Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να ανακοινώσει συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία για την ανάπτυξη μη στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος, το οποίο ενδέχεται να επιτρέψει στο Ριάντ να εμπλουτίζει το δικό του καύσιμο για αντιδραστήρες, αναφέρουν οι New York Times.
Η συμφωνία εντάσσεται στο πλαίσιο των λεγόμενων «123 Agreements», ενός ειδικού νομικού μηχανισμού των ΗΠΑ που διέπει τη συνεργασία με άλλες χώρες στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και αποσκοπεί στην αποτροπή της ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.
Τι είναι οι συμφωνίες «123»
Οι συμφωνίες πήραν το όνομά τους από το Άρθρο 123 του Νόμου περί Ατομικής Ενέργειας του 1954 (Atomic Energy Act), το οποίο καθορίζει τους όρους μεταφοράς, χρήσης και αποθήκευσης πυρηνικών υλικών και τεχνολογίας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σήμερα 26 συμφωνίες «123» με 51 κυβερνήσεις και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA).
Οι συμφωνίες προβλέπουν, μεταξύ άλλων:
- η πυρηνική τεχνολογία να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς,
- τήρηση των προτύπων ασφαλείας του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας,
- αμερικανική έγκριση για εμπλουτισμό ή επανεπεξεργασία πυρηνικού υλικού,
- δυνατότητα των ΗΠΑ να ζητήσουν την επιστροφή του υλικού εάν μια χώρα παραβιάσει τους όρους ή αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Πώς εγκρίνεται μια τέτοια συμφωνία
Τις διαπραγματεύσεις αναλαμβάνει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, με τεχνική υποστήριξη από το υπουργείο Ενέργειας και την Επιτροπή Πυρηνικής Ρύθμισης.
Αφού ο πρόεδρος εγκρίνει τη συμφωνία, αυτή αποστέλλεται στο Κογκρέσο, το οποίο διαθέτει 90 ημέρες για να την εξετάσει και, εφόσον συγκεντρώσει τις απαιτούμενες ψήφους, να την μπλοκάρει.
Ωστόσο, στην περίπτωση της Σαουδικής Αραβίας εκτιμάται ότι η συμφωνία δύσκολα θα απορριφθεί.
Οι ανησυχίες για τη Σαουδική Αραβία
Παρότι οι συμφωνίες «123» επιβάλλουν αυστηρούς περιορισμούς, ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν αποκλείουν πλήρως μια χώρα από το να αναπτύξει δυνατότητες που θα μπορούσαν μελλοντικά να αξιοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς, εφόσον χρησιμοποιήσει πυρηνικό υλικό ή τεχνολογία που δεν προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το 2009 οι ΗΠΑ είχαν υπογράψει πολύ αυστηρότερη συμφωνία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γνωστή ως «Gold Standard», βάσει της οποίας το Άμπου Ντάμπι παραιτήθηκε από το δικαίωμα εγχώριου εμπλουτισμού ουρανίου και αποδέχθηκε ενισχυμένους διεθνείς ελέγχους.
Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, η προτεινόμενη συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία περιλαμβάνει παραχωρήσεις που χαλαρώνουν ορισμένους από αυτούς τους περιορισμούς, σηματοδοτώντας αλλαγή σε σχέση με την πολιτική που είχαν ακολουθήσει οι κυβερνήσεις των Τζορτζ Μπους και Μπαράκ Ομπάμα.