15 Ιουλίου 2026

Το Ισραήλ κόβει τα φτερά της Τουρκίας για τα µαχητικά F-35: Ο Νετανιάχου µε "όπλο" τον αµερικανικό νόµο για το Στρατιωτικό Πλεονέκτηµα µπορεί να µπλοκάρει το deal Τραµπ & Ερντογάν


Το Ποιοτικό Στρατιωτικό Πλεονέκτηµα αφορά τη διατήρηση της ικανότητας του Ισραήλ να υπερέχει στρατιωτικά έναντι των απειλών στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, με τον Νετανιάχου να ποντάρει στο εν λόγω δόγμα της Ουάσινγκτον με φόντο την Τουρκία και τα F-35

Μετά την επίσκεψη του Αµερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραµπ, στην Άγκυρα για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ και τις δηλώσεις περί άρσης των κυρώσεων CAATSA, το ζήτηµα των F-35 προκαλεί αναβρασµό στο Ισραήλ. Και παρά τη θετική στάση που φαίνεται πως κρατά η Μόσχα λύνοντας τα χέρια του Ταγίπ Ερντογάν για τη µεταφορά του οπλικού συστήµατος σε χώρα του Κόλπου, ακόµη ένα σηµαντικό εµπόδιο ορθώνεται στην προσπάθεια των Τούρκων να αποκτήσουν τα µαχητικά. Κι αυτό αφορά την επίκληση από την ισραηλινή πλευρά του αµερικανικού νόµου σχετικά µε το Ποιοτικό Στρατιωτικό Πλεονέκτηµα (Qualitative Military Edge - QME). Το QME συνιστά θεµελιώδες δόγµα της αµερικανικής εξωτερικής πολιτικής και άµυνας, το οποίο αφορά τη διατήρηση της ικανότητας του Ισραήλ να υπερέχει στρατιωτικά έναντι των απειλών στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαµίν Νετανιάχου, µε τον πλέον έντονο τρόπο έχει εκφράσει την αντίθεσή του, υποστηρίζοντας ότι η ένταξη της Τουρκίας στο πρόγραµµα θα κατέστρεφε την ισορροπία δυνάµεων στη Μέση Ανατολή, καθώς τα εξελιγµένα F-35 στο οπλοστάσιο µιας χώρας µε επιθετικές φιλοδοξίες θα έθεταν ευθέως σε κίνδυνο την ασφάλεια του Ισραήλ. Η επίκληση του QME συζητείται ευρέως στην τουρκική πρωτεύουσα σε αυτήν τη φάση, θεωρώντας ότι η Ιερουσαλήµ µε το δυναµικό εβραϊκό λόµπι στις Ηνωµένες Πολιτείες θα επιχειρήσει έτσι να µπλοκάρει τα έξι F-35 που προορίζονται για την Τουρκία. Για το Ισραήλ, η πιθανότητα η Τουρκία να αποκτήσει αεροσκάφη stealth παίρνει υπαρξιακές διαστάσεις. Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία των F-35 σε µια χώρα µε περιφερειακές φιλοδοξίες και αναθεωρητικές γεωπολιτικές προσεγγίσεις θα εξανέµιζε το πλεονέκτηµα που απολαµβάνει έως σήµερα η ισραηλινή Πολεµική Αεροπορία ως η µοναδική που διαθέτει αυτά τα µαχητικά.

Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, «η διατήρηση του QME είναι κρίσιµη και η αντίθεση του Ισραήλ στην ενδεχόµενη πώληση παραµένει απόλυτη». Η Ουάσινγκτον σε αυτήν τη φάση, για την ακρίβεια ο Λευκός Οίκος και προσωπικά ο Ντόναλντ Τραµπ, προσπαθεί να κρατήσει ισορροπίες. Ο Αµερικανός πρόεδρος επιθυµεί την αναβάθµιση της σχέσης µε την Τουρκία, θεωρώντας την πολύτιµο σύµµαχο στο ΝΑΤΟ. Από την άλλη το Κογκρέσο, µε το εβραϊκό και το ελληνικό λόµπι να πιέζουν, επιµένει ότι αν η Άγκυρα αποκτήσει τα µαχητικά πέµπτης γενιάς, τίθεται αυτόµατα σε κίνδυνο η περιφερειακή σταθερότητα στη ΝΑ Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Όσον αφορά το QME, δεν είναι απλώς µια στρατιωτική παράµετρος, αλλά ο ακρογωνιαίος λίθος της αµερικανικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας στη Μέση Ανατολή από τη δεκαετία του ’60. Τουλάχιστον µέχρι τη σηµερινή εποχή Τραµπ. Και οποιαδήποτε απόκλιση θα σηµατοδοτούσε νέα εποχή για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή. Σηµειώνεται πως η δέσµευση των ΗΠΑ για τη διατήρηση του Ποιοτικού Στρατιωτικού Πλεονεκτήµατος υπέρ του Ισραήλ έχει νοµοθετηθεί από την εποχή της διακυβέρνησης του Λίντον Τζόνσον, επηρεάζοντας έκτοτε όλες τις πωλήσεις αµερικανικών όπλων σε χώρες της Μέσης Ανατολής. Το δόγµα βασίζεται στην αρχή ότι, λόγω του µικρού του µεγέθους και της γεωγραφικής του θέσης, το Ισραήλ δεν έχει το στρατηγικό βάθος για να αντέξει έναν παρατεταµένο πόλεµο µεγάλης κλίµακας. Εποµένως, για να αποτρέψει επιθέσεις και να διασφαλίσει την ύπαρξή του, πρέπει να είναι σε θέση, έχοντας στη διάθεσή του προηγµένα οπλικά συστήµατα, να αντιµετωπίσει τις επιθέσεις και µε τις λιγότερες δυνατές απώλειες.