Νέα αρχιτεκτονική στην αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώνει η νέα Υπουργική Απόφαση για την ανάπτυξη, εγκατάσταση και σύνδεση σταθμών αυτοκατανάλωσης και την αξιοποίηση φθηνής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με στόχο την οργάνωση του τομέα της αυτοκατανάλωσης που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Το βάρος μετατοπίζεται από το παλαιότερο μοντέλο των συμψηφισμών σε ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης, που συνδυάζει net-billing, συλλογικά σχήματα, αποθήκευση και μικρά plug-in συστήματα. Στο ίδιο πλαίσιο θεσμοθετούνται για πρώτη φορά τα λεγόμενα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, μικροηλιακά συστήματα με ρευματολήπτη, μέγιστης ισχύος έως 800 Watt και εγκατεστημένης ισχύος έως 900 Watt, τα οποία θα λειτουργούν αποκλειστικά για την κάλυψη ιδίων αναγκών, χωρίς έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο.
Η απόφαση έρχεται να καλύψει κενά και ατέλειες που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου, αποσαφηνίζοντας διαδικασίες, εκκαθαρίσεις, σχέσεις με προμηθευτές και Διαχειριστές, αλλά και τον ρόλο της αποθήκευσης. Στον πυρήνα της βρίσκεται η μετάβαση σε πιο ακριβή σχήματα αυτοκατανάλωσης, για την ενέργεια που παράγεται, καταναλώνεται και υπολογίζεται σε συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο, με βάση πιστοποιημένα μετρητικά δεδομένα.
Τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι
Το πλαίσιο περιλαμβάνει και τη ρύθμιση που θα εξειδικεύει τις λεπτομέρειες για τα μικροηλιακά συστήματα με ρευματολήπτη (plug-in) τα οποία θα μπορούν να εγκαθίστανται εντός ή επί κτιρίων, με μέγιστη ισχύ έγχυσης έως 800 Watt και εγκατεστημένη ισχύ έως 900 Watt. Για πρώτη φορά δημιουργείται ένα οργανωμένο πλαίσιο για καταναλωτές που δεν έχουν πρόσβαση σε ταράτσα ή στέγη, για ενοικιαστές που δεν μπορούν να προχωρήσουν σε μόνιμες επεμβάσεις στο ακίνητο, αλλά και για νοικοκυριά που αναζητούν έναν περιορισμένο, πρακτικό τρόπο μείωσης της ημερήσιας κατανάλωσης ρεύματος.
Τα συστήματα αυτά εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της αυτοκατανάλωσης, αλλά με αυστηρούς τεχνικούς όρους. Θα λειτουργούν αποκλειστικά για κάλυψη ιδίων αναγκών, χωρίς έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο, ενώ η ΥΑ προβλέπει όρια ισχύος, διαδικασία γνωστοποίησης, τεχνικές προδιαγραφές και δικλείδες ασφαλείας. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα συνδυασμού τους με σύστημα αποθήκευσης, στοιχείο που μπορεί να βελτιώσει την αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας μέσα στην κατοικία.
Η εγκατάσταση των plug-in συστημάτων απλοποιείται σημαντικά σε σχέση με τα συμβατικά φωτοβολταϊκά. Δεν απαιτείται σύμβαση σύνδεσης με τον ΔΕΔΔΗΕ, ούτε άδεια ούτε άλλη έγκριση ούτε καταβολή τέλους σύνδεσης. Ο ενδιαφερόμενος, κατά την αγορά του συστήματος από φυσικό ή ηλεκτρονικό κατάστημα, δηλώνει στον προμηθευτή ή στον εγκαταστάτη τον αριθμό της παροχής όπου θα συνδεθεί το σύστημα. Στη συνέχεια, ο προμηθευτής ή ο εγκαταστάτης ενημερώνει τον ΔΕΔΔΗΕ.
Πριν από την εγκατάσταση, και έως πέντε ημέρες νωρίτερα, ο ενδιαφερόμενος ενημερώνει τον ΔΕΔΔΗΕ μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας. Η είσοδος γίνεται με κωδικούς Taxisnet και δηλώνονται στοιχεία ταυτότητας, ΑΦΜ, στοιχεία επικοινωνίας, διεύθυνση εγκατάστασης, στοιχεία εγκαταστάτη, στοιχεία παροχής και τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος. Η ΚΥΑ απαιτεί επίσης νέα Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη, η οποία πρέπει να ανανεώνεται κάθε δύο χρόνια.
