. Η ενεργειακή εμπλοκή των ΗΠΑ σε συμμαχικά έθνη της Ανατολικής Μεσογείου ευθυγραμμίζεται με ευρύτερους στρατηγικούς στόχους σχετικά με τη διαφοροποίηση του ευρωπαϊκού ενεργειακού εφοδιασμού.

Οι επισημάνσεις του Reuters και η ανάλυση της Simple Wall Street

Το Reuters αναφέρει ότι η τελευταία εξέλιξη υπογραμμίζει τη σοβαρότητα με την οποία η Chevron προσεγγίζει τις ελληνικές υπεράκτιες φιλοδοξίες της. Επιπλέον, οι επιπτώσεις στις τιμές των βασικών προϊόντων από οποιαδήποτε σημαντική ανακάλυψη στην Ανατολική Μεσόγειο πιθανότατα θα αντηχούσαν πολύ πέρα από την ίδια την περιοχή.

H Simple Wall Street τονίζει ότι η Chevron με την απόφασή της αυτή ενισχύει την παρουσία της σε μια περιοχή που θεωρείται αναδυόμενος ενεργειακός κόμβος για την Ευρώπη.

«Η Chevron είναι μια παγκόσμια ενεργειακή εταιρεία με δραστηριότητες που εκτείνονται σε έργα πετρελαίου, φυσικού αερίου και χαμηλότερων εκπομπών άνθρακα. Η Ανατολική Μεσόγειος έχει γίνει μια περιοχή εστίασης, καθώς οι χώρες αναζητούν διαφοροποιημένο ενεργειακό εφοδιασμό. Το υπεράκτιο οικόπεδο 10 της Ελλάδας εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια από τους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και εταιρείες να εξασφαλίσουν πρόσθετους πόρους κοντά στην έδρα τους».

Η συνεργασία με την Ελλάδα έρχεται σε συνδυασμό με την προσπάθεια της Chevron να αναπτύξει δραστηριότητες κλίμακας σε άλλες περιοχές φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, όπως το κοίτασμα Νάργες της Αιγύπτου. Εάν οι ελληνικές ρυθμιστικές αρχές εγκρίνουν το μερίδιο 70% και τον ρόλο του διαχειριστή στο Οικόπεδο 10, η Chevron θα προσθέσει μια ακόμη επιλογή εξερεύνησης σε μια περιοχή που οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θεωρούν σημαντική για την ενεργειακή ασφάλεια.

Επίσης στο πλαίσιο των κινδύνων εφοδιασμού που συνδέονται με τα Στενά του Ορμούζ, η ανάπτυξη εκτάσεων πιο κοντά στις ευρωπαϊκές αγορές μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας εξισορρόπησης χαρτοφυλακίου, παρόλο που το Οικόπεδο 10 βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο κανονιστικής έγκρισης.

Η αναφορά του OilPrice.com

Η είδηση αυτή απασχόλησε και το OilPrice.com που παραθέτει τις δηλώσεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρου Παπασταύρου και μάλιστα έχει ενεργό link που οδηγεί στην επίσημη ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ.

Το oilprice υπογραμμίζει ότι η Chevron ενώνει τις δυνάμεις της με τον άλλο αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό, την ExxonMobil, στην απόκτηση πρόσβασης σε εξερεύνηση στα ανοιχτά της Ελλάδας.

31 Μαΐου 2026

🤣😝Ο Καρανίκας αποδομεί Τσίπρα και... συμπαράταξη: «Μπουρδολογία ακαδημαϊκού επιπέδου, ένα Άρλεκιν για ν' αγαπηθούμε»


Με μια ανάρτηση - χείμαρρο ο άλλοτε στενός συνεργάτης και συνοδοιπόρος του Αλέξη Τσίπρα στον ΣΥΡΙΖΑ, Νίκος Καρανίκας, αποδομεί το «μανιφέστο» του πρώην πρωθυπουργού μετά την ίδρυση του νέου πολιτικού φορέα με την ονομασία Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ).

