Η φορολόγηση θυρίδων επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση μετά την αναφορά του Γιώργου Παππά με παλαιότερες δηλώσεις Βαλαβάνη, Πολάκη και Αποστόλου να έρχονται ξανά στο προσκήνιο
Μια παλιά πολιτική συζήτηση, που κατά καιρούς επιστρέφει στο προσκήνιο, ξαναζωντάνεψε με αφορμή τη συζήτηση για τη φορολόγηση του πλούτου και την περίφημη "πατριωτική εισφορά" που έχει προτείνει ο Αλέξης Τσίπρας για το οικονομικά ισχυρότερο 1% των φυσικών προσώπων. Αφορμή στάθηκαν οι δηλώσεις του αναπληρωτή τομεάρχη Οικονομικών της ΕΛ.ΑΣ., Γιώργου Παππά, ο οποίος, επιχειρώντας να περιγράψει ποια στοιχεία θα μπορούσαν να συνυπολογίζονται στην αποτίμηση της καθαρής περιουσίας, έβαλε στην ίδια συζήτηση ακίνητα, μετοχές, επενδύσεις, κοσμήματα και άλλα περιουσιακά στοιχεία. Και κάπου εκεί ήρθαν και οι θυρίδες.
Φορολόγηση θυρίδων: Τι είπε ο Γιώργος Παππάς και προκάλεσε αντιδράσεις
Η φράση «θυμάστε τις θυρίδες που λέγαμε;» ήταν αρκετή για να ανοίξει ξανά έναν φάκελο που, πολιτικά τουλάχιστον, δεν είχε κλείσει ποτέ εντελώς. Οι μνήμες γύρισαν στην περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, όταν το ζήτημα των τραπεζικών θυρίδων είχε βρεθεί επανειλημμένως στο επίκεντρο, μέσα σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο οικονομικό και πολιτικό σκηνικό. Ο Γιώργος Παππάς, αναφερόμενος στο πώς θα μπορούσε να υπολογίζεται η συνολική εικόνα της περιουσίας ενός φορολογουμένου στο πλαίσιο ενός φόρου πλούτου, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Ας πούμε, στα 100 ευρώ καθαρής περιουσίας που περιλαμβάνει καθαρή περιουσία και ακίνητα και μετοχές και οποιαδήποτε άλλα περιουσιακά στοιχεία έχει κάποιος, κοσμήματα, θυμάστε τις θυρίδες που λέγαμε; Το περιουσιολόγιο τα περιλαμβάνει και αυτά. Επενδύσεις σε μετοχές. Όλα αυτά»
Οι αντιδράσεις που ακολούθησαν οδήγησαν τον ίδιο σε διευκρινίσεις, με τον Γιώργο Παππά να επιχειρεί να αποσαφηνίσει ότι η "πατριωτική εισφορά" δεν θα στηριχθεί σε μια λογική… καταγραφής κοσμημάτων από τις κυρίες της οικονομικής ελίτ. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «δεν θα βασιστεί στα κοσμήματα των πλουσίων κυριών». Μόνο που η αναφορά στις θυρίδες ήταν αρκετή για να ανασυρθούν από το πολιτικό αρχείο δηλώσεις και τοποθετήσεις της περιόδου ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίες είχαν προκαλέσει τότε ουκ ολίγες συζητήσεις.
Η θυρίδα της εποχής των capital controls
Για να βρει κανείς την αφετηρία αυτής της ιστορίας πρέπει να γυρίσει πίσω στο 2015. Ήταν η περίοδος του δημοψηφίσματος, με τις τράπεζες κλειστές, τις αναλήψεις περιορισμένες και τα capital controls να έχουν αλλάξει δραματικά την καθημερινότητα των πολιτών. Τότε, η αναπληρώτρια υπουργός Οικονομικών Νάντια Βαλαβάνη είχε κάνει μια δήλωση που έμελλε να συζητηθεί έντονα: «Όποιος έχει θυρίδα μπορεί να πάει στην Τράπεζα και με συνοδεία τραπεζικού υπαλλήλου να πάρει ό,τι θέλει μέσα από τη θυρίδα εκτός από χρήματα». Η τοποθέτηση προκάλεσε θόρυβο και εύλογες αντιδράσεις, με την ίδια να προχωρά στη συνέχεια σε διευκρινίσεις, επιχειρώντας να διασκεδάσει τις εντυπώσεις και να καταστήσει σαφές ότι δεν υπήρχε κυβερνητική πρόθεση να ανοίξουν τραπεζικές θυρίδες προκειμένου να αφαιρεθούν χρήματα που βρίσκονταν στο εσωτερικό τους. Η συζήτηση, ωστόσο, είχε ήδη ανοίξει. Και, όπως συμβαίνει συχνά στην πολιτική, ορισμένες φράσεις αποκτούν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής από όσο θα περίμενε κανείς.
