Θύελλα αντιδράσεων, τόσο από Δημοκρατικούς, όσο και από Ρεπουμπλικανούς
προκάλεσαν οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ από την Άγκυρα, αναφορικά με το
ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε, κατά τη
διάρκεια της συνάντησής του με τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν,
ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποσύρουν τις κυρώσεις CAATSA για την Τουρκία, αφήνοντας
ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών F-35.
Λίγη ώρα μετά τις κοινές δηλώσεις στην Άγκυρα, ομάδα Δημοκρατικών βουλευτών
ζήτησαν την κατάθεση ψηφίσματος αποδοκιμασίας για την πώληση των F-35 στην
Τουρκία και αμέσως μετά, ομάδα Ρεπουμπλικανών βουλευτών έστειλαν τη δική τους
επιστολή, με την οποία εξέφρασαν την αντίδρασή τους στο ενδεχόμενο πώλησης των
υπερσύγχρονων αεροσκαφών.
Στις ΗΠΑ εκτιμούν ότι οι υποσχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ στον Ρετζέπ Ταγίπ
Ερντογάν έχει πολλά «αγκάθια» και είναι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθεί, ενώ,
ακόμα και αν συμβεί αυτό, θα χρειαστούν πολλά χρόνια για την άρση των κυρώσεων
και την πώληση΄όπλων και κατ' επέκταση των F-35 στην Τουρκία.
Σύμφωνα με την ισχύουσα τροπολογία, η απόφαση δεν μπορεί να υλοποιηθεί από τον
εκάστοτε πρόεδρο, στην προκειμένη περίπτωση τον Ντόναλντ Τραμπ. Προκειμένου να
υπάρξει ουσιαστική συζήτηση για την πώληση όπλων στην Τουρκία από τις ΗΠΑ,
πρέπει να καλυφθούν οι εξής προϋποθέσεις:
1)Η Τουρκία να αποδεχθεί την παράδοση του συστήματος S-400, κάτι που δεν έχει
πράξει από το 2019.
2)Ο υπουργός Άμυνας και ο υπουργός Εξωτερικών, από κοινού, πρέπει να υποβάλουν
στο Κογκρέσο γραπτή διαβεβαίωση ότι η Τουρκία δεν κατέχει το σύστημα S-400 ή
οποιονδήποτε άλλον εξοπλισμό που σχετίζεται με το συγκεκριμένο σύστημα.
3)Ο υπουργός Άμυνας και ο υπουργός Εξωτερικών, πρέπει να παράσχουν αξιόπιστες
διαβεβαιώσεις ότι η τουρκική κυβέρνηση δεν θα αποδεχθεί στο μέλλον την
παράδοση του συστήματος.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην τροπολογία για τους περιορισμούς στην Τουρκία,
είχε ενεργό και κομβικής σημασίας ρόλο ο νυν υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ,
Μάρκο Ρούμπιο, με ότι μπορεί να σημαίνει αυτό για τις εξελίξεις στα «τουρκικά
F-35».
Η επιστολή των Δημοκρατικών
Δημοκρατικοί νομοθέτες, ζήτησαν από τον επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής
πλειοψηφίας στη Βουλή, Στιβ Σκαλίς και τον αρχηγό της δημοκρατικής μειοψηφίας,
Χακίμ Τζέφρις, να είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν κάθε νομοθετικό εργαλείο
που έχουν στη διάθεσή τους για να αποτρέψουν την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ
(Donald Trump) να προχωρήσει στην επαναφορά της Τουρκίας στο πρόγραμμα των
μαχητικών F-35.
Την επιστολή έγραψε η βουλευτής Ντίνα Τάιτους και την υποστηρίζουν 17
συνάδελφοι της, όλοι Δημοκρατικοί. Προκαλεί τεράστια εντύπωση ότι δεν υπέγραψε
κανένας Ρεπουμπλικάνος βουλευτής, ούτε οι Ελληνοαμερικανοί.
Ακολουθεί το κείμενο της επιστολής:
«Αγαπητέ Αρχηγέ Scalise και αγαπητέ Αρχηγέ Jeffries,
Σας γράφουμε σήμερα επειγόντως σχετικά με αναφορές ότι η κυβέρνηση Τραμπ
σκοπεύει να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα Joint Strike Fighter F-35
και σας ζητάμε με σεβασμό να είστε έτοιμοι να ασκήσετε την εξουσία σας βάσει
του νόμου για να αποτρέψετε την εφαρμογή οποιασδήποτε τέτοιας ενέργειας.
Στις 24 Ιουνίου, σε δηλώσεις του δίπλα στον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Mark
Rutte στον Λευκό Οίκο, ο Πρόεδρος Τραμπ έδειξε την πρόθεσή του να φέρει αυτό
που χαρακτήρισε ως «μεγάλο δώρο» στον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
ενόψει της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου.