«Με τη διακήρυξη ο Τσίπρας αποφάσισε ότι πουλάει αριστερό εμπόρευμα, αλλά επειδή δεν θίγει τον νεοφιλελευθερισμό, μετέτρεψε τη διακήρυξη σε λογοτεχνία διαφορετικών προτάσεων» και πιστεύει πως είναι «ένα άρλεκιν για να αγαπηθούμε», αναφέρει μεταξύ άλλων ο πρώην συνεργάτης του Τσίπρα, ενώ αναφερόμενος στην έννοια «συμπαράταξη» διερωτάται αν είναι μέρος στρατηγικής ή απλώς ένας εμπορικός τίτλος.

Παράλληλα, όπως λέει, απορεί πώς τριάντα ακαδημαϊκοί κατόρθωσαν να εκπονήσουν ένα τόσο «πολύ γενικόλογο και αόριστο κείμενο», που «δεν μας λέει ποιος είναι ο κοινωνικά πολιτικά αντίπαλος άρα και υπεύθυνος για τις ανισότητες στην κοινωνία των ανισοτήτων».

Δείτε ολόκληρη την ανάρτηση

Η «Συμπαράταξη» ως το αδιέξοδο της υπεροψίας.

Στο κόμμα του Τσίπρα η «Συμπαράταξη» είναι στρατηγική ή τίτλος εμπορικός;

Είναι πολιτική διεργασία με πρωταγωνιστές τους πολίτες ή μάρκετινγκ με πρωταγωνιστές κάποιους επαγγελματίες φιλόδοξους ιδιώτες;

Τα αδιέξοδα μιας στρατηγικής φαίνονται είτε στα κείμενα είτε στη συμπεριφορά και στην πολιτική πράξη.

Θα ξεκινήσουμε λέγοντας ότι άλλο πράγμα εκπροσωπεί το μανιφέστο του Τσίπρα και άλλο πράγμα εκπροσωπεί η διακήρυξη του Τσίπρα.

Αν τα διαβάσετε με προσοχή θα καταλάβετε ότι είναι δύο διαφορετικά κείμενα, όχι τυπικά αλλά ουσιαστικά. Πώς το κατάφεραν 30 ακαδημαϊκοί αποτελεί πρωτοτυπία.

Το «μανιφέστο» του είναι ένα πολύ γενικόλογο και αόριστο κείμενο και επιδιώκει όπως μας λέει τη «συμπαράταξη» τριών πολιτικών ρευμάτων δίχως να μας λέει κάτι για τα ρεύματα αυτά.

Το οξύμωρο όμως είναι ότι δεν λέει τίποτα για τον κοινωνικό ανταγωνισμό και ας γράφτηκε από καθηγητή πανεπιστημίου που είναι κοινωνιολόγος (μη γελάτε).

Είναι ένα κείμενο που δεν μας λέει ποιος είναι ο κοινωνικά πολιτικά αντίπαλος άρα και υπεύθυνος για τις ανισότητες στην κοινωνία των ανισοτήτων.

Και για να μη στεναχωρήσει κανέναν δεν μας λέει ούτε ποια είναι η κοινωνική δύναμη της αλλαγής που υπερασπίζεται. Ποια τάξη, ποια στρώματα, ποιο τέλος πάντων είναι το υποκείμενο που πρωταγωνιστεί στο αφήγημα του παραγωγικού μοντέλου που θέλει να αλλάξει σηκώνοντας το βάρος των εξελίξεων.

Αποφεύγει το επίδικο και την αλήθεια, αλλά είναι εύπεπτο. Μπουρδολογία ακαδημαϊκού επιπέδου. Εμπορική αντίληψη.

Η «διακήρυξή» του είναι ένα κείμενο που αποφεύγει και ξεχνάει τη «συμπαράταξη» αλλά παρ’ όλα αυτά αναγνωρίζει αντίπαλα κοινωνικά «στρατόπεδα».

