Η Μοσάντ δαπάνησε δεκαετίες σε προσπάθειες σύλληψης Ιρανών αξιωματούχων σε διάφορες επιχειρήσεις, βασιζόμενη στην εσφαλμένη πεποίθηση ότι το Ιράν κρατούσε τον αγνοούμενο Ισραηλινό αεροπόρο, σύμφωνα με έρευνα της αμερικανικής εφημερίδας «New York Times».
Ισραηλινοί πράκτορες απήγαγαν, βασάνισαν και, σε μία περίπτωση, σκότωσαν ανώτερους Ιρανούς στρατηγούς, σε μια προσπάθεια να ανακαλύψουν πού βρισκόταν ο καταρριφθείς πλοηγός της πολεμικής αεροπορίας του Ισραήλ Ρον Αράντ – προσπάθειες που το Ισραήλ θεωρεί πλέον ότι εστιάστηκαν λανθασμένα στην Ισλαμική Δημοκρατία, ανέφεραν οι New York Times σε έρευνα που δημοσιεύθηκε την Κυριακή.
Σε μία επιχείρηση που περιγράφεται αναλυτικά στο δημοσίευμα των «New York Times», πράκτορες της Μοσάντ φέρονται να απήγαγαν έναν Ιρανό στρατηγό από την Κωνσταντινούπολη, και αργότερα τον σκότωσαν και πέταξαν τη σορό του, αφότου οι ανακρίσεις αποδείχθηκαν άκαρπες ως προς την άντληση πληροφοριών για την τύχη του Αράντ.
Το ρεπορτάζ επικαλείται μαρτυρίες «δεκάδων Ιρανών, Ισραηλινών και Αμερικανών αξιωματούχων». Κοινή έκθεση της Χεζμπολάχ και του Ιράν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Ρον Αράντ πέθανε στον Λίβανο δύο χρόνια μετά τη σύλληψή του εκεί.
Το χρονικό της εξαφάνισης στον Λίβανο και η εμπλοκή του Ιράν
Ο Ρον Αράντ αγνοείται εν δράσει από τότε που εγκατέλειψε με αλεξίπτωτο το αεροσκάφος του κατά τη διάρκεια επιχείρησης στον νότιο Λίβανο το 1986. Το Ισραήλ πίστευε ότι αιχμαλωτίστηκε από το σιιτικό κίνημα Αμάλ προτού παραδοθεί στο Ιράν και μεταφερθεί από τον Λίβανο στο Ιράν και πάλι πίσω. Αρκετά σημάδια ζωής ελήφθησαν τα πρώτα δύο χρόνια της κράτησής του, συμπεριλαμβανομένων φωτογραφιών και επιστολών, η τελευταία εκ των οποίων εστάλη στις 5 Μαΐου 1988.
Το 1992, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο αξιωματικός της Μοσάντ, Ισραέλ Πέρλοφ άρχισε να αναζητά γιατρούς που ενδέχεται να είχαν περιθάλψει τον Ρον Αράντ μετά την προσγείωσή του στον Λίβανο. Ο Ισραέλ Πέρλοφ ήρθε σε επαφή με έναν Ιρανό γιατρό, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι είχε περιθάλψει προσωπικά τον Ρον Αράντ τόσο στο Ιράν όσο και στον Λίβανο. Ωστόσο, τα τεστ ανίχνευσης ψεύδους (πολύγραφος) στα οποία υποβλήθηκε ο γιατρός ήταν ασαφή, και εκείνος εξαφανίστηκε αφότου το Ισραήλ του προσέφερε μια βαλίτσα γεμάτη χρήματα για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη διάσωση του Ρον Αράντ. Οι ισχυρισμοί του γιατρού υπήρξαν καθοριστικοί για την εδραίωση της πεποίθησης εντός της Μοσάντ ότι το Ιράν είχε πάρει τον αεροπόρο, αναφέρει το δημοσίευμα.
Η απαγωγή Ντιράνι και οι πιέσεις στην Τεχεράνη
Το 1994, Ισραηλινοί κομάντος απήγαγαν τον Μουσταφά Ντιράνι βαθιά μέσα στο έδαφος του Λιβάνου. Ήταν ανώτερο στέλεχος της σιιτικής πολιτοφυλακής Αμάλ που είχε αιχμαλωτίσει και κρατούσε τον Αράντ. Ο Μουσταφά Ντιράνι είπε στους Ισραηλινούς ανακριτές ότι είχε μεταφέρει τον Ισραηλινό στο Ναμπί Τσιτ στην κοιλάδα Μπεκάα, όπου τον έθεσε υπό τη φύλαξη μιας έμπιστης οικογένειας. Οι φρουροί έφυγαν από το σπίτι για να πολεμήσουν Ισραηλινούς στρατιώτες σε κοντινή απόσταση και, όταν επέστρεψαν, ο Αράντ είχε εξαφανιστεί, υποστήριξε ο Μουσταφά Ντιράνι.
