Ένα ιστορικό φυλάκιο, σε μια θέση στρατηγικής σημασίας, θυμίζει πλέον τροπικό δάσος - Έρημα και εγκαταλελειμμένα τα κτίρια, τραγική εικόνα στις σκοπιές - Προς ΓΕΕΘΑ: Επανδρώστε το φυλάκιο ή παραχωρήστε το στους Καστανιανίτες να το αξιοποιήσουν
Σε συζητήσεις μας με ανθρώπους που διαμένουν μόνιμα στο ακριτικό χωριό, ακούγαμε ότι το φυλάκιο θυμίζει ζούγκλα, ότι τα κτίρια είναι ετοιμόρροπα κ.λπ. Τα θεωρούσαμε λίγο υπερβολικά, μέχρι που έφτασαν στα χέρια μας οι φωτογραφίες που βλέπετε και αποδεικνύουν ότι οι περιγραφές ήταν απόλυτα ακριβείς. Αν στο ΓΕΕΘΑ είναι ικανοποιημένοι από την εικόνα που παρουσιάζει το φυλάκιο της Καστάνιανης σήμερα, οι Καστανιανίτες έχουν τελείως διαφορετική άποψη…
Σύντομη ιστορία του φυλακίου της Καστάνιανης
Η Καστάνιανη απελευθερώθηκε το 1913. Δόθηκε οριστικά στην Ελλάδα με το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας (17/30 Δεκεμβρίου 1913). Παρέμεινε, οριακά, εκτός του «Τριγώνου του Πωγωνίου», που βρισκόταν υπό ιταλική κατοχή. Το φυλάκιο της Καστάνιανης λειτούργησε για πρώτη φορά το 1920, στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής (Παναγοπούλα). Μια σπάνια φωτογραφία του ναού, που πλέον έχει κατεδαφιστεί και στη θέση του ανεγέρθηκε σύγχρονη εκκλησία, έχει συμπεριλάβει στο βιβλίο του για την Καστάνιανη ο πατήρ Διονύσιος Τάτσης. Το Δημόσιο αργότερα αγόρασε από τον Καστανιανίτη Μιχάλη Μπούρα έκταση 17.294 τ.μ., 400 μέτρα βορειοδυτικά του χωριού. Συνεπώς, η έκταση του φυλακίου είναι δημόσια και δεν δαπανά χρήματα για αυτή.
Το 1935 κατασκευάστηκαν από τον Γερμανό μηχανικό Βάισμαν τα δύο υπάρχοντα κτίρια για τον στρατωνισμό των οπλιτών του φυλακίου. Από τότε, το φυλάκιο της Καστάνιανης βρίσκεται εκεί, ως «ΕΦ 7». Από τον τομέα του πέρασαν στις 28 Οκτωβρίου 1940 τμήματα της ιταλικής Μεραρχίας «ΦΕΡΑΡΑ». Οι άνδρες του φυλακίου αμύνθηκαν και στη συνέχεια, με βάση το σχέδιο Κατσιμήτρου συμπτύχθηκαν στο Καλπάκι. Από εκεί πέρασαν οι Γερμανοί, στις 15 Αυγούστου 1944 και έκαψαν το μεγαλύτερο μέρος της Καστάνιανης. Το 1945 – 1946 το φυλάκιο επαναλειτούργησε, αλλά λόγω της δράσης στην περιοχή του ΔΣΕ, με προβλήματα.
Μετά τη μάχη της Μουργκάνας το 1948 και την ήττα του ΔΣΕ, λειτούργησε κανονικά. Το 1959 χτίστηκε δίπλα στο παλιό φυλάκιο και νέο, ενώ το 1970 δίπλα στο παλιό λίθινο παρατηρητήριο, φτιάχτηκε νέο υπερυψωμένο, το οποίο «ξηλώθηκε» πριν λίγες μέρες…Το 1992 λόγω των γεγονότων με την Αλβανία το φυλάκιο αναβαθμίστηκε. Η δύναμή του αυξήθηκε από αριθμό ανδρών Ομάδας σε δύναμη Διμοιρίας. Παράλληλα, ανακατασκευάστηκε το παλιό φυλάκιο εκ θεμελίων. Από τότε και για 15 περίπου χρόνια ακόμα, μέχρι το «λουκέτο» που μπήκε στο φυλάκιο, όσοι υπηρέτησαν σε αυτό είχαν σημαντική συμβολή στην αποτροπή εισόδου παράνομων μεταναστών από την Αλβανία και στην εμπέδωση αισθήματος ασφάλειας στους κατοίκους του χωριού.

