Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ σχεδιάζει να προχωρήσει στην πώληση δεκάδων κινητήρων μαχητικών αεροσκαφών στην Τουρκία, αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, παρά τις αντιρρήσεις ορισμένων μελών του Κογκρέσου, δήλωσαν την Τετάρτη τέσσερις πηγές με γνώση του ζητήματος στο Reuters.
Οι κινητήρες, που κατασκευάζονται από την General Electric, θα χρησιμοποιηθούν στο ΚΑΑΝ, το πρώτο εγχώριο μαχητικό αεροσκάφος της Τουρκίας. Πρόκειται για ένα μεγάλο πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2016, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Άγκυρας, ως μέλους του ΝΑΤΟ, να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτάρκεια στον τομέα της άμυνας. Μία από τις πηγές ανέφερε ότι το πακέτο θα ξεπερνά τα 700 εκατ. δολάρια.
Η κίνηση θεωρείται σημαντική χειρονομία προς την Άγκυρα ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα φιλοξενήσει η Τουρκία τον επόμενο μήνα. Οι σχέσεις ΗΠΑ - Τουρκίας έχουν γενικά βελτιωθεί επί Τραμπ, ο οποίος συχνά επαινεί τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ωστόσο, παραμένει η μακροχρόνια διαφωνία για τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35 και την επιβολή κυρώσεων μετά την αγορά των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400 από την Άγκυρα.
Ερωτηθείς για τους κινητήρες, το πρόγραμμα F-35 και τα σχέδιά του για τη σύνοδο στην Άγκυρα, ο Τραμπ δήλωσε: «Πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τους κάνει πολύ χαρούμενους».
Την ίδια ώρα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς άφησε να εννοηθεί την Τετάρτη ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση για το πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να πουλήσουν μαχητικά F-35 στην Τουρκία, δεδομένης της αγοράς από την Άγκυρα, το 2019, των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
«Ο Πιτ και όλη η ομάδα το εξετάζουν αυτή τη στιγμή, επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα για τα οποία πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν γίνει, προκειμένου να συμμορφωθούμε με την αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μας ζήτησε να το κάνουμε αυτό», δήλωσε ο Βανς στους δημοσιογράφους.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η πώληση των κινητήρων θα γίνει δεκτή θετικά στην Τουρκία, αλλά υπολείπεται του βασικού στόχου της Άγκυρας, που είναι η επιστροφή στο πρόγραμμα F-35. Η Γκιονούλ Τολ, διευθύντρια του τουρκικού προγράμματος στο Middle East Institute, σημείωσε ότι οι κινητήρες είναι σημαντικοί, αλλά αποτελούν «τον ευκολότερο στόχο» για μια αμερικανική κυβέρνηση που έχει δώσει πολύ πιο φιλόδοξες υποσχέσεις.
Παρά τις αντιρρήσεις του Δημοκρατικού βουλευτή Γκρέγκορι Μικς, η απόφαση αναμένεται να οριστικοποιηθεί τις επόμενες ημέρες και να ακολουθήσει επίσημη ενημέρωση του Κογκρέσου από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Οι αντιρρήσεις των βουλευτών δεν είναι δεσμευτικές, εφόσον η κυβέρνηση επιλέξει να προχωρήσει στην πώληση.
Χατζηβασιλείου: Το Κογκρέσο είναι το «κλειδί» για τα F-35 στην Τουρκία
Την εκτίμηση ότι οποιαδήποτε αμυντική προμήθεια των ΗΠΑ προς την Τουρκία εξακολουθεί να περνά υποχρεωτικά από το αμερικανικό Κογκρέσο εξέφρασε ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, μιλώντας στο ΕΡΤnews.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, στον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστου εταίρου στην περιοχή, αλλά και στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ενόψει της ελληνικής προεδρίας της ΕΕ το 2027.
F-35 και Τουρκία: «Καμία αμυντική προμήθεια δεν γίνεται χωρίς το Κογκρέσο»
Αναφερόμενος στις πρόσφατες δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων για την Τουρκία και τα F-35, ο υφυπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι η πραγματικότητα δεν έχει αλλάξει.
«Οποιαδήποτε αμυντική προμήθεια προς την Άγκυρα περνά από το Κογκρέσο», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες των κυρώσεων που επιβλήθηκαν λόγω της απόκτησης των ρωσικών πυραύλων S-400.
Υπενθύμισε ότι μέχρι το 2019 η Τουρκία συμμετείχε στο πρόγραμμα των F-35 ως συμπαραγωγός χώρα, όμως οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν επί της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ την οδήγησαν εκτός προγράμματος.
«Η πραγματικότητα το 2026 είναι ότι η Τουρκία, λόγω των κυρώσεων και της επιλογής της για ρωσικούς πυραύλους, βρίσκεται συνεχώς εκτός του προγράμματος», ανέφερε.
Την ίδια ώρα, σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στη διαδικασία που θα οδηγήσει στην απόκτηση των πρώτων ελληνικών F-35 τα επόμενα χρόνια.
