Τα 100 χρόνια ΠΑΟΚ έχουν σχεδόν ως αφετηρία και τον Ραϊμόν Ετιέν, τον πρώτο ξένο ποδοσφαιριστή στην Ελλάδα.
Το όνομά του ξεχασμένο στα βάθη της ιστορίας. Ραϊμόν Ετιέν, γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη, γιος Γαλλίδας, ονόματι Αναΐς, εβραϊκής καταγωγής, καθολικός, ο οποίος το 1928, κάτι λιγότερο από 100 χρόνια νωρίτερα, έγινε ο πρώτος ξένος ποδοσφαιριστής του ΠΑΟΚ και ταυτόχρονα ο πρώτος επαγγελματίας ποδοσφαιριστής. Τα γενέθλια του ΠΑΟΚ είναι ένας καλός λόγος να τον θυμηθούμε.
Στην Κωνσταντινούπολη έπαιζε στην Πέρα Κλουμπ και στις 5 Σεπτεμβρίου του 1928 υπέγραψε συμβόλαιο με τον ΠΑΟΚ με μηναίο μισθό 4.000 δραχμές, ποσό που θα μειωνόταν αν έβρισκε δουλειά. Έτσι, ο Ετιέν έγινε ο πρώτος μη Έλληνας επαγγελματίας ποδοσφαιριστής.
Έκανε το ντεμπούτο του στις 15 Νοεμβρίου του 1928 και πέτυχε δύο γκολ εναντίον του Θερμαϊκού. Πρώτος σκόρερ στο Πρωτάθλημα Μακεδονίας του 1930 με 8 γκολ, έπαιξε για 6 χρόνια στον ΠΑΟΚ και σε 44 παιχνίδια πρωταθλήματος πέτυχε 38 γκολ. Μέλος τη Μικτής Θεσσαλονίκης στο πρώτο της ματς, την οδήγησε στη νίκη με 4-3 επί της Μικτής Πειραιά των αδερφών Ανδριανόπουλων, σημειώνοντας 3 γκολ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει πώς ο Ετιέν βρέθηκε στην Θεσσαλονίκη για λογαριασμό του ΠΑΟΚ και γιατί η συγκεκριμένη ομάδα ήταν ουσιαστικά η μόνη που μπορούσε να τον πληρώσει.
100 χρόνια ΠΑΟΚ, τα γενέθλια, ο Ραϊμόντ Ετιέν και μια μελέτη
Ο Ελληνο-Γάλλος ιστορικός της École Normale Supérieure στο Παρίσι, Λουκάς Τσίπτσιος, ο οποίος έχει μελετήσει ενδεχομένως όσο λίγοι την ιστορία του ΠΑΟΚ, είναι αυτός που μας έχει δώσει τις απαντήσεις.
Σύμφωνα λοιπόν με δική του μελέτη, στην Θεσσαλονίκη ιδρύθηκαν τουλάχιστον 250 σύλλογοι προσφύγων μεταξύ 1923 και 1936, με στόχο την «εξυπηρέτηση των συμφερόντων και την ένταξη των προσφύγων». Επρόκειτο για πρόσφυγες που κουβαλούσαν από την Κωνσταντινούπολη τις γνώσεις τους για τον αθλητισμό. «Η κοινότητα των Ρωμιών ασχολούνταν με τον αθλητισμό της Κωνσταντινούπολης από το 1877 με την ίδρυση του συλλόγου «Ερμής», του πρώτου από τους σχεδόν 35 ελληνορθόδοξους συλλόγους που ιδρύθηκαν μεταξύ αυτής της ημερομηνίας και των αρχών της δεκαετίας του 1920… Η κατοχή της Κωνσταντινούπολης από τους Συμμάχους μεταξύ 1918 και 1923 ενέτεινε τις αθλητικές δραστηριότητες της κοινότητας των Ρωμιών»¸ αναφέρει ο Τσίπτσιος, σύμφωνα με τον οποίο: «Η Πόλη και ιδιαίτερα το ποδόσφαιρο, είδε πολυάριθμα τουρνουά που διοργανώθηκαν μεταξύ τοπικών συλλόγων και ευρωπαϊκών ομάδων. Οι Παγκωνσταντινουπολίτικοι Αγώνες, που διεξήχθησαν για πρώτη φορά το 1910, διοργανώθηκαν για τρίτη φορά το 1920…».