Η αποκάλυψη Πολάκη και το σχέδιο του 2015
Το θέμα δεν έμεινε εκεί. Το 2020, κατά τη διάρκεια της προανακριτικής επιτροπής για την υπόθεση Novartis, ο Παύλος Πολάκης επανέφερε το ζήτημα στο προσκήνιο. Με βάση όσα είχαν γίνει τότε γνωστά, ο πρώην υπουργός είχε παραδεχθεί ότι τον Αύγουστο του 2015 υπήρχε στους κόλπους της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ σχέδιο για το άνοιγμα τραπεζικών θυρίδων, με το σκεπτικό «γιατί μέσα υπήρχαν δισεκατομμύρια». Όταν μάλιστα δέχθηκε σχετική ερώτηση από τον Θάνο Πλεύρη, ο Παύλος Πολάκης φέρεται να είχε υποστηρίξει ότι το σχέδιο δεν προχώρησε τελικά, καθώς συνάντησε αντιδράσεις στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. Μια υπόθεση που είχε μείνει στο πολιτικό παρασκήνιο επανεμφανιζόταν, λοιπόν, με διαφορετικές αφορμές, αλλά με την ίδια πάντα λέξη να λειτουργεί ως… μαγνήτης της συζήτησης: θυρίδες.
Το 2018 και ο «πλούτος» των 230.000 θυρίδων
Τρία χρόνια μετά το δημοψήφισμα, το 2018, οι τραπεζικές θυρίδες βρέθηκαν ξανά στο επίκεντρο. Εκείνη την περίοδο είχαν δει το φως της δημοσιότητας πληροφορίες για νομοθετικές παρεμβάσεις που θα αφορούσαν τις θυρίδες και το ενδεχόμενο αξιοποίησής τους στο πλαίσιο διαδικασιών κατάσχεσης για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση και τα ασφαλιστικά ταμεία. Στη σχετική συζήτηση είχε παρέμβει και ο τότε βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Βαγγέλης Αποστόλου, ο οποίος είχε αναφερθεί στις περίπου 230.000 τραπεζικές θυρίδες και στον πλούτο που, κατά την εκτίμησή του, παρέμενε εκεί. «Υπάρχουν γύρω στις 230.000 θυρίδες όπου εκεί βρίσκεται ένας πλούτος που έχει τη δυνατότητα και μπορεί να βοηθήσει και γι' αυτό πρέπει οπωσδήποτε να αξιοποιηθεί. Οι συναλλαγές δεν πρέπει να γίνονται κανονικά; Όταν έχεις μια οικονομία που μπορεί να σταθεί στα πόδια τα δικά μας, δεν πρέπει να γίνουν κινήσεις που να εκμεταλλεύονται όλες τις δυνατότητες; Όλα αυτά γίνονται για το καλό του ελληνικού λαού. Δεν πήραμε το μάθημα από τον υπέρογκο δανεισμό που μας έστειλε στα μνημόνια;».
Και επειδή η πολιτική αντιπαράθεση σπάνια αφήνει κάτι να πέσει κάτω, ο Βαγγέλης Αποστόλου είχε απευθυνθεί και στους δημοσιογράφους του πάνελ, λέγοντας: «Αντιλαμβάνομαι την συμπαράστασή σας στους έχοντες θυρίδες αλλά από την άλλη πλευρά έχουμε και μια ολόκληρη ελληνική κοινωνία που πρέπει να τύχει της ανάλογης συμπαράστασης».
Από το 2015 στο σήμερα, η θυρίδα επιστρέφει
Κάπως έτσι, μια φράση του σήμερα κατάφερε να ανοίξει ξανά ένα πολιτικό κεφάλαιο του χθες. Η αναφορά του Γιώργου Παππά στις θυρίδες, μέσα στη συζήτηση για την αποτίμηση της περιουσίας και την "πατριωτική εισφορά" στο οικονομικά ισχυρότερο 1%, λειτούργησε ως υπενθύμιση μιας διαδρομής που ξεκινά από τα capital controls του 2015 και φτάνει μέχρι τις σημερινές συζητήσεις για τη φορολόγηση του πλούτου.