Λίγες ώρες πριν ξεκινήσουν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 για τους μαθητές των Γενικών Λυκείων, στο ισόγειο του υπουργείου Παιδείας στο Μαρούσι ξεκινά μια από τις πιο αυστηρά προστατευμένες και αθέατες διαδικασίες του ελληνικού κράτους.
Πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς κινητά τηλέφωνα, χωρίς καμία επικοινωνία με τον έξω κόσμο και υπό διαρκή αστυνομική επιτήρηση, οι θεματοδότες της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων αναλαμβάνουν τη δύσκολη αποστολή διαμόρφωσης των θεμάτων, που θα κρίνουν το μέλλον χιλιάδων υποψηφίων. Πρόκειται για μία διαδικασία, που ισοδυναμεί με μία μαραθώνια δοκιμασία ευθύνης, πίεσης και απόλυτης συγκέντρωσης.
Η σημερινή νύχτα θεωρείται από τις πλέον κρίσιμες της φετινής εξεταστικής περιόδου, καθώς αύριο οι υποψήφιοι των ΓΕΛ εξετάζονται στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία, το μάθημα που παραδοσιακά σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη της πιο απαιτητικής εκπαιδευτικής δοκιμασίας της χώρας.
Ποιοι είναι οι θεματοδότες
Τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων ειδοποιήθηκαν τις προηγούμενες ημέρες από το υπουργείο Παιδείας ότι επελέγησαν για να συμμετάσχουν στη διαδικασία θεματοδότησης.
Πρόκειται κυρίως για έμπειρους εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης, πανεπιστημιακούς και συμβούλους εκπαίδευσης, οι οποίοι διαθέτουν υψηλή επιστημονική κατάρτιση, μακρά διδακτική εμπειρία και γνώση των απαιτήσεων των Πανελλαδικών.
Η επιλογή τους γίνεται με εξαιρετικά αυστηρά κριτήρια. Εκτός από την επιστημονική επάρκεια, αξιολογείται η αντικειμενικότητα, η ικανότητα διαχείρισης πίεσης αλλά και η αποφυγή πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων. Για τον λόγο αυτό, οι ταυτότητες των θεματοδοτών παραμένουν επτασφράγιστο μυστικό μέχρι την ολοκλήρωση των εξετάσεων.
Η συμμετοχή στην ΚΕΕ συνοδεύεται από απόλυτη υποχρέωση εχεμύθειας. Τα μέλη της επιτροπής απαγορεύεται αυστηρά να αποκαλύψουν ακόμη και σε συγγενικά τους πρόσωπα ότι συμμετέχουν στη διαδικασία. Σύμφωνα με στελέχη της εκπαίδευσης, η μυστικότητα αυτή θεωρείται απολύτως κρίσιμη για την αξιοπιστία του θεσμού.
Το «καταφύγιο» των θεματοδοτών
Ο ειδικά διαμορφωμένος χώρος της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων βρίσκεται στο ισόγειο του υπουργείου Παιδείας και λειτουργεί επί της ουσίας ως απομονωμένη ζώνη υψηλής ασφαλείας. Όσοι εισέρχονται υποχρεούνται να παραδώσουν κινητά τηλέφωνα, tablets, smartwatches και κάθε είδους ηλεκτρονική συσκευή.
Παράλληλα, στον χώρο λειτουργεί σύστημα αποκοπής επικοινωνιών, το οποίο μπλοκάρει οποιαδήποτε δυνατότητα σύνδεσης με δίκτυα κινητής τηλεφωνίας ή διαδικτύου. Στην είσοδο βρίσκονται αστυνομικοί, ενώ η πρόσβαση επιτρέπεται αποκλειστικά σε εξουσιοδοτημένα πρόσωπα. Ακόμη και στελέχη του υπουργείου δεν μπορούν να προσεγγίσουν τον χώρο χωρίς ειδική άδεια.
Το βράδυ, λίγο μετά τις 20:00, πραγματοποιείται η πρώτη συνάντηση γνωριμίας και συντονισμού των μελών της Επιτροπής. Εκεί ξεκινά η διαδικασία επιλογής και διαμόρφωσης των θεμάτων. Στη συζήτηση συμμετέχουν συνήθως τρεις καθηγητές Λυκείου της ειδικότητας του εξεταζόμενου μαθήματος, ένας Σύμβουλος Εκπαίδευσης και ένα μέλος ΔΕΠ πανεπιστημίου.
Οι εισηγήσεις είναι πολλές, οι διαφωνίες συχνές και η πίεση μεγάλη. Κάθε θέμα εξετάζεται εξονυχιστικά: αν ανταποκρίνεται στην ύλη, αν είναι σαφές, αν διαβαθμίζει σωστά τη δυσκολία, αν επιτρέπει την αξιολόγηση όλων των επιπέδων των υποψηφίων και κυρίως αν δεν δημιουργεί αμφισβητήσεις.
Η αγωνία μέχρι τα ξημερώματα
Σύμφωνα με πληροφορίες από ανθρώπους που έχουν συμμετάσχει στο παρελθόν στην ΚΕΕ, λίγο πριν από τα μεσάνυχτα τα θέματα αποκτούν την πρώτη ολοκληρωμένη μορφή τους. Ακολουθεί σύντομη διακοπή 30 έως 40 λεπτών και στη συνέχεια ξεκινά ένας δεύτερος, ακόμη πιο απαιτητικός κύκλος ελέγχου.
