Ο Κύπριος ευρωβουλευτής Φειδίας Παναγιώτου εμφανίστηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να καταγγείλει ότι το όνομά του περιλαμβάνεται σε ουκρανική «λίστα θανάτου».
Χαρακτήρισε μάλιστα τη συγκεκριμένη λίστα ως την πιο επικίνδυνη στην Ευρώπη, επικαλούμενος περιπτώσεις ανθρώπων που δολοφονήθηκαν και στη συνέχεια εμφανίστηκαν με την ένδειξη «Εξουδετερώθηκε».
Η καταχώρισή του στην ουκρανική ιστοσελίδα Myrotvorets είναι πραγματική. Εκείνο που δεν επιβεβαιώνεται είναι ότι πρόκειται για κατάλογο ανθρώπων που έχουν επιλεγεί ως στόχοι δολοφονίας. Αυτό προκύπτει από δικαστικές αποφάσεις, διεθνείς δημοσιογραφικές έρευνες και στοιχεία για τη λειτουργία της ιστοσελίδας.
Η λίστα Myrotvorets έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα από τη ρωσική προπαγάνδα ως υποτιθέμενη απόδειξη ότι το ουκρανικό κράτος οργανώνει πολιτικές δολοφονίες.
Η υπόθεση ενδιαφέρει άμεσα και την Ελλάδα, αφού στη συγκεκριμένη βάση έχουν καταχωριστεί πρώην υπουργοί, βουλευτές, ευρωβουλευτές, δημοσιογράφοι και πανεπιστημιακοί. Ορισμένοι είχαν καταγγείλει δημόσια την καταχώρισή τους ήδη από το 2022.
Γιατί μπήκε ο Φειδίας στη Myrotvorets
Το όνομα του Κύπριου ευρωβουλευτή προστέθηκε στην ουκρανική βάση στις 6 Νοεμβρίου 2026.
Οι διαχειριστές της Myrotvorets τον κατηγορούν για διάδοση ρωσικής προπαγάνδας, χειραγώγηση πληροφοριών και δημόσια υποστήριξη της ρωσικής επιθετικότητας.
Στον σχετικό φάκελο περιλαμβάνονται αναφορές στις επισκέψεις του στη Ρωσία το 2023 και το 2025, στη συνάντησή του με τον πρόεδρο της ρωσικής Δούμας Βιατσεσλάβ Βολόντιν, στις τοποθετήσεις του για το μπλοκάρισμα της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία και στη στάση που τήρησε σε ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την επιστροφή Ουκρανών παιδιών που απήχθησαν και μεταφέρθηκαν στη Ρωσία.
Ο Φειδίας, στο βίντεο που δημοσιοποίησε, υποστήριξε ότι άνθρωποι που βρίσκονταν στη λίστα έχουν δολοφονηθεί και στη συνέχεια χαρακτηρίστηκαν «εξουδετερωμένοι».
Ανέφερε ακόμη ότι έχει δεχθεί και στο παρελθόν απειλές κατά της ζωής του, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία για τα περιστατικά αυτά. Η μόνη γνωστή περίπτωση είναι η καταγγελία που είχε κάνει για κάποιν που όπως είχε ισχυριστεί πετούσε πέτρες έξω από το σπίτι του.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι καταδικάζει τη ρωσική εισβολή και υποστήριξε ότι οι επισκέψεις του στη Μόσχα είχαν στόχο την προώθηση διπλωματικής λύσης στον πόλεμο. Ωστόσο ποτέ δεν ζήτησε τον τερματισμό της ρωσικής επίθεσης και την απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από τα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας.
Η περίπτωση του Φειδία Παναγιώτου δεν αποτελεί εξαίρεση, όπως τουλάχιστον ο ίδιος θέλει να την παρουσιάσει.
Από τον Δεκέμβριο του 2022 είχαν δημοσιοποιηθεί στοιχεία για την καταχώριση αρκετών Ελλήνων πολιτικών, δημοσιογράφων και άλλων προσωπικοτήτων στη Myrotvorets.
