Η αποπομπή της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από τη θέση της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα δεν αποτελεί απλώς ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά φέρνει στο φως μια βαθύτερη και ανησυχητική κρίση στο αμερικανικό διπλωματικό σώμα. Με την απομάκρυνση της πρώην συντρόφου του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ από την ελληνική πρωτεύουσα, η Ελλάδα προστίθεται πλέον, μέχρι νεοτέρας, σε μια μακρά λίστα διπλωματικών αποστολών των ΗΠΑ που παραμένουν χωρίς επικεφαλής, αποκαλύπτοντας μια συστηματική αποψίλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που απειλεί τη διεθνή επιρροή της Ουάσιγκτον.
Η παραίτηση Γκίλφοϊλ και ο χάρτης των κενών θέσεων
Την Τρίτη, 13 Οκτωβρίου 2026, έγινε γνωστό ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε την παραίτηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, πιστής υποστηρίκτριας του κινήματος MAGA και πρώην αρραβωνιαστικιάς του γιου του, από τη θέση της πρέσβειρας στην Ελλάδα, μια σύμμαχο χώρα του ΝΑΤΟ.
Η Γκίλφοϊλ επιβεβαίωσε στη συνέχεια μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμ Χ ότι υπέβαλε την παραίτησή της, μετατρέποντας την Αθήνα σε μία ακόμη αμερικανική διπλωματική αποστολή χωρίς μόνιμο επικεφαλής.
Η εξέλιξη αυτή ακολούθησε τις αναφορές διεθνών ΜΜΕ, όπως η Wall Street Journal, ότι η Αμερικανίδα διπλωμάτης πίεσε τον Ρεπουμπλικανό δωρητή Έρικ Ντίτερς να της μεταφέρει 100.000 δολάρια για την εξόφληση του λογαριασμού της πιστωτικής της κάρτας American Express, λίγο πριν από την ακρόαση για την επικύρωση του διορισμού της από τη Γερουσία τον Ιούλιο του 2025.
Όπως προκύπτει από στιγμιότυπα οθόνης (screenshots) που περιήλθαν και στην κατοχή των New York Times, η Γκίλφοϊλ του έγραψε σε γραπτό μήνυμα: «Αγάπη μου, σε παρακαλώ, χρειάζομαι να το τακτοποιήσεις αυτό για μένα σήμερα».
Στον απόηχο αυτών των δημοσιευμάτων, τη Δευτέρα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στο Λευκό Οίκο δεν έκρυψε τον προβληματισμό του για το μέλλον της Γκίλφοϊλ στην ελληνική πρωτεύουσα.
«Λοιπόν, το εξετάζουμε», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Δεν είμαστε ικανοποιημένοι», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει σε αναλυτικό του άρθρο The Conversation, 93 από τις συνολικά 196 θέσεις Αμερικανών πρεσβευτών στον κόσμο παραμένουν αυτή τη στιγμή κενές, συμπεριλαμβανομένων των διορισμών σε διεθνείς οργανισμούς.
Ο αριθμός αυτός διαμορφώνεται στις 93 κενές θέσεις εφόσον προσμετρηθεί πλέον και η Ελλάδα, όπου ο Τζος Χακ εκτελεί χρέη επιτετραμμένου και όχι διορισμένου πρέσβη εγκεκριμένου από τη Γερουσία.
Το εντυπωσιακό είναι ότι το κύμα αυτό των κενών υφίσταται παρά το γεγονός ότι η αμερικανική Γερουσία επικύρωσε 10 νέους πρέσβεις -μεταξύ των οποίων για την Κένυα, τη Νικαράγουα, τη Μαλαισία και το Κιργιστάν- λίγο πριν διακόψει τις εργασίες της στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 για τις ενδιάμεσες εκλογές.
Για πολλές από αυτές τις κενές θέσεις, ο Λευκός Οίκος δεν έχει καν αποστείλει ονόματα στο Κογκρέσο, παρότι διανύει ήδη τον ενάμιση χρόνο της δεύτερης θητείας Τραμπ.
Σε άλλες περιπτώσεις, η Γερουσία, αν και ελέγχεται από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ, δεν έχει προχωρήσει στην εξέταση των υποψηφίων.
Όπως σημειώνεται στο δημοσίευμα, αν η θέση της Αθήνας προστεθεί σε αυτή τη λίστα, η αιτία θα εντοπίζεται στον ανεπαρκή προκαταρκτικό έλεγχο (vetting) ή σε μια λανθασμένη στρατηγική διορισμών που προτάσσει την κομματική αφοσίωση έναντι της εμπειρίας.
Ο αρθρογράφος του The Conversation, Ντόναλντ Χέφλιν, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Πράσινο Ακρωτήριο, πρών επιτετραμμένος σε Μεξικό και Ινδία, αλλά και ειδικός σε θέματα διπλωματίας, εκφράζει την έντονη ανησυχία του, υπογραμμίζοντας ότι μεταξύ των πρεσβειών που παραμένουν χωρίς επικεφαλής περιλαμβάνονται κομβικοί εταίροι των ΗΠΑ – χώρες τις οποίες η Ουάσιγκτον χρειάζεται απολύτως για την επίτευξη των αμυντικών, οικονομικών και στρατηγικών της στόχων.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τα επίσημα στοιχεία της Ένωσης Διπλωματικών Υπαλλήλων των ΗΠΑ (AFSA), η λίστα των χωρών στις οποίες οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν εγκεκριμένο πρέσβη περιλαμβάνει κρίσιμους γεωπολιτικούς παίκτες, συμμάχους του ΝΑΤΟ, θερμές ζώνες συγκρούσεων, καθώς και πετρελαιοπαραγωγά κράτη.
Μεταξύ αυτών των χωρών, εκτός της Ελλάδας, περιλαμβάνονται ενδεικτικά:
- Ευρώπη: Γερμανία, Ουκρανία, Λευκορωσία, Ρωσία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Σερβία, Σλοβακία, Κόσοβο και Γεωργία.
- Μέση Ανατολή και χώρες του Κόλπου: Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ, Ιράκ, Συρία, Υεμένη και Λιβύη.
- Λατινική Αμερική και Καραϊβική: Βενεζουέλα και Κούβα.
- Ασία και Αφρική: Πακιστάν, Νιγηρία, Αίγυπτος και Λιβερία.
Εκτός από τις πρεσβείες σε δεκάδες χώρες, το διπλωματικό «κενό» της Ουάσιγκτον επεκτείνεται και σε κομβικούς διεθνείς οργανισμούς. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ΗΠΑ παραμένουν χωρίς επικυρωμένο εκπρόσωπο/πρέσβη στους εξής οργανισμούς:
- Αφρικανική Ένωση (African Union)
- Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC)
- Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA)
- Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO)
- ΟΗΕ / Διάσκεψη για τον Αφοπλισμό (UN / Conference on Disarmament)
- ΟΗΕ / Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (UN / Human Rights Council)
Τι προβλέπεται για τις διπλωματικές αποστολές
Σύμφωνα με τη Σύμβαση της Βιέννης για τις Διπλωματικές Σχέσεις, μια διπλωματική αποστολή αντιπροσωπεύει το κράτος, προστατεύει τα συμφέροντα και τους πολίτες του, διαπραγματεύεται με την κυβέρνηση της χώρας υποδοχής, αναφέρει τις εξελίξεις και προάγει τις φιλικές σχέσεις.
Η πρεσβεία δεν είναι απλώς ένα κτίριο, αλλά ασκεί τις λειτουργίες αυτές στη χώρα όπου εδρεύει, αποτελώντας ουσιαστικά το σύνολο των αμερικανικών υπηρεσιών και του προσωπικού που υπηρετεί εκεί.
Οι ίδιοι οι κανονισμοί του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ορίζουν μια μόνιμη διμερή αποστολή ως «μια πρεσβεία της οποίας ηγείται ένας πρέσβης με σκοπό τη διεξαγωγή των ομαλών, συνεχών διπλωματικών σχέσεων» με μια άλλη κυβέρνηση.
Ωστόσο, ο όρος «αποστολή» είναι ευρύτερος από τον όρο «πρεσβεία». Οι πρεσβείες και τα προξενεία αποκαλούνται συλλογικά αποστολές, ενώ ο όρος καλύπτει επίσης τις αντιπροσωπείες σε διεθνείς οργανισμούς.
Μια πρεσβεία μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά ακόμη και χωρίς διορισμένο και επικυρωμένο πρέσβη. Σε αυτή την περίπτωση, ο Επιτετραμμένος (chargé d’affaires) -όπως ο Τζος Χακ στην Αθήνα- αναλαμβάνει προσωρινά την ηγεσία της αποστολής.
Η πρεσβεία παραμένει μόνιμη διμερής αποστολή, ωστόσο ο τυπικός επικεφαλής της εκτελεί χρέη αναπληρωτή και δεν αποτελεί εγκεκριμένο από τη Γερουσία πρέσβη.
Η πολιτικοποίηση της διπλωματίας και οι «δωρητές»
Αυτό που καθιστά τα κενά ακόμη πιο ανησυχητικά είναι οι παράλληλες αλλαγές στη στελέχωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Κεντρικό σημείο προβληματισμού αποτελεί το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό πολιτικά διορισμένων πρεσβευτών σε σύγκριση με τους διπλωμάτες καριέρας, δηλαδή τα ανώτερα στελέχη των εξωτερικών υπηρεσιών με τουλάχιστον 20ετή υπηρεσία.
Αν και πολλές χώρες διορίζουν πολιτικά πρόσωπα ως πρέσβεις, η αμερικανική διπλωματία διαφέρει σε δύο σημεία:
- Το ποσοστό των πολιτικά διορισμένων είναι συντριπτικά υψηλότερο από ό,τι σε άλλες χώρες.
- Οι πολιτικοί αυτοί διορισμοί αφορούν συχνά οικονομικούς χορηγούς (δωρητές) με ελάχιστη έως μηδενική κυβερνητική ή διπλωματική εμπειρία.
Όπως υπενθυμίζει το The Conversation, η πρακτική αυτή υπάρχει εδώ και δεκαετίες, αλλά τα τελευταία χρόνια τα ποσοστά εκτοξεύτηκαν:
- Επί προεδρίας Ομπάμα, οι πολιτικοί διορισμοί κυμαίνονταν στο 30%.
- Επί της πρώτης θητείας Τραμπ αλλά και επί Μπάιντεν, το ποσοστό ανήλθε στο 40%.
- Στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, περίπου το 80% των ονομάτων που έχει στείλει ο Λευκός Οίκος στη Γερουσία αφορά πολιτικούς διορισμούς.
Πολλοί από τους εκλεκτούς του Τραμπ δεν διαθέτουν τα τυπικά προσόντα για κρίσιμες διπλωματικές θέσεις, καθώς πρόκειται συχνά για φίλους, συνεργάτες ή δωρητές με μηδενική εμπειρία στο εξωτερικό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα που αναφέρει το δημοσίευμα είναι ο Λι Λίπτον, πρέσβης στις Φιλιππίνες, έναν κρίσιμο σύμμαχο των ΗΠΑ, ο οποίος είναι ιδιοκτήτης εστιατορίου στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα, μέλος του κλαμπ Μαρ-α-Λάγκο του Τραμπ και χρηματοδότης της προεκλογικής του εκστρατείας.
Παράλληλα, έχει αλλάξει και το είδος των χωρών όπου τοποθετούνται μη υπηρεσιακοί διπλωμάτες. Στο παρελθόν, πρεσβείες σε χώρες ζωτικού ενδιαφέροντος όπως η Χιλή, το Ισραήλ, το Περού, οι Φιλιππίνες, η Τουρκία και η Αίγυπτος ανατίθενταν σχεδόν πάντα σε διπλωμάτες καριέρας. Αυτός ο κανόνας έχει πλέον καταργηθεί.
Επιπλέον, ο διορισμός πολιτικών προσώπων σε μικρές ή απομακρυσμένες χώρες δημιουργεί το πρόβλημα ότι όσοι τοποθετούνται εκεί συχνά δεν περνούν αρκετό χρόνο στη χώρα υποδοχής.
