Οι 6+1 γνωστές και άγνωστες ιστορίες Ελλήνων που έδρασαν ή κατηγορήθηκαν ως κατάσκοποι - Τα παραδοσιακά μέσα πριν τη σύγχρονη τεχνολογία, που άλλαξε τους κανόνες στον πόλεμο των Μυστικών Υπηρεσιών
Τι κοινό θα μπορούσαν να έχουν τρεις πρώην αξιωματικοί του Στρατού, ένας Ελληνοαμερικανός πρώην υπάλληλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ένας ενεργός πετυχημένος επιχειρηματίας, δύο ομογενείς από τη Γεωργία και ένα πρώην ανώτατο στέλεχος της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών του υπουργείου Εθνικής Αμυνας; Την άμεση σχέση τους με υποθέσεις κατασκοπείας, με διάφορους τρόπους. Κάποιοι βεβαίως με τον ευθύ τρόπο.
Ως πράκτορες της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, που ξεχώρισαν ανάμεσα σε εκατοντάδες. Υπηρέτες των εθνικών συμφερόντων, ανέλαβαν επικίνδυνες αποστολές ρισκάροντας πολλές φορές τη ζωή τους.
Για κάποιους λόγους τα ονόματά τους μαθεύτηκαν. Υπάρχουν όμως και άλλοι, εξίσου ριψοκίνδυνοι στις αποστολές τους, σίγουρα επίσης άξιοι πατριώτες, που θα μείνουν στην ανωνυμία, καθώς έτσι πορεύεται ο γκρίζος κόσμος των κατασκόπων.
Δύο άλλοι, απλοί ιδιώτες, ενεπλάκησαν σε μια υπόθεση, εξυπηρετώντας ρωσικά συμφέροντα εναντίον της Ελλάδας, θυμίζοντας τον 54χρονο σμήναρχο που πρόσφατα αποκαλύφθηκε η ύπουλη δράση του. Αλλοι δύο, επίσης ιδιώτες, κατηγορήθηκαν από τους Αμερικανούς για κατασκοπεία, αλλά τα στοιχεία αποδείχτηκαν ανεπαρκή.
Ο Στίβεν Λάλας αποφυλακίστηκε το 2005 και επέστρεψε στην Ελλάδα
Στίβεν Λάλας
Στίβεν Λάλας
Ενας σπουδαίος πατριώτης
Ο Στίβεν ή Σταύρος Λάλας, γεννημένος στο Νιου Χάμσαϊρ από Ελληνες μετανάστες, ήταν ο αποτελεσματικότερος Ελληνας κατάσκοπος των τελευταίων 50 χρόνων.
Ομως το ότι το γνωρίζουμε αποτελεί την επιτομή της αποτυχίας διαχείρισης ενός αφοσιωμένου στην πατρίδα πράκτορα.
Ο Λάλας στρατολογήθηκε το 1977, όταν υπηρετούσε ως αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ στη Σμύρνη και χειριζόταν πολλές σημαντικές πληροφορίες για τη Συμμαχία και κυρίως την Τουρκία.
Ελληνας πράκτορας της ΕΥΠ, αποσπασμένος στο προξενείο της Σμύρνης, τον ρώτησε στα ίσα: «Αγαπάς την πατρίδα, Σταύρο; Χρειάζεται τη βοήθειά σου, είδες τι έγινε με την Κύπρο». Απάντησε αμέσως ότι θα έκανε τα πάντα για την Ελλάδα. Και ξεκίνησε την κατασκοπευτική του δράση. Ο απολογισμός της, ανεκτίμητος.
Οσο παρέμεινε στη Σμύρνη, μέχρι το 1984, οι ελληνικές μυστικές υπηρεσίες γνώριζαν αδιαλείπτως τη διάταξη των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, τις κινήσεις και τα επιθετικά τους, ιδίως αποβατικά, σχέδια. Η ροή εγγράφων και στοιχείων συνεχίστηκε, με διακοπές λόγω μεταθέσεων, μέχρι το 1989.
Τον Δεκέμβριο του 1990 ο Λάλας μετατέθηκε στην αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας. Εκεί, συνέχισε τη δράση του όντας υπεύθυνος για τη διαβίβαση κάθε απόρρητου και ειδικά διαβαθμισμένου σήματος που κατέφτανε από τη CIA ή το ΥΠΕΞ.