Με τη διακήρυξη ο Τσίπρας αποφάσισε ότι πουλάει αριστερό εμπόρευμα, αλλά επειδή δεν θίγει τον νεοφιλελευθερισμό μετέτρεψε τη διακήρυξη σε λογοτεχνία διαφορετικών προτάσεων.

Οι ακαδημαϊκοί φωστήρες του Ινστιτούτου του όλα τα μπορούν και ας μη γνωρίζουν. Είναι άριστοι είπαμε (μη γελάτε).

Ένα άρλεκιν για να αγαπηθούμε είναι και τα δύο κείμενα. Αν και η «διακήρυξη» έχει μια κοινωνική ίντριγκα.

Το πρώτο για όλο τον κόσμο και το δεύτερο για τα απομεινάρια της Αριστεράς που θαμπώνονται από την αριστερή λογοτεχνία όπως οι ιθαγενείς με τα μπιχλιμπίδια.

Αποδείχθηκε ότι οι φωστήρες του Τσίπρα είναι άχρηστοι και ανίκανοι να καταλάβουν το διακύβευμα ώστε να συνεργαστούν σε δύο ντοκουμέντα κομματικά και εκθέτουν τον Τσίπρα όπως και όλη την Αριστερά με τέτοια κείμενα.

Φαντάζομαι τι θα γίνει στο πρόγραμμα. Δύσκολη η συνεννόηση. Υπερόπτες ακαδημαϊκοί με αρκετή δόση αμοραλισμού. Της δημαγωγίας το κάγκελο...

Όπως καταλαβαίνουμε, το κόμμα του Τσίπρα αντιμετωπίζει ένα αδιέξοδο αν θέλει να υπερασπιστεί τη στρατηγική της «Συμπαράταξης». Δεν συνεννοείται κανείς με κανέναν.

Ο Τσίπρας με τους φωστήρες του συμπεριφέρεται αλαζονικά και δεν συνομιλεί με τα οργανωμένα κόμματα των τριών ρευμάτων της Συμπαράταξης ώστε να συνεννοηθούν όπως απαιτεί η λογική της στρατηγικής και συμπεριφέρεται εγωιστικά θεωρώντας ότι πέτυχε ο σκοπός απλά κατασκευάζοντας ένα ΙΧ κόμμα του.

Θεωρούν ότι είναι υπόθεση «ακαδημαϊκού εργαστηρίου» η οποιαδήποτε συμπαράταξη όπως και η πολιτική.

Προτιμάει να διαλυθούν τα υφιστάμενα κόμματα της σοσιαλδημοκρατίας και της Αριστεράς ώστε να τρέξουν απελπισμένα οι ψηφοφόροι στην αγκαλιά του.

Να ηγεμονεύσει μέσω εξαναγκασμού.

Δεν γίνονται όμως έτσι τα πράγματα στην πολιτική. Αυτά γίνονται στα φέουδα.

Ένας φωστήρας δεν του το είπε;

Στις εκλογές του 2027 θα κριθεί η βιωσιμότητα του κόμματος Τσίπρα αφού μετά την άρνησή του να συνομιλήσει με τους φορείς & εκφραστές αυτών των ρευμάτων ώστε να συνεργαστούν και να αυτό αφομοιωθούν και εφόσον δεν καταφέρει να βγει πρώτος κερδίζοντας τον Μητσοτάκη τότε όλα αλλάζουν γι’ αυτόν και τους φωστήρες του.

Δεν γίνεται να θεωρείς άχρηστους τους εκφραστές των πολιτικών ρευμάτων μιας συμπαράταξης και παράλληλα να θεωρείς τη συμπαράταξη αυτών των ρευμάτων εφικτή δίχως αυτούς.

Αυτό είναι το αδιέξοδο. Να μην τους θέλεις για συμπαράταξη, αλλά να τους χρειάζεσαι.

Η διακήρυξη για την οποία θα μιλήσουμε αργότερα ξεκαθάρισε τουλάχιστον ένα πράγμα.