Στην Θεσσαλονίκη υπήρχε από το 1908 ο σύλλογος Αγκουδά Λεϊταλμούδ Μακκαβί, (Ιουδαϊκός Γυμναστικός Σύλλογος Μακκαβαίων). Ήταν ο Ελληνικός αθλητικός σύλλογος της Εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Ο Άρης θεωρείτο γενικά ως η ομάδα της τοπικής κατώτερης μεσαίας τάξης, ενώ ο Ηρακλής, ο παλαιότερος σύλλογος (1908), παρουσιαζόταν ως η ομάδα της «αριστοκρατίας».
100 χρόνια ΠΑΟΚ με αντιπαλότητες και πρόσφυγες
Δημιουργείται ένα είδος εχθρότητας σύμφωνα με τον κ. Τσίπτσιο: «Τα πρώτα στοιχεία εχθρότητας με τους Κωνσταντινουπολίτες εμφανίζονται ήδη από το 1924, όταν αθλητές από τη Μικρά Ασία εγκατέλειψαν αυτά τα δύο σωματεία για να ενταχθούν στην ομάδα της Ένωσης Κωνσταντινουπολιτών», υποστηρίζει ο Τσίπτσιος, ο οποίος εξηγεί: «Είναι πολύ πιθανό οι Κωνσταντινουπολίτες να ήταν οι μόνοι αθλητικοί διοικητικοί παράγοντες που ήταν σε θέση να πληρώσουν τους παίκτες, όπως συνέβη με τον Ραϊμόν Ετιέν, ο οποίος απέκτησε το πρώτο επαγγελματικό συμβόλαιο στην Ελλάδα, το οποίο υπογράφηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1928 και πλήρωνε 4.000 δραχμές ετησίως. Ομοίως, σπουδαίοι ποδοσφαιριστές όπως οι Γεωργιάδης, Μπατζόγλου, Σαραντίδης, Σωτηρίου, Στρόπιος, Στανίτσας του Ηρακλή και οι Άρμας, Σκέμπρης, Πάγκαλος και Βεντουρέλης του Άρη, εντάχθηκαν στον ΠΑΟΚ. Ο Βεντουρέλης ήταν μάλιστα αρχηγός του Άρη πριν ξεκινήσει μια διακεκριμένη καριέρα στον ΠΑΟΚ (πηγή: Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης 2005). Αυτή η έξοδος παικτών άφησε μια βαθιά δυσαρέσκεια στους οπαδούς, οι οποίοι σταδιακά άρχισαν να ταυτίζονται με συγκεκριμένους συλλόγους. Ο ΠΑΟΚ φιλοδοξούσε να είναι ο σύλλογος των Κωνσταντινουπολιτών (μετά τη συγχώνευση με την ΑΕΚ το 1929), αλλά και όλων των προσφύγων».
Κάπως έτσι εξηγείται πως ο ΠΑΟΚ έφερε στην Ελλάδα τον πρώτο ξένο επαγγελματία. Τότε που όπως προσθέτει ο Τσίπτσιος «χιλιάδες οπαδοί συνέρρεαν στο στάδιο τις Κυριακές, ερχόμενοι από τους καταυλισμούς των προσφύγων ήδη από το μεσημέρι για να παρακολουθήσουν τις άλλες ομάδες του συλλόγου πριν από τον αγώνα της πρώτης ομάδας νωρίς το απόγευμα. Εξ ου και η έκφραση «ΠΑΟΚ και ξερό ψωμί», η οποία μας έχει μείνει: τα κομμάτια ψωμιού που έφερναν για να διαρκέσουν την ημέρα γίνονταν σκληρά μέχρι την ώρα του αγώνα του ΠΑΟΚ».
ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΕΛΙΑΣ
iefimerida.gr