Αντί να καταστρέφει τα έγγραφα, τα έπαιρνε και τα διοχέτευε στον Ελληνα αξιωματικό-χειριστή του, τον οποίο συναντούσε κρυφά σε διαμέρισμα στου Ζωγράφου.
Η δράση του, όμως, αποκαλύφθηκε. Τούτο αποδίδεται σε μια ατυχή έμπνευση της τότε υφυπουργού Εξωτερικών Βιργινίας Τσουδερού να ζητήσει στις 26 Φεβρουαρίου 1993 από τον τότε πρεσβευτή στις ΗΠΑ Χρήστο Ζαχαράκη να προχωρήσει σε διάβημα προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για μια άγνωστη πτυχή του Σκοπιανού, την οποία γνώριζαν μόνο οι Αμερικανοί. Εκείνοι «κεραυνοβολήθηκαν».
Κλιμάκιο του FBI αναζήτησε τον υπαίτιο στο προσωπικό της πρεσβείας στην Αθήνα. Μεταξύ 7 υπόπτων, ο Λάλας αποκαλύφθηκε ως δράστης. Τον παρακολούθησαν στενά, και «έδεσαν» την υπόθεση. Στη συνέχεια εκλήθη στην Ουάσινγκτον για επείγοντες λόγους σχετιζόμενους με τρομοκρατικές οργανώσεις.
Μόλις έφτασε, συνελήφθη. Δικάστηκε και καταδικάστηκε σε 14 χρόνια φυλάκισης. Αποφυλακίστηκε υπό όρους το 2005. Ο εφιάλτης του τελείωσε με την επιστροφή του στην Ελλάδα στις 25 Νοεμβρίου 2007, όπου και ξαναβρήκε την οικογένειά του, με την οποία ζει έκτοτε στην περιοχή της Καβάλας.
Ωστόσο, η συμπεριφορά της επίσημης Ελλάδας απέναντί του ήταν αχαρακτήριστη. Στο όνομα της μη διασάλευσης των σχέσεων με τις ΗΠΑ, ουδείς στάθηκε στο πλευρό του πλην της οικογένειάς του και λίγων πατριωτών Ελληνοαμερικανών.
Ο Βασίλης Γιαννόπουλος υπήρξε ένας θρύλος στην ιστορία των Ελλήνων αξιωματικών-πρακτόρων της ΕΥΠ
Βασίλης Γιαννόπουλος
Βασίλης Γιαννόπουλος
Αλωσε το άβατο της ΜΙΤ
Ο Βασίλης Γιαννόπουλος υπήρξε ένας θρύλος στην ιστορία των Ελλήνων αξιωματικών-πρακτόρων της ΕΥΠ. Οργωσε επί 5 χρόνια την Τουρκία, κατάφερε να αλώσει το άβατο επίλεκτων μονάδων της 4ης Στρατιάς, μεταφέροντας κρίσιμες πληροφορίες για τα επιθετικά σχέδια των γειτόνων έναντι της χώρας μας. Αλλά και διέσχισε τη μισή Τουρκία αναζητώντας απεγνωσμένα ίχνη ζωής Ελληνοκύπριων αγνοουμένων από την επέλαση του «Αττίλα» στη Μεγαλόνησο.
Αριστα εκπαιδευμένος αξιωματικός, ιδιοφυής στα θέματα κατασκοπείας, φλογερός πατριώτης. Γνώστης της τουρκικής γλώσσας, αλλά και με ανατολίτικη εμφάνιση, μετήλθε κάθε τέχνασμα για να φέρει σε πέρας τις αποστολές του. Αλλοτε ως ρακοσυλλέκτης, άλλοτε ως ιχθυέμπορος και άλλοτε ως μικροπωλητής, κατάφερνε πάντα να ξεγλιστράει κάτω από τα μάτια της ΜΙΤ και να πετυχαίνει τους στόχους του. Η σπουδαιότερη επιτυχία του γράφτηκε όταν παραβίασε το στρατηγείο διοίκησης μιας μεγάλης άσκησης των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων στην περιοχή Ντογάνμπεη, που είχε στόχο την κατάληψη κάποιου μεγάλου ελληνικού νησιού στο Αιγαίο και απέσπασε πολύτιμα έγγραφα.
