Η βρετανική MI6 αναδεικνύεται ως η ισχυρότερη υπηρεσία πληροφοριών της Ευρώπης, αφήνοντας σε σημαντική απόσταση τη γαλλική DGSE, τις ολλανδικές υπηρεσίες και την ταχύτατα αναπτυσσόμενη κατασκοπευτική μηχανή της Ουκρανίας.
Η Ελλάδα μπορεί να μην συγκέντρωσε βαθμούς στη σχετική κατάταξη του γαλλικού περιοδικού L’Express, εξακολουθεί, όμως, να θεωρείται χρήσιμος και περιζήτητος εταίρος όταν το αντικείμενο των πληροφοριών αφορά sτην Τουρκία.
Για τη σύνταξη της έρευνας, το L’Express πέρασε τρεις μήνες εξετάζοντας τον αθέατο κόσμο της ευρωπαϊκής κατασκοπείας και συνομίλησε με περίπου 100 ανθρώπους του κλάδου. Στόχος ήταν να αποτυπωθεί ο «αόρατος πόλεμος» των ευρωπαϊκών υπηρεσιών και να αναδειχθεί ο ρόλος των πληροφοριών ως ο «χαμένος κρίκος» στην ανάλυση των μεγάλων γεωπολιτικών ανατροπών.
Στην ψηφοφορία συμμετείχαν 60 επαγγελματίες των υπηρεσιών πληροφοριών από 25 χώρες. Ανάμεσά τους βρίσκονταν 17 εν ενεργεία ή πρώην επικεφαλής μυστικών υπηρεσιών, καθώς και εκπρόσωποι της CIA και της Μοσάντ.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να καταρτίσουν τη δική τους πρώτη πεντάδα, με βάση την προσωπική εμπειρία συνεργασίας με τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες, σε ένα σύστημα που θύμιζε τη Χρυσή Μπάλα ή τη Eurovision.
Η MI6 στην κορυφή με μεγάλη διαφορά
Η MI6 κατέλαβε την πρώτη θέση συγκεντρώνοντας 251 βαθμούς, επιβεβαιώνοντας την φήμη που εξακολουθεί να συνοδεύει τις βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών. «Το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει μακράν τις ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών στην Ευρώπη. Η MI6 είναι εξαιρετική», ανέφερε ο Ρόμπερτ Γκορέλικ, πρώην επικεφαλής σταθμού της CIA.
Το σημαντικότερο προσόν των Βρετανών θεωρείται η ικανότητά τους να στρατολογούν πηγές υψηλού επιπέδου και να επενδύουν σε αυτές για πολλά χρόνια. Σύμφωνα με πρώην στέλεχος της γαλλικής DGSE, «οι Βρετανοί έχουν την ικανότητα να παίζουν μακροπρόθεσμα, να ποντάρουν σε πηγές για δέκα χρόνια, κάπως σαν τους Ρώσους. Και έχουν προτίμηση στις ύπουλες τακτικές».
Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες αποδίδουν στην MI6 δίκτυα μέσα στους μηχανισμούς εξουσίας της Ρωσίας, της Κίνας, της Τουρκίας και του Ιράν.
Μεταξύ των πλέον χαρακτηριστικών περιπτώσεων περιλαμβάνεται ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Άμυνας του Ιράν Αλιρέζα Ακμπαρί, ο οποίος φέρεται να συνεργαζόταν με τους Βρετανούς μέχρι το 2019. Το 2024, επίσης, το Πεκίνο κατηγόρησε την MI6 ότι είχε στρατολογήσει ζευγάρι Κινέζων δημοσίων υπαλλήλων, με την προσέγγιση του ενός να φέρεται να είχε αρχίσει εννέα χρόνια νωρίτερα, όταν σπούδαζε στο Λονδίνο.
Η φήμη της υπηρεσίας ενισχύθηκε και από την έγκαιρη προειδοποίηση για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ήδη από το φθινόπωρο του 2021, η MI6, σε συνεργασία με τη CIA, ενημέρωνε τους εταίρους της για όσα προετοίμαζε η Μόσχα. Έκτοτε έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στη στήριξη του Κιέβου. «Οι Βρετανοί ηγούνται στο ουκρανικό μέτωπο. Εμείς ακολουθούμε ακριβώς από πίσω», δήλωσε ο Ραλφ Γκοφ, πρώην επικεφαλής των επιχειρήσεων της CIA για την Ευρώπη και την Ευρασία.
