Από τα πιο επικίνδυνα το ρήγμα της Ιεράπετρας
Χαρτογραφημένα από το 2001 τα ενεργά ρήγματα της Κρήτης. Ποιες περιοχές κινδυνεύουν περισσότερο από μεγάλους σεισμούς και τι δείχνουν οι δορυφορικοί χάρτες
Ο πρωινός σεισμός των 5,7 Ρίχτερ στον νομό Λασιθίου Κρήτης ξύπνησε μνήμες από το 2021 και τον καταστροφικό σεισμό στο Αρκαλοχώρι Ηρακλείου. Μάλιστα, το ρήγμα της Ιεράπετρας που έδωσε τον σημερινό σεισμό θεωρείται από τα πιο επικίνδυνα του νησιού. Ειδικότερα, τα πιο επικίνδυνα ρήγματα της Κρήτης έχουν χαρτογραφηθεί με ακρίβεια από την επιστημονική κοινότητα, αποκαλύπτοντας ποιες περιοχές του νησιού βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο από ισχυρή σεισμική δραστηριότητα. Ο διευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, Χαράλαμπος Φασουλάς, είχε παρουσιάσει από το 2021 αποκαλυπτικούς χάρτες που καταγράφουν τη σεισμική δυναμική κάθε περιοχής, εστιάζοντας στο πόσα ρίχτερ μπορεί να δώσει κάθε ρήγμα.
Το ρήγμα του Αρκαλοχωρίου ήταν γνωστό από το 2001
Η επιστημονική ομάδα του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης είχε καταγράψει λεπτομερώς το συγκεκριμένο ρήγμα στην περιοχή του δήμου Μινώα Πεδιάδος είκοσι χρόνια πριν από τον καταστροφικό σεισμό. Σύμφωνα με τον κ. Φασουλά, που είχε μιλήσει τότε στην ΚΡΗΤΗ TV, επιβεβαιώθηκε το σενάριο που όλοι φοβόντουσαν από τις αρχές του καλοκαιριού: η ενεργοποίηση ενός από τα μεγάλα περιθωριακά ρήγματα της οροσειράς της Δίκτης.
Τα δορυφορικά δεδομένα έδειξαν ότι η περιοχή του Αρκαλοχωρίου βυθίστηκε κατά 15 έως 20 εκατοστά μετά τη σεισμική δόνηση. Το επίκεντρο βρισκόταν ακριβώς κάτω από τα κτίρια και τις κατοικίες της πόλης, γεγονός που εξηγεί την τεράστια σεισμική επιτάχυνση και την καταστροφική δύναμη του φαινομένου.
Ποια είναι τα πιο επικίνδυνα ρήγματα της Κρήτης
Οι χάρτες που παρουσιάστηκαν αποτυπώνουν με σαφήνεια τις ζώνες υψηλού σεισμικού κινδύνου στο νησί. Ορισμένες περιοχές χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα ευάλωτες σε έντονη και μεγάλης κλίμακας σεισμική δραστηριότητα, παρόμοια με εκείνη που καταγράφηκε στην ευρύτερη ζώνη του Αρκαλοχωρίου.
Το ρήγμα της Ιεράπετρας, αυτό που έδωσε τον σημερινό σεισμό των 5,7 Ρίχτερ, κατατάσσεται στα πιο επικίνδυνα ρήγματα της Κρήτης, σύμφωνα με τον γεωλόγο και διευθυντή του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Αυτό το ρήγμα ξεκινά από τη νήσο Χρυσή, διασχίζει κάθετα την οροπεδιακή περιοχή του Λασιθίου πάνω από την πόλη της Ιεράπετρας και εκτείνεται μέχρι το βόρειο κρητικό πέλαγος.
Η λεκάνη της Μεσαράς φιλοξενεί επίσης ένα ιδιαίτερα ευάλωτο ρήγμα που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση. Στη Ρέθυμνο, το ρήγμα του Σπηλίου θεωρείται δύσκολο και απρόβλεπτο, ενώ στα δυτικά και νότια τμήματα της περιφερειακής ενότητας Χανίων εντοπίζονται πολλαπλές σεισμογενείς ζώνες, όπως τεκμηριώνεται στους επιστημονικούς χάρτες.
