Η κυβέρνηση ανοίγει τη δεύτερη φάση της ελληνικής διαστημικής πολιτικής, παρουσιάζοντας το νέο Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα «HELLAS-SPACE 2.0», προϋπολογισμού περίπου 350 εκατ. ευρώ. Το τετραετές πρόγραμμα, το οποίο θα υλοποιηθεί την περίοδο 2026-2030 με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αποτελεί τον άμεσο διάδοχο του πρώτου Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, ύψους 200 εκατ. ευρώ, και διευρύνει τη φιλοδοξία της χώρας: από τη δημιουργία των πρώτων διαστημικών υποδομών περνά στην ανάπτυξη ελληνικής αεροδιαστημικής βιομηχανίας, στην προσέλκυση επενδύσεων και στην παραγωγή τεχνολογίας υψηλής προστιθέμενης αξίας. Παράλληλα παρουσιάστηκε η πρώτη ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα έως το 2030, ενώ οι ανακοινώσεις έγιναν στην εκδήλωση «Greece in Orbit», παρουσία του πρωθυπουργού.
«Χτίσαμε υποδομές. Με το πρόγραμμα μικροδορυφόρων μπήκαμε στην αγορά. Τώρα
περνάμε σε βιώσιμες διεθνείς δυνατότητες. Από το τοπικό πρωτάθλημα πάμε στο
Champions League», ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής
Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, περιγράφοντας τη φιλοσοφία του νέου
προγράμματος.
Έμφαση στην ελληνική βιομηχανία
Σε αντίθεση με την πρώτη φάση, το νέο πρόγραμμα δίνει ιδιαίτερο βάρος στην
ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγικής βάσης. Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός,
προβλέπεται η δημιουργία εθνικών γραμμών παραγωγής ώστε μεγαλύτερο μέρος της
προστιθέμενης αξίας να παραμένει στην Ελλάδα, ενώ στους διεθνείς διαγωνισμούς
θα επιδιωχθεί τουλάχιστον 50% ελληνική συμμετοχή.
«Θέλουμε να σας δούμε πρωταθλητές στην Ευρώπη, αλλά και με εξαγωγή τεχνολογίας
και προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Δημήτρης
Παπαστεργίου, περιγράφοντας τον στόχο για την ελληνική αεροδιαστημική
βιομηχανία. Η υλοποίηση του προγράμματος θα γίνει μέσω ανοικτών διεθνών
διαγωνισμών.
Η κυβέρνηση προσδοκά ότι το πρόγραμμα θα λειτουργήσει ως μοχλός προσέλκυσης
νέων επενδύσεων. Ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε στην πρόσφατη απόφαση της ICEYE
να δημιουργήσει εργοστάσιο μικροδορυφόρων στην Ελλάδα έως το 2027, με περίπου
250 νέες θέσεις εργασίας, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν
αντίστοιχες κινήσεις και από άλλες επιχειρήσεις του κλάδου.
Νέες εφαρμογές
Το νέο πρόγραμμα προβλέπει την ανάπτυξη νέας γενιάς δορυφόρων παρατήρησης Γης,
συστημάτων εντοπισμού, ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών με μετακβαντική
κρυπτογραφία, εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για την αξιοποίηση των δεδομένων
και αυτόνομων λειτουργιών.
Οι τεχνολογίες αυτές θα αξιοποιηθούν στην πολιτική προστασία, τη θαλάσσια
επιτήρηση, τη γεωργία ακριβείας, τη συνοριακή ασφάλεια, την άμυνα, καθώς και
στις ασφαλείς επικοινωνίες για τα νησιά και τις απομακρυσμένες περιοχές.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, το πρόγραμμα διαμορφώθηκε με βάση τις
ανάγκες των τελικών χρηστών του Δημοσίου και της κοινωνίας, ώστε οι νέες
διαστημικές υποδομές να αξιοποιηθούν άμεσα σε κρίσιμες δημόσιες λειτουργίες.
Παράλληλα, ανακοινώθηκε η έναρξη του πρώτου Πανελλήνιου Μαθητικού Διαστημικού
Προγράμματος, μέσω του οποίου μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα
σχεδιάσουν, θα κατασκευάσουν και θα στείλουν σε τροχιά έως οκτώ πραγματικούς
νανοδορυφόρους τύπου PocketQube, ενώ σχολεία από όλη τη χώρα θα λειτουργήσουν
ως σταθμοί εδάφους για τη διαχείρισή τους.
Η εθνική στρατηγική έως το 2030
Την πρώτη ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα, με ορίζοντα το 2030,
παρουσίασε ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, Μανώλης Ράμμος,
τονίζοντας ότι αποτελεί προϊόν εκτεταμένης διαβούλευσης με το ελληνικό
διαστημικό οικοσύστημα και δίνει για πρώτη φορά στη χώρα μια κοινή κατεύθυνση
για την ανάπτυξη του κλάδου. Η στρατηγική θέτει σαφείς βραχυπρόθεσμους και
μακροπρόθεσμους στόχους, προβλέπει σύστημα διακυβέρνησης και ετήσια αξιολόγηση
της προόδου, ενώ επιδιώκει τον καλύτερο συντονισμό των δημόσιων και ιδιωτικών
επενδύσεων σε ολόκληρο το οικοσύστημα.
Η στρατηγική βασίζεται σε πέντε εθνικούς άξονες: την αξιοποίηση των
διαστημικών τεχνολογιών από το Δημόσιο, την ανάπτυξη της διαστημικής
οικονομίας, την ενίσχυση της επιστημονικής αριστείας και του brain regain, την
ισχυρότερη διεθνή παρουσία της Ελλάδας και την ανάπτυξη αυτόνομων δυνατοτήτων
λήψης αποφάσεων. Όπως σημείωσε ο κ. Ράμμος, η στρατηγική χαράσσει την πορεία
της χώρας έως το 2030, σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια διαστημική
οικονομία εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 1,8 τρισ. ευρώ έως το 2035.
Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Νίκος Παπαθανάσης χαρακτήρισε την επένδυση στο Διάστημα στρατηγική επιλογή,
σημειώνοντας ότι το πρόγραμμα λειτουργεί ως εφαλτήριο για την ανάπτυξη ενός
ισχυρού οικοσυστήματος ελληνικών επιχειρήσεων στον τομέα της αεροδιαστημικής,
ενισχύει τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, δημιουργεί νέες θέσεις
εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και δίνει στη χώρα τη δυνατότητα να αναπτύξει
εγχώρια τεχνογνωσία.
Το στίγμα της νέας φάσης έδωσε και ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και
Ταχυδρομείων Κωνσταντίνος Καράντζαλος, ο οποίος επισήμανε ότι η Ελλάδα περνά
πλέον από τον ρόλο του απλού χρήστη διαστημικών υπηρεσιών σε εκείνον του
σχεδιαστή, κατασκευαστή και διαχειριστή των δικών της δορυφόρων, οι οποίοι
ελέγχονται από ελληνικό έδαφος. Όπως ανέφερε, σε μια περίοδο αυξημένων
γεωπολιτικών προκλήσεων, η δυνατότητα να βλέπει, να επικοινωνεί και να
λαμβάνει αποφάσεις με δικά της μέσα αποτελεί ζήτημα εθνικής αυτονομίας.