Σε ναυάγιο φέρεται πως οδηγούνται οι διαπραγματεύσεις της Ελλάδας με το Βρετανικό Μουσείο για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας «The Telegraph».
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας, η Ελλάδα ξανάνοιξε τις διαπραγματεύσεις με το Βρετανικό Μουσείο το 2021, στο πλαίσιο της προσπάθειας επαναπατρισμού των αρχαίων γλυπτών του Παρθενώνα, τα οποία μεταφέρθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο στις αρχές του 19ου αιώνα. Ωστόσο, εσχάτως έχει γίνει γνωστό ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν ουσιαστικά τελειώσει, εν μέρει λόγω της ελληνικής δυσαρέσκειας για την έλλειψη προόδου. Δεν διεξάγεται «καμία συνομιλία» και δεν προβλέπεται η επανέναρξή τους.
Η «κατάρρευση» προέρχεται από μια διαφωνία σχετικά με το αν ένας μακροπρόθεσμος δανεισμός θα ήταν αποδεκτός από την Ελλάδα, αναφέρει αποκλειστικό δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας «The Telegraph». Το Βρετανικό Μουσείο επιμένει ότι μπορεί μόνο να δανείσει τα μάρμαρα, καθώς εμποδίζεται από το νόμο να παραχωρήσει αντικείμενα.
Παρά την παρέμβαση του Τζορτζ Όσμπορν
Σύμφωνα με το δημοσίευμα «η Ελλάδα θεωρεί τον εαυτό της ως τον νόμιμο ιδιοκτήτη των μαρμάρων και θέλει να επιστραφούν μόνιμα». Η κατάρρευση των συνομιλιών έρχεται παρά το γεγονός ότι ο Τζορτζ Όσμπορν, πρώην υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, επέμενε ότι υπήρχε «μια συμφωνία που μπορούσε να γίνει».
«Οποιαδήποτε συμφωνία δανεισμού θα απαιτούσε από την Ελλάδα να αποδεχθεί ότι το μουσείο είναι ο νόμιμος ιδιοκτήτης των έργων τέχνης του Παρθενώνα, ενώ η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι εκλάπησαν από τον Τόμας Μπρους, έβδομο Λόρδο του Έλγιν», υπενθυμίζεται στο ίδιο δημοσίευμα.
Ενώ η Ελλάδα βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία, ο Λόρδος Έλγιν αφαίρεσε αετωματικά γλυπτά από τον Παρθενώνα, μαζί με μαρμάρινες πλάκες και τμήματα της ζωφόρου που κοσμούσαν το ναό της Αθηνάς. Τα πούλησε στη βρετανική κυβέρνηση το 1816.
«Κόκκινες γραμμές» στις συνομιλίες
«Η μεγάλη ελπίδα για τον τερματισμό της διαμάχης βασιζόταν στην παράκαμψη των νομικών ‘κόκκινων γραμμών’ κάθε πλευράς με μια ‘υβριδική συμφωνία’, που δεν θα ήταν ούτε μόνιμη παράδοση ούτε δανεισμός. Το 2024, λέγεται ότι μια συμφωνία ήταν κοντά», αναφέρεται στον ίδιο δημοσίευμα.
Ωστόσο, γίνεται αντιληπτό ότι οι δημιουργικές προσπάθειες για την εύρεση μιας λύσης δεν απέδωσαν καρπούς και η τακτική επαφή μεταξύ της Αθήνας και του Βρετανικού Μουσείου έχει σταματήσει.
Πηγή δήλωσε στην «The Telegraph» ότι «δεν διεξάγονταν συνομιλίες» και ότι «η Αθήνα είχε δώσει σήμα πως οι συζητήσεις ήταν απίθανο να επαναληφθούν, αν και τα κανάλια επικοινωνίας παρέμειναν ανοιχτά και η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει».
Στον ίδιο δημοσίευμα αναφέρεται ότι «είχαν συζητηθεί διάφορες επιλογές». Αυτές περιλάμβαναν την αποστολή από την Ελλάδα μιας εναλλασσόμενης επιλογής αρχαίων τεχνουργημάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο ως κίνητρο και ως «εγγύηση» για να διασφαλιστεί η τελική επιστροφή των θησαυρών του Έλγιν, αντί των τυπικών διαβεβαιώσεων σχετικά με την κυριότητα που απαιτούνται για μια συμφωνία δανεισμού.