Ταξίδεψε επίσης μέχρι τα βάθη της Ανατολίας, μπήκε νύχτα στις φυλακές της Αμάσειας αναζητώντας τυχόν Ελληνοκύπριους, ή και Ελληνες κρατούμενους, ή πληροφορίες γι’ αυτούς, στρατολόγησε Τούρκους αντικαθεστωτικούς για βοήθεια, εισέβαλε στο στρατόπεδο του Μπουλού, δυστυχώς, όμως, χωρίς αποτέλεσμα. Τo 1992, καθώς οι Τούρκοι είχαν υποπτευθεί τη δράση του και παρακολουθούσαν τις κινήσεις του, ολοκλήρωσε τον κύκλο του. Πρόλαβε ωστόσο να εκπαιδεύσει τον αντικαταστάτη του, Σάββα Καλεντερίδη. Τελευταίοι του σταθμοί, η ανάθεση της ασφάλειας των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, ως αντιστράτηγος πλέον, και εν συνεχεία η εκλογή του ως δήμαρχος Νευροκοπίου, της γενέτειράς του. Εφυγε από τη ζωή τον Ιούνιο του 2020.
Ο Βασίλης Γιαννόπουλος υπήρξε ένας θρύλος στην ιστορία των Ελλήνων αξιωματικών-πρακτόρων της ΕΥΠ. Οργωσε επί 5 χρόνια την Τουρκία, κατάφερε να αλώσει το άβατο επίλεκτων μονάδων της 4ης Στρατιάς, μεταφέροντας κρίσιμες πληροφορίες για τα επιθετικά σχέδια των γειτόνων έναντι της χώρας μας. Αλλά και διέσχισε τη μισή Τουρκία αναζητώντας απεγνωσμένα ίχνη ζωής Ελληνοκύπριων αγνοουμένων από την επέλαση του «Αττίλα» στη Μεγαλόνησο.
Αριστα εκπαιδευμένος αξιωματικός, ιδιοφυής στα θέματα κατασκοπείας, φλογερός πατριώτης. Γνώστης της τουρκικής γλώσσας, αλλά και με ανατολίτικη εμφάνιση, μετήλθε κάθε τέχνασμα για να φέρει σε πέρας τις αποστολές του. Αλλοτε ως ρακοσυλλέκτης, άλλοτε ως ιχθυέμπορος και άλλοτε ως μικροπωλητής, κατάφερνε πάντα να ξεγλιστράει κάτω από τα μάτια της ΜΙΤ και να πετυχαίνει τους στόχους του. Η σπουδαιότερη επιτυχία του γράφτηκε όταν παραβίασε το στρατηγείο διοίκησης μιας μεγάλης άσκησης των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων στην περιοχή Ντογάνμπεη, που είχε στόχο την κατάληψη κάποιου μεγάλου ελληνικού νησιού στο Αιγαίο και απέσπασε πολύτιμα έγγραφα.
Ταξίδεψε επίσης μέχρι τα βάθη της Ανατολίας, μπήκε νύχτα στις φυλακές της Αμάσειας αναζητώντας τυχόν Ελληνοκύπριους, ή και Ελληνες κρατούμενους, ή πληροφορίες γι’ αυτούς, στρατολόγησε Τούρκους αντικαθεστωτικούς για βοήθεια, εισέβαλε στο στρατόπεδο του Μπουλού, δυστυχώς, όμως, χωρίς αποτέλεσμα. Τo 1992, καθώς οι Τούρκοι είχαν υποπτευθεί τη δράση του και παρακολουθούσαν τις κινήσεις του, ολοκλήρωσε τον κύκλο του. Πρόλαβε ωστόσο να εκπαιδεύσει τον αντικαταστάτη του, Σάββα Καλεντερίδη. Τελευταίοι του σταθμοί, η ανάθεση της ασφάλειας των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, ως αντιστράτηγος πλέον, και εν συνεχεία η εκλογή του ως δήμαρχος Νευροκοπίου, της γενέτειράς του. Εφυγε από τη ζωή τον Ιούνιο του 2020.
Ο ταγματάρχης της ΕΥΠ Σάββας Καλεντερίδης οδηγείται στον ανακριτή για την υπόθεση Οτσαλάν τον Φεβρουάριο του 1999
Σάββας Καλεντερίδης
Σάββας Καλεντερίδης
Ο εφιάλτης της Τουρκίας
Με τη δράση του ο Σάββας Καλεντερίδης έχει ενοχλήσει πολύ τους γείτονες. Ακόμη και σήμερα, η δυσαρέσκειά τους για το πρόσωπό του εκδηλώνεται με δημοσιεύματα. Πρόσφατο, αυτό της «Turkiye Today» της 2ας Δεκεμβρίου 2025 που τον χαρακτήριζε εμμονικό εχθρό που τρέφει βαθύ μίσος για την Τουρκία.
Ο καταγόμενος από τη Βέργη Σερρών αξιωματικός αξιοποίησε τον «μανδύα» του εμπορικού ακολούθου στη Σμύρνη, την άριστη γνώση των τουρκικών και το εξαιρετικό επικοινωνιακό του ταλέντο για να προσεγγίσει και να στρατολογήσει τρεις Τούρκους αξιωματικούς και να τους αποσπάσει σημαντικότατες πληροφορίες. Βάσει αυτών, το ελληνικό Πεντάγωνο απέκτησε βελτιωμένη χαρτογραφημένη εικόνα για δεκάδες τουρκικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και βάσεις στα μικρασιατικά παράλια, αλλά και τους απόρρητους κώδικες επικοινωνίας της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Οι τρεις αξιωματικοί, ο επισμηναγός Μεχμέτ Μπαρούτ και άλλοι δύο, συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν από τουρκικό στρατοδικείο σε πολυετή φυλάκιση.
Μετά την υπόθεση Οτσαλάν, τον οποίο συνόδευε στην πολυήμερη περιπλάνησή του σε ευρωπαϊκές χώρες και μέχρι την ελληνική πρεσβεία του Ναϊρόμπι, όπου παρά τις προσπάθειές του δεν κατάφερε να αποτρέψει την απαγωγή του Κούρδου ηγέτη από άνδρες της ΜΙΤ, παραιτήθηκε από τον Ελληνικό Στρατό. Εκτοτε ανέπτυξε σημαντική συγγραφική δραστηριότητα για γεωπολιτικά και εθνικά θέματα, ενώ έχει πολύ συχνή παρουσία στα ΜΜΕ ως γεωστρατηγικός αναλυτής.
Λοΐζος Δερμεντζόγλου
Με τη δράση του ο Σάββας Καλεντερίδης έχει ενοχλήσει πολύ τους γείτονες. Ακόμη και σήμερα, η δυσαρέσκειά τους για το πρόσωπό του εκδηλώνεται με δημοσιεύματα. Πρόσφατο, αυτό της «Turkiye Today» της 2ας Δεκεμβρίου 2025 που τον χαρακτήριζε εμμονικό εχθρό που τρέφει βαθύ μίσος για την Τουρκία.
Ο καταγόμενος από τη Βέργη Σερρών αξιωματικός αξιοποίησε τον «μανδύα» του εμπορικού ακολούθου στη Σμύρνη, την άριστη γνώση των τουρκικών και το εξαιρετικό επικοινωνιακό του ταλέντο για να προσεγγίσει και να στρατολογήσει τρεις Τούρκους αξιωματικούς και να τους αποσπάσει σημαντικότατες πληροφορίες. Βάσει αυτών, το ελληνικό Πεντάγωνο απέκτησε βελτιωμένη χαρτογραφημένη εικόνα για δεκάδες τουρκικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και βάσεις στα μικρασιατικά παράλια, αλλά και τους απόρρητους κώδικες επικοινωνίας της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Οι τρεις αξιωματικοί, ο επισμηναγός Μεχμέτ Μπαρούτ και άλλοι δύο, συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν από τουρκικό στρατοδικείο σε πολυετή φυλάκιση.
Μετά την υπόθεση Οτσαλάν, τον οποίο συνόδευε στην πολυήμερη περιπλάνησή του σε ευρωπαϊκές χώρες και μέχρι την ελληνική πρεσβεία του Ναϊρόμπι, όπου παρά τις προσπάθειές του δεν κατάφερε να αποτρέψει την απαγωγή του Κούρδου ηγέτη από άνδρες της ΜΙΤ, παραιτήθηκε από τον Ελληνικό Στρατό. Εκτοτε ανέπτυξε σημαντική συγγραφική δραστηριότητα για γεωπολιτικά και εθνικά θέματα, ενώ έχει πολύ συχνή παρουσία στα ΜΜΕ ως γεωστρατηγικός αναλυτής.
