[Αυτός ο Μαζανίτης έχει μια ροπή στην καταστροφολιγία... τα ίδια μας έλεγε και πριν δυο μήνες μετά την επίσκεψη Τραμπ στην Άγκυρα... θα τους έδινε τα F-35 σε κανα 2 βδομάδες μας λέγανε]
Η αιφνιδιαστική στροφή του Παρισιού και η υπογραφή του νέου οδικού χάρτη αμυντικής και βιομηχανικής συνεργασίας με την Τουρκία δημιουργούν πιέσεις στις ελληνογαλλικές σχέσεις. Η γαλλική συναίνεση για την απόκτηση προηγμένων πυραύλων Meteor και η έμπρακτη προσέγγιση επανακαθορίζουν τις ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο, αφήνοντας την ελληνική διπλωματία θεατή σε ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό παιχνίδι.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η πρόσφατη εξέλιξη στις διπλωματικές και στρατιωτικές σχέσεις ανάμεσα στη Γαλλία και την Τουρκία έρχεται να ταράξει τα λιμνάζοντα ύδατα της ευρωπαϊκής διπλωματίας και να προκαλέσει προβληματισμό στα επιτελεία της Αθήνας.
Εκεί που επί χρόνια η γαλλική εξωτερική πολιτική εμφανιζόταν ως ο σταθερός θεματοφύλακας των ελληνικών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο, ανακόπτοντας τις τουρκικές φιλοδοξίες και προβάλλοντας ασπίδα προστασίας απέναντι στον αναθεωρητισμό της Άγκυρας, το Παρίσι φαίνεται πλέον να αλλάζει ρότα με εντυπωσιακή ταχύτητα. Η υπογραφή του νέου οδικού χάρτη αμυντικής συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες δεν αποτελεί απλώς μια τυπική διπλωματική χειρονομία, αλλά μια βαθιά τομή που επαναπροσδιορίζει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Τα γυρίζει η Γαλλία και αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί πίσω από ευθυγραμμισμένες ανακοινώσεις και διπλωματικές ευγένειες. Η γαλλική πλευρά, υπακούοντας στη σκληρή λογική της πολεμικής βιομηχανίας και των οικονομικών συμφερόντων, φαίνεται έτοιμη να θυσιάσει τη μακροχρόνια στρατηγική της ευθυγράμμιση με την Ελλάδα στον βωμό τεράστιων εξοπλιστικών συμβολαίων.
Η Άγκυρα, μεθοδική και κυνική στις διπλωματικές της επιδιώξεις, κατάφερε να σπάσει το εμπάργκο σιωπής και δυσπιστίας που χαρακτήριζε τις σχέσεις της με το Παρίσι μετά τις σφοδρές συγκρούσεις στη Λιβύη, στην Ανατολική Μεσόγειο και στον Καύκασο. Ο νέος οδικός χάρτης ανοίγει διάπλατα τις πόρτες για μια στενή και πολυεπίπεδη συνεργασία που αφήνει άφωνη την ελληνική κυβέρνηση, η οποία παρακολουθεί τις εξελίξεις να τρέχουν εκτός του δικού της ελέγχου.
Οι πύραυλοι Meteor
Το πιο ηχηρό και ταυτόχρονα ανησυχητικό στοιχείο αυτής της νέας συμφωνίας αφορά τη γαλλική συναίνεση στην προμήθεια των υπερσύγχρονων πυραύλων αέρος-αέρος Meteor από την Τουρκία, προκειμένου να εξοπλιστούν τα μαχητικά αεροσκάφη Eurofighter Typhoon που επιδιώκει να εντάξει στον στόλο της η τουρκική Πολεμική Αεροπορία. Ο πύραυλος Meteor, κατασκευής της κοινοπραξίας MBDA στην οποία συμμετέχει ενεργά και η Γαλλία, θεωρείται αυτή τη στιγμή ένα από τα κορυφαία όπλα στον κόσμο στην κατηγορία του, προσφέροντας ασυναγώνιστες δυνατότητες εμπλοκής πέραν του οπτικού ορίζοντα (BVR) χάρη στον προηγμένο κινητήρα ramjet που διαθέτει.
