Υπολόγιζε χωρίς τους... διαδηλωτές στην προσπάθεια να διευκολύνει τον γαμπρό Τραμπ για την επένδυση 4 δισ. σε εκτάσεις που δόθηκαν με αδιαφανείς διαδικασίες και μέρος τους διεκδικείται από Έλληνες ομογενείς - Τώρα ψάχνει υποκινητές στην Ελλάδα και μιλά για ρωσικό δάκτυλο
Οταν το 2024 ο Εντι Ράμα υποδέχθηκε το ζεύγος Ιβάνκα Τραμπ και Τζάρεντ Κούσνερ στα Τίρανα φρόντισε να διαφημίσει δεόντως τόσο το δείπνο που είχαν όσο και τα σχέδια του ζευγαριού για μια τεράστια τουριστική επένδυση με δύο πυλώνες: ο ένας στο ακατοίκητο νησί Σαζάν που έχει πάνω του τα σημάδια του παρελθόντος όταν ήταν στρατιωτική βάση επί Χότζα και ο δεύτερος στην περιοχή Βιόσα-Νάρτα, ενός από τους σημαντικότερους παράκτιους βιότοπους της Ευρώπης.
Η έναρξη των εργασιών για την κατασκευή του τουριστικού θέρετρου, όμως, έχει προκαλέσει μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις για την κυβέρνηση Ράμα, που ανανέωσε πέρυσι για τέταρτη φορά τη θητεία της.
Διαδηλώσεις
Μετά τα επεισόδια το περασμένο Σάββατο στο Σβέρνετς, οι διαδηλώσεις στα Τίρανα είναι καθημερινές, με τη συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων πολιτών. Το θέμα δεν παίρνει διαστάσεις μόνο λόγω της σύνδεσης του γαμπρού του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αλλά κυρίως γιατί οι περιβαλλοντικές οργανώσεις της Αλβανίας καταγγέλλουν πρωτοφανές σκάνδαλο όσον αφορά την παραχώρηση της έκτασης και διότι μεγάλο μέρος της διεκδικείται από κατοίκους της περιοχής δικαστικά. Οι περισσότεροι, μάλιστα, είναι μέλη της ελληνικής εθνικής μειονότητας που είχαν χάσει τις περιουσίες τους όταν το κομμουνιστικό καθεστώς είχε καταργήσει την ιδιωτική περιουσία. Με την πτώση του καθεστώτος, το 1991, όπως είπε στο «ΘΕΜΑ» ο ευρωβουλευτής Φρέντης Μπελέρης, άρχισαν να αποδίδονται μεν τίτλοι, οι οποίοι, όμως, δεν είναι τελεσίδικοι και διάφορες υποθέσεις εκκρεμούν ενώπιον των επιτροπών επιστροφής περιουσιών.
Μπροστά στις αντιδράσεις που εντείνονται καθημερινά, με τους διαδηλωτές στους δρόμους και την αντιπολίτευση να προσπαθεί να τον πιέσει, ο Αλβανός πρωθυπουργός επιχειρεί να εντοπίσει «τον εξωτερικό εχθρό», μια πρακτική που πάει πίσω στο κομμουνιστικό καθεστώς. Εστρεψε αρχικά επίμονα τα βέλη του προς την Ελλάδα, ενώ πλέον γίνεται λόγος ακόμη και για ρωσικό δάκτυλο και υβριδικό πόλεμο μέσω του Διαδικτύου.
Μετά τα επεισόδια του περασμένου Σαββάτου που έκαναν τον γύρο του κόσμου, ειδικά οι εικόνες με τον ομογενή διαδηλωτή που τον έσερναν στο χώμα τραυματίζοντάς τον μέλη εταιρείας σεκιούριτι, η SPAK, η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος της Αλβανίας ερευνά τις καταγγελίες και ήδη έχει ξεκινήσει ποινική έρευνα για το πώς μεταβιβάστηκαν οι εκτάσεις, από πού προέρχονται τα κεφάλαια που χρησιμοποιήθηκαν για να αποκτηθεί η έκταση, μπλοκάροντας παράλληλα τις εργασίες.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις της Αλβανίας, με πρώτη την PPNEA (Protection and Preservation of Natural Environment in Albania), έχουν καταγγείλει ότι δεν τηρήθηκε καμία διαδικασία, καμία άδεια κατασκευής και εργασιών, καμία περιβαλλοντική μελέτη. «Τέτοιες παρανομίες δεν είχαν γίνει ούτε στις πιο σκοτεινές μέρες της Αλβανίας», αναφέρουν χαρακτηριστικά και προσθέτουν ότι παρόλο που η κυβέρνηση τροποποίησε τον νόμο για τις προστατευόμενες περιοχές ώστε να επιτρέψει την κατασκευή του πεντάστερου θέρετρου, τώρα παραβιάζει ακόμη και αυτό τον νόμο. Σημειώνεται ότι στα τέλη του 2024 με ταχύτατους ρυθμούς η αλβανική κυβέρνηση παραχώρησε το καθεστώς του στρατηγικού επενδυτή στην εταιρεία Atlantic Incubation Partners LLC, η οποία συνδέεται άμεσα με το επενδυτικό ταμείο Affinity Partners του γαμπρού του Τραμπ.
