Η πτωτική πορεία των γεννήσεων στην Ελλάδα συνεχίζεται το 2026, ωστόσο τα στοιχεία του πρώτου οκταμήνου δείχνουν ότι ο ρυθμός υποχώρησης επιβραδύνεται αισθητά σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Παράλληλα, μια σειρά από υφιστάμενες και νέες παρεμβάσεις επιχειρεί να ενισχύσει τις οικογένειες με παιδιά, με ιδιαίτερη έμφαση στους τρίτεκνους και τους πολύτεκνους.
Τα στοιχεία των ληξιαρχικών πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών δείχνουν ότι από τον Ιανουάριο έως και τον Αύγουστο του 2026 καταγράφηκαν 43.339 γεννήσεις. Εάν ο συγκεκριμένος μηνιαίος ρυθμός διατηρηθεί έως το τέλος του έτους, η απλή αναγωγή οδηγεί σε περίπου 65.006 γεννήσεις.
Ο τελικός αριθμός ενδέχεται, πάντως, να διαμορφωθεί υψηλότερα, καθώς ο Δεκέμβριος εμφανίζει διαχρονικά περισσότερες γεννήσεις σε σχέση με τον μέσο μηνιαίο ρυθμό.
Το 2025 καταγράφηκαν 66.532 γεννήσεις, ενώ για το 2013 παρατίθεται αριθμός 64.568 γεννήσεων. Τα τελευταία χρόνια η τάση παραμένει καθοδική: από 86.390 γεννήσεις το 2021, ο αριθμός μειώθηκε στις 77.106 το 2022, στις 72.244 το 2023 και στις 69.675 το 2024.
Εφόσον η εικόνα του πρώτου οκταμήνου διατηρηθεί μέχρι το τέλος του 2026 και δεν αποδειχθεί συγκυριακή, η ετήσια μείωση εκτιμάται ότι θα περιοριστεί περίπου στις 1.500 γεννήσεις, έναντι υποχώρησης άνω των 3.000 ετησίως την προηγούμενη τριετία. Πρόκειται, δηλαδή, για επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης κατά περίπου 50%.
Τα δεδομένα χρειάζονται, ωστόσο, προσεκτική αξιολόγηση, καθώς οι ληξιαρχικές πράξεις αποτελούν διοικητικά στοιχεία και όχι ολοκληρωμένη δημογραφική μελέτη. Μπορούν, πάντως, να λειτουργήσουν ως ένδειξη της εξέλιξης των γεννήσεων και ως παράμετρος για την αξιολόγηση των μέτρων οικογενειακής και δημογραφικής πολιτικής.
Η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:
«Η μείωση κατά 50% στον ρυθμό μείωσης των γεννήσεων αποτελεί μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη, καθώς δείχνει σαφή πρόοδο και καταγράφει τάσεις αντιστροφής του δημογραφικού προβλήματος. Αυτή η δυναμική, όπως αποδεικνύεται για το έτος 2026 με γνώμονα το αρχείο των ληξιαρχικών πράξεων του Υπουργείου Εσωτερικών, συνδέεται άμεσα με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικού χαρακτήρα μέτρα στήριξης της οικογένειας που λαμβάνει σταδιακά η κυβέρνηση. Αν η πορεία αυτή συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει στην επιστροφή στο μοντέλο της παραδοσιακής οικογένειας με παιδιά. Οι στοχευμένες αυτές παρεμβάσεις αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη των νέων ζευγαριών, ενισχύοντας τον κοινωνικό ιστό και θέτοντας τις βάσεις για την πληθυσμιακή αναγέννηση της χώρας».
Τα μέτρα στήριξης που εφαρμόστηκαν από το 2019
Από το 2019 έως το 2025 εφαρμόστηκε σειρά οικονομικών, φορολογικών, στεγαστικών και εργασιακών παρεμβάσεων για οικογένειες με παιδιά.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το επίδομα γέννησης, με προσαύξηση 300 έως 500 ευρώ ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, η αύξηση των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων κατά 70 ευρώ για κάθε παιδί, το πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς» και η ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς.
Στις παρεμβάσεις εντάσσονται επίσης η διεύρυνση των προγραμμάτων κοινωνικού τουρισμού, η εννεάμηνη άδεια μητρότητας, η άδεια πατρότητας 14 ημερών, η τετράμηνη γονική άδεια, καθώς και οι δυνατότητες ευέλικτης εργασίας για γονείς.
Στο φορολογικό πεδίο έχουν προβλεφθεί ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών και αύξηση του αφορολόγητου ορίου κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί.
Στον τομέα της στέγασης εφαρμόστηκε το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», με ευνοϊκότερους όρους για τρίτεκνους και πολύτεκνους, ενώ θεσπίστηκαν κίνητρα για επιχειρήσεις που στηρίζουν εργαζόμενους γονείς.
Στο σύνολο των μέτρων περιλαμβάνονται ακόμη το ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας ΚΟΤ Γ για πολύτεκνες οικογένειες και βοήθημα 1.000 ευρώ για αγρότισσες των οποίων τα παιδιά εισάγονται στο πανεπιστήμιο.
Οι νέες παρεμβάσεις για τρίτεκνους και πολύτεκνους
Το νέο πακέτο μέτρων που εξαγγέλθηκε στη ΔΕΘ προβλέπει μεγαλύτερη έμφαση σε μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις και σε παρεμβάσεις για οικογένειες με περισσότερα παιδιά.
Βασική αλλαγή αποτελεί η νέα φορολογική μεταχείριση των τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών, ενώ οι σχετικές ρυθμίσεις προβλέπεται να θεσμοθετηθούν πριν από το τέλος του 2026.