«Δεν έχει αλλάξει η τουρκική στάση απέναντι στην Ελλάδα»
Ο κ. Χατζηβασιλείου υποστήριξε ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει αναθεωρητικές αξιώσεις, επισημαίνοντας όμως ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει ξεκάθαρα ζητήματα όπως το casus belli.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση της τουρκικής άμυνας, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα πέτυχε να διασφαλιστεί η αρχή της ομοφωνίας για τη συμμετοχή τρίτων χωρών σε σχετικούς μηχανισμούς.
Τόνισε επίσης ότι η χώρα συνεχίζει να ενισχύει τις Ένοπλες Δυνάμεις της.
«Έχουμε σήμερα τις πιο σύγχρονες και θωρακισμένες Ένοπλες Δυνάμεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μέση Ανατολή: «Η Ελλάδα απέδειξε ότι είναι αξιόπιστος εταίρος»
Σχολιάζοντας τις εξελίξεις μετά την εκεχειρία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, ο υφυπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει ήδη αποκτήσει διακριτό ρόλο στην περιοχή.
Υπενθύμισε ότι ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για ζητήματα που αφορούν τόσο την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα όσο και τις ευρύτερες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
«Η Ελλάδα έχει καταφέρει να αποδείξει ότι είναι ένας αξιόπιστος εταίρος και σύμμαχος», δήλωσε, αναφερόμενος στη συνδρομή που παρείχε η χώρα τόσο σε ευρωπαϊκούς εταίρους όσο και σε αραβικές χώρες της περιοχής.
Παράλληλα, χαιρέτισε τη συμφωνία που διαμορφώνεται μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας ότι η αποκλιμάκωση είναι απαραίτητη τόσο για τη διεθνή ασφάλεια όσο και για την παγκόσμια οικονομία.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο ελληνικής συμμετοχής για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ
Ερωτηθείς αν η Ελλάδα θα μπορούσε να συμμετάσχει σε αποστολή επιτήρησης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ο κ. Χατζηβασιλείου υπενθύμισε ότι η χώρα συμμετέχει ήδη ενεργά στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα.
Όπως είπε, η Ελλάδα έχει άμεσο ενδιαφέρον για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα λόγω της ισχυρής ναυτιλιακής της παρουσίας.
«Αν ο πόλεμος τερματιστεί και υπάρχουν ασφαλείς προϋποθέσεις και μια συγκεκριμένη συμφωνία, η Ελλάδα θα εξέταζε το ενδεχόμενο να συμμετέχει», ανέφερε, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν έχει ακόμη φτάσει η στιγμή για τέτοιες αποφάσεις.
Η ελληνική προεδρία της ΕΕ και η μάχη για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Ο υφυπουργός Εξωτερικών στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία των διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο θα καθορίσει τους πόρους που θα λάβουν τα κράτη-μέλη την επόμενη προγραμματική περίοδο.
Όπως εξήγησε, από την 1η Ιουλίου η Ελλάδα εντάσσεται στο σχήμα των τριών διαδοχικών προεδριών μαζί με την Ιρλανδία και τη Λιθουανία, αποκτώντας ενεργό ρόλο στις ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις.
«Πρέπει να τελειώσει η συζήτηση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο εντός του 2026», τόνισε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα διεκδικεί ισχυρή χρηματοδότηση για την πολιτική συνοχής, την Κοινή Αγροτική Πολιτική, την αλιεία και τις υποδομές, σε μια δύσκολη διαπραγμάτευση μεταξύ των χωρών που ζητούν αυξημένους πόρους και των λεγόμενων «φειδωλών» κρατών.
Κλείνοντας, συνέδεσε τις διαπραγματεύσεις με τις εθνικές εκλογές του 2027, υποστηρίζοντας ότι η χώρα θα χρειαστεί μια ισχυρή κυβέρνηση για να διαπραγματευτεί τους ευρωπαϊκούς πόρους της επόμενης περιόδου και να ηγηθεί της ελληνικής προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για την υπόθεση Αβραμόπουλου
Κληθείς να σχολιάσει την υπόθεση του Δημήτρη Αβραμόπουλου, ο κ. Χατζηβασιλείου υπογράμμισε ότι πρέπει να εξεταστεί η ουσία της υπόθεσης και να αφεθεί η Δικαιοσύνη να κάνει τη δουλειά της.
Όπως ανέφερε, από τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά προκύπτει ότι η συμμετοχή στο συγκεκριμένο διοικητικό συμβούλιο ήταν δηλωμένη και εγκεκριμένη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ τα σχετικά έσοδα ήταν δηλωμένα και φορολογημένα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην πρόθεση του πρώην επιτρόπου να μην εμποδίσει ενδεχόμενη άρση της ασυλίας του.
«Τον τιμά αυτή η δημόσια τοποθέτησή του από την πρώτη στιγμή ότι δεν θα σταθεί εμπόδιο στην άρση ασυλίας. Θα πάρουν όλα τον δρόμο τους», σημείωσε, προσθέτοντας ότι δεν βοηθούν οι πρόωρες κρίσεις πριν η υπόθεση πάρει τον θεσμικό της δρόμο.