Ένα διευρυμένο σχέδιο φορολογικών ελαφρύνσεων αναμένεται να εξαγγείλει ο Πρωθυπουργός από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, εστιάζοντας στη στήριξη και την τόνωση της εγχώριας επιχειρηματικότητας.
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης έχει ήδη εντάξει στον σχεδιασμό του τη μείωση της προκαταβολής φόρου από το 80% στο 50%-55%, ένα μέτρο με εκτιμώμενο κόστος 800 εκατ. ευρώ που αποτελεί προπομπό για την πλήρη κατάργησή της σε ορίζοντα τετραετίας. Παράλληλα, έχει «κλειδώσει» το οριστικό τέλος στο τέλος επιτηδεύματος, το οποίο αντιστοιχεί σε επιπλέον 240 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, η παρέμβαση που αναμένεται να αλλάξει τα δεδομένα στις επενδύσεις είναι η ριζική αναμόρφωση του πλαισίου για τη μεταφορά των φορολογικών ζημιών. Πρόκειται για μια κίνηση που στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στον εναρμονισμό της χώρας μας με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Μια διαρθρωτική παρέμβαση, όχι απλώς «παροχή»
Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές φοροελαφρύνσεις που επιβαρύνουν άμεσα τον κρατικό προϋπολογισμό, η αλλαγή στη μεταφορά ζημιών αντιμετωπίζεται από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως μια κρίσιμη διαρθρωτική μεταρρύθμιση. Ουσιαστικά, αποτελεί ένα εργαλείο που μειώνει το ρίσκο για τις εταιρείες και ενθαρρύνει τη λήψη μακροπρόθεσμων επενδυτικών αποφάσεων.
Αυτό αφορά άμεσα κλάδους με υψηλό αρχικό κόστος και αργή απόσβεση κεφαλαίων, όπως:
Η βαριά βιομηχανία
Ο τομέας της ενέργειας
Οι κατασκευές
Οι νέες τεχνολογίες
Σύμφωνα με πηγές, εξετάζεται σοβαρά η επιμήκυνση του χρόνου που επιτρέπεται ο συμψηφισμός των ζημιών, καταργώντας τον σημερινό αυστηρό περιορισμό.
Τι προβλέπει το σημερινό καθεστώς
Αυτή τη στιγμή, η νομοθεσία στην Ελλάδα είναι αρκετά αυστηρή: μια επιχείρηση δικαιούται να συμψηφίσει τις φορολογικές της ζημιές με μελλοντικά κέρδη αυστηρά μέσα σε βάθος πενταετίας. Αν παρέλθει αυτό το διάστημα χωρίς η εταιρεία να εμφανίσει ικανοποιητικά κέρδη, το δικαίωμα συμψηφισμού χάνεται οριστικά.
Αυτός ο χρονικός περιορισμός δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα σε start-ups αλλά και σε μεγάλες επενδύσεις, όπου τα πρώτα χρόνια η λειτουργία είναι αναπόφευκτα ζημιογόνος και η απόσβεση αργεί να έρθει, με αποτέλεσμα να χάνεται κάθε φορολογικό όφελος.
Η «ακτινογραφία» της αγοράς και η αναγκαιότητα του μέτρου
Η ανάγκη για ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο γίνεται ακόμα πιο επιτακτική αν εξετάσει κανείς τα επίσημα στατιστικά στοιχεία για την κερδοφορία των ελληνικών επιχειρήσεων. Περίπου 6 στις 10 εταιρείες στη χώρα συνεχίζουν να καταγράφουν ζημιές ή εμφανίζουν μηδενικό φορολογητέο εισόδημα.
Συγκεκριμένα δεδομένα από τις φορολογικές δηλώσεις δείχνουν:
Στις κεφαλαιουχικές εταιρείες, περίπου το 49,5% (66.737 σε σύνολο 134.708) βρέθηκαν στο «κόκκινο», ενώ 14.350 δήλωσαν μηδενικά αποτελέσματα.
Στις προσωπικές εταιρείες, 51.912 σε σύνολο 131.359 ήταν ζημιογόνες, με επιπλέον 8.574 να καταγράφουν μηδενικά κέρδη.
Είναι προφανές ότι η επέκταση της δυνατότητας μεταφοράς ζημιών αποτελεί ζωτικής σημασίας «ανάσα» ρευστότητας για εταιρείες που παλεύουν να αναπτυχθούν ή πλήττονται από οικονομικές διακυμάνσεις. Η λογική είναι ότι μια επιχείρηση πρέπει να φορολογείται με βάση τη συνολική πορεία της στον χρόνο, και όχι «τιμωρητικά» με βάση τα αποτελέσματα μιας μεμονωμένης χρονιάς.
Ο ευρωπαϊκός χάρτης και η θέση της Ελλάδας
Στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, το εργαλείο του συμψηφισμού ζημιών εφαρμόζεται με πολύ μεγαλύτερη ελαστικότητα. Σε μελέτη 35 χωρών, οι 19 εξ αυτών δεν βάζουν κανέναν χρονικό περιορισμό στη μεταφορά φορολογικών ζημιών. Ακόμα και σε χώρες που υπάρχουν όρια, όπως το Λουξεμβούργο, η μεταφορά επιτρέπεται μέχρι και για 17 χρόνια.
Η Ελλάδα βρίσκεται στη λίστα των χωρών με το αυστηρότερο όριο (μόλις 5 έτη), παρέα με κράτη όπως η Κροατία, η Βουλγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία, γεγονός που αποτελεί ισχυρό αντικίνητρο για διεθνείς επενδύσεις μεγάλου βεληνεκούς.
Επιπλέον, σε εννέα ευρωπαϊκά κράτη δίνεται η δυνατότητα συμψηφισμού τρεχουσών ζημιών με κέρδη παρελθόντων ετών (tax loss carry-back), επιστρέφοντας φόρους που ήδη πληρώθηκαν, προκειμένου να τονωθεί η ρευστότητα σε περιόδους κρίσης. Η χώρα μας δεν διαθέτει καν αυτόν τον μηχανισμό.
Την ίδια στιγμή, οι χώρες της Ευρώπης αναπροσαρμόζουν διαρκώς τη νομοθεσία τους: η Κύπρος μόλις αύξησε το όριο από 5 σε 7 έτη για να προσελκύσει επενδυτές, και η Ελβετία ετοιμάζεται να φτάσει τα 10 έτη από το 2028. Στον αντίποδα, χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία βάζουν «κόφτες» στη χρήση ζημιών για ποσά που αγγίζουν δισεκατομμύρια, ενώ η Σλοβενία αυστηροποίησε το πλαίσιό της βάζοντας το όριο της πενταετίας. Το ερώτημα πλέον είναι πού ακριβώς θα τραβήξει τη γραμμή το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών.