Το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, που θεωρείται ευρέως ως η πιο περιζήτητη και διακεκριμένη τιμητική διάκριση στον κόσμο, απονεμήθηκε την Παρασκευή στο Όσλο της Νορβηγίας. Η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ επέλεξε φέτος να τιμήσει τη Νοτιοαφρικανή νομικό Ναβανεθέμ «Νάβι» Πιλάι.
Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026: Στην Καναδή ποιήτρια Αν Κάρσον το βραβείο
«Σε ιστορικές υποθέσεις διεθνών δικαστηρίων, απέδειξε ότι τα νομικά μέσα μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη πολεμικών πράξεων και βίας», σημειώνει η Επιτροπή Νόμπελ.
Πριν από την επίσημη ανακοίνωση, οι αναλυτές και τα προγνωστικά έφεραν ως πιθανούς διεκδικητές τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), τις ομάδες έκτακτης ανάγκης στο Σουδάν, υπερασπιστές των δικαιωμάτων των παιδιών στην Ουκρανία, καθώς και δύο ανώτατα διεθνή δικαστήρια.
BREAKING NEWS The Norwegian Nobel Committee has decided to award the 2026 #NobelPeacePrize to Navanethem “Navi” Pillay for her efforts to promote peace and international law. #NobelPrize https://t.co/97vurspw6z
— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 9, 2026
Παράλληλα, έντονο ενδιαφέρον στις αγορές προβλέψεων είχε συγκεντρώσει ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ -ο οποίος διεξάγει πόλεμο κατά του Ιράν- επεδίωκε επίμονα το βραβείο, δηλώνοντας επανειλημμένα ότι το δικαιούται.
Συνολικά, η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ στο Όσλο έλαβε 287 υποψηφιότητες για τη φετινή διοργάνωση, με περισσότερο από το ένα τέταρτο αυτών να αφορά οργανισμούς.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί, η επιτροπή εστιάζει σταθερά στη διατήρηση της ειρήνης, την προώθηση της διεθνούς αδελφοσύνης και την αθόρυβη δουλειά θεσμών που ενισχύουν αυτούς τους στόχους.
Οι υποψηφιότητες για το βραβείο υποβάλλονται από μια επιλεγμένη ομάδα ατόμων και φορέων, στην οποία περιλαμβάνονται αρχηγοί κρατών, εν ενεργεία βουλευτές και πολιτικοί σε εθνικό επίπεδο, καθηγητές πανεπιστημίου, διευθυντές ινστιτούτων εξωτερικής πολιτικής, πρώην βραβευθέντες με Νόμπελ, καθώς και τα μέλη της ίδιας της Νορβηγικής Επιτροπής.
Ναβανεθέμ Πιλάι: Το θάρρος, το Απαρτχάιντ και η μάχη για τη διεθνή δικαιοσύνη
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ, το φετινό βραβείο απονέμεται σε ένα πρόσωπο που «με εξαιρετικό θάρρος και ακεραιότητα άνοιξε τον δρόμο προς μια πιο ολοκληρωμένη παγκόσμια έννομη τάξη», διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο ώστε τα εγκλήματα πολέμου, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και η γενοκτονία να οδηγούνται στη δικαιοσύνη.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει τη σταθερή αφοσίωση της Νάβι Πιλάι στις οικουμενικές νομικές αρχές και την αμετακίνητη ηθική της πυξίδα καθ’ όλη τη διάρκεια της μακράς της πορείας.
Γεννημένη στο Ντέρμπαν της Νότιας Αφρικής από οικογένεια ινδικής καταγωγής Ταμίλ εν μέσω του καθεστώτος Απαρτχάιντ, η Πιλάι αναδείχθηκε σε πρωτοπόρο της νομικής επιστήμης, ερχόμενη αντιμέτωπη με βαθιές δομικές διακρίσεις και αποκλεισμούς.
Όπως επισημαίνεται, ένα κοινό νήμα συνδέει την πρώτη της περίοδο, όταν υπερασπιζόταν τον Νέλσον Μαντέλα και άλλους αγωνιστές κατά του φυλετικού διαχωρισμού, με τη μετέπειτα θητεία της ως δικαστής στις σημαντικότερες διεθνείς υποθέσεις της εποχής μας.