Σε εκτενές ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Παναγιώτη Παπαδομανωλάκη στο The Press Project, είχαν μιλήσει επώνυμα άνθρωποι που ανακάλυψαν ότι τα προσωπικά τους στοιχεία βρίσκονταν στη βάση.
Ανάμεσά τους ήταν ο πρώην υπουργός Παναγιώτης Λαφαζάνης, ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Άμυνας Κώστας Ήσυχος και η πρώην αναπληρώτρια υπουργός Οικονομικών Νάντια Βαλαβάνη.
Στην ίδια έρευνα καταγράφονταν ο βουλευτής του ΚΚΕ Γιώργος Λαμπρούλης, ο πρώην ευρωβουλευτής του κόμματος Σωτήρης Ζαριανόπουλος και το στέλεχος του ΚΚΕ Γιώργος Μαγγανάς.
Από τον χώρο της δημοσιογραφίας εμφανίζονταν ο πρώην ανταποκριτής του OPEN στη Μόσχα και πρώην εκπρόσωπος του κόμματος Καρυστιανού, Θανάσης Αυγερινός και η δημοσιογράφος Μαρία Καλύβα.
Επίσης, περιλαμβάνονταν ο πανεπιστημιακός Δημήτρης Πατέλης και ο δικηγόρος Γιάννης Ραχιώτης.
Σε μεταγενέστερη έρευνα του The Press Project αναφέρθηκαν πρόσθετες περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων και ο δημοσιογράφος Άρης Χατζηστεφάνου. Τότε είχε γίνει λόγος για 25 ταυτοποιημένες καταχωρίσεις, περιλαμβανομένων και ανθρώπων που δεν επιθυμούσαν να δημοσιοποιηθούν τα στοιχεία τους.
Αρκετοί απέδωσαν τη συμπερίληψή τους στη Myrotvorets σε επισκέψεις στην κατεχόμενη Κριμαία, στο Ντονμπάς και σε άλλες κατεχόμενες από τους Ρώσους περιοχές της Ουκρανίας, καθώς και στις δημόσιες πολιτικές τους θέσεις.
Το υπουργείο Εξωτερικών, σύμφωνα με το τότε ρεπορτάζ, δεν είχε θελήσει να σχολιάσει τις καταγγελίες.
Σε άλλες δημοσιεύσεις εμφανίστηκαν επίσης τα ονόματα του σκιτσογράφου Στάθη Σταυρόπουλου, του απόστρατου αξιωματικού Παύλου Χρήστου, των πολιτικών ακτιβιστών Ανδρέα Ζαφείρη και Κώστα Κίχου και της ευρωβουλευτού Έλενας Κουντουρά.
Πολλοί ευρωβουλευτές στη λίστα
Η ιστοσελίδα έχει συμπεριλάβει κατά καιρούς πολιτικούς από πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η Βουλγάρα ευρωβουλευτής Έλενα Γιόντσεβα είχε επιβεβαιώσει το 2023 ότι βρισκόταν στη Myrotvorets. Αντίστοιχη καταχώριση είχε αναφερθεί για τον Βούλγαρο πολιτικό Κρίστιαν Βίγκενιν, ο οποίος σήμερα είναι επίσης ευρωβουλευτής.
Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις είχαν προκαλέσει επίσημη παρέμβαση της βουλγαρικής κυβέρνησης προς την Ουκρανία.
Στη Γαλλία, παλαιότερες καταγραφές αφορούν τους ευρωβουλευτές Τιερί Μαριανί, Βιρζινί Ζορόν και Φιλίπ Ολιβιέ. Οι καταχωρίσεις συνδέθηκαν κυρίως με επισκέψεις στην κατεχόμενη Κριμαία μετά τη ρωσική προσάρτηση.
Ανάλογες αναφορές υπάρχουν για Πολωνούς ευρωβουλευτές, όπως οι Γκζέγκοζ Μπράουν, Τόμας Μπούτσεκ, Άννα Μπρύλκα και Έβα Ζαγιόντσκοφσκα-Χέρνικ.
Τον Νοέμβριο του 2026 εμφανίστηκαν ακόμη δημοσιεύματα για καταχωρίσεις του Γάλλου Κριστόφ Γκομάρ, του Ιταλού Ντανίλο Ντέλα Βάλε, του Φινλανδού Έερο Χεϊναλουόμα και του Βούλγαρου Πέταρ Βόλγκιν.
Οι τελευταίες αναφορές προέρχονται κυρίως από δημοσιεύματα που αναπαράγουν ρωσικές ειδησεογραφικές πηγές.
Κύπριοι που είχαν προηγηθεί
Στην Κύπρο, ο Φειδίας Παναγιώτου δεν είναι ο πρώτος πολιτικός που απασχολεί τους διαχειριστές της Myrotvorets.
Τον Μάρτιο του 2018 είχαν εμφανιστεί καταχωρίσεις για την τότε βουλευτή του ΑΚΕΛ Σκεύη Κουκουμά, το στέλεχος του κόμματος Σοφοκλή Γιάννη Σοφοκλή και τον δημοσιογράφο Δημήτρη Λιάτσο, ο οποίος είχε συμμετάσχει ως παρατηρητής σε παράνομες εκλογές στην κατεχόμενη Ουκρανία, ως μέλος κυπριακής αποστολής αφού τότε ήταν ανταποκριτής του ΡΙΚ. Στην ίδια αποστολή ήταν και οι άλλοι Κύπριοι που βρίσκονται στη λίστα.
Η συμμετοχή τους στις συγκεκριμένες παράνομες διαδικασίες έχει καταγραφεί από την European Platform for Democratic Elections, η οποία παρακολουθεί και ερευνά αποστολές παρατηρητών που χρησιμοποιούνται για τη νομιμοποίηση αμφισβητούμενων εκλογικών διαδικασιών.
Η συμμετοχή είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς επρόκειτο για εκλογές σε ουκρανικό έδαφος το οποίο είχε καταλάβει και προσαρτήσει παράνομα η Ρωσία το 2014 και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αναγνώρισε τη νομιμότητα αυτών των εκλογών στην Κριμαία.
Στην ίδια αποστολή είχε συμμετάσχει και το στέλεχος του ΑΚΕΛ Ηλίας Δημητρίου, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί ξεχωριστή καταχώρισή του στη Myrotvorets.
Τον Ιούνιο του 2026 το ρωσικό πρακτορείο TASS μετέδωσε ότι στη βάση προστέθηκε και ο Κύπριος Μίκης Φιλανιώτης, ΓΓ του Διεθνούς Κινήματος Ρωσόφιλων.
Υπάρχουν επίσης παλαιότερες αναφορές για δύο άτομα που δραστηριοποιούνται στη Λεμεσό, τον Πάβελ Ποβαλιάεφ και τον Αλεξάντερ Μπορισλάβσκι, οι οποίοι έκαναν προσπάθειες να αποτραπεί η αναγνώριση της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας.
Άνθρωποι που πράγματι δολοφονήθηκαν
Όσοι χαρακτηρίζουν τη Myrotvorets ως «λίστα θανάτου», επικαλούνται το γεγονός ότι ορισμένοι άνθρωποι που εμφανίζονταν σε αυτήν δολοφονήθηκαν. Ωστόσο η δολοφονία τους δεν είχε σχέση με την λίστα.
Τον Απρίλιο του 2015 δολοφονήθηκαν στο Κίεβο ο πρώην βουλευτής Όλεγκ Καλάσνικοφ και ο δημοσιογράφος Όλες Μπουζίνα.
Τα προσωπικά τους στοιχεία είχαν δημοσιευθεί στη Myrotvorets, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και ερωτήματα για το ενδεχόμενο η δημοσιοποίησή τους να διευκόλυνε τους δράστες.
Τον Αύγουστο του 2022 σκοτώθηκε από έκρηξη βόμβας στο αυτοκίνητό της η Ντάρια Ντούγκινα, κόρη του Ρώσου εθνικιστή ιδεολόγου Αλεξάντρ Ντούγκιν.
Τον Απρίλιο του 2023 σκοτώθηκε σε έκρηξη στην Αγία Πετρούπολη ο Ρώσος στρατιωτικός μπλόγκερ Βλάντλεν Τατάρσκι.