Οι ομογενείς
Μετά τον τραυματισμό του Ελληνα πολίτη στο Σβέρνετς ήταν άμεση η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών προς τις αλβανικές αρχές, ενώ ο τραυματίας μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων, από το οποίο στη συνέχεια πήρε εξιτήριο. Οι ομογενείς διεκδικούν πάνω από 1.000 στρέμματα στην επίμαχη περιοχή.
Ο Ράμα, στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει τις τεράστιες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας του, επιχείρησε να μεταφέρει το πρόβλημα... στην Ελλάδα: αρχικά, υποστηρίζοντας ότι δεν γνώριζε για την παρουσία ελληνικού εθνικού στοιχείου στην περιοχή και στη συνέχεια κάνοντας συγκρίσεις με αντιδράσεις για επενδύσεις στη χώρα μας. Αντίστοιχα, δημοσιεύματα άρχισαν να μιλούν για τη «ζήλια του γείτονα» μπροστά στην τουριστική ανάπτυξη της Αλβανίας.Ωστόσο, αποδεικνύεται ότι οι αντιδράσεις είναι πολύ μεγαλύτερες απ’ όσο υπολόγιζε ο Ράμα και μετέχουν πολλές διαφορετικές ομάδες: οι άνθρωποι που βλέπουν τις περιουσίες τους να χάνονται, οι οικολογικές οργανώσεις που καταγγέλλουν το περιβαλλοντικό έγκλημα σε έναν εξαιρετικά σημαντικό βιότοπο, ομάδες εθνικιστών που έχουν ως βασικό σύνθημα να μην ξεπουληθεί η Αλβανία, Αλβανοί επενδυτές που βλέπουν ευκαιρίες να χάνονται, ενώ και η αντιπολίτευση βλέπει μια ευκαιρία να ζορίσει τον Ράμα που διανύει τον 13ο χρόνο στην πρωθυπουργία.
Ο ίδιος μάλιστα επιμένει ότι όλες οι διαδικασίες για τη μεταβίβαση της έκτασης των 100.000 στρεμμάτων έγιναν νόμιμα, ενώ σε δήλωσή του μιλούσε για «εχθρούς της ευρωπαϊκής Αλβανίας»: «Δύο έργα που έχουν ήδη υλοποιηθεί από τους συνεπενδυτές του έργου που έχει σοκάρει τους εχθρούς της ευρωπαϊκής Αλβανίας, τους ανταγωνιστές της τουριστικής Αλβανίας, τους τυφλούς Αλβανούς που χρησιμοποιούνται ως τυφλά εργαλεία εναντίον της Αλβανίας, καθώς και τους έντιμους και περιβαλλοντικά ευαίσθητους Αλβανούς, οι οποίοι δυστυχώς έχουν χειραγωγηθεί από τον υβριδικό πόλεμο που διεξάγεται με αγριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από τους εχθρούς της χώρας».
Ο Ράμα προβάλλει την τουριστική ανάπτυξη της Αλβανίας ως επιτυχία της κυβέρνησής του και επαίρεται για τον αυξανόμενο αριθμό των επισκεπτών.
Ωστόσο, ακόμη και τα νούμερα αμφισβητούνται, αφού καταγράφονται και εκείνοι που περνούν από την Αλβανία με τελικό προορισμό π.χ. την Ελλάδα ή Αλβανοί πολίτες που επισκέπτονται τις γενέτειρές τους και υπολογίζονται σε περίπου δύο εκατομμύρια ετησίως, πολλοί εκ των οποίων πηγαίνουν περισσότερες από μία φορά τον χρόνο. Και η μορφή της τουριστικής ανάπτυξης που έχει επιλεγεί, πάντως, θυμίζει το αντίστοιχο της Ελλάδας των περασμένων δεκαετιών. Χωρίς υποδομές, χωρίς σχεδιασμό. Για τις Δρυμάδες, για παράδειγμα, που έχουν τεράστια ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, πολλοί περιγράφουν πλέον την περιοχή ως «Κάτω Πατήσια με θάλασσα», τονίζοντας την άναρχη τσιμεντοποίηση.