Η φετινή νομπελίστρια διεύρυνε σημαντικά το πεδίο εφαρμογής και τον αντίκτυπο του διεθνούς δικαίου, υπηρετώντας στο Ανώτατο Δικαστήριο της Νότιας Αφρικής, στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Ρουάντα και στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Παράλληλα, διετέλεσε Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, προήδρευσε της Ανεξάρτητης Επιτροπής Έρευνας του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, ενώ σήμερα συμμετέχει ως δικαστής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης στην υπόθεση όπου η Μιανμάρ κατηγορείται για γενοκτονία.
«Σε ιστορικές υποθέσεις διεθνών δικαστηρίων, απέδειξε ότι τα νομικά μέσα μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη πολεμικών πράξεων και βίας», σημειώνει η Επιτροπή Νόμπελ, καταλήγοντας πως η ανεξαρτησία, η επιστημονική της κατάρτιση και η σταθερότητά της την έχουν αναδείξει σε μία από τις πιο σεβαστές προσωπικότητες του διεθνούς δικαίου στον κόσμο.
Το προηγούμενο Νόμπελ
Πέρυσι, το Νόμπελ Ειρήνης είχε απονεμηθεί στην ηγέτιδα της βενεζουελάνικης αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, για τον αγώνα της προς την επίτευξη μιας δημοκρατικής μετάβασης στη χώρα της Λατινικής Αμερικής, λαμβάνοντας την αναγνώριση ως μια γυναίκα «που κρατά τη φλόγα της δημοκρατίας αναμμένη μέσα στο αυξανόμενο σκότος».
Λίγο μετά την ανατροπή του τότε προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ, η Ματσάδο παρέδωσε το βραβείο Νόμπελ στον Τραμπ. Ωστόσο, επρόκειτο για μια καθαρά συμβολική χειρονομία, καθώς η Επιτροπή Νόμπελ έχει ξεκαθαρίσει ότι η ίδια η τιμητική διάκριση δεν μεταβιβάζεται.
125 έτη ιστορίας
Η φετινή χρονιά σηματοδοτεί την 125η επέτειο του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης. Από τη θέσπισή του το 1901 μέχρι σήμερα, το βραβείο έχει απονεμηθεί σε 112 προσωπικότητες και 28 ανεξάρτητους οργανισμούς.
Ο Ερυθρός Σταυρός έχει τιμηθεί τρεις φορές, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες δύο.
Από τους 112 μεμονωμένους βραβευθέντες, μόλις 20 υπήρξαν γυναίκες, ωστόσο οκτώ από αυτές έλαβαν το βραβείο μέσα στα τελευταία 15 χρόνια.
Η ακτιβίστρια για την εκπαίδευση Μαλάλα Γιουσαφζάι παραμένει η νεότερη κάτοχος του βραβείου στην ιστορία, καθώς τιμήθηκε το 2014 σε ηλικία μόλις 17 ετών.
Οι ΗΠΑ είναι η χώρα με τις περισσότερες διακρίσεις, μετρώντας 24 βραβεία σε αμερικανικούς φορείς ή πολίτες, προηγούμενες του Ηνωμένου Βασιλείου (13) και της Ελβετίας (11). Παρ’ όλα αυτά, κανένας Αμερικανός δεν έχει τιμηθεί με το βραβείο μετά τον Μπαράκ Ομπάμα το 2009.
Στη μακρά ιστορία του θεσμού, το βραβείο δεν απονεμήθηκε σε 19 περιπτώσεις, κυρίως κατά τη διάρκεια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων.
Το 1948, τη χρονιά που δολοφονήθηκε ο Μαχάτμα Γκάντι, δεν υπήρξε νικητής — αν και ο ίδιος είχε προταθεί 12 φορές, δεν το κέρδισε ποτέ.
Τέλος, το 1939, Σουηδός βουλευτής είχε προτείνει τον Αδόλφο Χίτλερ, αποσύροντας ωστόσο αργότερα την υποψηφιότητα με τη διευκρίνιση ότι η πρότασή του δεν είχε σοβαρό σκοπό.