Σχέδιο δύο ταχυτήτων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους ανακοίνωσε από τη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προαναγγέλλοντας περικοπή κατά 50% των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας από τον Ιανουάριο του 2027 και θέτοντας ως στόχο τη μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% έως το 2029.
Η άμεση παρέμβαση αφορά περισσότερες από 6 εκατομμύρια οικιακές παροχές, με τη βασική χρέωση ΥΚΩ να περιορίζεται από τα 6,9 στα 3,45 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η ελάφρυνση θα αποτυπωθεί στους λογαριασμούς ανεξάρτητα από τον προμηθευτή ή το είδος του τιμολογίου που έχει επιλέξει κάθε νοικοκυριό. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής, αναμένεται να παρουσιαστούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας την προσεχή Τρίτη.
Το ύψος της επιβάρυνσης από τις ΥΚΩ εξαρτάται από την κατανάλωση κάθε νοικοκυριού, καθώς η χρέωση αυξάνεται κλιμακωτά. Σήμερα υπολογίζεται ότι για μια κατανάλωση ρεύματος 300 κιλοβατώρων οι ΥΚΩ αντιστοιχούν περίπου στο 3% με 5% του λογαριασμού ρεύματος. Στις μεγαλύτερες καταναλώσεις, όμως, η επιβάρυνση αποκτά μεγαλύτερο βάρος στον λογαριασμό, καθώς ενεργοποιούνται τα υψηλότερα κλιμάκια χρέωσης.
Η μείωση κατά 30% του λογαριασμού
Διαφορετικό χαρακτήρα έχει η εξαγγελία για μείωση της τιμής του ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία. Δεν πρόκειται για μία οριζόντια έκπτωση στους λογαριασμούς, αλλά για έναν ευρύτερο κυβερνητικό στόχο, ο οποίος αναμένεται να στηριχθεί στην ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, στην αποθήκευση και στα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο σχεδιασμό βρίσκεται και η αφαίρεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ρεύματος από αρχές του 2028, τα οποία θα εισπράττονται με διαφορετικό τρόπο. Πρόκειται για μία παρέμβαση που συμβαδίζει με την ευρωπαϊκή κατεύθυνση να αφαιρεθούν από τους λογαριασμούς οι χρεώσεις που δεν αφορούν άμεσα την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο πλέγμα των μέτρων ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε και ένα νέο πρόγραμμα επιδότησης και για την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης και ψύξης με στόχο την ένταξη 100.000 δικαιούχων. Η ενίσχυση θα αφορά εξοπλισμό, όπως αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, ώστε να περιοριστούν η κατανάλωση ενέργειας και το κόστος για τα νοικοκυριά.
Το πρόγραμμα αποτελεί την πρώτη παρέμβαση που αξιοποιεί τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο έως 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2028, τον οποίο δημιουργεί η ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια. Στη διάρκεια της τριετίας αναμένονται και άλλες ανάλογες δράσεις, διευρύνοντας τον αριθμό των ωφελούμενων.
Το κυβερνητικό σχέδιο των μέτρων για την ενέργεια αποκτά πρόσθετη βαρύτητα καθώς ανακοινώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ακρίβεια επιστρέφει υπό την πίεση των γεωπολιτικών εξελίξεων. Η τιμή του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο εμπορίας φυσικού αερίου -TTF που αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς για τις τιμές αερίου στην Ευρώπη- κινείται πλέον στην περιοχή των 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μεταφέροντας ισχυρές πιέσεις στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού.
Στην Ελλάδα, η χονδρεμπορική τιμή ακολούθησε επίσης ανοδική πορεία και στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας έφτασε τα 192 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μία ανάσα από το ψυχολογικό όριο των 200 ευρώ. Τα μηνύματα από τις αγορές προδιαγράφουν έναν δύσκολο χειμώνα και εξηγούν γιατί η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει από τώρα γραμμή άμυνας για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ο πρωθυπουργός έκανε ειδική αναφορά χθες στη ομιλία του στη ΔΕΘ, στο σταθερό τιμολόγιο της ΔΕΗ με χρέωση 11,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, παρουσιάζοντάς το ως εργαλείο προστασίας των νοικοκυριών από τις ανατιμήσεις. Το προϊόν διατηρεί αμετάβλητη την τιμή προμήθειας για δώδεκα μήνες, προσφέροντας μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στο κόστος του ρεύματος, ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.
Οι διασυνδέσεις χρηματοδοτούν τη μείωση
Το «κλειδί» για την περικοπή των ΥΚΩ βρίσκεται στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών. Οι συγκεκριμένες χρεώσεις καλύπτουν, μεταξύ άλλων, τη διαφορά ανάμεσα στο υψηλό κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά και στην τιμή που πληρώνουν οι κάτοικοί τους, ώστε να μην επιβαρύνονται περισσότερο από τους καταναλωτές της ηπειρωτικής χώρας.
Για δεκαετίες, η ηλεκτροδότηση πολλών νησιών στηριζόταν σε αυτόνομους πετρελαϊκούς σταθμούς, οι οποίοι χρησιμοποιούν ντίζελ και μαζούτ. Καθώς το κόστος λειτουργίας τους είναι πολύ υψηλότερο από εκείνο του διασυνδεδεμένου συστήματος, η διαφορά καλύπτεται από τον Ειδικό Λογαριασμό ΥΚΩ, ο οποίος χρηματοδοτείται μέσω των λογαριασμών ρεύματος.