Λοΐζος Δερμεντζόγλου
Εντόπισε ομαδικό τάφο Κυπρίων
Προκάτοχος του Γιαννόπουλου στη Σμύρνη ήταν ο τότε αντισυνταγματάρχης Λοΐζος Δερμεντζόγλου, εξαιρετικών επιχειρησιακών ικανοτήτων αξιωματικός στον τομέα της κατασκοπείας. Σε μία από τις πολλές αποστολές του, υποδυόμενος τον οδηγό κοντά στα Αδανα, πέτυχε το ακατόρθωτο: να εντοπίσει ομαδικό τάφο με δεκάδες αγνοούμενους του 1974, που οι Τούρκοι συνέλαβαν κατά την εισβολή στην Κύπρο, μετέφεραν στην Τουρκία και έκτοτε η τύχη τους αγνοείται. Ο Δερμεντζόγλου βρήκε το κουράγιο να ξεπεράσει το σοκ της ανακάλυψης. Μάζεψε τα λείψανα, οστά και νεκροκεφαλές, και τα έστειλε με διπλωματικό σάκο στην Αθήνα. Από εκεί αυτά μεταφέρθηκαν σε εργαστήριο της Αυστρίας προκειμένου να διαπιστωθεί ο ακριβής χρόνος των θανάτων. Ο ίδιος με σεμνότητα και ευσυνειδησία απέφυγε κάθε δημόσια αναφορά στο θέμα.
Προκάτοχος του Γιαννόπουλου στη Σμύρνη ήταν ο τότε αντισυνταγματάρχης Λοΐζος Δερμεντζόγλου, εξαιρετικών επιχειρησιακών ικανοτήτων αξιωματικός στον τομέα της κατασκοπείας. Σε μία από τις πολλές αποστολές του, υποδυόμενος τον οδηγό κοντά στα Αδανα, πέτυχε το ακατόρθωτο: να εντοπίσει ομαδικό τάφο με δεκάδες αγνοούμενους του 1974, που οι Τούρκοι συνέλαβαν κατά την εισβολή στην Κύπρο, μετέφεραν στην Τουρκία και έκτοτε η τύχη τους αγνοείται. Ο Δερμεντζόγλου βρήκε το κουράγιο να ξεπεράσει το σοκ της ανακάλυψης. Μάζεψε τα λείψανα, οστά και νεκροκεφαλές, και τα έστειλε με διπλωματικό σάκο στην Αθήνα. Από εκεί αυτά μεταφέρθηκαν σε εργαστήριο της Αυστρίας προκειμένου να διαπιστωθεί ο ακριβής χρόνος των θανάτων. Ο ίδιος με σεμνότητα και ευσυνειδησία απέφυγε κάθε δημόσια αναφορά στο θέμα.
Ο επιχειρηματίας Νίκος Μπογονικολός συνελήφθη στο Παρίσι και εκδόθηκε στις ΗΠΑ, όπου τελικά δικαιώθηκε
Νίκος Μπογονικολός
Νίκος Μπογονικολός
Δήλωσε ένοχος, κηρύχθηκε αθώος
Για τη λειτουργία κυκλώματος βιομηχανικής κατασκοπείας υπέρ της Ρωσίας και σε βάρος των αμερικανικών συμφερόντων κατηγόρησε τον Μάιο του 2023 ο γενικός εισαγγελέας Μπρίον Πιρς τον Ελληνα επιχειρηματία Νίκο Μπογονικολό. «Ο κατηγορούμενος και η εταιρεία του είχαν διπλές συναλλαγές διακινώντας λαθραία αμερικανικές στρατιωτικές τεχνολογίες, βοηθώντας στην τροφοδότηση της πολεμικής προσπάθειας της Ρωσίας και την ανάπτυξη όπλων επόμενης γενιάς», ανέφερε. Υποστήριξε ότι βάσει στοιχείων προέκυπτε ότι είχε στρατολογηθεί το 2017 από τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες. Ο πετυχημένος επιχειρηματίας, ιδιοκτήτης της Aratos Group, ομίλου αμυντικού υλικού και υψηλής τεχνολογίας σε Ολλανδία και Ελλάδα, συνελήφθη στο Παρίσι με βάση αμερικανικό ένταλμα. Παραδέχτηκε τις πράξεις που του καταλογίστηκαν, αλλά αρνήθηκε το κίνητρο. Και αργότερα, αφού εκδόθηκε στις ΗΠΑ, δικαιώθηκε. Οι αμερικανικές αρχές αναγνώρισαν ότι «στις επαφές του με τη Ρωσία μοναδικό του κίνητρο ήταν η αποκόμιση κέρδους». Δήλωσε ένοχος για το αδίκημα της λαθρεμπορίας ηλεκτρονικών ειδών και το FBI απέσυρε τις κατηγορίες για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και συνωμοσία προς ενίσχυση της πολεμικής προσπάθειας της Ρωσίας, που σήμαινε ισόβια. Η ταλαιπωρία του έληξε εκεί. Αλλά και η Ελλάδα απέφυγε μια άδικη περιπέτεια.