Τη διακήρυξη δεν την απασχολεί η στρατηγική της Συμπαράταξης και για λόγους τακτικής και πολιτικής έθεσε τον αντίπαλο ασχέτως του αν δημαγωγεί ή απλά μπέρδεψε κάποια κείμενα του ΣΥΡΙΖΑ ’23.

Πάντως τον νεοφιλελευθερισμό δεν τον αγγίζει κανένα του κείμενο.

Λογικό αφού κανένας από τους φωστήρες του δεν διδάχτηκε τον νεοφιλελευθερισμό και αποτελεί ζήτημα που είναι εκτός θέματος στα τμήματά τους.

Τα κοινωνικά στρώματα που υπερασπίζεται λεκτικά η διακήρυξη δεν τα γνωρίζουν οι φωστήρες διάσωσης και γι’ αυτό μας γεμίζουν με αερολογία και αναλύσεις του ΣΥΡΙΖΑ 2023 σε μορφή λογοτεχνικών κειμένων με άρωμα Αριστεράς από τα παλιά.

Τα μέλη και στελέχη που αποδέχτηκαν και συμμετείχαν στο πραξικόπημα όπως βλέπουμε τώρα σέρνονται στα βοσκοτόπια της ιερής αγελάδας, αρνούνται την κάθε κριτική και είναι συνυπεύθυνα στη σήψη και την παρακμή των κομμάτων τους & της Αριστεράς.

Τα τοτέμ είναι ιερά γι’ αυτούς όπως φαίνεται. Η παρακμή δεν κρύβεται. Η απελπισία χτυπάει κόκκινο.

Ευτυχώς η πλειοψηφία των μελών του ΣΥΡΙΖΑ μετά το πραξικόπημα και το συνέδριο νοθείας στο μπουζουξίδικο έφυγαν και έκαναν με τον Κασσελάκη το δικό τους κόμμα, συμμετοχικό και δημοκρατικό και έσωσαν τουλάχιστον την αξιοπρέπειά τους και απευθύνονται στον λαό εκ νέου και δίχως δημαγωγίες.

Μια διαφορετική Αριστερά είναι εφικτή και δίνει το χέρι συνεργασίας με τον προοδευτικό κόσμο που έχει σκοπό την υπεράσπιση του κοινού καλού μακριά από την παρακμή των ΣΥΡΙΖΑ, ΝΕΑΡ και του Τσίπρα με το φέουδό του.



«Αυτό είναι το ΕΣΥ όταν το χρειαστείς»: Ο Άδωνις Γεωργιάδης δημοσίευσε το «ευχαριστώ» του γιου Τούρκου πολίτη προς τα νοσοκομεία της Λέρου και της Ρόδου


Ο Άδωνις Γεωργιάδης γνωστοποίησε μέσω ανάρτησής του μια ιστορία που εκτυλίχθηκε στη Λέρο, όπου ένας Τούρκος πολίτης εντοπίστηκε σοβαρά τραυματισμένος και μεταφέρθηκε άμεσα για ιατρική φροντίδα στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), δημοσιεύοντας και το ευχαριστήριο μήνυμα του γιου του.

Η επιχείρηση διάσωσης και η κινητοποίηση των νοσοκομείων Λέρου και Ρόδου, καθώς και του πληρώματος της αεροδιακομιδής, οδήγησαν στη σταθεροποίηση του ασθενούς και στη μεταφορά του σε νοσοκομείο της Κωνσταντινούπολης, σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη.

Στην ανάρτησή του, ο υπουργός δημοσίευσε και το ευχαριστήριο μήνυμα του γιου του ασθενούς, ο οποίος εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για τον επαγγελματισμό, την ανθρωπιά και την φροντίδα που παρείχαν οι Έλληνες υγειονομικοί.

«Αργά χθες το βράδυ ο γιος του μου έστειλε αυτό το θερμό μήνυμα για να με ευχαριστήσει αλλά κυρίως να ευχαριστήσει το ΕΣΥ που φέρθηκε με τόσο μεγάλο επαγγελματισμό σε ένα δύσκολο περιστατικό. Αυτό είναι το ΕΣΥ όταν το χρειαστείς, όποιος και να είσαι θα είναι εκεί για σένα», σημειώνει ο υπουργός Υγείας. 

