22 Οκτωβρίου 2026

Η εξέγερση του κοινού νου


Σάκης Μουμτζής

Υπάρχει η εξέγερση που βρίσκεται στο φαντασιακό της αριστερής ιντελιγκέντσιας. Βερμπαλισμοί, επικολυρικές εκφράσεις με την ακαδημαϊκή αυθεντία, ένα μίγμα νεομαρξισμού και ρομαντισμού με αριστερό πρόσημο. Τους διαβάζεις και στο τέλος αναρωτιέσαι «τι θέλει να μας πει ετούτος;».

Ανέκαθεν η εξέγερση μαγνήτιζε την Αριστερά. Από την κομμούνα του Παρισιού ως τον Μάη του 1968. Βεβαίως, οι άλλες εξεγέρσεις, όπως αυτή των ναυτών της Κρονστάνδης το 1921 απέναντι στους μπολσεβίκους ή η εξέγερση των Ούγγρων του 1956, δεν προσφέρονται για τέτοιους είδους αναλύσεις. Οι εξεγερμένοι βρέθηκαν στη λάθος πλευρά της Ιστορίας. 

Τώρα, μετά τα όσα έγιναν στο Παρίσι και σε άλλες γαλλικές πόλεις - αναφέρομαι στους βανδαλισμούς και στο πλιάτσικο - η αριστερή ιντελιγκέντσια θυμήθηκε πως η Γαλλία κουβαλά ιστορικά την «κουλτούρα της εξέγερσης». Και έτσι νομίζει ότι κλείνει τους λογαριασμούς της με τη βαρβαρότητα των όσων είδαμε να ξετυλίγονται στις οθόνες των τηλεοράσεων και κυρίως στο Διαδίκτυο. 

Πράγματι, θα ήταν πολύ άβολη η κουβέντα αν προσπαθούσαμε να ανιχνεύσουμε το πολιτικό υποκείμενο της εξέγερσης, καθώς μόνον αυθόρμητη δεν ήταν. Κλιμακώθηκε μεθοδευμένα επί τρεις εβδομάδες, με στόχο την κορύφωση στη συμβολική ημερομηνία της 17ης Οκτωβρίου.* Και ενδεχομένως να υπάρξει και συνέχεια, αν η γαλλική κυβέρνηση συνεχίσει να κρατά τον ρόλο του παρατηρητή. 

Σε ανάλογες οριακές καταστάσεις συμβαίνει και μια άλλη εξέγερση την οποία ουδείς μπουρδολόγος αριστερός διανοούμενος μπορεί να την προσεγγίσει, καθώς εκφεύγει των νοητικών εργαλείων με τα οποία προσεγγίζει τα γεγονότα. Είναι η εξέγερση του κοινού νου. Όλων αυτών που αντιδρούν στη θέα των βανδαλισμών και των λεηλασιών. Όλων αυτών οι οποίοι αγωνίστηκαν να φτιάξουν μια επιχείρηση και βλέπουν πως στο επόμενο κύμα επέλασης των πλιατσικολόγων μπορεί και αυτοί να είναι τα θύματα τους. Και αντιδρούν όπως αντιδρούν. Ισοπεδωτικά, διότι οριακή κατάσταση σημαίνει πως γίνονται δυσδιάκριτοι οι ενδιάμεσοι χρωματισμοί και κυριαρχεί το μαύρο - άσπρο. 

Ενώ ο Μάης του 1968 βρισκόταν στην κορύφωσή του και ο Ντε Γκολ είχε καταφύγει σε μια νατοϊκή βάση στην Ομοσπονδιακή Γερμανία, οι γκολικοί δήμαρχοι κατέβασαν στους δρόμους ένα εκατομμύριο Παριζιάνους για να στηρίξουν τη Γαλλική Δημοκρατία. Μετά από λίγες μέρες ο Ντε Γκολ προκήρυξε εκλογές στις οποίες και σάρωσε. Τότε όμως υπήρχε ένα συγκροτημένο πολιτικό υποκείμενο που προάσπιζε την αστική Δημοκρατία. Σήμερα ο κοινός νους γνωρίζει τι δε θέλει. Δε θέλει τη βαρβαρότητα. Προσπαθεί να ανιχνεύσει αυτό που θέλει, σε μια διαδικασία επώδυνη. 

Μέχρι στιγμής καταγράφεται σε όλες τις πόλεις που κτυπήθηκαν από τους κατσαπλιάδες η διάθεση των Γάλλων πολιτών όχι απλώς να καθαρίσουν τους δρόμους τους, αλλά να περιφρουρήσουν και την ομαλότητα της καθημερινότητάς τους. Είναι αυτοί που η εγχώρια αριστερή ιντελιγκέντσια αποκαλεί περιφρονητικά «κυρ - Παντελήδες». Αλλά οι περισσότεροι από αυτούς τους «διανοητές» σπούδασαν έμμεσα ή άμεσα με τα λεφτά των κυρ - Παντελήδων. Αυτά όμως είναι «ψιλά» γράμματα. 

*Στις 17 Οκτωβρίου 1961 η γαλλική αστυνομία υπό τις διαταγές του συνεργάτη των Ναζί Μορίς Παπόν, έπνιξε στο αίμα διαδήλωση Αλγερινών υπέρ της ανεξαρτησίας της πατρίδας τους. Ο αριθμός των νεκρών παραμένει άγνωστος μέχρι σήμερα.    

liberal.gr