Τα επεισόδια στο Σβερνέτς, που αποτέλεσαν την αφορμή να λάβει εκτενή δημοσιότητα το ζήτημα της επένδυσης, προκάλεσαν ερώτηση του ευρωβουλευτή της Ν.Δ. Φρέντη Μπελέρη προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αφού επισημαίνει ότι όλα έγιναν σε εκτάσεις που είχαν δημευθεί παράνομα, δεν έχουν επιστραφεί στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους και καταπατώνται, προσθέτει ότι τα περιστατικά εγείρουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τον σεβασμό των θεμελιωδών ελευθεριών, των περιουσιακών δικαιωμάτων και της προστασίας των αναγνωρισμένων εθνικών μειονοτήτων σε μια υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση χώρα.
Οι αντιδράσεις
Πρωταγωνιστικό ρόλο στις αντιδράσεις που κλιμακώνονται στα Τίρανα παίζει η οργάνωση PPNEA. O εκτελεστικός διευθυντής της Αλεξάντερ Τράιτσε, με μεταπτυχιακές σπουδές στη Βιοποικιλότητα στην Οξφόρδη και με διδακτορικό στην Περιβαλλοντική Ανθρωπολογία από το Πανεπιστήμιο του Ροχάμπτον στο Λονδίνο, μιλώντας στο «ΘΕΜΑ» εξήγησε την τεράστια περιβαλλοντική σημασία της περιοχής που σχεδιάζεται η επένδυση, στις ακτές της Αδριατικής: «Πρόκειται για προστατευόμενο τοπίο, το οποίο στην Αλβανία έχει χαρακτηριστεί “προστατευόμενη περιοχή Κατηγορίας V” και είναι γνωστό για την εξαιρετική ποικιλία πτηνών που φιλοξενεί.
Αλεξάντερ Τράιτσε - Εκτελεστικός διευθυντής PPNEA: «Πρόκειται για προστατευόμενο τοπίο με τουλάχιστον δύο φυσικά μνημεία: τους μολασσικούς λόφους του Σβέρνετς και τη λιμνοθάλασσα Λιμοπούο»
Η λιμνοθάλασσα Νάρτα, όπως ονομάζεται, είναι η δεύτερη σημαντικότερη παράκτια λιμνοθάλασσα της Αλβανίας. Εχουν καταγραφεί περισσότερα από 220 είδη πτηνών, ενώ κάθε χειμώνα περισσότεροι από 20.000 μεταναστευτικοί πληθυσμοί πτηνών καταφθάνουν στην περιοχή. Αποτελεί μέρος του ευρύτερου Δέλτα του ποταμού Βιόσα, του τελευταίου άγριου ποτάμιου Δέλτα στην Ευρώπη. Ως διεθνώς αναγνωρισμένη Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά (Important Bird Area) και περιοχή του Δικτύου Emerald, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην προστασία της βιοποικιλότητας. Με την ένταξη της Αλβανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, αναμένεται να ενταχθεί και στο δίκτυο Natura 2000, ενισχύοντας περαιτέρω το καθεστώς προστασίας της».
Ο κ. Τράιτσε σημειώνει ότι «από την έρευνα που έχουμε πραγματοποιήσει, με γνώμονα την ανησυχία μας για τη διαφύλαξη της περιοχής, γνωρίζουμε ότι η έκταση φαίνεται να αποτελείται από ένα μείγμα δημόσιας και πιθανώς ιδιωτικής γης. Εχουμε δει δημοσιεύματα που αναφέρονται σε αμφισβητούμενα ιδιοκτησιακά δικαιώματα, χωρίς όμως να έχουμε διερευνήσει πλήρως αυτούς τους ισχυρισμούς. Αυτό που γνωρίζουμε με βεβαιότητα είναι ότι ένα σημαντικό τμήμα της περιοχής είναι δημόσιας ιδιοκτησίας. Σε αυτό περιλαμβάνονται τουλάχιστον δύο φυσικά μνημεία: οι μολασσικοί λόφοι του Σβέρνετς και η λιμνοθάλασσα Λιμοπούο, τα οποία μαζί καλύπτουν 35 εκτάρια προστατευόμενων φυσικών μνημείων. Επιπλέον, υπάρχουν τρεις δημόσιες παραλίες: η παραλία Ντάιλαν, η παραλία Πόρτο Νόβο και η παραλία Χιντρόβορι.