Τον Ιούλιο του ίδιου έτους δολοφονήθηκε στο Κρασνοντάρ ο πρώην κυβερνήτης ρωσικού υποβρυχίου Στανισλάβ Ρζίτσκι, ο οποίος πυροβολήθηκε ενώ έκανε την καθημερινή του άσκηση.
Το Reuters είχε επιβεβαιώσει ότι τα προσωπικά στοιχεία του Ρζίτσκι βρίσκονταν στη Myrotvorets και ότι, μετά τη δολοφονία, η φωτογραφία του επισημάνθηκε στην ιστοσελίδα με την ένδειξη «Εξουδετερώθηκε».
Τον Δεκέμβριο του 2023 δολοφονήθηκε κοντά στη Μόσχα ο Ουκρανός, πρώην βουλευτής, Ιλιά Κίβα, ο οποίος είχε εγκαταλείψει την Ουκρανία και υποστήριζε τη ρωσική εισβολή.
Πηγή των ουκρανικών υπηρεσιών ασφαλείας απέδωσε την επιχείρηση στην SBU. Η ίδια ένδειξη («Εξουδετερώθηκε») εμφανίστηκε στη συνέχεια και στον φάκελό του στη Myrotvorets.
Ακολούθησαν δολοφονίες Ρώσων αξιωματικών που είχαν λάβει μέρος στην εισβολή στην Ουκρανία και είχαν καταγγελθεί για εγκλήματα πολέμου.
Τον Δεκέμβριο του 2024 σκοτώθηκε από έκρηξη στη Μόσχα ο αντιστράτηγος Ίγκορ Κιρίλοφ, ενώ τον Δεκέμβριο του 2025 δολοφονήθηκε ο αντιστράτηγος Φανίλ Σαρβάροφ, όταν εξερράγη βόμβα κάτω από το αυτοκίνητό του.
Στη δεύτερη περίπτωση, οι διαχειριστές της Myrotvorets πρόσθεσαν επίσης την ένδειξη «Εξουδετερώθηκε».
Οι δολοφονίες είναι πραγματικές και σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ή αναφορές για εμπλοκή ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών.
Δεν έχει αποδειχθεί, όμως, ότι οι υπηρεσίες αυτές χρησιμοποίησαν τη Myrotvorets για να επιλέξουν τους στόχους ή να σχεδιάσουν τις δολοφονίες, καθώς πρόκειται για δύο διαφορετικά ζητήματα, τα οποία συχνά συγχέονται.
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια δικαστική απόφαση που εκδόθηκε στις 28 Μαΐου 2026, δηλαδή αρκετούς μήνες πριν από την καταχώριση του Φειδία Παναγιώτου.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξέτασε την υπόθεση της δολοφονίας του δημοσιογράφου Όλες Μπουζίνα, ο οποίος είχε σκοτωθεί στις 16 Απριλίου 2015.
Η μητέρα του είχε υποστηρίξει ότι η δημοσιοποίηση της διεύθυνσής του στη Myrotvorets, δύο ημέρες πριν από τη δολοφονία, είχε συμβάλει στο έγκλημα. Το Δικαστήριο εξέτασε ειδικά τον ισχυρισμό αυτό και στην παράγραφο 60 της απόφασης, στην υπόθεση Buzyna Vs Ουκρανίας, με αριθμό προσφυγής 59562/17, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με το κατηγορητήριο των ουκρανικών αρχών, οι φερόμενοι ως δράστες είχαν ήδη προχωρήσει στον σχεδιασμό της δολοφονίας πριν από τη δημοσιοποίηση των προσωπικών στοιχείων. Επιπλέον, γνώριζαν ήδη τη διεύθυνση του θύματος.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο διαπίστωσε ακόμη ότι δεν υπήρχαν αποδείξεις πως η ουκρανική κυβέρνηση έλεγχε τη Myrotvorets.
Έκρινε, ωστόσο, ότι η Ουκρανία παραβίασε το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ως προς την υποχρέωση αποτελεσματικής διερεύνησης της δολοφονίας, λόγω σοβαρών ελλείψεων και καθυστερήσεων στην ποινική διαδικασία και επιδίκασε αποζημίωση €12.000.