Δεύτερη η γαλλική DGSE
Στη δεύτερη θέση, με 169 βαθμούς, βρίσκεται η γαλλική DGSE, η μόνη υπηρεσία της ηπειρωτικής Ευρώπης που θεωρείται ότι διαθέτει σχεδόν παγκόσμια εμβέλεια. Η ισχύς της βασίζεται στον συνδυασμό τεχνικής συλλογής δεδομένων, ανθρώπινων πηγών και επιχειρησιακών δυνατοτήτων.
Ιδιαίτερη φήμη έχει η Υπηρεσία Δράσης της DGSE, μία από τις ελάχιστες μονάδες διεθνώς που θεωρούνται ικανές να «εξουδετερώσουν» διακριτικά έναν στόχο στο εξωτερικό. Μόνο πέντε από τους συμμετέχοντες τοποθέτησαν τη γαλλική υπηρεσία πάνω από την MI6, γεγονός που αποτυπώνει την απόσταση με την οποία οι επαγγελματίες του χώρου αντιλαμβάνονται τις δύο υπηρεσίες.
«Στον τομέα των ανθρώπινων πληροφοριών, η DGSE μου φάνηκε ο ικανότερος συνεργάτης», δήλωσε η Τζίνα Μπένετ, η οποία εργάστηκε επί 34 χρόνια ως αναλύτρια αντιτρομοκρατίας στη CIA. Η γαλλική υπηρεσία θεωρείται ιδιαίτερα ισχυρή στην αντιτρομοκρατία, στον Λίβανο, στη μη διάδοση όπλων και κυρίως στην Αφρική.
Η βαθιά γνώση της αφρικανικής ηπείρου τη βοήθησε να αποκαταστήσει μέρος του κύρους που είχε χάσει το 2022, όταν η Γαλλία απέτυχε να αναγνωρίσει εγκαίρως ότι η Ρωσία ετοιμαζόταν να εισβάλει στην Ουκρανία. Τον Ιούνιο του 2023, μέσω των αφρικανικών της δικτύων, η DGSE πληροφορήθηκε ότι ο Γεβγκένι Πριγκόζιν προετοίμαζε ανταρσία κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν και ενημέρωσε σχετικά τη CIA.
Η εντυπωσιακή επίδοση των Ολλανδών
Στην τρίτη θέση, με 97 βαθμούς, βρίσκονται οι ολλανδικές υπηρεσίες AIVD και MIVD. Περίπου επτά στους δέκα συμμετέχοντες τις συμπεριέλαβαν στην πρώτη πεντάδα, χαρακτηρίζοντάς τες ως τη μεγαλύτερη απόδοση σε σχέση με τους πόρους που διαθέτουν.
Οι Ολλανδοί έχουν συμμετάσχει σε ορισμένες από τις πιο σημαντικές μυστικές επιχειρήσεις των τελευταίων δύο δεκαετιών. Το 2007, πράκτορας της AIVD φέρεται να εγκατέστησε τον ιό Stuxnet, που είχε αναπτυχθεί από τη Μοσάντ και τη CIA και προκάλεσε σοβαρή ζημιά στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Το 2015, Ολλανδοί χάκερ διείσδυσαν στη ρωσική ομάδα Cozy Bear και προειδοποίησαν τις ΗΠΑ, ενώ το 2016 και το 2017 οι υπηρεσίες της χώρας φιλοξένησαν και εκπαίδευσαν Ουκρανούς πράκτορες σε συνεργασία με τη CIA.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 2020, η AIVD φιλοξενεί επίσης ευρωπαϊκό κέντρο πληροφοριών για την αντιτρομοκρατία, στο οποίο αποσπούν ειδικούς όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία και η Ελβετία.
Η Ουκρανία στην τέταρτη θέση
Η τέταρτη θέση της Ουκρανίας, με 77 βαθμούς, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εκπλήξεις της κατάταξης. Οι υπηρεσίες του Κιέβου εντυπωσιάζουν με την καινοτομία, την εφευρετικότητα και την προθυμία τους να αναλαμβάνουν υψηλό επιχειρησιακό κίνδυνο.
Στις επιχειρήσεις που αποδίδονται στις ουκρανικές υπηρεσίες περιλαμβάνονται το σαμποτάζ στους αγωγούς Nord Stream, τα πλήγματα με drones που έθεσαν εκτός μάχης δεκάδες ρωσικά αεροσκάφη και οι στοχευμένες δολοφονίες υψηλόβαθμων αξιωματούχων στη Μόσχα. Ευρωπαίος επικεφαλής υπηρεσίας πληροφοριών σχολίασε ότι οι Ουκρανοί έχουν αποδείξει πως μπορούν να «μοσαντοποιηθούν», παραπέμποντας στις επιθετικές μυστικές επιχειρήσεις της ισραηλινής Μοσάντ.