Στο μήνυμα που δημοσίευσε ο κ. Γεωργιάδης, ο Σίνα Κινάι σημειώνει πως τόσο ο ίδιος όσο και ο πατέρας του είναι «αιώνια ευγνώμονες στους γιατρούς και το νοσηλευτικό προσωπικό του Γενικού Νοσοκομείου Λέρου και Ρόδου, καθώς και στους πιλότους και το ιατρικό προσωπικό που συμμετείχαν στην πτήση διακομιδής με ελικόπτερο μεταξύ Λέρου και Ρόδου». 

Συνεχίζει επισημαίνοντας πως «η φροντίδα, ο επαγγελματισμός, η συμπόνια και η ζεστασιά με τις οποίες διέγνωσαν και περιποιήθηκαν τον πατέρα μου αποτελούν παράδειγμα του καλύτερου της ανθρωπότητας και είναι αρετές που ο καθένας θα ήθελε να συναντήσει σε στιγμές ανάγκης» ενώ αναφέρει πως ενσάρκωναν κάθε αρχή του Όρκου του Ιπποκράτη «επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά ότι αυτή η μεγάλη χώρα είναι η γενέτειρα της σύγχρονης ιατρικής». 

Το μήνυμα:

«Αξιότιμε Υπουργέ Γεωργιάδη,

Σας ζητώ συγγνώμη για το μήνυμα που σας στέλνω τόσο αργά το βράδυ.

Ο πατέρας μου και εγώ θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε θερμά για τη βοήθειά σας ώστε να επιστρέψουμε στο σπίτι μας. Είμαστε αιώνια ευγνώμονες στους γιατρούς και το νοσηλευτικό προσωπικό του Γενικού Νοσοκομείου Λέρου και Ρόδου, καθώς και στους πιλότους και το ιατρικό προσωπικό που συμμετείχαν στην πτήση διακομιδής με ελικόπτερο μεταξύ Λέρου και Ρόδου.

Η φροντίδα, ο επαγγελματισμός, η συμπόνια και η ζεστασιά με τις οποίες διέγνωσαν και περιποιήθηκαν τον πατέρα μου αποτελούν παράδειγμα του καλύτερου της ανθρωπότητας και είναι αρετές που ο καθένας θα ήθελε να συναντήσει σε στιγμές ανάγκης. Τις τελευταίες 48 ώρες, αυτή η απίστευτη ομάδα ενσάρκωσε κάθε αρχή του Όρκου του Ιπποκράτη, επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά ότι αυτή η μεγάλη χώρα είναι η γενέτειρα της σύγχρονης ιατρικής.

Θα είμαστε για πάντα ευγνώμονες για την αμέριστη υποστήριξή σας και για τις εξαιρετικές προσπάθειες όλων όσων συμμετείχαν στη φροντίδα του πατέρα μου.

Με βαθιά ευγνωμοσύνη και σεβασμό,

Σίνα Κινάι»

Το πρωτότυπο όπως το δημοσίευσε ο υπουργός Υγείας: 

«Honorable Minister Georgiadis,

Please accept my apologies for this late-night message.

My father and I would like to sincerely thank you for your support in helping us return home. We are forever grateful to the doctors and nurses of Leros and Rhodes General Hospital, as well as the pilots and medical personnel aboard the helicopter evacuation flight between Leros and Rhodes.

The care, professionalism, compassion, and warmth with which they diagnosed and treated my father exemplify the very best of humanity and are qualities that every person would hope to encounter in times of need. Over the past 48 hours, this incredible team has embodied every principle of the Hippocratic Oath, once again reaffirming this great nation as the birthplace of modern medicine.

We will remain forever grateful for your unwavering support and for the extraordinary efforts of all those involved in my father's care.

With our deepest appreciation and respect,

Sina Kinay»