Το 2022, η The Telegraph επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, καθώς αξιωματούχοι προσπαθούσαν να επιδείξουν τι θα μπορούσε να σταλεί στη Βρετανία στο πλαίσιο μιας αμοιβαία επωφελούς συμφωνίας (win-win), συμπεριλαμβανομένης της Μάσκας του Αγαμέμνονα.
Ο Τζορτζ Όσμπορν είχε προτείνει ότι «μια συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει τα Γλυπτά του Παρθενώνα να παρουσιάζονται τόσο στο Λονδίνο όσο και στην Αθήνα, κάτι που θα ήταν κερδοφόρο τόσο για την Ελλάδα όσο και για εμάς».
Οι Έλληνες απορρίπτουν συμφωνία τύπου Bayeux
Τα νέα για την κατάρρευση έρχονται μετά τα εγκαίνια της έκθεσης της Ταπητουργίας της Μπαγιέ (Bayeux Tapestry) στο Βρετανικό Μουσείο, αποτέλεσμα μιας συμφωνίας δανεισμού που εγκρίθηκε από τον Εμανουέλ Μακρόν, τον Γάλλο πρόεδρο. Πάντως, ο Νίκολας Κάλιναν, διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, άφησε να εννοηθεί ότι η συμφωνία της Μπαγιέ θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για μια συμφωνία για τα Γλυπτά του Παρθενώνα και να ταιριάξει με τη στρατηγική του για την άμβλυνση των διαμαχών σχετικά με τα τεχνουργήματα μέσω μακροχρόνιων δανείων. «Η διευθέτηση με τη Γαλλία προσέφερε μια ακτίνα ελπίδας για να προχωρήσουμε με την Ελλάδα», είπε ο Νίκολας Κάλιναν.
Αυτό δεν έγινε δεκτό από την Αθήνα, με πηγές να επισημαίνουν ότι «δεν υπήρξε ποτέ καμία αμφισβήτηση σχετικά με την κυριότητα της Ταπητουργίας της Μπαγιέ, ούτε το μεσαιωνικό κέντημα είχε διαμελιστεί και μεταφερθεί σε άλλη χώρα».
Η ελληνική θέση είναι ότι τα έργα τέχνης που αφαιρέθηκαν από τον Παρθενώνα πρέπει να επανενωθούν με τα άλλα γλυπτά του συνόλου, τα οποία φυλάσσονται στο Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα.
Η ελληνική αξίωση για τα Μάρμαρα διατυπώθηκε εκ νέου επίσημα νωρίτερα φέτος σε συνάντηση της Unesco στο Παρίσι, ένα φόρουμ στο οποίο η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει επανειλημμένα απορρίψει τις ελληνικές αξιώσεις.
Η επίκληση στο φιρμάνι
Η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και το Βρετανικό Μουσείο ισχυρίζονται ότι «ο Τόμας Μπρους, ένας αφοσιωμένος λάτρης της κλασικής αρχαιότητας και έβδομος Λόρδος του Έλγιν, έλαβε νομική άδεια να αφαιρέσει έργα τέχνης από τον Παρθενώνα υπό την αυθεντία ενός οθωμανικού διατάγματος («φιρμάνι»), κάτι που η Ελλάδα αρνείται».
«Το 2024, η Τουρκία πραγματοποίησε μια έκπληξη παρέμβαση και υποστήριξε την Ελλάδα, ενώ χαρακτήρισε το Ηνωμένο Βασίλειο αποικιοκρατικό. Τούρκοι εκπρόσωποι στην Unesco δήλωσαν ότι είχαν ερευνήσει τα παλιά οθωμανικά αρχεία και δεν βρήκαν καμία απολύτως απόδειξη για το ‘φιρμάνι’ που να υποστηρίζει τον βρετανικό ισχυρισμό», ανέφερε στο δημοσίευμά της η «The Telegraph».