Το πλαίσιο προβλέπει ακόμη αισθητήρα κατεύθυνσης, ώστε να αποτρέπεται η επιστροφή ενέργειας προς το δίκτυο, καθώς και σύστημα τηλεμέτρησης για την καταγραφή της παραγωγής του μικροηλιακού συστήματος και της κατανάλωσης της παροχής. Η δυνατότητα συνδυασμού με μπαταρία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ισχύς της μπαταρίας δεν προσμετράται στην ισχύ του φωτοβολταϊκού και μπορεί να αυξήσει την αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας, ιδίως σε κατοικίες όπου η κατανάλωση δεν συμπίπτει πλήρως με τις ώρες ηλιοφάνειας.
Τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού απευθύνονται κυρίως σε πολίτες που δεν διαθέτουν ταράτσα, στέγη ή άλλο κατάλληλο χώρο για μεγαλύτερη εγκατάσταση, σε ενοικιαστές που δεν μπορούν να κάνουν μόνιμες παρεμβάσεις στο ακίνητο και σε νοικοκυριά που αναζητούν έναν πρακτικό τρόπο μείωσης μέρους της ημερήσιας κατανάλωσης. Δεν αποτελούν, όμως, λύση αντίστοιχη ενός κανονικού φωτοβολταϊκού 5 ή 10 kW. Είναι ένα μικρό συμπληρωματικό εργαλείο, κυρίως για σταθερά φορτία όπως ψυγείο, router, φωτισμός, ηλεκτρονικές συσκευές ή κατανάλωση σε ώρες τηλεργασίας.
Σε ένα τυπικό νοικοκυριό με ετήσια κατανάλωση περίπου 5.000 kWh, ένα φωτοβολταϊκό μπαλκονιού μπορεί θεωρητικά να παράγει υψηλότερη ποσότητα ενέργειας, αλλά η αποτελεσματικά αξιοποιήσιμη παραγωγή περιορίζεται από δύο παράγοντες: τις ημέρες μειωμένης ηλιοφάνειας και τον περιορισμένο ταυτοχρονισμό. Επειδή μεγάλο μέρος της παραγωγής γίνεται μεσημέρι, όταν αρκετά σπίτια δεν έχουν αντίστοιχη κατανάλωση, η πραγματική ετήσια συνεισφορά μπορεί να κινηθεί κοντά στις 500 kWh, αντί για περίπου 650 kWh που εμφανίζονται σε πιο αισιόδοξα θεωρητικά σενάρια.
Με τελική επιβάρυνση της κιλοβατώρας κοντά στα 0,25 ευρώ/kWh, εφόσον συνυπολογιστούν ανταγωνιστικές και ρυθμιζόμενες χρεώσεις, το ετήσιο όφελος μπορεί να διαμορφωθεί περίπου στα 125 ευρώ, δηλαδή κοντά στα 10 ευρώ τον μήνα. Το όφελος είναι μεγαλύτερο για σπίτια με κατανάλωση μέσα στην ημέρα, ενώ περιορίζεται σε διαμερίσματα που μένουν άδεια από το πρωί έως το απόγευμα, ιδίως εάν δεν υπάρχει μπαταρία.
Η μετάβαση στο net-billing
Στην πράξη, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κάνει πιο καθαρό και λειτουργικό το καθεστώς της αυτοκατανάλωσης. Η βασική φιλοσοφία του net-billing είναι απλή: ο καταναλωτής αξιοποιεί πρώτα την ενέργεια που παράγει το φωτοβολταϊκό του για να καλύψει τις δικές του ανάγκες και, όταν περισσεύει ενέργεια, αυτή μπορεί να διοχετεύεται στο δίκτυο και να αποζημιώνεται.
Η διαφορά σε σχέση με τον παλαιότερο ενεργειακό συμψηφισμό είναι ότι η περίσσεια ενέργεια δεν «κρατιέται» λογιστικά για να συμψηφιστεί αργότερα με μελλοντικές καταναλώσεις. Αντίθετα, αποτιμάται οικονομικά. Με άλλα λόγια, ο αυτοκαταναλωτής μειώνει τον λογαριασμό του επειδή καταναλώνει μέρος της δικής του παραγωγής την ώρα που αυτή παράγεται, ενώ για την ενέργεια που δεν καταναλώνει μπορεί να λαμβάνει πίστωση ή αποζημίωση, ανάλογα με το σχήμα στο οποίο εντάσσεται.
Στόχος με την νέα υπουργική απόφαση είναι να διορθωθούν οι «παιδικές ασθένειες» της πρώτης εφαρμογής, να αποσαφηνιστούν οι διαδικασίες και να γίνει η αυτοκατανάλωση πιο πρακτική για νοικοκυριά, επιχειρήσεις, αγρότες, ΟΤΑ και ενεργειακές κοινότητες.