Μηδενικός ή μειωμένος φόρος για τρίτεκνους
Για τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν από την 1η Ιανουαρίου 2027, προβλέπεται μηδενισμός ή σημαντική μείωση του φόρου για τρίτεκνες οικογένειες. Στην πράξη, το αφορολόγητο για οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ.
Τρίτεκνος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος με το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε φόρο 620 ευρώ, θα έχει μηδενική φορολογική επιβάρυνση.
Για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους, το όφελος προβλέπεται να αποτυπώνεται κάθε μήνα στη μισθοδοσία ή στη σύνταξη. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα διαπιστώνουν τη διαφορά κατά την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων.
Ενδεικτικά, τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ, ο οποίος κατέβαλλε φόρο 1.350 ευρώ, θα έχει μηδενικό φόρο. Η ρύθμιση αφορά, μεταξύ άλλων, περίπου 34.000 τρίτεκνους επαγγελματίες που υπάγονται στην τεκμαρτή φορολόγηση.
Όφελος προβλέπεται και για υψηλότερα εισοδήματα. Τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ, για παράδειγμα, από φόρο 2.820 ευρώ θα καταβάλλει από το 2027 ποσό 1.020 ευρώ, με ετήσια διαφορά 1.800 ευρώ.
Αυξημένο επίδομα γέννησης από το τέταρτο παιδί
Για τις πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται επίσης ενίσχυση του επιδόματος γέννησης, με το ποσό να αυξάνεται κλιμακωτά κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί από το τέταρτο και μετά.
Μέχρι σήμερα το επίδομα διαμορφωνόταν σε 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί, 2.700 ευρώ για το δεύτερο, 3.000 ευρώ για το τρίτο και 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί.
Με τη νέα ρύθμιση, το ποσό μετά το τρίτο παιδί θα αυξάνεται διαδοχικά: 4.500 ευρώ για το τέταρτο, 5.500 ευρώ για το πέμπτο, 6.500 ευρώ για το έκτο και 7.500 ευρώ για το έβδομο, με αντίστοιχη προσαύξηση για κάθε επόμενο παιδί.
Στο παράδειγμα οικογένειας στην Καβάλα που απέκτησε τον Ιούλιο του 2026 το 14ο παιδί της, το επίδομα υπολογίζεται σε 14.500 ευρώ, δηλαδή κατά 11.000 ευρώ υψηλότερο, ποσό που προβλέπεται να καταβληθεί αναδρομικά.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση ενισχύει περισσότερο τις οικογένειες όσο αυξάνεται ο αριθμός των παιδιών τους.
Επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά έως την ενηλικίωση
Στις νέες παρεμβάσεις περιλαμβάνεται και η θεσμοθέτηση ειδικού επενδυτικού λογαριασμού για παιδιά. Οι γονείς θα μπορούν να τον ανοίγουν κατά τα πρώτα δύο χρόνια από τη γέννηση του παιδιού.
Η πολιτεία προβλέπεται να καταθέτει στον λογαριασμό ποσό αντίστοιχο με εκείνο που καταβάλλει κάθε χρόνο ο γονέας, με αναφορά σε ανώτατη ετήσια κρατική συνεισφορά 1.200 ευρώ, έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους. Τα ποσά της κρατικής συμμετοχής θα πιστώνονται περιοδικά από το υπουργείο Οικονομικών.
Σε παράδειγμα για παιδί που γεννήθηκε το 2026 και για το οποίο ανοίγει λογαριασμός εντός του 2027, προβλέπονται καταβολές 1.200 ευρώ ετησίως από το 2027 έως το 2031, 1.320 ευρώ από το 2032 έως το 2036, 1.452 ευρώ από το 2037 έως το 2041 και 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044.
Στο τέλος της 18ετίας, το συνολικό ποσό του παραδείγματος ανέρχεται σε 49.304 ευρώ, από τα οποία τα 24.652 ευρώ αντιστοιχούν στην κρατική συνεισφορά.
Οι αλλαγές στη στέγαση
Παρεμβάσεις προβλέπονται και για τη στέγαση, με διεύρυνση των φορολογικών κινήτρων προς ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες για μακροχρόνια μίσθωση.
Για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, το όριο κατοικίας των 120 τετραγωνικών μέτρων αυξάνεται κατά 20 τετραγωνικά μέτρα για κάθε εξαρτώμενο παιδί πέραν των δύο.
Παράλληλα, προβλέπονται προνομιακοί όροι ένταξης για μέλη πολύτεκνων οικογενειών στο νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», κατά το πρότυπο προηγούμενων στεγαστικών προγραμμάτων.
Η πρόβλεψη για μεγαλύτερη επιφάνεια κατοικίας επιχειρεί να προσαρμόσει τα σχετικά κριτήρια στις αυξημένες στεγαστικές ανάγκες των πολυμελών νοικοκυριών.
Το ζητούμενο για τη δημογραφική πορεία
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν η επιβράδυνση της μείωσης των γεννήσεων που αποτυπώνεται στο πρώτο οκτάμηνο του 2026 θα διατηρηθεί και εάν τα νέα μέτρα μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις των ζευγαριών σχετικά με την απόκτηση παιδιών ή θα λειτουργήσουν κυρίως ως οικονομική ενίσχυση για οικογένειες που έχουν ήδη παιδιά.
Η Δήμητρα-Ινές Αγγελή επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Το δημογραφικό ζήτημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία, την αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Για την ανατροπή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται τολμηρά επόμενα βήματα και ένα “Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια”. Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο είναι σημαντική για τη βιωσιμότητα κάθε χώρας και η απόδοση δεν είναι τόσο χρονοβόρα όσο τη θεωρούν τα οικονομικά μοντέλα, αν γίνουν οι σωστές κινήσεις και σταματήσουμε να θεωρούμε τις οικογενειακές πολιτικές “πρόνοια” κατά της φτώχειας».