Το Δικαστήριο δεν διαπίστωσε παραβίαση της ουσιαστικής υποχρέωσης του κράτους να προστατεύσει τη ζωή του Μπουζίνα.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση, επειδή εξετάζει δικαστικά μια από τις γνωστότερες δολοφονίες που χρησιμοποιούνται ως επιχείρημα για να παρουσιαστεί η Myrotvorets ως «λίστα θανάτου».
«Εξουδετερώθηκε» και ο Μπερλουσκόνι που πέθανε από λευχαιμία
Υπάρχει ακόμα ένα στοιχείο το οποίο αποδυναμώνει ακόμη περισσότερο τον ισχυρισμό ότι η ένδειξη «Εξουδετερώθηκε» αποτελεί απόδειξη δολοφονίας.
Η ίδια λέξη χρησιμοποιείται από τη Myrotvorets ακόμη και για ανθρώπους που πέθαναν από φυσικά αίτια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Σίλβιο Μπερλουσκόνι.
Ο Μπερλουσκόνι είχε καταχωριστεί στη βάση εξαιτίας των στενών σχέσεων του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και της επίσκεψής του στην κατεχόμενη Κριμαία το 2015. Στις 12 Ιουνίου 2023 πέθανε σε ηλικία 86 ετών, αντιμετωπίζοντας χρόνια λευχαιμία.
Οι διαχειριστές της Myrotvorets τοποθέτησαν πάνω στη φωτογραφία του την κόκκινη ένδειξη «Εξουδετερώθηκε».
Αντίστοιχη ήταν η περίπτωση του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, του τελευταίου ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης, ο οποίος πέθανε στις 30 Αυγούστου 2022, ύστερα από μακρά ασθένεια.
Η ίδια πρακτική εφαρμόστηκε και για τους Ρώσους καλλιτέχνες Βλαντίμιρ Μενσόφ και Πιοτρ Μαμόνοφ.
Και οι δύο πέθαναν τον Ιούλιο του 2021 από επιπλοκές της COVID-19.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, οι διαχειριστές της Myrotvorets πρόσθεσαν και στις δύο καταχωρίσεις την ένδειξη «Εξουδετερώθηκε».
Στην περίπτωση του Μαμόνοφ αναφέρθηκε μάλιστα ότι χρησιμοποιήθηκε η διατύπωση «Εξουδετερώθηκε από COVID-19».
Είναι προφανές ότι ούτε η λευχαιμία ούτε ο κορωνοϊός μπορούν να παρουσιάζονται ως «εκτελεστές» των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών!
Η πρακτική της ιστοσελίδας δείχνει ότι η συγκεκριμένη ένδειξη χρησιμοποιείται γενικότερα για να δηλώσει πως ένα άνθρωπος που περιλαμβανόταν στη βάση έχει πεθάνει, ανεξάρτητα από την αιτία.
«Εξουδετερώθηκε» πριν δημιουργηθεί η λίστα
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η περίπτωση του Ιταλού φωτορεπόρτερ Αντρέα Ροκέλι. Ο Ροκέλι σκοτώθηκε στις 24 Μαΐου 2014, κοντά στο Σλοβιάνσκ της ανατολικής Ουκρανίας, ενώ κάλυπτε τις συγκρούσεις στην περιοχή.
Μαζί του σκοτώθηκε ο Ρώσος μεταφραστής Αντρέι Μιρόνοφ. Και οι δύο είχαν χτυπηθεί από πυρά όλμων.
Στη συνέχεια, ο Ροκέλι συμπεριλήφθηκε στη Myrotvorets και η φωτογραφία του εμφανίστηκε με την ένδειξη «Εξουδετερώθηκε».
Ο Ιταλός φωτορεπόρτερ είχε σκοτωθεί τον Μάιο του 2014, ενώ η Myrotvorets άρχισε να λειτουργεί τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Είναι, συνεπώς, αδύνατο ο θάνατός του να προκλήθηκε από την προηγούμενη παρουσία του σε μια ιστοσελίδα η οποία τότε δεν υπήρχε.
Δολοφονίες σε Ισπανία και Πολωνία
Η υπόθεση της Myrotvorets επανήλθε στη διεθνή επικαιρότητα και με δύο νεότερες δολοφονίες.