Όταν ρωτήθηκε από έναν δημοσιογράφο αν ταξίδευε στην Τουρκία με μια «μεγάλη
τσάντα δώρων» - αναφερόμενος στο μακροχρόνιο αίτημα της Άγκυρας για αεροσκάφη
F-35 - ο Πρόεδρος απάντησε: «Ναι». Ο Αντιπρόεδρος Βανς πρόσθεσε ότι βρίσκεται
σε εξέλιξη επίσημη διαδικασία αναθεώρησης για να καθοριστεί πώς θα μπορούσε να
προχωρήσει νόμιμα μια πώληση, σημειώνοντας ότι «ο Πιτ Χέγκσεθ και ολόκληρη η
ομάδα εξετάζουν το ζήτημα αυτή τη στιγμή».
Η Ουάσινγκτον απέκλεισε την Άγκυρα από το πρόγραμμα F-35 το 2019, αφού η
Τουρκία προχώρησε στην αγορά του ρωσικής κατασκευής συστήματος αεράμυνας
S-400, μια κίνηση που οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριξαν ότι αποτελούσε άμεση
απειλή για ευαίσθητες πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες του αεροσκάφους.
Σε απάντηση σε αυτήν την αγορά, το Υπουργείο Εξωτερικών της κυβέρνησης Τραμπ
επέβαλε κυρώσεις στην Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών της Τουρκίας βάσει του
Άρθρου 231 του Νόμου για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής Μέσω
Κυρώσεων (CAATSA) τον Δεκέμβριο του 2020, μια απόφαση που δεν έχει ποτέ
ανακληθεί και η οποία παραμένει σε νομική ισχύ σήμερα.
Το Άρθρο 231 της CAATSA, που θεσπίστηκε στις 2 Αυγούστου 2017, ορίζει ότι ο
Πρόεδρος επιβάλλει κυρώσεις σε οποιοδήποτε πρόσωπο που διαπιστώνεται ότι έχει
εν γνώσει του εμπλακεί σε σημαντική συναλλαγή με μια οντότητα που λειτουργεί
για λογαριασμό των τομέων άμυνας ή πληροφοριών της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Η απόκτηση των S-400 από την Τουρκία ήταν ακριβώς μια τέτοια συναλλαγή. Τίποτα
στα δημόσια αρχεία δεν υποδηλώνει ότι η Τουρκία έχει απορρίψει το σύστημα
S-400, το έχει αποσύρει από την επιχειρησιακή λειτουργία ή έχει με άλλο τρόπο
αντιμετωπίσει την υποκείμενη ανησυχία που προκάλεσε τις κυρώσεις εξαρχής.
Επιπλέον, ο Νόμος περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020 απαγορεύει
ρητά στην κυβέρνηση των ΗΠΑ να μεταβιβάσει το F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η
Άγκυρα (1) δεν κατέχει πλέον το σύστημα S-400, (2) παρέχει διαβεβαιώσεις ότι
δεν θα επιδιώξει ποτέ ξανά την απόκτησή του και (3) επιβεβαιώνει ότι δεν έχει
αποδεχτεί πρόσθετες παραδόσεις που σχετίζονται με το S-400 ή οποιοδήποτε άλλο
σύστημα που κινδυνεύει να θέσει σε κίνδυνο συστήματα των ΗΠΑ, όπως το F-35.
Η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 θα έθετε την Διοίκηση σε άμεση
σύγκρουση με τις δικές της νομοθετικές υποχρεώσεις. Σε ακρόαση της Επιτροπής
Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων στις 3 Ιουνίου 2026, ο ίδιος
ο Υπουργός Ρούμπιο αναγνώρισε το γεγονός ότι η Διοίκηση δεσμεύεται από το νόμο
να διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και δεν μπορεί να επαναδεχτεί την
Άγκυρα στο πρόγραμμα F-35.
Πέρα από το νομικό ζήτημα, ανησυχούμε επίσης για το στρατηγικό μήνυμα που θα
έστελνε αυτή η απόφαση στους εταίρους των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και πέρα
από αυτήν. Η συμπεριφορά της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια δεν ήταν αυτή ενός
συμμάχου που ενεργεί καλόπιστα με τους εταίρους της στο ΝΑΤΟ.
Η Τουρκία έχει ακολουθήσει μια επιθετική στάση απέναντι στην Ελλάδα και την
Κύπρο, απειλώντας την κυριαρχία και παραβιάζοντας διεθνώς αναγνωρισμένα
εναέρια και θαλάσσια όρια. Έχει παράσχει υλική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν
στις στρατιωτικές του εκστρατείες κατά της Αρμενίας. Έχει διατηρήσει μια στάση
απέναντι στο Ισραήλ που ο ίδιος ο Πρόεδρος αναγνώρισε, σημειώνοντας ότι ο
Ερντογάν «δεν είναι μεγάλος θαυμαστής του Ισραήλ».