Οι δύο ομογενείς, «μάτια» των Ρώσων
Για τη λειτουργία κυκλώματος βιομηχανικής κατασκοπείας υπέρ της Ρωσίας και σε βάρος των αμερικανικών συμφερόντων κατηγόρησε τον Μάιο του 2023 ο γενικός εισαγγελέας Μπρίον Πιρς τον Ελληνα επιχειρηματία Νίκο Μπογονικολό. «Ο κατηγορούμενος και η εταιρεία του είχαν διπλές συναλλαγές διακινώντας λαθραία αμερικανικές στρατιωτικές τεχνολογίες, βοηθώντας στην τροφοδότηση της πολεμικής προσπάθειας της Ρωσίας και την ανάπτυξη όπλων επόμενης γενιάς», ανέφερε. Υποστήριξε ότι βάσει στοιχείων προέκυπτε ότι είχε στρατολογηθεί το 2017 από τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες. Ο πετυχημένος επιχειρηματίας, ιδιοκτήτης της Aratos Group, ομίλου αμυντικού υλικού και υψηλής τεχνολογίας σε Ολλανδία και Ελλάδα, συνελήφθη στο Παρίσι με βάση αμερικανικό ένταλμα. Παραδέχτηκε τις πράξεις που του καταλογίστηκαν, αλλά αρνήθηκε το κίνητρο. Και αργότερα, αφού εκδόθηκε στις ΗΠΑ, δικαιώθηκε. Οι αμερικανικές αρχές αναγνώρισαν ότι «στις επαφές του με τη Ρωσία μοναδικό του κίνητρο ήταν η αποκόμιση κέρδους». Δήλωσε ένοχος για το αδίκημα της λαθρεμπορίας ηλεκτρονικών ειδών και το FBI απέσυρε τις κατηγορίες για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και συνωμοσία προς ενίσχυση της πολεμικής προσπάθειας της Ρωσίας, που σήμαινε ισόβια. Η ταλαιπωρία του έληξε εκεί. Αλλά και η Ελλάδα απέφυγε μια άδικη περιπέτεια.
Οι δύο ομογενείς, «μάτια» των Ρώσων
Στο αρχές του περασμένου Μαΐου, ένας 59χρονος ελαιοχρωματιστής, ομογενής από τη Γεωργία, συνελήφθη στην Αλεξανδρούπολη για κατασκοπεία υπέρ τρίτης χώρας. Από το κινητό του οι Αρχές ανέκτησαν υλικό που έδειξε ότι παρακολουθούσε τακτικά τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις, φορτοεκφορτώσεις στρατιωτικού εξοπλισμού και κινήσεις στρατευμάτων, παριστάνοντας τον περιηγητή, τουλάχιστον για ένα εξάμηνο. Φωτογραφίες και βίντεο προωθούνταν στον 52χρονο στρατολόγο του, επίσης ομογενή από τη Γεωργία. Αυτός συνελήφθη στη Λιθουανία ως ύποπτος για συμμετοχή σε σχέδιο εκτέλεσης Ρώσου αντιφρονούντος, ενώ φέρεται να έχει συμμετάσχει, μεταξύ άλλων, σε επιχείρηση εμπρησμού στόχου σε βαλκανική χώρα και σε απόπειρα ανθρωποκτονίας ενός Ρώσου πρώην πράκτορα που αυτομόλησε και κρύβεται στα Βαλκάνια.