Ενώ ο άγραφος κανόνας ορίζει ότι ένας πρέσβης δεν πρέπει να λείπει στις ΗΠΑ πάνω από έναν μήνα τον χρόνο, ο κανόνας αυτός παραβιάζεται όταν επιλέγονται επιχειρηματίες με εκτεταμένες δραστηριότητες στην Αμερική.
Η περιθωριοποίηση των αναπληρωτών (DCMs)
Ένα επιπλέον πρόβλημα που αναδεικνύει η ανάλυση του The Conversation αφορά τη διαχείριση των αναπληρωτών επικεφαλής των διπλωματικών αποστολών (Deputy Chiefs of Mission – DCMs) από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπό τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, οι πολιτικά διορισμένοι πρέσβεις ενθαρρύνονταν να αντικαθιστούν τους αναπληρωτές που κληρονομούσαν από τους προκατόχους τους. Αυτό οδηγούσε σε χρονοβόρες διαδικασίες πρόσληψης, αφήνοντας κρίσιμες θέσεις κενές για μήνες.
Το 2025, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ πήγε ένα βήμα παραπέρα, ακυρώνοντας τις τοποθετήσεις ανώτερων διπλωματών που βρίσκονταν ήδη καθ’ οδόν για τις πρεσβείες και ανοίγοντας νέο κύκλο επιλογής. Η κίνηση αυτή εντάχθηκε στο ευρύτερο «ξεκαθάρισμα» του λεγόμενου «βαθέος κράτους» που προωθούν οι Ρεπουμπλικανοί του MAGA.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι οι αναπληρωτές (DCMs) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο να βοηθούν τους πολιτικούς διορισμένους να πλοηγηθούν στη γραφειοκρατία και να εφαρμόσουν την πολιτική τους, παρέχοντας παράλληλα τις απαραίτητες δόσεις ρεαλισμού.
Με δεδομένη την αύξηση των απείρων πρεσβευτών, ένας έμπειρος αναπληρωτής αποτελεί τη λεπτή γραμμή μεταξύ επιτυχίας και αποτυχίας μιας διπλωματικής αποστολής.
Γεωπολιτικό κενό που εκμεταλλεύονται Ρωσία, Κίνα και Ιράν
Το αποτέλεσμα, σημειώνει το The Conversation, είναι η σταδιακή υποβάθμιση μιας διπλωματικής υπηρεσίας που κάποτε θεωρούνταν από τις αποτελεσματικότερες στον κόσμο.
Το πλέον ανησυχητικό, σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, είναι οι περιοχές στις οποίες εντοπίζονται τα κενά. Έτσι, η Ουάσιγκτον στερείται ικανών διπλωματικών εκπροσώπων για να επικοινωνήσει σε στιγμές κρίσης, ενώ και οι χώρες υποδοχής δυσκολεύονται να μεταφέρουν αποτελεσματικά τα μηνύματά τους στην αμερικανική κυβέρνηση.
Βλέποντας την απουσία πρεσβευτών ή την παρουσία πολιτικών τοποτηρητών, πολλές κυβερνήσεις συμπεραίνουν ότι δεν αποτελούν προτεραιότητα για τις ΗΠΑ και αρχίζουν να αναζητούν συμμάχους αλλού.
Η αποψίλωση αυτή συμβαίνει σε μια χρονική συγκυρία όπου η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν διευρύνουν τη διεθνή τους επιρροή, σπεύδοντας να εκμεταλλευτούν το διπλωματικό κενό της Ουάσιγκτον.
Όπως καταλήγει το The Conversation, σε μεγάλες περιοχές του πλανήτη, όπως η Αφρική και ο Ειρηνικός, τα φώτα στις αμερικανικές πρεσβείες μπορεί να είναι αναμμένα, αλλά «δεν είναι κανείς στο σπίτι». Και αυτό εξελίσσεται σε μείζον πρόβλημα για την εθνική ασφάλεια και τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ.