Ο Μουσταφά Ντιράνι, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι βασανίστηκε κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων, είπε στους απαγωγείς του ότι ένας Ιρανός αξιωματούχος τού είχε αναφέρει πως οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν είχαν πάρει τον Ρον Αράντ και τον είχαν φυγαδεύσει στο Ιράν. Η πληροφορία αυτή οδήγησε σε ποικίλα συμπεράσματα στο Ισραήλ. Ορισμένοι την εξέλαβαν ως απόδειξη ότι η Τεχεράνη κρατούσε τον Αράντ, ενώ άλλοι την απέρριψαν επειδή ήταν ανεπιβεβαίωτη και αποσπάστηκε υπό καθεστώς πίεσης. Παρ’ όλα αυτά, η δημόσια επίρριψη ευθυνών στο Ισραήλ, ακόμη και στα υψηλότερα κλιμάκια, στράφηκε προς το Ιράν.
Την ίδια στιγμή, ορισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναρωτιόντουσαν γιατί το Ιράν δεν προσπαθούσε να αποσπάσει κάποιο αντάλλαγμα από το Ισραήλ για την παροχή πληροφοριών.
Το Ισραήλ άρχισε να κινητοποιεί συμμάχους για να βοηθήσουν στην άντληση πληροφοριών από το Ιράν σχετικά με τον Αράντ. «Το ζήτημα του Ρον Αράντ μάς ακολουθούσε παντού», δήλωσε στους New York Times, ο Μοχάμαντ Αλί Αμπταχί, αντιπρόεδρος του Ιράν εκείνη την εποχή. «Σε κάθε διεθνή συνάντηση που είχαμε, μας ρωτούσαν για τον Ρον Αράντ, τον Ρον Αράντ», πρόσθεσε.
Το 1999, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ παρέδωσε στον Ιρανό πρόεδρο Μοχάμαντ Χαταμί μια επιστολή από τη σύζυγο του Αράντ, με την οποία ζητούσε πληροφορίες. Μια επιτροπή των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) το 2004 αποφάνθηκε ότι ο Αράντ είχε πεθάνει τη δεκαετία του 1990, αφότου του στερήθηκε ιατρική περίθαλψη για μια σοβαρή ασθένεια, και ότι ετάφη στην κοιλάδα Μπεκάα.
Οι διαπραγματεύσεις του 2004 και η απαγωγή στην Κωνσταντινούπολη
Την ίδια χρονιά, το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ ήρθαν πιο κοντά σε μια συμφωνία – με τη διαμεσολάβηση της Γερμανίας – για την απελευθέρωση του Ντιράνι και άλλων υψηλόβαθμων κρατουμένων, με αντάλλαγμα τον αιχμάλωτο Ισραηλινό επιχειρηματία Ελχανάν Τάνενμπαουμ, τις σορούς τριών στρατιωτών των IDF και πληροφορίες για την τύχη του Αράντ.
Το Ιράν ανέθεσε στον στρατηγό των Φρουρών της Επανάστασης, Αμπντουλάχ Σαμπερί να επιβλέψει τις έρευνες στον Λίβανο για στοιχεία σχετικά με το πού βρισκόταν ο Αράντ, δήλωσαν Ισραηλινοί και Ιρανοί αξιωματούχοι στους New York Times.
Η έρευνα αυτή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Αράντ είχε πεθάνει στο Ναμπί Τσιτ και είχε ταφεί εκεί. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο πρώην πρόεδρος του Ιράν Αλί Ακμπάρ Ραφσαντζανί έστειλε ένα από τα παιδιά του να παραδώσει ιδιοχείρως την έκθεση στους Γερμανούς.
Για το Ισραήλ, η εμπλοκή του Αμπντουλάχ Σαμπερί αποτελούσε απόδειξη ότι οι IRGC εμπλέκονταν στην κράτηση του Αράντ, και μια ισραηλινή έκθεση του 2005 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είχε απαχθεί από την ισχυρή ιρανική δύναμη.
Μια επανεξέταση των υφιστάμενων στοιχείων από τη Σιν Μπετ (Shin Bet) το 2006 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ούτε το Ιράν ούτε η Χεζμπολάχ είχαν κρατήσει τον Αράντ και ότι πιθανότατα βρισκόταν στο Ναμπί Τσιτ, αλλά η κυβέρνηση και η Μοσάντ αγνόησαν σε μεγάλο βαθμό τα ευρήματα.