Για χρόνια, η κατοχή αυτών των πυραύλων από τα ελληνικά Rafale αποτελούσε ένα καθοριστικό ποιοτικό πλεονέκτημα για την ελληνική Πολεμική Αεροπορία απέναντι στα τουρκικά F-16. Η προοπτική να περάσει ο Meteor στα χέρια της Τουρκίας, με τη βούληση και την έγκριση του Παρισιού, ισοπεδώνει αυτό το στρατηγικό προβάδισμα και δημιουργεί σοβαρό πονοκέφαλο στα ελληνικά επιτελεία.
Η γαλλική βιομηχανία, πιεζόμενη από τις εσωτερικές της ανάγκες και τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, επιλέγει να παραμερίσει τις γεωπολιτικές ευαισθησίες της Αθήνας. Το «πράσινο φως» για τους Meteor αποδεικνύει ότι για τους Γάλλους, τα δισεκατομμύρια ευρώ των εξοπλιστικών συμβολαίων υπερισχύουν των συμμαχικών δεσμεύσεων, επαναβεβαιώνοντας το κυνικό δόγμα ότι στη διεθνή σκιώδη διπλωματία δεν υπάρχουν φίλοι, αλλά μόνο συμφέροντα.
Βιομηχανική συνεργασία
Πέρα από τα οπλικά συστήματα αιχμής, η συμφωνία περιλαμβάνει έναν ευρύτερο και βαθύτατα ανησυχητικό οδικό χάρτη αμυντικής και βιομηχανικής συνεργασίας. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη θεσμοθέτηση τακτικών επαφών, στον στρατηγικό διάλογο υψηλού επιπέδου και στη στενή επαφή των ενόπλων δυνάμεών τους, βάζοντας στο τραπέζι ακόμη και ζητήματα συνύπαρξης και τεχνολογικής μεταφοράς. Η τουρκική πλευρά, η οποία επενδύει συστηματικά στην ανάπτυξη της δικής της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας με στόχο την αυτάρκεια, βλέπει στη Γαλλία έναν ισχυρό ευρωπαϊκό πυλώνα με τον οποίο μπορεί να συνεργαστεί σε κρίσιμους τομείς τεχνολογίας.
Οι δηλώσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας από την πλευρά της Άγκυρας είναι αποκαλυπτικές των προθέσεών της, καθώς ο Τούρκος υπουργός Άμυνας και οι στρατιωτικοί αξιωματούχοι τονίζουν διαρκώς ότι η Τουρκία προτιμά πλέον συμφωνίες που εγγυώνται την κοινή παραγωγή και τη μεταφορά τεχνογνωσίας.
Η Γαλλία, από την πλευρά της, δείχνει διατεθειμένη να προσφέρει αυτή την τεχνογνωσία, παρακάμπτοντας τις αντιδράσεις χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βλέπουν την Τουρκία ως διαρκή απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα. Αυτή η βιομηχανική σύγκλιση ενισχύει κατακόρυφα την τουρκική αμυντική μηχανή, δίνοντάς της πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής που μέχρι πρότινος θεωρούνταν απρόσιτες λόγω εμπάργκο ή πολιτικών τριβών.
Στο enikos.gr, είχαμε επισημάνει με αναλυτικά ρεπορτάζ ότι η προσέγγιση των αμυντικών βιομηχανιών Τουρκίας – Γαλλίας έτρεχε με μεγάλη ταχύτητα. Αρχή ήταν η συμφωνία της γαλλικής Safran με την τουρκική Baykar – του γαμπρού του Ερντογάν, που κατασκευάζει τα γνωστά μη επανδρωμένα Bayraktar.