Πέρα από αυτές τις δημόσιες εκτάσεις, ορισμένοι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι διαθέτουν δικαιώματα χρήσης γης, ενώ φαίνεται να βρίσκονται σε εξέλιξη δικαστικές διαμάχες σχετικά με ιδιωτικές ιδιοκτησίες».
Οι διαμαρτυρίες της οργάνωσης και άλλων περιβαλλοντικών ομάδων ξεκίνησαν όταν διαπιστώθηκε ότι είχαν μπει μπουλντόζες στον χώρο που στη συνέχεια περιφράχθηκε και απαγορεύτηκε η πρόσβαση των πολιτών. Στην έκταση που έχει περιφραχθεί περιλαμβάνεται ακόμη και το μεσαιωνικό μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής που γιορτάζει τον Δεκαπενταύγουστο και εκεί συγκεντρώνεται το ελληνικό στοιχείο, στην περιοχή Νησί - φτάνεις στο μοναστήρι περπατώντας πάνω σε μια ξύλινη γέφυρα. «Η PPNEA διοργάνωσε διαμαρτυρία επιτόπου στις 16 Μαΐου και ακολούθησε δεύτερη κινητοποίηση στις 26 Μαΐου έξω από το υπουργείο Περιβάλλοντος στα Τίρανα.
Στη συνέχεια, στις 30 Μαΐου, πραγματοποιήθηκε τοπική διαμαρτυρία κοντά στο νότιο τμήμα της περίφραξης, πλησίον του χωριού Σβέρνετς», λέει ο κ. Τράιτσε. «Κατά τη διάρκεια αυτής της κινητοποίησης, ένας πολίτης σύρθηκε βίαια στο εσωτερικό του χώρου από ιδιωτικούς φρουρούς ασφαλείας και υπέστη σοβαρό τραυματισμό, περιστατικό που καταγράφηκε σε βίντεο. Οι εικόνες προκάλεσαν σοκ και διαδόθηκαν ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πυροδοτώντας κύμα οργής στην κοινή γνώμη. Την ίδια Κυριακή, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στα Τίρανα και, από εκείνο το σημείο και μετά, καθημερινές μαζικές διαμαρτυρίες εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη την πόλη, προσελκύοντας χιλιάδες πολίτες κάθε βράδυ και δίνοντας νέα δυναμική στο κίνημα».
«Νησί του Τραμπ»
Οι αντιδράσεις στην Αλβανία είχαν ξεκινήσει ήδη από τη στιγμή που το ζεύγος Ιβάνκα Τραμπ - Τζάρεντ Κούσνερ είχε ανακοινώσει το επενδυτικό σχέδιο για το νησάκι Σαζάν-Σάσων, που κάποτε άνηκε στην Ελλάδα. Χαρακτηρίζεται «ένα μικρό πετραδάκι στην Αδριατική», βασίλειο φιδιών, γρύλων, πουλιών, με φυσική βλάστηση με άγρια λεβάντα και κουκουναριές 300 ετών - κατάλοιπα του κομμουνιστικού παρελθόντος της Αλβανίας, τα πυροβολεία από την εποχή που το νησάκι, το οποίο σήμερα οι Αλβανοί αποκαλούν «νησί του Τραμπ», ήταν στρατιωτική βάση. Τότε μίλησαν για επένδυση που υπολογιζόταν στα 1,4 δισ. ευρώ, αλλά ο Ράμα πρόσφατα αναφέρθηκε σε σχέδιο συνολικού ύψους 4 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων όταν απευθύνθηκε στο επενδυτικό ταμείο Affinity Partners, ζητώντας πληροφορίες σχετικά με την επένδυση, παραπέμφθηκε στην εταιρεία επικοινωνίας Ρ2 Public Affairs.
Η εταιρεία απάντησε γραπτώς, μιλώντας για τον «ενθουσιασμό της ιδέας για τη δημιουργία ενός προορισμού παγκόσμιας κλάσης και την πραγματοποίηση μιας από τις σημαντικότερες ιδιωτικές επενδύσεις στην περιοχή», προσθέτοντας ότι η ιδέα ανήκει στον «Ασερ Αμπεσχέρα, πρόεδρο της Sazan Real Estate Development LLC», εταιρείας που εμφανίζεται ως διαχειριστής του σχεδίου, «μαζί με μια πλειάδα επενδυτών». Πάντως, το Γαλλικό Πρακτορείο σημειώνει ότι δεν κατάφερε «να εντοπίσει νομικό ίχνος για την ύπαρξη αυτής της εταιρείας».
Ματίνα Ηρειώτου
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