Στις 21 Μαΐου 2025 δολοφονήθηκε έξω από σχολείο στη Μαδρίτη ο πρώην Ουκρανός αξιωματούχος Αντρέι Πόρτνοφ. Το όνομά του βρισκόταν στη Myrotvorets και μετά τη δολοφονία εμφανίστηκε η ένδειξη «Εξουδετερώθηκε». Οι ισπανικές αρχές ερευνούν το έγκλημα, χωρίς να έχει τεκμηριωθεί ότι η δολοφονία συνδεόταν με την καταχώρισή του.
Στις 15 Ιουνίου 2026 δολοφονήθηκε στην Πολωνία ο Ρώσος σατιρικός καλλιτέχνης Ρόμπερτ Κουζόβκοφ, γνωστός ως Σεμιόν Σκρεπέτσκι. Ο Κουζόβκοφ ήταν επικριτής του Πούτιν και του Τσετσένου ηγέτη Ραμζάν Καντίροφ, αλλά είχε ασκήσει κριτική και στην ουκρανική κυβέρνηση.
Πυροβολήθηκε κοντά στο σπίτι του στην πόλη Μπιάλα Ποντλάσκα. Παρότι ήταν γνωστός για την αντίθεσή του στο Κρεμλίνο, περιλαμβανόταν στη Myrotvorets.
Μετά τη δολοφονία του προστέθηκε η ένδειξη «Εξουδετερώθηκε», ενώ οι διαχειριστές της ιστοσελίδας απέδωσαν την επίθεση στις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες. Τον Οκτώβριο του 2026 οι πολωνικές αρχές ανακοίνωσαν την προφυλάκιση δεύτερου υπόπτου, με γεωργιανή υπηκοότητα, για συνέργεια στη δολοφονία.
Η έρευνα συνεχίζεται και δεν έχει αποδειχθεί ότι η δολοφονία συνδέεται με τη Myrotvorets.
Οι χιλιάδες νεκροί του πολέμου
Μεγάλος αριθμός των ατόμων που χαρακτηρίζονται «Εξουδετερωμένοι» αφορά Ρώσους στρατιωτικούς που σκοτώθηκαν στις μάχες στην Ουκρανία.
Η πολωνική δημοσιογραφική πλατφόρμα Sprawdzam, στις 25 Ιουνίου 2026 δημοσίευσε εκτενή έρευνα για τη λειτουργία της Myrotvorets.
Διαπίστωσε ότι η συγκεκριμένη ένδειξη («Εξουδετερώθηκε») χρησιμοποιείται για ανθρώπους που σκοτώθηκαν σε μάχες και ότι αρκετές πληροφορίες για τους θανάτους τους προέρχονται από ρωσικές ιστοσελίδες που καταγράφουν νεκρούς στρατιωτικούς.
Η ίδια έρευνα εξέτασε τον ισχυρισμό ότι 30.000 έως 40.000 άνθρωποι που βρίσκονταν στη Myrotvorets είχαν δολοφονηθεί από ουκρανικές υπηρεσίες, αλλά δεν βρέθηκε κανένα αξιόπιστο στοιχείο που να επιβεβαιώνει τον συγκεκριμένο αριθμό, κάτι που αποδίδεται σε ρωσική προπαγάνδα.
Η έρευνα κατέληξε ότι ο χαρακτηρισμός της Myrotvorets ως οργανωμένης λίστας προσώπων που προορίζονται για δολοφονία δεν τεκμηριώνεται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η λειτουργία της ιστοσελίδας είναι ακίνδυνη ή αποδεκτή. Σημαίνει ότι η δολοφονία ενός ανθρώπου, ο θάνατος από ασθένεια και ο θάνατος στρατιώτη στο πεδίο της μάχης δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως αποτελέσματα του ίδιου μηχανισμού.
Τι είναι πραγματικά η Myrotvorets;
Η Myrotvorets δημιουργήθηκε το 2014, μετά τη ρωσική κατάληψη της Κριμαίας και την έναρξη των συγκρούσεων στο Ντονμπάς. Οι ιδρυτές της υποστήριξαν ότι σκοπός τους ήταν η συγκέντρωση πληροφοριών για πρόσωπα που θεωρούσαν απειλή για την εθνική ασφάλεια της Ουκρανίας.