Με την ίδρυση και τμήματος συνοριακής φύλαξης στην Καστάνιανη, το 1998-99, και τη συνεργασία των συνοριοφυλάκων με τους οπλίτες του φυλακίου, η κατάσταση σε μεγάλο τμήμα της ελληνοαλβανικής μεθορίου (από τα Κτίσματα, ως την Αγία Μαρίνα) ήταν απόλυτα ελεγχόμενη.
Τι γίνεται σήμερα;
Θα γράψουν ορισμένοι: Τι τους θέλετε τους στρατιώτες στην Ήπειρο; Το πρόβλημα είναι στον Έβρο και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Συμφωνούμε απόλυτα και έχουμε αρθρογραφήσει επανειλημμένα για το θέμα αυτό. Δεν ζητάμε να φύγει ούτε ένας οπλίτης από τα ελληνοτουρκικά σύνορα. Σίγουρα όμως μπορούν να βρεθούν 8-10 άνδρες για την επάνδρωση του φυλακίου, καθώς, θεωρητικά τουλάχιστον, όλοι πλέον κατατάσσονται στον Στρατό Ξηράς.

Άλλωστε, από τους Δρυμάδες ως την Αγία Μαρίνα (δείτε χάρτη), δεν υπάρχει άλλο φυλάκιο! Το Δημόσιο δεν χρειάζεται να πληρώνει ενοίκιο, καθώς, όπως αναφέραμε, η έκταση όπου βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του φυλακίου, του ανήκει. Το ένα από τα δύο κτίρια του φυλακίου, παρά τις φθορές, μπορεί να γίνει λειτουργικό και να φιλοξενήσει ένστολους.
Οπωσδήποτε χρειάζεται και ένα καινούργιο παρατηρητήριο (το παλιό αποσυναρμολογήθηκε, όπως είχαμε γράψει, και απομακρύνθηκε).Η δεσπόζουσα θέση του φυλακίου, θα συμβάλλει σημαντικά στην εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας εκ νέου στους κατοίκους της Καστάνιανης. Ειδικά τώρα, που έχει αποψιλωθεί το Τμήμα Συνοριακής Φύλαξης του χωριού και στελεχώνεται από ελάχιστα άτομα (λιγότερα από 10, όταν κανονικά έπρεπε να υπηρετούν σε αυτό περισσότερα από τριάντα…). Καλή η βοήθεια της FRONTEX (2-3 άτομα), αλλά δεν είναι αρκετή…
Οι ακρίτες που αντιστέκονται…
Η Καστάνιανη, παρά τις αντιξοότητες, είναι το μόνο από τα χωριά της Λάκκας Πωγωνίου (όσα βρίσκονται αριστερά από την Εθνική Οδό Ιωαννίνων - Κακαβιάς), με διψήφιο αριθμό κατοίκων (25-30) και τον χειμώνα. Το «Μπαϊράκι», στο οποίο έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο, λειτουργεί πλέον κανονικά (και με τα έξι δωμάτια του ξενώνα που διαθέτει) και αποτελεί πόλο έλξης και για δεκάδες επισκέπτες από διάφορα μέρη της Ηπείρου. Το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος βρέθηκαν στην Καστάνιανη περισσότερα από 150 άτομα. Πολύ περισσότεροι αναμένονται στο πανηγύρι του χωριού (14 και 15 Αυγούστου και τη βραδιά νεολαίας στις 16/8).Δεν αξίζει, ειδικά τώρα που χάρη στο protothema.gr, το Πωγώνι γίνεται ευρέως γνωστό, το χωριό (και τα υπόλοιπα της περιοχής βέβαια) μεγαλύτερο κρατικό ενδιαφέρον;

Για να μαθαίνουν ορισμένοι και ορισμένες…
Η Καστάνιανη έχει ιστορία 2.200 ετών τουλάχιστον. Η ρωμαϊκή πλάκα που βρέθηκε στο χωριό χρονολογείται από το 168 π.Χ. Ίσως στη θέση της βρισκόταν μία από τις πόλεις της Ηπείρου που κατέστρεψε ο Ρωμαίος Αιμίλιος Παύλος. Ξαναγεννήθηκε όμως, παρά τις βαρβαρικές επιδρομές, παρά την άφιξη Σλάβων σε αυτή (9ος αιώνας μ.Χ.) και έφτασε να έχει γύρω στους 7.000 κατοίκους. Αλβανοί, Τούρκοι και θανατηφόρες επιδημίες, κυρίως η πανώλη αποδεκάτισαν τον πληθυσμό της. Οι κάτοικοι, παρά τις αφόρητες οθωμανικές πιέσεις, δεν αλλαξοπίστησαν και κάτω από τη μύτη των Τούρκων έχτισαν συνολικά εξωκλήσια και τον κεντρικό ναό του χωριού, την Αγία Τριάδα (ανεγέρθηκε μεταξύ 1858-1861).

Ο θρυλικός καπετάν Τσαβίδης, από την Καστάνιανη πολέμησε με τους Σουλιώτες. Καστανιανίτες συμμετείχαν στο Ηπειρωτικό Κομιτάτο στις αρχές του 20ού αιώνα. Μετά το 1913 πολλοί Καστανιανίτες πήραν μέρος σε όλους τους πολέμους του έθνους. Κάποιοι, ακόμα και στη Μικρά Ασία. Μερικοί δεν γύρισαν ποτέ…Το 1944 οι αδίστακτοι Γερμανοί έκαψαν τα 2/3 του χωριού. Αρχοντικά, διώροφα πολλά από αυτά, φτιαγμένα από τους κόπους μιας ζωής στην ξενιτιά, έγιναν στάχτη σε χρόνο dt. Κι όμως, το χωριό φτιάχτηκε πάλι, από το μηδέν και πολλά «παιδιά» του διαπρέπουν σήμερα σε επιστήμες και τέχνες…Κρατάμε ψηλά την ελληνική σημαία δίπλα στις πυραμίδες που καθορίζουν τα σύνορα. Είμαστε περήφανοι, ανυπόταχτοι ενίοτε, πεισματάρηδες και δημιουργικοί, παρά τις αντιξοότητες…
Επίλογος
Το φυλάκιο Καστάνιανης ανήκει στο 583 Τ.Π. της Κόνιτσας, που με τη σειρά του υπάγεται στην 8η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία (ο ξεπεσμός της θρυλικής 8ης Μεραρχίας…).Αν το ΥΠΕΘΑ, ο Α/ΓΕΕΘΑ και οι Διοικητές των τοπικών μονάδων και υπομονάδων χαίρονται με όσα βλέπουν, δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι. Να φέρουμε και μερικούς ιθαγενείς από τον Αμαζόνιο, να μετατραπεί σε ατραξιόν ο χώρος του φυλακίου…Κύριοι, οι Καστανιανίτες ζητούν κάτι πολύ απλό: ή επανδρώστε το φυλάκιο ή παραχωρήστε την έκτασή του στην Κοινότητα ή την Αδελφότητα της Καστάνιανης. Αυτοί γνωρίζουν πολύ καλά τι θα κάνουν.

Ο χώρος είναι δημόσιος, στρατιωτικός και θεωρητικά, θα έπρεπε το φυλάκιο να λειτουργεί. Οι εικόνες που βλέπει σήμερα όλη η Ελλάδα δεν τιμούν κανέναν…Βαρεθήκαμε τις υποσχέσεις, βαρεθήκαμε την αδιαφορία. Ελπίζουμε να πάρετε σύντομα τις όποιες αποφάσεις σας και οι απανταχού Καστανιανίτες και Καστανιανίτισσες θα τις σεβαστούν…
ΥΓ. Αν ένας ιδιώτης δεν καθαρίσει το οικόπεδό του από χορτάρια τιμωρείται με πρόστιμο. Όταν το Κράτος και ο Ελληνικός Στρατός αφήνουν να γίνει ζούγκλα ιδιόκτητος χώρος τους, δεν πρέπει να πληρώσουν πρόστιμο; Το φυλάκιο, κύριοι του ΥΠΕΘΑ λειτουργούσε και ως παρατηρητήριο πυροφύλαξης, καθώς ήταν πολύ εύκολο να εντοπιστεί η αρχική εστία οποιασδήποτε φωτιάς και να κατασβεστεί ΄γρήγορα.
