Η επιβράβευση αυτού του μοτίβου συμπεριφοράς με μία από τις πιο προηγμένες
πλατφόρμες όπλων στο αμερικανικό οπλοστάσιο κινδυνεύει να ενθαρρύνει περαιτέρω
αποσταθεροποιητική συμπεριφορά και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των συμμάχων
που έχουν παίξει σύμφωνα με τους κανόνες.
Σε περίπτωση που η Διοίκηση προχωρήσει με την επανεισδοχή της Τουρκίας στο
πρόγραμμα F-35 μέσω μέσων που παρακάμπτουν ή παρακάμπτουν τις νομοθετικές
απαιτήσεις του CAATSA χωρίς αξιόπιστη νομική βάση, σας ζητούμε με σεβασμό να
καταθέσετε ένα Κοινό Ψήφισμα Αποδοκιμασίας σύμφωνα με τη διαδικασία που
ορίζεται στο Άρθρο 216(c)(3) του CAATSA.
Το νομοσχέδιο CAATSA ψηφίστηκε με συντριπτική πλειοψηφία και στα δύο σώματα,
ακριβώς για να διασφαλιστεί ότι το Κογκρέσο, και όχι κάποιος μεμονωμένος
πρόεδρος, θα διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο στις αποφάσεις για την επιβράβευση της
συμπεριφοράς που ευθυγραμμίζεται με τους αντιπάλους με την αμερικανική
στρατιωτική τεχνολογία.
Η ακεραιότητα αυτού του πλαισίου και το μήνυμα που στέλνει σε κάθε χώρα που
κρίνει εάν θα αγοράσει ρωσικά όπλα εξαρτώνται από την προθυμία του Κογκρέσου
να το επιβάλει.
Σας ευχαριστούμε για την προσοχή σας και είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με
τα γραφεία σας για οποιαδήποτε νομοθετική απάντηση.
Με εκτίμηση»
Νετανιάχου: Η Τουρκία απειλεί την Ελλάδα, κατέχει την μισή Κύπρο - Τα F-35 στην Άγκυρα θα καταστρέψουν την ισορροπία δυνάμεων
Τις επιφυλάξεις του για το ενδεχόμενο πώλησης αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία εξέφρασε ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε συνέντευξή του στο CNN, τονίζοντας ότι έχει ήδη μεταφέρει τις ανησυχίες του στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, λίγες ώρες πριν από τις δηλώσεις του Τραμπ για το ζήτημα κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Άγκυρα, αποκάλυψε ότι είχε προσωπική συζήτηση μαζί του σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις μιας τέτοιας συμφωνίας. Όπως ανέφερε, μια ενδεχόμενη μεταφορά των προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών στην Τουρκία θα μπορούσε να επηρεάσει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή.
Νετανιάχου: Η Τουρκία απειλεί την Ελλάδα, κατέχει την μισή Κύπρο"
Σε συνέντευξή του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως τις ενστάσεις του με τη στάση της Άγκυρας απέναντι στην Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα για την τουρκική πολιτική στην περιοχή. «Η Τουρκία απειλεί την Ελλάδα, κατέχει τη μισή Κύπρο και θέλει να καταστρέψει τη χώρα μου», δήλωσε, εξηγώντας γιατί θεωρεί ότι η παράδοση των προηγμένων αμερικανικών μαχητικών στην κυβέρνηση Ερντογάν θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Νετανιάχου: Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ παραμένουν στενοί σύμμαχοι, αλλά ακόμη και οι σύμμαχοι μπορούν να έχουν διαφορές
Παράλληλα, υποστήριξε ότι, παρά τις στενές σχέσεις που διατηρεί ο Αμερικανός πρόεδρος με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία δεν μπορεί να θεωρείται αξιόπιστος σύμμαχος των ΗΠΑ. Ερωτηθείς για τη διαφωνία του με τον Ντόναλντ Τραμπ στο θέμα των F-35, ο Νετανιάχου υπογράμμισε ότι οι διαφωνίες αυτές δεν επηρεάζουν τη στρατηγική σχέση των δύο χωρών. «Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ παραμένουν στενοί σύμμαχοι, αλλά ακόμη και οι σύμμαχοι μπορούν να έχουν διαφορές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, σημείωσε ότι ο ίδιος και ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθούν να έχουν κοινή προσέγγιση σε σημαντικά ζητήματα της διεθνούς πολιτικής, μεταξύ των οποίων και η ανάγκη να δοθεί στο Ιράν η δυνατότητα να επιλύσει μέσω διαπραγματεύσεων τις εκκρεμότητες που αφορούν το πυρηνικό του πρόγραμμα.