Σταδιακά εξελίχθηκε σε τεράστια βάση δεδομένων με στρατιωτικούς, πολιτικούς, δημοσιογράφους, καλλιτέχνες, επιστήμονες και απλούς πολίτες. Η βάση δεδομένων είναι γνωστή ως «Καθαρτήριο» και η ιστοσελίδα δεν αποτελεί επίσημη κρατική υπηρεσία.
Ωστόσο, υπάρχουν καταγεγραμμένες σχέσεις προσώπων που συμμετείχαν στη δημιουργία ή στη λειτουργία της με τον ουκρανικό κρατικό μηχανισμό.
Μεταξύ αυτών ήταν ο Γκεόργκι Τούκα, ο οποίος αργότερα ανέλαβε κυβερνητικά καθήκοντα, και ο Άντον Γερασένκο, πρώην αξιωματούχος του ουκρανικού υπουργείου Εσωτερικών.
Οι σχέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα για τη λειτουργία της ιστοσελίδας, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι η ουκρανική κυβέρνηση ελέγχει τις καταχωρίσεις ή αποφασίζει ποια ονόματα θα δημοσιοποιηθούν.
Τον Ιούλιο του 2023 η ουκρανική πρεσβεία στη Βουλγαρία είχε διευκρινίσει ότι η Myrotvorets δεν συνδέεται με τη λειτουργία των κρατικών θεσμών και δεν εκφράζει την επίσημη πολιτική της Ουκρανίας.
Η ΕΕ είχε ζητήσει να σταματήσει η λειτουργία της
Οι πρακτικές της Myrotvorets έχουν προκαλέσει πραγματικές και σοβαρές διεθνείς αντιδράσεις.
Τον Μάιο του 2016 η ιστοσελίδα δημοσιοποίησε προσωπικά δεδομένα δημοσιογράφων που είχαν λάβει διαπίστευση από τους Ρώσους για να εργαστούν στο Ντονμπάς, συνοδευόμενοι από τα ρωσικά στρατεύματα.
Στις 11 Μαΐου 2016 η τότε εκπρόσωπος του ΟΑΣΕ, για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, Ντούνια Μιγιάτοβιτς, εξέφρασε σοβαρή ανησυχία για την ασφάλειά τους.
Στις 2 Ιουνίου του ίδιου χρόνου, ο ΟΑΣΕ χαιρέτισε την έναρξη έρευνας από τις ουκρανικές αρχές για τη δημοσιοποίηση των προσωπικών δεδομένων.
Το ζήτημα έφθασε και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τον Μάιο του 2019 η τότε ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι επιβεβαίωσε ότι οι Βρυξέλλες είχαν εκφράσει επανειλημμένα ανησυχία για τη δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων μέσω της ιστοσελίδας. Η Μογκερίνι ανέφερε ότι το θέμα είχε τεθεί στις επαφές με τις ουκρανικές αρχές, επισημαίνοντας τον κίνδυνο εκφοβισμού και περιορισμού της ελευθερίας της έκφρασης.
Στις 11 Φεβρουαρίου 2021, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα για την εφαρμογή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ - Ουκρανίας.
Στην παράγραφο 73 αναφέρεται ονομαστικά στη Myrotvorets, καλώντας τις ουκρανικές αρχές να καταδικάσουν και να απαγορεύσουν τη λειτουργία εξτρεμιστικών ομάδων και ιστοσελίδων που υποκινούν το μίσος και καταχρώνται προσωπικά δεδομένα.
Ωστόσο, το ψήφισμα δεν χαρακτηρίζει τη Myrotvorets επίσημο ουκρανικό μηχανισμό δολοφονιών, ούτε αποφαίνεται ότι τα πρόσωπα που περιλαμβάνονται στη βάση κινδυνεύουν με εκτέλεση.