Πόσα ρίχτερ μπορούν να δώσουν τα υποθαλάσσια ρήγματα
Τα υποθαλάσσια ρήγματα γύρω από την Κρήτη αποτελούν σημαντική πηγή σεισμικής απειλής, καθώς μπορούν να παράγουν σεισμούς μεγάλου μεγέθους. Ο κ. Φασουλάς τόνισε ότι αυτές οι υποθαλάσσιες δομές έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν ισχυρές δονήσεις που θα επηρεάσουν τις παράκτιες περιοχές.
Η επιστημονική κοινότητα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στη χαρτογράφηση των ρηγμάτων τα τελευταία χρόνια. Πριν από μία δεκαετία, οι ειδικοί δεν διέθεταν ακριβή χάρτη με τα ενεργά ρήγματα. Χρειάστηκε σημαντικό χρονικό διάστημα έρευνας και μελέτης για να καταγραφούν με ακρίβεια όλες οι σεισμογενείς ζώνες του νησιού.
Γιατί είναι δύσκολη η πρόληψη των σεισμών
Η πρόβλεψη και πρόληψη σεισμικών φαινομένων παραμένει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, καθώς τα ρήγματα ενεργοποιούνται τουλάχιστον δέκα χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της γης. Παρά την τεχνολογική πρόοδο και τη λεπτομερή χαρτογράφηση, η πρόβλεψη του ακριβούς χρόνου ενεργοποίησης ενός ρήγματος εξακολουθεί να αποτελεί επιστημονική πρόκληση.
Ο σεισμός του Αρκαλοχωρίου χαρακτηρίστηκε ως ξεχωριστό σεισμικό γεγονός με τεράστια επιτάχυνση. Τα βασικά στοιχεία που τον έκαναν τόσο καταστροφικό αποτυπώνονται στους δορυφορικούς χάρτες, όπου φαίνεται καθαρά η βύθιση της περιοχής. Κατά την παρουσίαση, ο διευθυντής του Μουσείου ανέλυσε τον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε το υπέδαφος στην ευρύτερη ζώνη, προσφέροντας πολύτιμα δεδομένα για την κατανόηση της σεισμικής συμπεριφοράς της περιοχής.
Τα υποθαλάσσια ρήγματα γύρω από την Κρήτη αποτελούν σημαντική πηγή σεισμικής απειλής, καθώς μπορούν να παράγουν σεισμούς μεγάλου μεγέθους. Ο κ. Φασουλάς τόνισε ότι αυτές οι υποθαλάσσιες δομές έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν ισχυρές δονήσεις που θα επηρεάσουν τις παράκτιες περιοχές.
Η επιστημονική κοινότητα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στη χαρτογράφηση των ρηγμάτων τα τελευταία χρόνια. Πριν από μία δεκαετία, οι ειδικοί δεν διέθεταν ακριβή χάρτη με τα ενεργά ρήγματα. Χρειάστηκε σημαντικό χρονικό διάστημα έρευνας και μελέτης για να καταγραφούν με ακρίβεια όλες οι σεισμογενείς ζώνες του νησιού.
Γιατί είναι δύσκολη η πρόληψη των σεισμών
Η πρόβλεψη και πρόληψη σεισμικών φαινομένων παραμένει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, καθώς τα ρήγματα ενεργοποιούνται τουλάχιστον δέκα χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της γης. Παρά την τεχνολογική πρόοδο και τη λεπτομερή χαρτογράφηση, η πρόβλεψη του ακριβούς χρόνου ενεργοποίησης ενός ρήγματος εξακολουθεί να αποτελεί επιστημονική πρόκληση.
Ο σεισμός του Αρκαλοχωρίου χαρακτηρίστηκε ως ξεχωριστό σεισμικό γεγονός με τεράστια επιτάχυνση. Τα βασικά στοιχεία που τον έκαναν τόσο καταστροφικό αποτυπώνονται στους δορυφορικούς χάρτες, όπου φαίνεται καθαρά η βύθιση της περιοχής. Κατά την παρουσίαση, ο διευθυντής του Μουσείου ανέλυσε τον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε το υπέδαφος στην ευρύτερη ζώνη, προσφέροντας πολύτιμα δεδομένα για την κατανόηση της σεισμικής συμπεριφοράς της περιοχής.