Στην Αθήνα αναμένεται το βράδυ της Τρίτης (6/10) ο Μάρκο Ρούμπιο, με την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ να πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την Ανατολική Μεσόγειο και τις ευρωατλαντικές σχέσεις.
Κεντρικό γεγονός της επίσκεψης θα είναι ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, ο οποίος προγραμματίζεται για την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου.
Κατά την επίσκεψή του ο κ. Ρούμπιο αναμένεται να συναντηθεί με τον ομόλογό του Γιώργο Γεραπετρίτη, ενώ θα γίνει δεκτός και από τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η ατζέντα των συνομιλιών είναι ιδιαίτερα διευρυμένη. Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν η αμυντική συνεργασία, η ενέργεια, η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, η περιφερειακή σταθερότητα, αλλά και ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας.
Η επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερο βάρος και λόγω της ευρύτερης γεωπολιτικής συγκυρίας, με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να επηρεάζουν άμεσα την ευρωπαϊκή και αμερικανική στρατηγική.
Σύμφωνα με την εφημερίδα «Καθημερινή», πέρα από τα επιμέρους θέματα που μπορεί να απασχολήσουν τις επαφές του κ. Ρούμπιο στην Αθήνα, η επίσκεψή του έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω και της προβεβλημένης θέσης του στην κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Ο κ. Ρούμπιο αποτελεί ένα από τα στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος με ικανότητες και φιλοδοξίες. Επίσης αποτελεί πρόσωπο με κατανόηση στις ευαισθησίες της Αθήνας σε θέματα όπως η προστασία των χριστιανών της Μέσης Ανατολής και της πολιτιστικής κληρονομιάς τους.
Η επίσκεψη του κ. Ρούμπιο αποτελεί και ενεργό στήριξη προς την πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Υπενθυμίζεται ότι η επίσκεψη καταγράφεται λίγες ημέρες μετά το πρόσφατο δημοσίευμα της Wall Street Journal, στο οποίο φιλοξενούνται και δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ με πλήρη στήριξη στην κ. Γκίλφοϊλ, με την οποία διατηρεί στενή προσωπική σχέση.
Το γεγονός, βέβαια, ότι της αμερικανικής αποστολής στην Αθήνα προΐσταται ένα πρόσωπο τόσο κοντά στον Λευκό Οίκο εξηγεί και ότι η στήριξη αναμένεται να επαναβεβαιωθεί από τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών.
Πολύ πιθανή, σύμφωνα με πληροφορίες είναι και η έλευση του Τζέι Ντι Βανς στις αρχές του 2027.
Αμυντική συνεργασία
Στον πυρήνα των επαφών αναμένεται να βρίσκεται η αμυντική σχέση Αθήνας και Ουάσινγκτον.
Η Ελλάδα έχει τα τελευταία χρόνια ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η αμερικανική παρουσία στη Σούδα και στις υπόλοιπες εγκαταστάσεις που περιλαμβάνονται στη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας αποτελεί βασικό στοιχείο της διμερούς σχέσης.
Στις συζητήσεις αναμένεται να ενταχθούν και τα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα, με ιδιαίτερη αναφορά στην απόκτηση των F-35, αλλά και η δυνατότητα περαιτέρω συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογίας.
Ενέργεια και Ανατολική Μεσόγειος
Ιδιαίτερη θέση στην ατζέντα αναμένεται να έχει η ενέργεια.
Η Αθήνα επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με τις υποδομές LNG, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τις ενεργειακές οδεύσεις προς τα Βαλκάνια να αποτελούν σημαντικά πεδία συνεργασίας.
Στο ευρύτερο ενεργειακό πλαίσιο εντάσσεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ένα έργο με σημαντικές γεωπολιτικές προεκτάσεις λόγω και των αντιδράσεων της Τουρκίας.
Η αμερικανική στάση απέναντι στα συγκεκριμένα έργα θεωρείται σημαντική για την Αθήνα, καθώς συνδέεται με την προσπάθεια ενίσχυσης των ενεργειακών και στρατηγικών διασυνδέσεων της Ανατολικής Μεσογείου με την Ευρώπη.
Τα ελληνοτουρκικά
Στο τραπέζι των συνομιλιών αναμένεται να βρεθούν και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η Αθήνα αναμένεται να ενημερώσει τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ζητήματα θαλάσσιων ζωνών, ενεργειακών δραστηριοτήτων και ασφάλειας.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου έχει ήδη συνδέσει την επίσκεψη με την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ειρήνη στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και με την ασφαλή ναυσιπλοΐα.
Μετανάστευση και εσωτερική ασφάλεια
Η επίσκεψη Ρούμπιο έχει και μια ακόμη διάσταση, καθώς από τον αρχικό σχεδιασμό είχε γίνει γνωστό ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα συνοδευόταν από στελέχη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και δύο υφυπουργούς Εσωτερικής Ασφάλειας.
Στα θέματα που έχουν ήδη αναφερθεί περιλαμβάνονται η παράτυπη μετανάστευση, η προστασία των συνόρων, η καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών και η ενίσχυση των ελέγχων στα ελληνικά αεροδρόμια.
Στο ίδιο πλαίσιο έχει προηγηθεί συνεργασία ελληνικών και αμερικανικών υπηρεσιών ασφαλείας για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με πρόσωπα που ταξιδεύουν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και ενδέχεται να προκαλούν ανησυχία στις αμερικανικές αρχές.
Το «3+1» στην Ανατολική Μεσόγειο
Στις περιφερειακές διαστάσεις της επίσκεψης εντάσσεται και το σχήμα Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ–ΗΠΑ, το οποίο αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ενέργεια, ασφάλεια και περιφερειακή σταθερότητα αποτελούν τους βασικούς πυλώνες του σχήματος, ενώ οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν προσδώσει πρόσθετη σημασία στη συνεργασία των τεσσάρων χωρών.
Η σημασία της επίσκεψης
Ο Ρούμπιο θα παραμείνει στην Αθήνα μέχρι το πρωί της Πέμπτης 8 Οκτωβρίου, με τον κύριο όγκο των επαφών του να πραγματοποιείται την Τετάρτη.
Η επίσκεψη συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τον στρατηγικό της ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο και να εδραιώσει τη συνεργασία της με την Ουάσιγκτον σε άμυνα και ενέργεια.
Ταυτόχρονα, η αμερικανική πλευρά ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα στην περιοχή, τις ενεργειακές διαδρομές προς την Ευρώπη, την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και τη συνεργασία για ζητήματα συνόρων και εσωτερικής ασφάλειας.
Με αυτά τα δεδομένα, ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος δεν περιορίζεται σε μια τυπική διμερή συνάντηση. Η ατζέντα του αγγίζει ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που συνδέουν άμεσα την Ελλάδα με τις αμερικανικές προτεραιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.