Ο ΟΗΕ αποκαλύπτει ποινική έρευνα στην Ουκρανία
Σημαντική είναι και μια εξέλιξη που καταγράφεται σε επίσημο έγγραφο των Ηνωμένων Εθνών. Στις 11 Μαΐου, φέτος, δημοσιεύθηκε έγγραφο της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και σε αυτό περιλαμβάνεται ενημέρωση που είχε αποστείλει η ουκρανική κυβέρνηση στις 5 Νοεμβρίου 2024.
Σύμφωνα με την ενημέρωση, οι ουκρανικές αρχές είχαν κινήσει ενοποιημένη ποινική διαδικασία για την παράνομη συλλογή και δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων μέσω της Myrotvorets.
Κατά τον χρόνο της ουκρανικής ενημέρωσης, η προδικαστική έρευνα βρισκόταν σε εξέλιξη.
Αυτό το στοιχείο αποτελεί επίσημη επιβεβαίωση ότι οι ίδιες οι ουκρανικές αρχές είχαν προχωρήσει σε ποινική διερεύνηση των πρακτικών της ιστοσελίδας.
Η πραγματικότητα πίσω από τη «λίστα θανάτου»
Η Myrotvorets αποτελεί πραγματικό πρόβλημα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ασφάλεια ανθρώπων που παρουσιάζονται δημοσίως ως εχθροί της Ουκρανίας. Η δημοσιοποίηση διευθύνσεων, τηλεφώνων και άλλων προσωπικών πληροφοριών μπορεί να διευκολύνει τον εκφοβισμό και τις απειλές και η καταδίκη αυτών των πρακτικών είναι απολύτως δικαιολογημένη.
Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι η καταχώριση στη Myrotvorets αποτελεί εντολή δολοφονίας ή ότι η ιστοσελίδα χρησιμοποιείται ως οργανωμένος μηχανισμός επιλογής θυμάτων.
Αυτή ακριβώς τη διάκριση παραλείπει ο Φειδίας Παναγιώτου όταν παρουσιάζει την προσωπική του καταχώριση ως ένταξη σε «λίστα θανάτου».
Και δεν είναι ο μόνος.
Η ρωσική προπαγάνδα αξιοποιεί εδώ και χρόνια τις προβληματικές πρακτικές της Myrotvorets για να παρουσιάζει την Ουκρανία ως κράτος που οργανώνει μαζικές πολιτικές δολοφονίες.
Η καταδίκη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία δεν συνεπάγεται αποδοχή πρακτικών που παραβιάζουν θεμελιώδη δικαιώματα. Ούτε, όμως, η κριτική σε αυτές τις πρακτικές δικαιολογεί την υιοθέτηση αναπόδεικτων ισχυρισμών.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο υπάρχει μια ακόμη διάσταση.
Αρκετοί από τους πολιτικούς που βρέθηκαν στο επίκεντρο των ουκρανικών αντιδράσεων είχαν επισκεφθεί την κατεχόμενη Κριμαία ή συμμετάσχει σε εκδηλώσεις που χρησιμοποιήθηκαν από τη Μόσχα για να προβάλει τη νομιμότητα της παράνομης προσάρτησης.
Αυτό αποτελεί πολιτικό ζήτημα που μπορεί και πρέπει να συζητείται δημόσια, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πολιτικούς μιας χώρας όπως η Κύπρος, η οποία αντιμετωπίζει επί μισό και πλέον αιώνα τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής. Δεν δικαιολογεί, όμως, την ανεξέλεγκτη δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων.
Ο Φειδίας Παναγιώτου έχει κάθε δικαίωμα να διαμαρτύρεται για την καταχώρισή του στη Myrotvorets και να ζητάει την προστασία των προσωπικών του στοιχείων. Δεν έχει, ωστόσο, παρουσιάσει στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι περιλαμβάνεται σε κατάλογο ανθρώπων που πρόκειται να δολοφονηθούν.
Το γεγονός ότι η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί την ένδειξη «Εξουδετερώθηκε» ακόμη και για ανθρώπους που πέθαναν από λευχαιμία ή κορωνοϊό είναι αρκετό για να καταλάβει κάποιος πόσο παραπλανητική μπορεί να γίνει η σχετική επιχειρηματολογία.
Μανώλης Καλατζής - Λευκωσία
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
