Οι εφημερίες δεν είναι απλώς επιπλέον ωράριο. Είναι η ραχοκοκαλιά του συστήματος. Είναι οι νύχτες που μένεις όρθιος, οι αποφάσεις που παίρνεις σε δευτερόλεπτα, η πίεση που δεν τελειώνει όταν σβήνει το φως του χειρουργείου.
Και μέχρι πρόσφατα, αυτό το επιπλέον βάρος φορολογούνταν σαν να ήταν κανονικός μισθός: προστίθετο στο συνολικό εισόδημα, ανέβαζε την κλίμακα και έφτανε να «τρώει» μέχρι και το 44% σε υψηλότερα κλιμάκια.
Από το 2025, με κυβερνητική απόφαση που εξαγγέλθηκε από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, άλλαξε αυτό. Οι αμοιβές των εφημεριών των ιατρών του ΕΣΥ φορολογούνται πλέον αυτοτελώς με συντελεστή 22%, χωρίς να προσμετρώνται στο γενικό εισόδημα. Από το 2026 ο συντελεστής πέφτει ακόμα περισσότερο στο 20%. Δεν είναι «δώρο». Είναι αποκατάσταση λογικής: Η επιπλέον προσπάθεια δεν τιμωρείται σαν να είναι βασικός μισθός. Και τα αποτελέσματα φαίνονται ήδη στους φορολογικούς λογαριασμούς των συναδέλφων σε όλη τη χώρα.
Πάρτε ένα παράδειγμα που κυκλοφορεί τις τελευταίες μέρες από τα επίσημα στοιχεία: Γιατρός με βασικό μισθό που τον έφερνε κοντά στα 35.000-40.000 ευρώ ετησίως, έβλεπε τις εφημερίες του να τον σπρώχνουν σε υψηλότερο συντελεστή. Με την αυτοτελή φορολόγηση, ο φόρος μειώνεται σημαντικά. Σε κάποιες περιπτώσεις κατά 30%-40% μόνο από αυτό το εισόδημα. Το καθαρό κέρδος φτάνει εκατοντάδες ευρώ τον μήνα. Δεν είναι θεωρία. Είναι χρήματα που μένουν στην τσέπη, χρήματα που καλύπτουν δάνεια, παιδιά, καθημερινότητα. Και κυρίως, είναι κίνητρο να συνεχίσεις να εφημερεύεις χωρίς να νιώθεις ότι τιμωρείσαι για την επιπλέον ευθύνη.
Γιατί έχει τόση σημασία για το ΕΣΥ;
Δεν μιλάμε για «ελαφρύνσεις για τους γιατρούς». Μιλάμε για λειτουργικότητα του συστήματος. Στα ΤΕΠ, η υποστελέχωση δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι ρεαλιστικό πρόβλημα: λιγότεροι γιατροί σημαίνουν μεγαλύτερους χρόνους αναμονής, μεγαλύτερη πίεση, μεγαλύτερο κίνδυνο burnout. Η αυτοτελής φορολόγηση λειτουργεί ως σταθερό, θεσμικό κίνητρο. Δεν υπόσχεται μαγικές λύσεις. Απλώς κάνει πιο ελκυστική την παραμονή στο δημόσιο σύστημα, ειδικά σε δύσκολες εφημερίες, σε επαρχία, σε νυχτέρια και Σαββατοκύριακα.
Λειτουργεί ακριβώς στο πλαίσιο που χρειαζόμαστε: πολιτική που βλέπει τον γιατρό όχι ως «κόστος», αλλά ως κρίσιμο παράγοντα λειτουργίας. Συνδυάζεται με άλλες παρεμβάσεις -ψηφιοποίηση, ψηφιακά εργαλεία που επιτρέπουν στο υπουργείο παρακολούθηση των εφημεριών σε ζωντανό χρόνο- με αποτέλεσμα τη δυνατότητα στοχευμένων παρεμβάσεων στις εφημερίες, καλύτερη οργάνωση ΤΕΠ, κτηριακές αναβαθμίσεις σε όλη τη χώρα και δείχνει μια συνολική λογική: Ενισχύουμε το ανθρώπινο δυναμικό με μέτρα που κοστολογούνται, εφαρμόζονται και αποδίδουν. Κάθε είδους ενίσχυση, είτε άμεση είτε έμμεση παραμένει ενίσχυση.
Και όμως, ελάχιστοι μιλούν γι’ αυτό.
Δεν είναι τυχαίο. Η δημόσια συζήτηση για το ΕΣΥ έχει εθιστεί στην καταγγελία. «Υποχρηματοδότηση», «κατάρρευση», «εγκατάλειψη». Όταν έρχεται μια μεταρρύθμιση που δίνει πραγματική ανάσα σε χιλιάδες γιατρούς, μένει στο περιθώριο. Είναι τεχνική; Ναι. Είναι ήσυχη; Ασφαλώς. Δεν προσφέρεται για τηλεοπτικά πάνελ με υψωμένους τόνους. Και, ας είμαστε ειλικρινείς, δεν βολεύει όσους έχουν επενδύσει πολιτικά στην εικόνα ενός ΕΣΥ που «δεν λειτουργεί ποτέ».
Η σιωπή, όμως, δεν αλλάζει τα νούμερα. Οι γιατροί βλέπουν την αλλαγή στις φορολογικές τους δηλώσεις. Οι ειδικευόμενοι πρακτικά πλέον δεν πληρώνουν φόρο. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε εύκολες υποσχέσεις και σε στοχευμένες παρεμβάσεις που στέκονται όρθιες στην πράξη.
Ως γιατρός που υπηρετεί καθημερινά σε ΤΕΠ, ξέρω ότι το ΕΣΥ δεν σώζεται με γενικότητες. Σώζεται με μέτρα που αναγνωρίζουν την πραγματικότητα της πρώτης γραμμής: την πίεση, την ευθύνη, την ανάγκη για κίνητρα που μένουν. Η αυτοτελής φορολόγηση των εφημεριών είναι ένα τέτοιο μέτρο. Πρακτικό, μετρήσιμο, αποτελεσματικό.
Και ακριβώς γι’ αυτό αξίζει να μιλάμε γι’ αυτό. Όχι για να χειροκροτήσουμε, αλλά για να συνεχίσουμε στην ίδια κατεύθυνση: με υπευθυνότητα, με διαφάνεια, με έμφαση σε ό,τι πραγματικά λειτουργεί για τους γιατρούς και τους πολίτες. Το ΕΣΥ δεν χρειάζεται άλλες θεωρίες. Χρειάζεται περισσότερες τέτοιες μεταρρυθμίσεις.
Απόστολος Ανθόπουλος
*Ο κ. Απόστολος Ανθόπουλος είναι Επιμελητής Β’ ΕΣΥ, Επειγοντολόγος στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης