Το σχέδιο νόμου του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη για την ριζική απλοποίηση της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης εισάγεται αύριο για συζήτηση στην ολομέλεια της Βουλής. Κεντρικός άξονας είναι να μειωθούν οι χρόνιες παθογένειες που επιβαρύνουν τους πολίτες και να περιοριστεί η γραφειοκρατία μέσω αντικατάστασης δικαιολογητικών με υπεύθυνες δηλώσεις, σε συνδυασμό με αυστηρούς ελέγχους.
Ταυτόχρονα ενισχύεται η διαφάνεια με ψηφιακή παρακολούθηση αιτημάτων, υποχρεωτική δημοσιοποίηση εγκυκλίων και ενιαία αντιμετώπιση προσφυγών. Παράλληλα, αναβαθμίζεται ο ρόλος των συμβολαιογράφων, επεκτείνεται το μοντέλο πιστοποιημένων επαγγελματιών και απλοποιούνται οι διαδικασίες μεταβίβασης ακινήτων. Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης τον περιορισμό αδικαιολόγητων διεκδικήσεων περιουσιών από το Δημόσιο και εισάγει μεγαλύτερη ευελιξία σε φορολογικές υποχρεώσεις, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου και την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Το σχέδιο νόμου με τίτλο «παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη» εντάσσεται σε μια ευρύτερη μεταρρυθμιστική προσπάθεια για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και την αντιμετώπιση χρόνιων δυσλειτουργιών που επιβαρύνουν την καθημερινότητα των πολιτών. Πρόκειται για μια προσπάθεια που επιχειρεί να δώσει τέλος σε φαινόμενα διοικητικού παραλογισμού, όπως η επαναλαμβανόμενη προσκόμιση εγγράφων που ήδη βρίσκονται στη διάθεση του κράτους, η έλλειψη ενημέρωσης για την πορεία αιτημάτων ή ακόμη και η διεκδίκηση ιδιωτικής περιουσίας με επίκληση ιστορικών τίτλων από την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Το νομοσχέδιο αποτελεί συνέχεια προηγούμενων πρωτοβουλιών, όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός της διοίκησης, η προώθηση της αξιολόγησης στο Δημόσιο, η επιτάχυνση στην απονομή συντάξεων, η λειτουργία του 1555 για θέματα του ΕΦΚΑ και η αναδιοργάνωση φορέων όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Στο επίκεντρο των νέων ρυθμίσεων βρίσκονται η δραστική μείωση της γραφειοκρατίας, η ενίσχυση της διαφάνειας και η αποκατάσταση σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και κράτους.
Κεντρική καινοτομία αποτελεί η αντικατάσταση δικαιολογητικών που ήδη κατέχει η διοίκηση με υπεύθυνες δηλώσεις, μετατοπίζοντας το διοικητικό βάρος από τον πολίτη στο κράτος, με ταυτόχρονη πρόβλεψη αυστηρών ελέγχων και κυρώσεων σε περιπτώσεις ψευδών δηλώσεων.
Παράλληλα, επεκτείνεται το μοντέλο των πιστοποιημένων επαγγελματιών σε περισσότερους τομείς, με στόχο την ταχύτερη εξυπηρέτηση, ενώ αναβαθμίζεται ο ρόλος των συμβολαιογράφων ως ενιαίων σημείων εξυπηρέτησης για συναλλαγές, ιδίως στην αγορά ακινήτων. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι παρεμβάσεις για την απλοποίηση των μεταβιβάσεων, όπως η κατάργηση περιττών απαιτήσεων, μεταξύ των οποίων και η υποχρεωτική σύνταξη τοπογραφικών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφάνεια και τη λογοδοσία, μέσω της καθιέρωσης ψηφιακής παρακολούθησης της πορείας αιτημάτων και καταγγελιών, της υποχρεωτικής ανάρτησης εγκυκλίων και της δημοσιοποίησης βασικών πληροφοριών, όπως τα ωράρια λειτουργίας των υπηρεσιών. Παράλληλα, θεσπίζεται ενιαίο όργανο εξέτασης ενδικοφανών προσφυγών, ώστε να διασφαλίζεται η ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας, ενώ ενισχύονται οι μηχανισμοί ελέγχου για τη συμμόρφωση της διοίκησης με δικαστικές αποφάσεις. Σημαντική είναι και η διεύρυνση του ρόλου του Συμβούλου Ακεραιότητας, ο οποίος αναλαμβάνει πλέον τη συστηματική διαχείριση καταγγελιών πολιτών για φαινόμενα κακοδιοίκησης.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο εισάγει ρυθμίσεις που αποσκοπούν στην αποκατάσταση αδικιών και στην άρση χρόνιων στρεβλώσεων. Ενδεικτικά, προβλέπεται η αποχή του Δημοσίου από διεκδικήσεις ακινήτων όταν υπάρχουν νόμιμοι και μεταγεγραμμένοι τίτλοι ή περιπτώσεις εγκατάστασης πολιτών κατόπιν κρατικής υπόδειξης, βάζοντας τέλος σε πρακτικές που οδήγησαν κατά το παρελθόν σε αμφισβήτηση ιδιοκτησιών σε περιοχές όπως η Σαρωνίδα ή η Καρδίτσα. Καθιερώνεται η δυνατότητα ευέλικτης εξόφλησης φορολογικών υποχρεώσεων που συνδέονται με ακίνητα, όπως η καταβολή φόρου κληρονομιάς κατά τη μεταβίβαση, καθώς και η δυνατότητα οριστικής αποδέσμευσης κατασχεμένων ακινήτων με ταυτόχρονη διασφάλιση των απαιτήσεων του Δημοσίου.
Το σχέδιο νόμου είναι αποτέλεσμα διυπουργικής συνεργασίας και αξιοποίησης προτάσεων από θεσμικούς φορείς, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη, βουλευτές και πολίτες, ενώ ενσωματώνει και παρατηρήσεις που προέκυψαν από τη δημόσια διαβούλευση. Στόχος του είναι να αντιμετωπίσει πρακτικά προβλήματα που για χρόνια επιβαρύνουν αδικαιολόγητα τους πολίτες, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα της διοίκησης χωρίς να υπονομεύεται το δημόσιο συμφέρον.
Όπως επισημαίνεται από τον Κωστή Χατζηδάκη, η προσπάθεια αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά μέρος μιας διαρκούς διαδικασίας σύγκρουσης με τις παθογένειες του λεγόμενου «βαθέος κράτους». Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η απλοποίηση διαδικασιών, αλλά η διαμόρφωση ενός κράτους σύγχρονου, λειτουργικού και δίκαιου, που θα υπηρετεί τον πολίτη με συνέπεια, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.