Με την ένταξη των νησιών στο ηπειρωτικό δίκτυο, οι ακριβές πετρελαϊκές μονάδες περιορίζουν τη λειτουργία τους ή παραμένουν σε εφεδρεία. Έτσι μειώνονται οι ανάγκες χρηματοδότησης των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας και δημιουργείται σταδιακά χώρος για χαμηλότερες χρεώσεις.
«Μπορούμε να τα κάνουμε όλα αυτά διότι επενδύσαμε στις ΑΠΕ και στις διασυνδέσεις των νησιών», ανέφερε χθες ο κ. Μητσοτάκης, συνδέοντας ευθέως την ελάφρυνση που φέρνουν τα μέτρα με τις επενδύσεις των προηγούμενων ετών. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η ίδια πολιτική διατηρεί τις εγχώριες τιμές κατά 19% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η «τρύπα» του Ειδικού Λογαριασμού
Η έναρξη της μείωσης των ΥΚΩ από τον Ιανουάριο του 2027 επιβεβαιώνει προηγούμενες εκτιμήσεις ότι τα οφέλη των διασυνδέσεων θα μπορούσαν να αρχίσουν να περνούν στους καταναλωτές από το τέλος του 2026. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της εξοικονόμησης δεν ήταν διαθέσιμο για τη μείωση των λογαριασμών, λόγω της συσσωρευμένης «τρύπας» του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ.
Η μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ στο μισό δημιουργεί πρόσθετες χρηματοδοτικές ανάγκες για τον ΕΛΥΚΩ, καθώς το έλλειμμά του εκτιμάται ήδη, σύμφωνα με πληροφορίες, στα 300 εκατ. ευρώ. Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές η κυβέρνηση σχεδιάζει να διαθέσει επιπλέον 200 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό το 2027, συνεχίζοντας τη στήριξη που παρείχε στον λογαριασμό και φέτος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, τα έργα διασύνδεσης της Κρήτης και των Κυκλάδων εκτιμάται ότι εξοικονομούν για το 2026 περίπου 509 εκατ. ευρώ από το κόστος των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Το ποσό αυτό προέρχεται από τον περιορισμό της παραγωγής στις ακριβές πετρελαϊκές μονάδες, αλλά αξιοποιείται αρχικά για την αποκατάσταση της οικονομικής ισορροπίας του λογαριασμού.
Για τα επόμενα χρόνια, η εξοικονόμηση υπολογίζεται ότι θα αυξηθεί σε 523 εκατ. ευρώ το 2027, σε 536 εκατ. ευρώ το 2028, σε 547 εκατ. ευρώ το 2029 και σε 630 εκατ. ευρώ το 2030. Η σταδιακή διεύρυνση αυτού του οφέλους δημιουργεί το χρηματοδοτικό περιθώριο για την περικοπή των χρεώσεων χωρίς να διαταραχθεί η κάλυψη των υπηρεσιών που χρηματοδοτεί ο ειδικός λογαριασμός.
Η επιλογή του Ιανουαρίου του 2027 ως αφετηρίας του μέτρου δεν είναι επομένως τυχαία. Συμπίπτει με την προγραμματισμένη ολοκλήρωση της τελευταίας φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων και με τη σταδιακή εξυγίανση του Ειδικού Λογαριασμού. Έτσι, μέρος της εξοικονόμησης που δημιουργούν οι διασυνδέσεις θα μπορεί να επιστρέψει στα νοικοκυριά μέσω χαμηλότερων ρυθμιζόμενων χρεώσεων.
Όφελος άνω των 3,5 δισ. ευρώ
Την οικονομική διάσταση των έργων ανέδειξε και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ Μάνος Μανουσάκης, μιλώντας την Παρασκευή στη Θεσσαλονίκη. Όπως ανέφερε, με τις σημερινές παραδοχές για το κόστος των ορυκτών καυσίμων, το όφελος των ηλεκτρικών διασυνδέσεων για τους καταναλωτές υπερβαίνει τα 3,5 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας, λόγω της μείωσης των χρεώσεων ΥΚΩ.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ, μέχρι το τέλος του 2026 θα έχει ολοκληρωθεί η τέταρτη και τελευταία φάση της διασύνδεσης των Κυκλάδων και θα μεταφερθούν τα πρώτα φορτία ηλεκτρικής ενέργειας από το ηπειρωτικό σύστημα προς τη Σαντορίνη, τη Φολέγανδρο, τη Μήλο και τη Σέριφο.
Παράλληλα προχωρούν οι μεγάλες διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Έχει ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός για το καλωδιακό σύστημα συνεχούς ρεύματος μεταξύ Κορίνθου και Κω, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για τους σταθμούς μετατροπής.
Ο ΑΔΜΗΕ ολοκληρώνει επίσης, με τη διαδικασία της συμφωνίας-πλαίσιο, τον διαγωνισμό για τα καλώδια εναλλασσόμενου ρεύματος που θα συνδέσουν τα υπόλοιπα νησιά των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου, ενώ προχωρούν και οι διαγωνισμοί για τους αντίστοιχους υποσταθμούς.
Ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ προσδιόρισε το 2030 ως το χρονικό ορόσημο μέχρι το οποίο θα έχουν υλοποιηθεί όλα τα μεγάλα έργα του εμπροσθοβαρούς επενδυτικού προγράμματος του Διαχειριστή. Η σταδιακή ένταξη των νησιών στο ηπειρωτικό σύστημα αναμένεται να περιορίζει χρόνο με τον χρόνο το κόστος των ΥΚΩ.