Την ίδια χρονιά, πράκτορες της Μοσάντ απήγαγαν από την Κωνσταντινούπολη τον στρατηγό της Δύναμης Κουντς (Quds Force) των IRGC, Αλιρεζά Ασγκαρί, ο οποίος είχε τοποθετηθεί στον Λίβανο λίγο μετά την απαγωγή του Αράντ, σύμφωνα με τρεις πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους. Είπαν στους New York Times ότι πράκτορες της Μοσάντ τον ανέκριναν επί εβδομάδες πάνω σε ένα πλοίο και στη συνέχεια πέταξαν τη σορό του στη Μαύρη Θάλασσα, αφού δεν βρήκαν κανένα στοιχείο ότι γνώριζε οτιδήποτε για τον Αράντ. Το Ισραήλ αρνήθηκε οποιαδήποτε ανάμειξη στην πολύκροτη εξαφάνιση του Ασγκαρί.
Το 2006, ο τότε ηγέτης της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, δήλωσε ότι η οργάνωση πίστευε πως ο Ρον Αράντ ήταν νεκρός και ο τόπος ταφής του άγνωστος, ενώ το 2008, ο Γερμανός διαπραγματευτής Γκέρχαρντ Κόνραντ ενημέρωσε το Ισραήλ ότι η Χεζμπολάχ ανέφερε πως ο Ρον Αράντ πέθανε κατά τη διάρκεια απόπειρας απόδρασης το 1988. Το Ισραήλ κήρυξε τον Ρον Αράντ νεκρό το 2008.
Η εμμονή με το Ιράν και η επιστροφή στο Ναμπί Τσιτ
Το 2016, κοινή έκθεση της Μοσάντ και της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των IDF, η οποία περιλάμβανε νέες πληροφορίες που αποκτήθηκαν τα προηγούμενα δύο χρόνια, ανέφερε ότι ο Αράντ ήταν πιθανότατα νεκρός ήδη από το 1988.
Παρά τα ολοένα και περισσότερα στοιχεία ότι το Ιράν δεν είχε πάρει τον Ρον Αράντ, το Ισραήλ συνέχισε να ερευνά αυτή την εκδοχή. Το 2021, αραβόφωνα μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι πράκτορες της Μοσάντ απήγαγαν τον Σαμπερί ενώ έκανε τζόκινγκ στη Δαμασκό, ρίχνοντάς τον μέσα σε ένα βαν και εξαφανιζόμενοι.
Ένα δημοσίευμα ισχυρίστηκε ότι ο στρατηγός μεταφέρθηκε στο Ισραήλ και ανακρίθηκε «εντατικά», προτού μεταφερθεί στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής και αφεθεί ελεύθερος εκεί με έναν τηλεφωνικό αριθμό για να επικοινωνήσει με την ιρανική πρεσβεία. Το ενδιαφέρον επέστρεψε στο Ναμπί Τσιτ.
Το 2025, εξαφανίστηκε ο συνταξιούχος αξιωματικός της Γενικής Ασφάλειας του Λιβάνου, Αχμάντ Σουκρ. Πηγή προσκείμενη στην οικογένεια δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ότι ο Αχμάντ Σουκρ είναι αδελφός του Χασάν Σουκρ, ο οποίος «ήταν μαχητής στην ομάδα που συμμετείχε στην αιχμαλώτιση του Ισραηλινού πιλότου Ρον Αράντ».
Λιβανέζος δικαστικός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι πληροφορίες έδειχναν πως ο Αχμάντ Σουκρ «παρασύρθηκε από δύο Σουηδούς που έφτασαν στον Λίβανο δύο ημέρες πριν από την απαγωγή του, και ότι ο ένας αναχώρησε μέσω του αεροδρομίου της Βηρυτού την ημέρα που εξαφανίστηκε ο Σουκρ».
Σύμφωνα με τους New York Times, η επικρατέστερη θεωρία του Ισραήλ είναι ότι ο Αράντ σκοτώθηκε ως αντίποινα για τον θάνατο του Χασάν Σουκρ το 1988.
Τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους, οι IDF έστειλαν κομάντος βαθιά μέσα στον Λίβανο σε μια αποτυχημένη επιδρομή με στόχο τον εντοπισμό της σορού του Αράντ. Η επιδρομή συνοδεύτηκε από σφοδρές ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές που σκότωσαν τουλάχιστον 41 ανθρώπους στην περιοχή του Ναμπί Τσιτ, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους. Δεν υπήρξαν Ισραηλινοί νεκροί ή τραυματίες.
«Η επιχείρηση που διεξήχθη χθες το βράδυ δεν απέδωσε αυτό που αναζητούσαμε», είχε δηλώσει τότε ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, «αλλά η δέσμευση του Ισραήλ, και η προσωπική μου δέσμευση, να ολοκληρώσουμε όλες τις αποστολές που αφορούν τους αιχμαλώτους και τους αγνοούμενούς μας είναι απόλυτη».
Η χήρα του Ρον Αράντ δήλωσε αργότερα σε ανακοίνωσή της ότι η οικογένεια δεν επιθυμούσε να τεθούν σε κίνδυνο οι ζωές στρατιωτών του Ισραήλ (IDF), προκειμένου να βρεθεί η σορός του.
