Στις 12 Νοεμβρίου 2026 αναμένεται να συζητηθεί ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά την τακτική διαδικασία, η αγωγή του ΕΟΠΥΥ κατά της Novartis Hellas, με την οποία ο Οργανισμός διεκδικεί το ποσό των 228.630.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Η αγωγή, την οποία σας παρουσιάζει κατ’ αποκλειστικότητα το Mononews, κατατέθηκε στις 17 Ιουνίου 2025.
Αφορά, σύμφωνα με όσα εκθέτει ο ΕΟΠΥΥ στο δικόγραφό του, σειρά πρακτικών, που φέρεται να είχαν ως αποτέλεσμα την επηρεασμένη συνταγογράφηση φαρμάκων και την τεχνητή ενίσχυση των πωλήσεων της εταιρείας στην ελληνική αγορά.
Το ποσό των 228,63 εκατ. ευρώ αποτελεί, όπως αναφέρεται στην αγωγή, χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, που υποστηρίζει ότι υπέστη ο Οργανισμός, ο οποίος επιφυλάσσεται για την άσκηση αξιώσεων, που αφορούν σε τυχόν υλική ζημία.
Η αγωγή περιγράφει ένα σύστημα πρακτικών, το οποίο, κατά τον ΕΟΠΥΥ, δεν περιοριζόταν σε μεμονωμένες ενέργειες, αλλά αφορούσε σε οργανωμένες παρεμβάσεις προς επαγγελματίες υγείας, μεταξύ άλλων μέσω χρηματοδότησης των συμμετοχών τους σε διεθνή ιατρικά συνέδρια και μέσω στοχευμένων επιδημιολογικών μελετών.
Πρέπει να τονιστεί ότι η αγωγή, που κατατέθηκε πέρυσι τον Ιούνιο, βασίζεται στον εξωδικαστικό συμβιβασμό, που είχε συνάψει η μητρική Novartis με το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2020.
Σε περίπτωση που ο ΕΟΠΥΥ κερδίσει την δικαστική μάχη και με βάση το ποσό που ζητά, αν αυτό γίνει δεκτό, θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα την φαρμακευτική εταιρεία, η οποία το 2025 είχε καθαρά έσοδα 204,23 εκατ. ευρώ και κέρδη που έφτασαν τα 8,18 εκατ. ευρώ.
Οι γιατροί των κρατικών νοσοκομείων
Κεντρικό σημείο της αγωγής αποτελεί η αναφορά σε επαγγελματίες υγείας, που εργάζονταν σε κρατικά ή κρατικά ελεγχόμενα νοσοκομεία και κλινικές.
Όπως υποστηρίζεται στα σχετικά έγγραφα, οι συγκεκριμένοι επαγγελματίες υγείας αντιμετωπίζονταν, για τους σκοπούς της αμερικανικής νομοθεσίας, ως «αλλοδαποί αξιωματούχοι».
Πρόκειται για την έννοια που συνδέεται με τον αμερικανικό νόμο κατά της δωροδοκίας αλλοδαπών αξιωματούχων, γνωστό ως FCPA, ο οποίος υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις περιλαμβάνει και εργαζομένους κρατικών ή κρατικά ελεγχόμενων φορέων.
Στο πλαίσιο αυτό, η αγωγή του ΕΟΠΥΥ αναφέρεται σε οικονομικές παροχές και άλλες διευκολύνσεις προς γιατρούς, τις οποίες συνδέει με την αύξηση της συνταγογράφησης των φαρμάκων της Novartis.
Ο Οργανισμός υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες παροχές δεν αποτελούσαν απλές δαπάνες επιστημονικής ενημέρωσης ή επιμόρφωσης, αλλά εντάσσονταν σε ένα ευρύτερο σχέδιο εμπορικής προώθησης των προϊόντων της εταιρείας.
Στο επίκεντρο το Lucentis
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Lucentis, το οφθαλμολογικό φάρμακο της Novartis με τη δραστική ουσία ranibizumab, το οποίο χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για τη θεραπεία της νεοαγγειακής ή «υγρού τύπου» ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας.
Σύμφωνα με όσα περιγράφονται στην αγωγή, η προώθηση του συγκεκριμένου φαρμάκου συνδέθηκε με τη χρηματοδότηση συμμετοχής γιατρών σε διεθνή ιατρικά συνέδρια.
