Η είδηση ότι η πολύτεκνη οικογένεια που πριν από δύο χρόνια εγκατέλειψε την πολύβουη Αθήνα για να αναζητήσει μια νέα ζωή στον καθαρό αέρα και την ηρεμία της Φουρνάς Ευρυτανίας έφευγε πλέον από το χωριό, έμοιαζε να βάζει άδοξο τέλος σε ένα όμορφο παραμύθι.
Σε μια ιστορία που είχε συγκινήσει, είχε ταξιδέψει σε όλη την Ελλάδα και είχε γίνει σύμβολο της επιστροφής στην επαρχία, όλα έδειχναν πως οι τίτλοι τέλους έπεφταν μόλις δύο χρόνια μετά την αρχή. Κι όμως, τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Πίσω από την αποχώρηση του Στέφανου και της Βάσως για τη Νάξο κρύβεται μια διαφορετική πραγματικότητα. Γιατί η οικογένεια που ξεκίνησε ενωμένη το ταξίδι προς τη Φουρνά μπορεί σήμερα να χωρίστηκε γεωγραφικά, όμως ένα μεγάλο κομμάτι της επέλεξε να μείνει πίσω, να κρατήσει ανοιχτό το μαγαζί και να συνεχίσει τη ζωή που έχτισε στο χωριό.
Η 67χρονη Πελαγία Εμμανουήλ, μητέρα της Βάσως, όχι μόνο δεν έφυγε, αλλά δηλώνει αποφασισμένη να παραμείνει στο χωριό. Μαζί της βρίσκεται η άλλη της κόρη, η 41χρονη Κατερίνα, καθώς και τα δύο παιδιά της, ο 13χρονος Κωνσταντίνος και η 12χρονη Άννα. Τα δύο παιδιά, μάλιστα, σύμφωνα με τη γιαγιά τους, δεν ήθελαν να αποχωριστούν τη Φουρνά. Και κάπως έτσι, η ιστορία που ξεκίνησε ως ένα κοινό οικογενειακό ταξίδι προς μια νέα ζωή στην ορεινή Ευρυτανία, συνεχίζεται πλέον σε δύο διαφορετικά σημεία της Ελλάδας: από τη μία στη Νάξο και από την άλλη ανάμεσα στα έλατα και τα βουνά της Φουρνάς.
Σύμφωνα με όσα προκύπτουν από την επικοινωνία μας με την Πελαγία Εμμανουήλ, πρώτος έφυγε από τη Φουρνά ο Στέφανος, στις αρχές του καλοκαιριού. Προορισμός του ήταν η Νάξος, ο τόπος καταγωγής του και το νησί όπου βρίσκεται η οικογένειά του. Πήγε αρχικά για να διερευνήσει τις δυνατότητες που υπήρχαν εκεί και να δει εάν θα μπορούσε να στηθεί μια νέα καθημερινότητα για τον ίδιο και την οικογένειά του. Δουλεύει ήδη ως οδηγός κάβας στο νησί, ενώ η Βάσω έχει επίσης βρει εργασία σε σούπερ μάρκετ. Το κατά πόσο στην απόφαση του Στέφανου έπαιξε ρόλο και η νοσταλγία για τον τόπο του, τη θάλασσα και έναν διαφορετικό τρόπο ζωής, ύστερα από δύο χρόνια στην απομονωμένη καθημερινότητα ενός ορεινού χωριού, παραμένει μια εύλογη εκτίμηση. Το βέβαιο είναι πως η Νάξος δεν αποτελούσε για εκείνον έναν άγνωστο προορισμό. Ήταν επιστροφή στις ρίζες του. Λίγο αργότερα τον ακολούθησε η Βάσω με τα παιδιά.
Μου είπαν ότι θα πάνε δέκα μέρες διακοπές στη Νάξο κι έμειναν εκεί
Όπως περιγράφει στο protothema.gr η μητέρα της, Πελαγία Εμμανουήλ, η αρχική ενημέρωση που είχε ήταν πως επρόκειτο απλώς να περάσουν λίγες ημέρες στο νησί.
«Μου είπαν ότι θα πάνε για δέκα ημέρες διακοπές», αναφέρει.
Οι δέκα ημέρες, όμως, μετατράπηκαν σε μόνιμη αλλαγή σχεδίων. Η τηλεφωνική επικοινωνία που ακολούθησε έφερε και την οριστική είδηση. H Βάσω, ο Στέφανος και τα παιδιά δεν θα επέστρεφαν στη Φουρνά. Για την Πελαγία, η απόφαση της κόρης της δεν ήταν εύκολη συναισθηματικά. Ωστόσο, όπως ξεκαθαρίζει, δεν θέλησε να παρέμβει ανάμεσα στο ζευγάρι. «Ποια μάνα θέλει να φεύγει το παιδί της; Όμως εγώ δεν μπορούσα να μπω ανάμεσα στο ζευγάρι», λέει. Από όσα περιγράφει, η Βάσω θέλησε να ακολουθήσει τον σύζυγό της και να συνεχίσει μαζί του στη Νάξο τη ζωή της οικογένειάς τους.