Η συμφωνία αυτή δεν περιορίζεται σε μια απλή εμπορική επαφή, αλλά καλύπτει την κοινή ανάπτυξη έξυπνων πυρομαχικών, προηγμένων συστημάτων πλοήγησης, καθώς και την ενσωμάτωση του γαλλικού ηλεκτροοπτικού συστήματος Euroflir στις τουρκικές πλατφόρμες. Παράλληλα, προβλέπει τη συνδιαμόρφωση τεχνολογιών που θα χρησιμοποιούνται αμοιβαία σε μελλοντικές πλατφόρμες μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα πρωτοφανές παράδοξο: ο Ελληνικός Στρατός πιέζεται να παραλάβει ένα αμυντικό σύστημα από μια εταιρεία που βρίσκεται σε στενή τεχνολογική και βιομηχανική σύμπραξη με τον κύριο δυνητικό αντίπαλο της χώρας. Τα όρια μεταξύ των γαλλικών και των τουρκικών υποσυστημάτων γίνονται εξαιρετικά θολά, εγείροντας βάσιμες υποψίες ότι τμήματα του λογισμικού, της αρχιτεκτονικής των αισθητήρων ή του hardware που θα φέρουν τα ελληνικά Patroller ενδέχεται να φέρουν τουρκική τεχνολογία ή να έχουν αναπτυχθεί σε συνεργασία με τουρκικά εργαστήρια.
Οι γεωπολιτικές επιπτώσεις
Η υπογραφή αυτής της συμφωνίας σε κάθε περίπτωση δεν περνά απαρατήρητη από τα στρατιωτικά και διπλωματικά γραφεία της Αθήνα.
Οι υπογραφές των μεγάλων συμφωνιών για τα μαχητικά Rafale και τις φρεγάτες FDI συνοδευτήκαν από πομπώδεις δηλώσεις Γάλλων αξιωματούχων ότι το Παρίσι αποτελεί τον αμετακίνητο στρατηγικό εταίρο της Αθήνας, έτοιμο να σταθεί απέναντι σε οποιαδήποτε τουρκική επιθετικότητα. Η πραγματικότητα, ωστόσο, αποδεικνύεται πιο πολύπλοκη. Το Παρίσι αποδεικνύει ότι η εξωτερική του πολιτική είναι πολυδιάστατη και σκληρή, ικανή να αναστρέψει τις συμμαχίες της μέσα σε λίγα χρόνια, ανάλογα με το πώς φυσούν οι άνεμοι της οικονομίας και των γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Η Αθήνα από την άλλη προσεγγίζει την κατάσταση που διαμορφώνεται με ψυχραιμία και επαναξιολόγηση των διπλωματικών εργαλείων.
Σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα δεν βασίζεται σε προνομιακές σχέσεις που θεωρούνται δεδομένες, ούτε επαναπαύεται σε θεωρίες περί αυτόματης γαλλικής στήριξης σε περίπτωση κρίσης. Η ενίσχυση του τουρκικού οπλοστασίου με γαλλική τεχνολογία και πυραύλους υψηλών επιδόσεων όπως οι Meteor μπορεί να επηρεάζει τους δείκτες ισορροπίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, δεν αλλάζει όμως το ισοζύγιο αεροπορικής ισχύος.
Όπως διαμήνυσε κι ο ίδιος ο Πρωθυπουργός στην συνέντευξη τύπου με τον Λιθουανό ομόλογο του, η Τουρκία δεν πρόκειται να μπει στον μηχανισμό SAFE. «Aναγνωρίζουμε, ασφαλώς, την ανάγκη η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να παραμείνει ανοιχτή σε συμπράξεις, προς τρίτες χώρες. Η συμμετοχή τους, όμως, σε προγράμματα που στηρίζονται από ευρωπαϊκούς πόρους δεν μπορεί να είναι δίχως όρους. Για να ενταχθεί, επομένως, κάποιος στο SAFE ή σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες πρέπει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, να σέβεται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αστερίσκους», δήλωσε χαρακτηριστικά.