Οι δαπάνες, που περιγράφονται στο δικόγραφο, αφορούσαν σε εισιτήρια, πολυτελή διαμονή, γεύματα σε ακριβά εστιατόρια και έξοδα συμμετοχής στα συνέδρια, με το συνολικό κόστος για κάθε συμμετέχοντα να ξεπερνά ενίοτε τις 6.000 δολάρια.
Κατά τον ΕΟΠΥΥ, οι παροχές αυτές δεν ήταν άσχετες με τη συνταγογράφηση των γιατρών. Αντιθέτως, η αγωγή τις παρουσιάζει ως μέρος μιας πρακτικής, που συνδεόταν άμεσα με την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων πωλήσεων.
Στο δικόγραφο περιλαμβάνονται, μάλιστα, αναφορές σε εσωτερική επικοινωνία, από την οποία, όπως υποστηρίζεται, προκύπτει η σύνδεση των παροχών με τη συνταγογράφηση.
Χαρακτηριστική είναι η φράση, που αποδίδεται σε σχετική επικοινωνία: «για να πάρεις, πρέπει να συνταγογραφείς. Δεν υπάρχουν πλέον δώρα».
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μέσα στο συνολικό αφήγημα της αγωγής, καθώς ο ΕΟΠΥΥ υποστηρίζει ότι αποτυπώνει τον τρόπο, με τον οποίον οι συγκεκριμένες παροχές συνδέονταν με την επιδίωξη αύξησης της συνταγογράφησης.
Στην ίδια λογική εντάσσεται και άλλη εσωτερική οδηγία που, σύμφωνα με την αγωγή που σας παρουσιάζει το Mononews, αφορούσε στην προσπάθεια να εξασφαλιστεί από συγκεκριμένο γιατρό το σύνολο των σχετικών συνταγών.
Η επίμαχη επιδημιολογική μελέτη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά σε συγκεκριμένη επιδημιολογική μελέτη, που αφορούσε στην υπέρταση και ξεκίνησε την περίοδο 2008-2009.
Σύμφωνα με την αγωγή, η συγκεκριμένη δράση δεν σχεδιάστηκε εξαρχής αποκλειστικά ως επιστημονική έρευνα. Παρουσιάζεται σαν εμπορικό σχέδιο, το οποίο στη συνέχεια μετατράπηκε σε επιστημονική μελέτη.
Ο ΕΟΠΥΥ αναφέρεται σε πρόγραμμα με τη συμμετοχή περισσότερων από 2.200 επαγγελματιών υγείας και περισσότερων από 44.000 ασθενών, με επένδυση που, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην αγωγή, ξεπερνούσε τα 2,8 εκατ. ευρώ.
Η αγωγή αναφέρει, επίσης, ότι είχαν υπολογιστεί πωλήσεις, που θα ξεπερνούσαν τα 8,6 εκατ. ευρώ.
Το ιδιαίτερα κρίσιμο στοιχείο, όπως παρουσιάζεται από τον ΕΟΠΥΥ, είναι ότι η συγκεκριμένη δράση εμφανίζεται αρχικά να έχει εμπορικό προσανατολισμό και στη συνέχεια να αποκτά χαρακτήρα επιστημονικής μελέτης.
Στο δικόγραφο γίνεται αναφορά και σε εσωτερική συζήτηση στελεχών της εταιρείας, κατά την οποία, όπως υποστηρίζεται, είχε επισημανθεί ότι οι συμμετέχοντες γιατροί πίστευαν πως αμείβονταν για τα φάρμακα που συνταγογραφούσαν και όχι για τη συλλογή ερευνητικών δεδομένων.
Η αναφορά αυτή αποτελεί ένα από τα σημεία, στα οποία ο ΕΟΠΥΥ στηρίζει τον ισχυρισμό του, ότι η μελέτη δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκομμένα από τη συνταγογράφηση και την εμπορική προώθηση των φαρμάκων.
Μάλιστα σε εσωτερική συζήτηση, που επικαλείται η αγωγή, η συγκεκριμένη πρακτική εμφανίζεται να αντιμετωπίζεται ως μέρος του συνολικού εμπορικού σχεδιασμού της εταιρείας.
Οι λογιστικές καταχωρίσεις
Ένα, ακόμη, κρίσιμο σκέλος της αγωγής αφορά στον τρόπο, με τον οποίον, σύμφωνα με τον ΕΟΠΥΥ, καταχωρίζονταν λογιστικά οι σχετικές δαπάνες.