Το μαγαζί και η ανάγκη να στηρίξει την άλλη κόρη της
Για την ίδια την Πελαγία, όμως, το δίλημμα λύθηκε διαφορετικά. Όταν οι υπόλοιποι αποφάσισαν να παραμείνουν στο νησί, εκείνη βρέθηκε μπροστά σε μια επιλογή. Είτε να τους ακολουθήσει, είτε να κρατήσει όρθια όσα είχαν δημιουργήσει τα προηγούμενα δύο χρόνια στη Φουρνά. Επέλεξε το δεύτερο. Στην άκρη του χωριού εξακολουθεί να υπάρχει το μικρό κατάστημα που η οικογένεια είχε ανοίξει και είχε ονομάσει «Λίγ’ απ’ όλα». Ένα μαγαζί που έγινε μέρος της νέας τους καθημερινότητας και στο οποίο η Πελαγία συνεχίζει να φτιάχνει τις χειροποίητες πίτες της. Μαζί της βρίσκεται πλέον η δεύτερη κόρη της, Κατερίνα. «Δεν ήθελα να αφήσω το μαγαζί, σε καμία περίπτωση», λέει η 67χρονη. Για εκείνη, όμως, δεν ήταν μόνο το κατάστημα που την κράτησε στη Φουρνά. Ήταν και η ανάγκη να σταθεί δίπλα στην άλλη της κόρη, η οποία μεγαλώνει μόνη της τα δύο παιδιά της. «Πρέπει να στηρίξω και την άλλη μου κόρη που είναι μονογονέας», εξηγεί. Έτσι, μέσα σε λίγες εβδομάδες, η οικογενειακή γεωγραφία άλλαξε. Από το μεγάλο σπίτι και την κοινή καθημερινότητα, οι δρόμοι χώρισαν. Ο ένας προς τις Κυκλάδες, ο άλλος παρέμεινε στα βουνά της Ευρυτανίας.
Η Πελαγία Εμμανουήλ δεν κατάγεται από τη Φουρνά. Μεγάλωσε στους Αμπελόκηπους και έζησε για δεκαετίες την Αθήνα από μέσα. Τους δρόμους της, τον θόρυβό της, τις αλλαγές της, τους γρήγορους ρυθμούς της. Όπως λέει η ίδια, «έφαγε την Αθήνα με το κουτάλι». Κάποια στιγμή, όμως, μπούχτισε. Η μετακόμισή της στη Φουρνά, που αρχικά έγινε για να ακολουθήσει την κόρη της και τον γαμπρό της στη μεγάλη οικογενειακή τους απόφαση, εξελίχθηκε για την ίδια σε προσωπική επιλογή ζωής. «Εδώ βρήκα τη βάση μου, δεν το κουνάω. Ακολούθησα τη Βασιλική και τον Στέφανο έως εδώ. Τώρα θα μείνω εδώ», λέει κατηγορηματικά. Στο ερώτημα εάν υπάρχει περίπτωση να τους ακολουθήσει αργότερα στη Νάξο, η απάντησή της είναι ένα ξεκάθαρο «όχι». Έπειτα από μια ολόκληρη ζωή στην πρωτεύουσα, η 67χρονη λέει πως στη Φουρνά ανακάλυψε πράγματα που πίστευε ότι είχαν χαθεί από την καθημερινότητα των μεγάλων πόλεων.
«Στο χωριό γνώρισα τον πολιτισμό, σε αντίθεση με την Αθήνα που δεν υπάρχει πολιτισμός πλέον», αναφέρει, περιγράφοντας με τον δικό της τρόπο τη διαφορετική σχέση μεταξύ των ανθρώπων. Είναι η ευγένεια, όπως λέει, η ανθρώπινη επαφή και η αίσθηση ότι ο ένας γνωρίζει και ενδιαφέρεται για τον άλλον που την έκαναν να δεθεί με τον τόπο. «Στο χωριό γνώρισα την ευγένεια. Αγάπησα τους κατοίκους», λέει. Η Πελαγία μοιάζει πλέον να μιλά για τη Φουρνά όχι ως τον τόπο στον οποίο κάποτε μετακόμισε ακολουθώντας τα παιδιά της, αλλά σαν τον τόπο που επέλεξε η ίδια. Εκεί θα συνεχίσει να ανοίγει το «Λίγ’ απ’ όλα», να ζυμώνει και να φτιάχνει τις χειροποίητες πίτες της μαζί με την Κατερίνα και να βλέπει τα δύο εγγόνια της, τον Κωνσταντίνο και την Άννα, να μεγαλώνουν στο χωριό που και τα ίδια δεν ήθελαν να αφήσουν.
Το παράπονο
Μέσα σε αυτή την εικόνα, υπάρχει ένα πρόβλημα που η 67χρονη θεωρεί πραγματικά σοβαρό. Η απουσία γιατρού. Σε ένα ορεινό χωριό, όπου οι αποστάσεις και οι καιρικές συνθήκες μπορούν να μετατρέψουν ακόμη και ένα απλό περιστατικό σε δύσκολη υπόθεση, η έλλειψη άμεσης ιατρικής κάλυψης παραμένει, σύμφωνα με την ίδια, το μεγαλύτερο αγκάθι της καθημερινότητας. Εάν συμβεί κάτι σοβαρό, οι κάτοικοι πρέπει να κινηθούν προς το Καρπενήσι ή ακόμη και προς τη Λαμία. «Αυτό είναι το μοναδικό μου παράπονο», λέει. Κατά τα άλλα, η απόφασή της μοιάζει ειλημμένη. Ο Στέφανος και η Βάσω άνοιξαν πλέον ένα νέο κεφάλαιο στη Νάξο. Η Πελαγία, η Κατερίνα, ο Κωνσταντίνος και η Άννα συνεχίζουν εκείνο που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια στη Φουρνά.
Η οικογένεια μπορεί να χωρίστηκε γεωγραφικά, όμως η ιστορία της στο χωριό δεν τελείωσε. Και η 67χρονη Πελαγία το λέει με μία φράση που ίσως περιγράφει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο την επόμενη ημέρα. «Δεν φύγαμε και δεν θα φύγουμε από τη Φουρνά».
Φρίξος Δρακοντίδης
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