Έπειτα από ένα ταξίδι που διήρκεσε περισσότερα από οκτώ χρόνια και κάλυψε σχεδόν 9,6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα, η ευρωπαϊκή και ιαπωνική διαστημική αποστολή BepiColombo έφτασε στον Ερμή και ετοιμάζεται να εισέλθει σε τροχιά γύρω από τον μικρότερο πλανήτη του Ηλιακού Συστήματος, σε ένα σημαντικό ορόσημο για τη διαστημική εξερεύνηση.
Το Σάββατο (21/11), οι υπεύθυνοι της αποστολής θα ενεργοποιήσουν τους προωθητήρες του διαστημοπλοίου, προκειμένου να το θέσουν σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη που βρίσκεται πλησιέστερα στον Ήλιο. Εφόσον ο ελιγμός ολοκληρωθεί επιτυχώς, το BepiColombo θα γίνει μόλις η δεύτερη αποστολή στην ιστορία που θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τον Ερμή.
Σύμφωνα με τον Guardian, η αποστολή, συνολικού κόστους 1,6 δισεκατομμυρίων ευρώ, φιλοδοξεί να απαντήσει σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του πλανήτη: πώς σχηματίστηκε τόσο κοντά στον Ήλιο, γιατί διαθέτει μαγνητικό πεδίο και τι ακριβώς περιέχουν οι παγωμένες αποθέσεις που κρύβονται στους κρατήρες του, σε περιοχές όπου δεν φτάνει ποτέ το ηλιακό φως.
Ένα ταξίδι οκτώ ετών με εξαιρετικά δύσκολους ελιγμούς
Η προσέγγιση του Ερμή αποτελεί μία από τις δυσκολότερες προκλήσεις της διαστημικής πλοήγησης.
Παρότι ο πλανήτης βρίσκεται σχετικά κοντά στη Γη σε σύγκριση με τους εξωτερικούς πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος, η ισχυρή βαρυτική έλξη του Ήλιου καθιστά ιδιαίτερα περίπλοκη την προσπάθεια εισόδου ενός διαστημοπλοίου σε τροχιά γύρω του.
Καθώς το σκάφος πλησιάζει προς το εσωτερικό του Ηλιακού Συστήματος, επιταχύνεται εξαιτίας της ηλιακής βαρύτητας. Για να μην περάσει απλώς δίπλα από τον Ερμή και συνεχίσει την πορεία του, πρέπει να μειώσει σημαντικά την ταχύτητά του.
«Είναι μια εξαιρετικά σύνθετη και απαιτητική αποστολή», δήλωσε στον Guardian η καθηγήτρια Έμα Μπανς, από το Πανεπιστήμιο του Λέστερ, η οποία εργάζεται στο πρόγραμμα εδώ και 20 χρόνια.
Η Μπανς είναι επικεφαλής επιστημονική ερευνήτρια του οργάνου Mercury Imaging X-ray Spectrometer (MIXS), ενός φασματόμετρου ακτίνων Χ που θα αναλύσει τη γεωχημική σύσταση της επιφάνειας του πλανήτη.
«Είμαστε πολύ ενθουσιασμένοι. Ήταν μια μακρά αναμονή», ανέφερε.
Δύο διαστημικά σκάφη θα εξερευνήσουν τον Ερμή
Η αποστολή BepiColombo αποτελεί συνεργασία της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) και της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης (JAXA).
Το διαστημόπλοιο μεταφέρει δύο διαφορετικούς επιστημονικούς δορυφόρους, οι οποίοι θα διαχωριστούν στις αρχές Δεκεμβρίου και θα τοποθετηθούν σε διαφορετικές πολικές τροχιές γύρω από τον Ερμή.
Ο ευρωπαϊκός δορυφόρος, με την ονομασία Mercury Planetary Orbiter (MPO), θα χαρτογραφήσει με υψηλή ανάλυση την επιφάνεια και τη χημική σύσταση του πλανήτη. Παράλληλα, θα μελετήσει την εσωτερική δομή του, επιχειρώντας να εξηγήσει γιατί ο Ερμής διαθέτει έναν ασυνήθιστα μεγάλο πυρήνα σε σχέση με το συνολικό του μέγεθος.
Ο ιαπωνικός δορυφόρος θα επικεντρωθεί στη μελέτη του μαγνητικού πεδίου και της εξώσφαιρας νατρίου, ενός εξαιρετικά αραιού στρώματος αερίων και ατόμων που περιβάλλει τον πλανήτη.
Οι επιστημονικές παρατηρήσεις αναμένεται να ξεκινήσουν τον Απρίλιο του 2027, αφού ολοκληρωθούν οι διαδικασίες διαχωρισμού, τοποθέτησης σε τροχιά και προετοιμασίας των οργάνων.
Το μυστήριο του τεράστιου πυρήνα
Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει η αποστολή αφορά την ασυνήθιστη πυκνότητα του Ερμή.
Ο πλανήτης είναι μόλις περίπου 50% μεγαλύτερος σε διάμετρο από τη Σελήνη, ωστόσο η μάζα του είναι σχεδόν τετραπλάσια.
Η διαφορά αυτή υποδηλώνει μια ιδιαίτερα πυκνή εσωτερική δομή, με έναν μεγάλο μεταλλικό πυρήνα, η προέλευση και η εξέλιξη του οποίου εξακολουθούν να απασχολούν τους επιστήμονες.