Ο Οργανισμός υποστηρίζει ότι δαπάνες, που συνδέονταν με συνέδρια και με την επίμαχη μελέτη, καταχωρούνταν ως νόμιμες δαπάνες διαφήμισης και προώθησης, ενώ, σύμφωνα με την αγωγή, στην πραγματικότητα συνδέονταν με πρακτικές, που αποσκοπούσαν στην ενίσχυση της συνταγογράφησης και των πωλήσεων.
Οι σχετικές καταχωρίσεις, όπως περιγράφονται στο δικόγραφο, ενσωματώνονταν στα λογιστικά στοιχεία της εταιρείας και στη συνέχεια στα ενοποιημένα οικονομικά στοιχεία της Novartis.
Ο ΕΟΠΥΥ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός αυτό, καθώς υποστηρίζει ότι δεν επρόκειτο απλώς για ζήτημα τυπικής λογιστικής απεικόνισης, αλλά για πρακτική που συνδεόταν με την πραγματική φύση και τον σκοπό των συγκεκριμένων δαπανών.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην αγωγή, η υπόθεση «δεν συνιστά απλώς μια τυπική λογιστική παράβαση».
Η θέση του Οργανισμού είναι ότι πίσω από τις συγκεκριμένες καταχωρίσεις βρισκόταν ένα ευρύτερο σύστημα πρακτικών, που επηρέαζε τη συνταγογράφηση και, κατά συνέπεια, τη φαρμακευτική δαπάνη, που καλείτο να καλύψει το δημόσιο σύστημα.
Η επιβάρυνση του ΕΟΠΥΥ
Στον πυρήνα της αγωγής βρίσκεται η φερόμενη σύνδεση των συγκεκριμένων πρακτικών με τη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη.
Ο ΕΟΠΥΥ υποστηρίζει ότι οι πρακτικές, που περιγράφονται στο δικόγραφο, είχαν ως αποτέλεσμα την τεχνητή αύξηση των πωλήσεων και της συνταγογράφησης και, κατ’ επέκταση, την επιβάρυνση των δημόσιων πόρων.
Η αγωγή συνδέει ευθέως τις συγκεκριμένες πρακτικές με τη ζημία που, κατά τον Οργανισμό, υπέστη ο ίδιος, από την αλλοίωση της ορθής λειτουργίας της διαδικασίας συνταγογράφησης.
Δεν πρόκειται, σύμφωνα με το σκεπτικό της αγωγής, μόνο για μια διαφορά μεταξύ μιας φαρμακευτικής εταιρείας και ενός δημόσιου φορέα.
Ο ΕΟΠΥΥ υποστηρίζει ότι η υπόθεση αφορά στην προστασία της νόμιμης λειτουργίας του συστήματος υγείας και της ορθής διαχείρισης των δημόσιων πόρων.
Για τον λόγο αυτόν, ζητεί τη χρηματική ικανοποίησή του για την ηθική βλάβη, που υποστηρίζει ότι υπέστη, ενώ διατηρεί, όπως αναφέρει στο δικόγραφο, το δικαίωμα να διεκδικήσει και αποκατάσταση τυχόν υλικής ζημίας.
Τι ζητά ο ΕΟΠΥΥ από τη Novartis
Με την αγωγή του, ο ΕΟΠΥΥ ζητά από τη Novartis Hellas την καταβολή 228.630.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, καθώς και τους νόμιμους τόκους και τα δικαστικά έξοδα.
Η νομική θεμελίωση της αξίωσης συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τις διατάξεις των άρθρων 59 και 932 του Αστικού Κώδικα, ενώ ο ΕΟΠΥΥ αποδίδει στις επίμαχες πρακτικές προσβολή των δικαιωμάτων και της λειτουργίας του ως δημόσιου φορέα.
Η ουσία της αγωγής είναι ότι, κατά τον ΕΟΠΥΥ, οι πρακτικές, που περιγράφονται, παρουσιάζονται σαν ένα οργανωμένο πλέγμα ενεργειών, που είχε ως στόχο να επηρεάσει τη συνταγογράφηση, να ενισχύσει τις πωλήσεις και, τελικά, να μετακυλήσει το κόστος της αυξημένης φαρμακευτικής δαπάνης στο δημόσιο σύστημα.
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο, στο οποίο ο ΕΟΠΥΥ στηρίζει τη χρηματική του αξίωση.
Η υπόθεση θα κριθεί πλέον δικαστικά, με το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών να καλείται στις 12 Νοεμβρίου να εξετάσει την αγωγή και τους ισχυρισμούς, που περιλαμβάνονται σε αυτήν.
Βίκυ Καρατζαφέρη
mononews.gr
