To μεσημέρι της Πέμπτης, το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu μετέδωσε ότι το Oruc Reis «είναι έτοιμο για την αποστολή του», προσθέτοντας ότι θα αποπλεύσει προς την επίμαχη περιοχή που έχει δεσμευθεί με την NAVTEX «μετά από αναγκαίες εργασίες και προσαρμογές», όπως μετέδωσε η ενημερωτική σελίδα protothema.gr.Σύμφωνα με κύκλους του Πενταγώνου, η Παρασκευή 24 Ιουλίου, ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί από τον τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για να σβήσει περαιτέρω το αποτύπωμα του Κεμάλ Ατατούρκ στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας, εμφανίζοντας τον εαυτό του ως τον νέο «πατέρα του τουρκικού έθνους».
Ο Αλέξης Τσίπρας
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας, μετά την μιάμισης ώρας περίπου συνάντηση που είχε με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, δήλωσε στη Βουλή ότι το τουρκικό ωκεανογραφικό πλοίο Oryc Reis οφείλουμε να το αποτρέψουμε σε περίπτωση που εισέλθει σε ελληνικά ύδατα και πρόσθεσε ότι η χώρα μας πρέπει να ζητήσει την σύγκληση έκτακτης Συνόδου Κορυφής με θέμα την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία.
Η δήλωση του Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα, μετά τη συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη έχει ως εξής:
“Τους τελευταίους οκτώ μήνες υπάρχει μία επικίνδυνη κλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας, τόσο στην Ανατολική όσο και στην κεντρική Μεσόγειο.
Απέναντι σε αυτή την κλιμάκωση, η χώρα οφείλει να έχει εθνική στρατηγική. Και αυτό χρειάζεται πολιτική συνεννόηση. Ο κ. Μητσοτάκης με ενημέρωσε σήμερα. Αλλά με ενημέρωσε, ενώ ολόκληρος ο τούρκικος στόλος βρίσκεται νότια-νοτιοανατολικά της Κρήτης, της Ρόδου και του Καστελόριζου. Και ενώ έχει ήδη προαναγγελθεί παραβίαση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Δηλαδή σεισμικές έρευνες και εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Ελπίζουμε αυτές οι απειλές να μην πραγματοποιηθούν. Ωστόσο το μήνυμα που μετέφερα σήμερα στον κύριο Μητσοτάκη ήταν ξεκάθαρο:
Οφείλετε να αποτρέψετε το Οruc Reis, σε περίπτωση που αυτό επιχειρήσει εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Όπως άλλωστε έπραξε η χώρα και οι Ένοπλες Δυνάμεις της με επιτυχία τον Οκτώβρη του 2018.
Συνέστησα επίσης -μετά την συμφωνία με την Ιταλία για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη- να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο, να εντατικοποιήσει τις διαπραγματεύσεις με την Αίγυπτο για καθορισμό Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και -στο βαθμό αυτό που κριθεί ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί- να προχωρήσει και την επέκταση των χωρικών μας υδάτων νότια και ανατολικά της Κρήτης στα 12 μίλια.
Επίσης είχα τη δυνατότητα να κουβεντιάσω με τον κ. Μητσοτάκη και για τη στάση της Ευρώπης. Η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της. Είναι σε μεγάλο βαθμό ευρωτουρκικές οι διαφορές. Παραβιάζονται δικαιώματα της Ευρώπης, όταν παραβιάζονται κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος. Στο βαθμό που υπάρξει κλιμάκωση και όχι αποκλιμάκωση το επόμενο διάστημα, ζήτησα από τον κ. Μητσοτάκη, του συνέστησα, να ζητήσει έκτακτη Σύνοδο Κορυφής, προκειμένου να συζητηθούν κυρώσεις απέναντι στην Τουρκία.
Η διαφορά μας με την Τουρκία είναι μία, μόνο μία. Είναι η υφαλοκρηπίδα που ταυτίζεται με την αποκλειστική οικονομική ζώνη. Δεν υφίστανται άλλες διαφορές. Η συνθήκη της Λωζάνης είναι αδιαπραγμάτευτη, γκρίζες ζώνες στο Αιγαίο δεν υφίστανται, το τουρκολιβυκό σύμφωνο είναι ανυπόστατο και παράνομο. Ως εκ τούτου μία είναι η διαφορά μας. Αυτή τη διαφορά, οφείλουμε να την λύσουμε μέσα από το διάλογο με την Τουρκία στη βάση του διεθνούς δικαίου. Όχι όμως υπό καθεστώς απειλών και εκβιασμών”.
Οι αμερικανοί
Σε λεκτική βελτίωση της αρχικής θέσης περί αμφισβητούμενων υδάτων, προχώρησε ο αμερικανός πρέσβης Τζέφρι Πάιατ.
«Θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ότι ο όρος “αμφισβητούμενα” αναφέρεται απλώς σε περιοχές όπου περισσότερες από μία χώρες προβάλλουν θαλάσσιες διεκδικήσεις», τόνισε σε δήλωσή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα, Τζέφρι Πάιατ, στο περιθώριο εκδήλωσης στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης για την υποδοχή και προώθηση δυνάμεων της 101ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας των ΗΠΑ στο πλαίσιο της ΝΑΤΟϊκής άσκησης «Atlantic Resolve», επίκεντρο της οποίας είναι η Ρουμανία.
Κληθείς να σχολιάσει την αναφορά σε «αμφισβητούμενα νερά» στην ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τις εξελίξεις στο Καστελόριζο, ο κ. Πάιατ πρόσθεσε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες γενικά δεν παίρνουν θέση σε διαφορές θαλάσσιων συνόρων άλλων κρατών, αλλά ως ζήτημα μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής ενθαρρύνουμε τα κράτη να επιλύουν τις διαφορές τους ειρηνικά και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Έχω επίσης επισημάνει πολλές φορές και θα το επαναλάβω και σήμερα, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τηρούν τις αρχές του διεθνούς ναυτικού δικαίου, βάσει των οποίων τα νησιά, συμπεριλαμβανομένου του Καστελόριζου, έχουν ακριβώς την ίδια υφαλοκρηπίδα και δικαιώματα ΑΟΖ όπως και κάθε περιοχή στην ηπειρωτική χώρα».
Ο υπουργός ‘Αμυνας, Νίκος Παναγιωτόπουλος, μιλώντας νωρίτερα από το βήμα της εκδήλωσης ανέφερε για το ίδιο θέμα ότι «μετά τη λεκτική βελτίωση (σ.σ. από αμερικανικής πλευράς) είναι σαφές πλέον ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στέλνει μήνυμα ότι σε όλη αυτή την υπόθεση το πρόβλημα είναι η Τουρκία. Η Τουρκία αμφισβητεί, η Τουρκία είναι το πρόβλημα και αυτό ξεκαθαρίζει πλέον το κείμενο».
Εξάλλου, στην ομιλία του στο πλαίσιο της εκδήλωσης, ο κ. Πάιατ τόνισε «το σαφές μήνυμα από την Ουάσινγκτον και από την Ευρώπη, που προτρέπει τις τουρκικές αρχές να σταματήσουν επιχειρήσεις που αυξάνουν την ένταση στην περιοχή, όπως σχέδια έρευνας για φυσικούς πόρους σε περιοχές, στις οποίες η Ελλάδα και η Κύπρος αξιώνουν δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο».
«Αυτός είναι ένας πολύπλοκος στρατηγικός χώρος», σημείωσε ο Αμερικανός πρέσβης και πρόσθεσε: «Θέλουμε οι φίλοι και οι σύμμαχοί μας στην περιοχή να προσεγγίσουν την ανάπτυξη πόρων σε πνεύμα συνεργασίας που παρέχει τη βάση για μια διαρκή ενεργειακή ασφάλεια και αμοιβαία οικονομική ευημερία. Μονομερείς προκλητικές ενέργειες αντιτίθενται σε αυτόν τον στόχο. Επιτρέψτε μου λοιπόν να είμαι ξεκάθαρος: Μια ισχυρότερη και ασφαλέστερη Ελλάδα είναι προς το συμφέρον της Αμερικής και όπως ο υπουργός (‘Αμυνας των ΗΠΑ) Έσπερ συζήτησε με τον υπουργό Παναγιωτόπουλο, αυτή την εβδομάδα, η συνεργασία μας εμβαθύνει μια πολύ σημαντική διμερή σχέση και ενισχύει τη συμμαχία του ΝΑΤΟ που προωθεί την ευημερία και την ασφάλεια σε αυτήν τη στρατηγική περιοχή για όλους τους πολίτες μας».
Ερωτηθείς, δε, από το ΑΠΕ-ΜΠΕ, στο περιθώριο της εκδήλωσης και για το αν θεωρεί πως θα υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης, ο κ. Πάιατ εξέφρασε την ελπίδα πως θα υπάρχει συνέχεια στα σήματα που δείχνουν ότι υπάρχει μια τέτοια προοπτική. “Γνωρίζω ότι αυτή είναι η ελπίδα του Πρωθυπουργού Μητσοτάκη, το ακούσαμε από τον υπουργό ‘Αμυνας μόλις τώρα και σίγουρα οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμερίζονται αυτήν την ελπίδα και χρησιμοποιούμε τα διπλωματικά μας εργαλεία για την προώθηση αυτού του στόχου”, ανέφερε χαρακτηριστικά.