Οι μετρήσεις του BepiColombo αναμένεται να προσφέρουν νέα στοιχεία για τη διαδικασία σχηματισμού του πλανήτη, αλλά και για τις συνθήκες που επικρατούσαν στο εσωτερικό Ηλιακό Σύστημα κατά τα πρώτα στάδια της ιστορίας του.
Ο Γκέραϊντ Τζόουνς, επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος της αποστολής στην ESA, δήλωσε ότι η προσμονή για τα αποτελέσματα κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον της επιστημονικής ομάδας καθ’ όλη τη διάρκεια του οκταετούς ταξιδιού.
«Περιμένουμε να μάθουμε πάρα πολλά, χρησιμοποιώντας ισχυρότερα όργανα σε δύο διαστημικά σκάφη, ώστε να μελετήσουμε όλες τις πτυχές του πλανήτη: το εσωτερικό του, την επιφάνειά του και το διάστημα γύρω του», εξήγησε.
Από τους 450 βαθμούς Κελσίου στους -180
Ο Ερμής είναι ένας πλανήτης ακραίων συνθηκών.
Βρίσκεται σε μέση απόσταση περίπου 58 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο, δηλαδή λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο της αντίστοιχης απόστασης της Γης.
Χρειάζεται περίπου 58 γήινες ημέρες για να ολοκληρώσει μία περιστροφή γύρω από τον άξονά του. Εξαιτίας του συνδυασμού της περιστροφής του και της περιφοράς του γύρω από τον Ήλιο, η εναλλαγή ημέρας και νύχτας είναι εξαιρετικά αργή, με κάθε περίοδο φωτός και σκότους να διαρκεί περίπου τρεις γήινους μήνες.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας, οι θερμοκρασίες στην επιφάνειά του μπορούν να φτάσουν τους 450 βαθμούς Κελσίου, ενώ τη νύχτα υποχωρούν έως και τους -180 βαθμούς Κελσίου.
Παρά την εγγύτητά του στον Ήλιο, στον Ερμή υπάρχουν περιοχές όπου εκτιμάται ότι διατηρούνται παγωμένες αποθέσεις.
Πρόκειται για κρατήρες κοντά στους πόλους, των οποίων ορισμένα σημεία παραμένουν μονίμως στη σκιά, επιτρέποντας τη διατήρηση πάγου παρά τις εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν σε άλλες περιοχές του πλανήτη.
Η μελέτη αυτών των αποθέσεων αποτελεί έναν ακόμη βασικό στόχο της αποστολής.
📡 BepiColombo commands sent. Spacecraft ready 🛰️ Tomorrow at 19:24 CET, after eight years of travelling, @esa / @JAXA_en 's @BepiColombo mission will perform its long-awaited #Mercury Orbit Insertion. 🔥 Follow us here tomorrow evening for live update posts! ☀️🌑🛰️ #ESOC @esascience @ISAS_JAXA_EN #BepiColombo #JAXA
— ESA Operations (@esaoperations) November 20, 2026
Θα «γευτούν» τα αέρια και θα χαρτογραφήσουν ολόκληρο τον πλανήτη
Το BepiColombo διαθέτει μια σειρά προηγμένων επιστημονικών οργάνων που θα επιτρέψουν τη λεπτομερή μελέτη του Ερμή.
Οι κάμερες θα παρατηρούν την επιφάνεια σε διαφορετικά μήκη κύματος, ενώ ειδικοί αισθητήρες θα καταγράφουν τα αέρια που περιβάλλουν τον πλανήτη και τις μεταβολές του μαγνητικού του πεδίου.
Παράλληλα, εξαιρετικά ευαίσθητα όργανα θα εξετάσουν την εσωτερική του δομή, ενώ ένα σύστημα λέιζερ θα χρησιμοποιηθεί για τη χαρτογράφηση του σχήματος ολόκληρου του πλανήτη.
Όπως εξήγησε ο Τζόουνς, οι επιστήμονες θα έχουν τη δυνατότητα να αναλύσουν τα αέρια της εξώσφαιρας, να μετρήσουν το μαγνητικό πεδίο και να εξετάσουν το εσωτερικό του Ερμή με ακρίβεια που δεν ήταν προηγουμένως διαθέσιμη.
Το τέλος της αποστολής: Οι δορυφόροι θα συντριβούν στον Ερμή
Οι δύο δορυφόροι αναμένεται να παραμείνουν σε τροχιά γύρω από τον Ερμή για περίπου τρία χρόνια, συγκεντρώνοντας επιστημονικά δεδομένα.
Όταν εξαντληθούν τα καύσιμά τους, δεν θα μπορούν πλέον να διατηρήσουν τις προβλεπόμενες τροχιές τους.
Σταδιακά θα χάσουν ύψος και τελικά θα προσκρούσουν στην επιφάνεια του πλανήτη, ολοκληρώνοντας οριστικά την αποστολή τους.
«Δυστυχώς, δεν πρόκειται να επιστρέψουν», σχολίασε η Έμα Μπανς.
Μέχρι τότε, όμως, οι επιστήμονες ελπίζουν ότι το BepiColombo θα έχει συγκεντρώσει αρκετά στοιχεία ώστε να αλλάξει σημαντικά όσα γνωρίζουμε για τον Ερμή και να φωτίσει την ιστορία σχηματισμού των βραχωδών πλανητών του Ηλιακού Συστήματος.