Ο 59χρονος ομογενής από τη Γεωργία που συνελήφθη στην Αλεξανδρούπολη για κατασκοπεία υπέρ της Ρωσίας
Οι 6 πράκτορες της DIA και η εισβολή στο ελληνικό Πεντάγωνο
Οι 6 πράκτορες της DIA και η εισβολή στο ελληνικό Πεντάγωνο
Ενα απίθανο θρίλερ στρατιωτικής κατασκοπείας εξελίχθηκε τέτοια εποχή πριν από 27 ακριβώς χρόνια στο ελληνικό Πεντάγωνο, δοκιμάζοντας τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Μια κρύα νύχτα του Φεβρουαρίου του 1999, λοιπόν, έξι Αμερικανοί πράκτορες της DIA και της NSA, στρατιωτικών μυστικών υπηρεσιών, που ήρθαν από τις ΗΠΑ στην Αθήνα εισέβαλαν στο Πεντάγωνο και κατευθύνθηκαν αμέσως στο γραφείο του Α/ΓΕΑ, Δημήτρη Λιτζεράκου. Το θέμα ήταν η διοχέτευση των απόρρητων κωδικών των ελληνικών (και νατοϊκών) αεροσκαφών F-16 στο υπουργείο Αμυνας της Ρωσίας προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες μετατροπές λογισμικού των ρωσικών πυραύλων TOR-M1 και OSA, που θα προμηθεύονταν οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις, αλλά και των S-300, που αντί της Κύπρου θα κατευθύνονταν στην Ελλάδα, ώστε όλα τα συστήματα να γίνουν συμβατά και οι πύραυλοι να αναγνωρίζουν ως φίλια τα μαχητικά αεροπλάνα. Οι Αμερικανοί ισχυρίζονταν ότι είχαν υποκλέψει ένα φαξ που επιβεβαίωνε την αποστολή των κωδικών στη Μόσχα. Αποστολέας φερόταν ανώτατο στέλεχος της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών (ΓΔΕ) του ΥΠΕΘΑ. Χωρίς την απαραίτητη αμερικανική άδεια, που και να ζητούνταν ήταν απίθανο να δοθεί. Το τι διημείφθη δεν μαθεύτηκε ποτέ.
Οι πύραυλοι S-300 βρέθηκαν στο επίκεντρο της υπόθεσης κατασκοπείας τον Φεβρουάριο του 1999, που παραλίγο να βάλει φωτιά στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις
Οι πράκτορες-«ανακριτές» επισκέφθηκαν στη συνέχεια και τον τότε υπουργό Ακη Τσοχατζόπουλο. Ανέκριναν και κάποιους ακόμα αξιωματούχους Είναι άγνωστο επίσης το τι ειπώθηκε. Αλλά η ελληνική πλευρά ήταν ήδη ενημερωμένη και περίμενε την «καταιγίδα». Του κλιμακίου είχε προηγηθεί ο αρμόδιος για τις ελληνικές υποθέσεις, κάπτεν Σμιθ, σύνδεσμος του Ελληνα υπουργού με τον Αμερικανό ομόλογό του, Γουίλιαμ Κοέν. Με δική του πρωτοβουλία και μεσολαβητή υψηλόβαθμο στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας, συναντήθηκε τα μεσάνυχτα της προηγουμένης με τον Τσοχατζόπουλο σε σπίτι γνωστού επιχειρηματία στο Ψυχικό.
Ανεξαρτήτως του τι είχε πραγματικά συμβεί με το περιβόητο φαξ, οι ελληνικές εξηγήσεις έπεισαν τους Αμερικανούς. Και πρέπει να ήταν όντως πειστικές, γιατί οι Αμερικανοί δεν συγχωρούν τέτοια «λάθη». Ο υπό κατηγορία όχι μόνο παρέμεινε στη θέση του, αλλά και μακροημέρευσε. Κάποιοι γνώστες τότε απέδωσαν το επεισόδιο σε εσωτερικούς ανταγωνισμούς στην ΓΔΕ. Αλλοι σε ανταγωνισμούς εταιρειών και Ελλήνων «οπλάδων» που έβλεπαν τις αμερικανικές εταιρείες να χάνουν έδαφος απέναντι στις ρωσικές ως προς τους ελληνικούς εξοπλισμούς. Η ημι-επίσημη εκδοχή ήταν ότι επρόκειτο για φιάσκο των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Οι σχέσεις των δύο πλευρών παρέμειναν αδιατάρακτες. Τον Απρίλιο, οι δύο υπουργοί συναντήθηκαν κατ’ ιδίαν στην Ουάσινγκτον και τον Ιούνιο στη Θεσσαλονίκη. Εκτοτε η Ελλάδα δεν αγόρασε ξανά ρωσικά όπλα.
Χρήστος Δρογκάρης
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