Ωστόσο, η εμπιστοσύνη προς τις ουκρανικές υπηρεσίες δεν είναι απόλυτη. Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ενδέχεται να εξακολουθούν να υπάρχουν ρωσικές πηγές στο εσωτερικό τους. «Λέμε πολλά στους Ουκρανούς, αλλά όχι τα πάντα, γιατί ποτέ δεν ξέρεις πού μπορεί να καταλήξουν. Ακόμη και στη Μόσχα», ανέφερε πρώην επικεφαλής γαλλικής μυστικής υπηρεσίας.
Οι Γερμανοί αναλυτές που υστερούν στις επιχειρήσεις
Την πρώτη πεντάδα συμπληρώνει η γερμανική BND με 62 βαθμούς. Η υπηρεσία αναγνωρίζεται κυρίως για τη μεθοδικότητα, την αναλυτική της ικανότητα και τη δυνατότητά της να εντοπίζει λεπτές πολιτικές και οικονομικές μεταβολές.
Όταν όμως η συζήτηση μεταφέρεται στις καθαρά κατασκοπευτικές επιχειρήσεις, οι εκτιμήσεις είναι πολύ πιο αυστηρές. Πρώην επικεφαλής της ελβετικής υπηρεσίας πληροφοριών παρομοίασε τα στελέχη της BND με «ερευνητές μιας δεξαμενής σκέψης», ενώ πρώην αναπληρωτής διευθυντής της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών ανέφερε ότι οι Γερμανοί επί χρόνια απέφευγαν επιχειρήσεις στο εξωτερικό.
Ενδεικτικό των αδυναμιών της είναι ότι μόλις το 2% των προειδοποιήσεων για τρομοκρατικές απειλές στη Γερμανία προέρχεται από την ίδια την BND, ενώ το 72% παρέχεται από τη CIA.
Η Ελλάδα χωρίς βαθμούς, αλλά πολύτιμη για τα θέματα που αφορούν στην Τουρκία
Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις χώρες που δεν έλαβαν ούτε έναν βαθμό από τους συμμετέχοντες στην έρευνα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι ελληνικές υπηρεσίες θεωρούνται αδιάφορες για τους Ευρωπαίους εταίρους τους. Αντίθετα, το L’Express σημειώνει ότι η Ελλάδα παραμένει περιζήτητη όταν το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην Τουρκία, καθώς διαθέτει γεωγραφική εγγύτητα, μακρά εμπειρία και εξειδικευμένη γνώση των εξελίξεων στη γειτονική χώρα.
Στην ίδια ομάδα χωρών χωρίς βαθμούς βρίσκονται η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο, τα οποία θεωρούνται χρήσιμα σε χρηματοοικονομικές έρευνες. Η Κύπρος προκαλεί ανησυχία λόγω των σχέσεων με τη Ρωσία, παραμένει όμως απαραίτητη ως σταυροδρόμι στο οποίο συναντώνται Ρώσοι κατάσκοποι, πράκτορες της Μοσάντ και απεσταλμένοι του Πεκίνου.
Στον αντίποδα, η Ουγγαρία αντιμετωπίζεται ως αδύναμος κρίκος στη διακίνηση ευρωπαϊκών πληροφοριών, λόγω του τρόπου με τον οποίο ο Βίκτορ Όρμπαν φέρεται να χρησιμοποιεί τον κρατικό μηχανισμό πληροφοριών. Ενστάσεις διατυπώνονται και για τη Βουλγαρία, της οποίας οι πολιτικές ελίτ χαρακτηρίζονται «διαπερατές στη ρωσική επιρροή».
Η χειρότερη ευρωπαϊκή υπηρεσία, σχεδόν κατά γενική ομολογία των συμμετεχόντων, θεωρείται εκείνη της Σλοβακίας. Η εικόνα της συνδέεται με κατηγορίες περί νεποτισμού, ανικανότητας και στενών ρωσικών διασυνδέσεων, στοιχεία που την έχουν οδηγήσει στο κατώτατο σημείο της ευρωπαϊκής ιεραρχίας πληροφοριών.
Η πρώτη δεκάδα
1. Ηνωμένο Βασίλειο – MI6: 251 βαθμοί
2. Γαλλία – DGSE: 169 βαθμοί
3. Ολλανδία – AIVD/MIVD: 97 βαθμοί
4. Ουκρανία: 77 βαθμοί
5. Γερμανία – BND: 62 βαθμοί
6. Σουηδία: 40 βαθμοί
7. Νορβηγία: 34 βαθμοί
8. Εσθονία: 27 βαθμοί
9. Πολωνία: 22 βαθμοί
10. Δανία: 16 βαθμοί