Η ΚΥΑ καλύπτει τέσσερα βασικά σχήματα: ενεργειακό συμψηφισμό, ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό, εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό. Για τον ταυτοχρονισμένο και τον εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό, η πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί να αποζημιώνεται είτε μέσω συμμετοχής στην Αγορά Επόμενης Ημέρας είτε βάσει της Ειδικής Τιμής Αγοράς για τεχνολογίες ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, όπου αυτό προβλέπεται.
Παράλληλα, η απόφαση ρυθμίζει το ειδικό πρόγραμμα «Οικιακά Φωτοβολταϊκά» έως 10,8 kW. Σε αυτή την περίπτωση, η πλεονάζουσα ενέργεια και η χρηματική αξία της πιστώνονται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό της παροχής κατανάλωσης. Έτσι, το όφελος για τον καταναλωτή δεν προκύπτει μόνο από την ενέργεια που καταναλώνει απευθείας από το φωτοβολταϊκό του, αλλά και από την αξία της ενέργειας που περισσεύει.
Συλλογική αυτοκατανάλωση και τρίτοι επενδυτές
Το νέο πλαίσιο δίνει επίσης μεγαλύτερη ευελιξία σε σχήματα που μέχρι σήμερα ήταν δύσκολο να εφαρμοστούν στην πράξη. Ένα από αυτά είναι η συλλογική αυτοκατανάλωση, δηλαδή η δυνατότητα τουλάχιστον δύο αυτοκαταναλωτών στο ίδιο κτίριο ή συγκρότημα κατοικιών να συμμετέχουν από κοινού σε έναν σταθμό παραγωγής και να μοιράζονται την παραγόμενη ενέργεια.
Η πρόβλεψη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών, καθώς επιτρέπει να ενταχθούν όχι μόνο διαμερίσματα, αλλά και κοινόχρηστες καταναλώσεις. Με αυτόν τον τρόπο, ένα φωτοβολταϊκό μπορεί να αξιοποιηθεί για περισσότερες από μία παροχές, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής της αυτοκατανάλωσης πέρα από το κλασικό μοντέλο «ένα σπίτι – ένα φωτοβολταϊκό».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η δυνατότητα ανάπτυξης σταθμού από τρίτο πρόσωπο προς όφελος του αυτοκαταναλωτή. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας τρίτος μπορεί να αναλάβει την εγκατάσταση, τη χρηματοδότηση ή τη διαχείριση του σταθμού, χωρίς όμως να θεωρείται ο ίδιος αυτοκαταναλωτής. Το όφελος από την παραγόμενη ή την πλεονάζουσα ενέργεια παραμένει στον καταναλωτή για τον οποίο λειτουργεί ο σταθμός.
Η ρύθμιση αυτή μπορεί να ανοίξει χώρο για νέα επιχειρηματικά μοντέλα, ιδίως σε περιπτώσεις όπου ο καταναλωτής θέλει να μειώσει το ενεργειακό του κόστος αλλά δεν επιθυμεί ή δεν μπορεί να αναλάβει ο ίδιος το αρχικό κόστος της επένδυσης. Παράλληλα, η ΥΑ προβλέπει δυνατότητα συμμετοχής σε σχήματα εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού ακόμη και όταν οι παροχές εκπροσωπούνται από διαφορετικούς προμηθευτές. Έτσι, δεν απαιτείται όλοι οι συμμετέχοντες σε ένα κοινό σχήμα να έχουν τον ίδιο πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που απλοποιεί σημαντικά την εφαρμογή συλλογικών έργων.
Η δυναμική της αυτοκατανάλωσης
Η μεταρρύθμιση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αυτοκατανάλωση έχει ήδη αποκτήσει μεγαλύτερη βάση στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνοδεύουν το νέο πλαίσιο, από το 2020 έως σήμερα έχουν τεθεί σε λειτουργία 37.407 συστήματα αυτοκατανάλωσης, συνολικής ισχύος 1.070 MW. Η εικόνα είναι σαφώς διαφορετική σε σχέση με την περίοδο 2015-2019, όταν είχαν τεθεί σε λειτουργία μόλις 1.772 συστήματα, συνολικής ισχύος 36 MW.
Η νέα ΥΑ, επομένως, επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανάγκες. Από τη μία, να απλοποιήσει και να ανοίξει την αυτοκατανάλωση σε περισσότερους πολίτες, επιχειρήσεις, αγρότες, ΟΤΑ και ενεργειακές κοινότητες. Από την άλλη, να θέσει σαφείς τεχνικούς κανόνες, ώστε η ταχεία ανάπτυξη μικρών μονάδων, συστημάτων αποθήκευσης και plug-in εφαρμογών να μην δημιουργήσει προβλήματα στη λειτουργία του δικτύου.
iefimerida.gr
