Στο ερώτημα που θέτει η αντιπολίτευση για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media και για την επιλογή της ηλικίας των 15 ετών, απαντά ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Συγκεκριμένα, ο κ. Σκέρτσος αναφέρει: «"Γιατί επιλέγετε τα 15 έτη για την πρόσβαση στα social media; Μήπως είναι επιστημονικά αυθαίρετο το όριο;" ρωτάει η αντιπολίτευση. Εύλογο ερώτημα. Η απάντηση χρειάζεται επιστημονική ακρίβεια και γνώση των κανόνων που ήδη ισχύουν στη χώρα μας».
Σύμφωνα με τον κ. Σκέρτσο, «Κανείς δεν υποστηρίζει ότι στα 15α γενέθλια εξαφανίζονται οι κίνδυνοι ή ολοκληρώνεται ξαφνικά η ωρίμανση ενός παιδιού. Η επιστήμη τεκμηριώνει τους κινδύνους και την ιδιαίτερη ευαλωτότητα των μικρότερων εφήβων. Ο νομοθέτης οφείλει να αξιοποιήσει αυτή τη γνώση για να ορίσει σαφείς, αναλογικούς και εφαρμόσιμους κανόνες».
Όπως αναφέρει: Η διεθνής έρευνα HBSC του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας κατέγραψε αύξηση της προβληματικής χρήσης κοινωνικών δικτύων από 7% το 2018 σε 11% το 2022. Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία συνιστά στενή καθοδήγηση και παρακολούθηση από ενηλίκους ιδίως στις ηλικίες 10–14 ετών, με σταδιακή αύξηση της αυτονομίας ανάλογα με την ωριμότητα και τις ψηφιακές δεξιότητες. Δεκάδες έρευνες και μετα-αναλύσεις ερευνών αναδεικνύουν τις επιπτώσεις της χρήσης των κοινωνικών δικτύων στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των ανηλίκων.
«Και η επιλογή των 15 ετών δεν είναι μόνο ελληνική. Το ίδιο όριο για τη δημιουργία αυτόνομου λογαριασμού επέλεξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην πρόταση EU KIDS Act, που παρουσιάστηκε στις 17 Σεπτεμβρίου με την υποστήριξη της Προέδρου της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ευρωπαϊκή προσέγγιση συνδυάζει την προστασία από τους κινδύνους των πλατφορμών με τη σταδιακή αναγνώριση αυτονομίας καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και επιδιώκει κοινούς κανόνες προστασίας σε όλη την Ευρώπη» προσθέτει.
Σύμφωνα με τον κ. Σκέρτσο, «Το κοινό σημείο είναι σαφές: τα 15 ως ηλικία αυτόνομου λογαριασμού, με υποχρεώσεις προστασίας που συνεχίζονται μέχρι την ενηλικίωση. Αυτά είναι δεδομένα που τεκμηριώνουν την ανάγκη ενισχυμένης προστασίας στην πρώιμη εφηβεία.
Και γιατί ειδικά τα 15; Επειδή αποτελούν ήδη σημείο αναφοράς στην ελληνική νομοθεσία:
- Στα 15, ο ανήλικος μπορεί να συγκατατίθεται ο ίδιος στην επεξεργασία των προσωπικών του δεδομένων για διαδικτυακές υπηρεσίες, όταν η επεξεργασία βασίζεται στη συγκατάθεση, σύμφωνα με τον ν. 4624/2019.
- Στα 15, ο Αστικός Κώδικας επιτρέπει τη σύναψη σύμβασης εργασίας με τη γενική συναίνεση όσων ασκούν την επιμέλειά του. Πρόκειται για συγκεκριμένη δικαιοπρακτική δυνατότητα, όχι για πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα.
- Τα 15 αποτελούν επίσης το γενικό ηλικιακό όριο συναίνεσης ως προς την αυτοδιάθεση των ανηλίκων, με τις ειδικές ποινικές προστασίες που να εξακολουθούν να ισχύουν.
Η σταδιακή αναγνώριση αυτονομίας συνεχίζεται μέχρι την ενηλικίωση: άδεια μοτοποδηλάτου στα 16, με τις νόμιμες προϋποθέσεις, οδήγηση αυτοκινήτου στα 17 με συνοδό, δικαίωμα ψήφου από το ημερολογιακό έτος συμπλήρωσης των 17 ετών — επομένως και για νέους που δεν έχουν ακόμη κλείσει τα 17».
«Τα δικαιώματα αυτά αφορούν διαφορετικές δραστηριότητες και κινδύνους. Δείχνουν, όμως, ότι το δίκαιό μας αναγνωρίζει ήδη σταδιακή αυτονομία από τα 15 έως τα 18, μαζί με συγκεκριμένες εγγυήσεις προστασίας. Αλλά όχι πριν τα 15 όπου η γονική και κρατική μέριμνα για την προστασία της ανηλικότητας προβάλλεται ως ακόμη πιο αυστηρή και αναγκαία.
Αυτή τη λογική ακολουθούμε και εδώ. Αυξημένη προστασία στις μικρότερες ηλικίες, μεγαλύτερη αυτονομία στη συνέχεια και υποχρεώσεις ασφάλειας των πλατφορμών για όλους τους ανηλίκους.
Άλλο η επιστημονική αβεβαιότητα για το ιδανικό όριο και άλλο η αυθαιρεσία. Η πρώτη απαιτεί παρακολούθηση και αξιολόγηση του μέτρου. Δεν μπορεί να αποτελεί, όμως, άλλοθι για αδράνεια αφήνοντας τα παιδιά απροστάτευτα μέχρι να συμφωνήσουν όλοι σε έναν «τέλειο» αριθμό» υπογραμμίζει ο κ. Σκέρτσος.