Περίπου στις 2 μετά τα μεσάνυχτα αναλαμβάνουν δράση οι λεγόμενοι «λύτες» — έμπειροι καθηγητές Λυκείου, που καλούνται να λύσουν τα θέματα σαν να ήταν υποψήφιοι. Ο ρόλος τους είναι κομβικός. Ελέγχουν αν υπάρχουν ασάφειες, υπερβολικές απαιτήσεις, τεχνικά λάθη ή σημεία που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαφορετικές ερμηνείες.
Αν εντοπιστεί οποιοδήποτε πρόβλημα, η Κεντρική Επιτροπή ενημερώνεται άμεσα και τα θέματα τροποποιούνται. Σε αρκετές περιπτώσεις στο παρελθόν έχουν γίνει διορθώσεις κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, ώστε να αποφευχθούν λάθη που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αναστάτωση σε χιλιάδες υποψηφίους.
Μεταξύ 4 και 5 τα ξημερώματα τα θέματα θεωρούνται πλέον οριστικά. Τότε δίνεται το «πράσινο φως» για τη διαδικασία ασφαλούς αποστολής τους στα εξεταστικά κέντρα όλης της χώρας μέσω του ειδικού ηλεκτρονικού συστήματος του υπουργείου.
Η επιτροπή παραμένει σε επιφυλακή
Η δουλειά της Κεντρικής Επιτροπής δεν ολοκληρώνεται με την αποστολή των θεμάτων. Τα μέλη της παραμένουν σε επιφυλακή καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέτασης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τυχόν απορίες ή αιτήματα διευκρινίσεων από τα εξεταστικά κέντρα.
Δεν είναι σπάνιο κατά τη διάρκεια των εξετάσεων να ζητούνται διευκρινίσεις για συγκεκριμένες διατυπώσεις ή να χρειάζεται έκτακτη παρέμβαση της Επιτροπής ώστε να διασφαλιστεί η ενιαία αντιμετώπιση όλων των υποψηφίων.
Η εμπειρία προηγούμενων ετών έχει δείξει ότι ακόμη και μια μικρή αστοχία μπορεί να εξελιχθεί σε μείζον ζήτημα. Για τον λόγο αυτό, το σύστημα λειτουργεί με στρατιωτική πειθαρχία και πολλαπλά επίπεδα ελέγχου.
Αυξημένα μέτρα ασφαλείας στο υπουργείο Παιδείας
Το υπουργείο Παιδείας έχει ήδη τεθεί σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής από τις 28 Μαΐου έως και τις 25 Ιουνίου 2026, διάστημα κατά το οποίο θα διεξάγονται οι Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τις οδηγίες που έχουν δοθεί:
- Η πρόσβαση στο κτήριο θα γίνεται αποκλειστικά από την κεντρική είσοδο.
- Η είσοδος επισκεπτών, πολιτών, δικηγόρων και δικαστικών επιμελητών απαγορεύεται, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων και μόνο κατόπιν ραντεβού.
- Δεν επιτρέπεται η είσοδος μετά τις 18:00 ούτε η έξοδος πριν από τις 11:00 π.μ.
- Η Πτέρυγα Δ΄ του ισογείου παραμένει πλήρως αποκλεισμένη επί 24ώρου βάσεως.
- Courier και υπηρεσίες delivery δεν επιτρέπεται να εισέρχονται για προσωπικές παραδόσεις.
- Ακόμη και η λεωφορειακή γραμμή Ε14 θα εισέρχεται στον χώρο του υπουργείου μόνο σε συγκεκριμένες ώρες.
Στελέχη του υπουργείου σημειώνουν ότι τα μέτρα αυτά δεν αφορούν μόνο την προστασία της μυστικότητας των θεμάτων αλλά και την αποτροπή οποιασδήποτε πιθανής διαρροής ή τεχνικής παρέμβασης.
Ολονύχτια διαδικασία με… καφέδες και τοστ
Η διαδικασία επιλογής των θεμάτων είναι εξαντλητική. Τα μέλη της Επιτροπής παραμένουν επί πολλές ώρες απομονωμένα, συχνά μέχρι και το επόμενο πρωί. Για τον λόγο αυτό, στον χώρο έχει προβλεφθεί ειδικός μπουφές με καφέδες, χυμούς, σάντουιτς, τοστ, γλυκίσματα, γιαούρτια, νερά και ελαφριά γεύματα.
Όπως λένε παλαιότερα μέλη της ΚΕΕ, η ένταση είναι τόσο μεγάλη που αρκετοί δυσκολεύονται ακόμη και να φάνε. «Είναι μια νύχτα γεμάτη ευθύνη και άγχος. Όλοι γνωρίζουν ότι από τις αποφάσεις τους θα επηρεαστούν χιλιάδες μαθητές», αναφέρουν χαρακτηριστικά εκπαιδευτικοί που έχουν συμμετάσχει στη διαδικασία.
Η προσωπική παρουσία της Σοφίας Ζαχαράκη
Αξίζει να αναφερθεί η απόφαση της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη να βρίσκεται καθημερινά, από τα ξημερώματα, στον χώρο λειτουργίας της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η υπουργός έχει ενημερώσει στελέχη του υπουργείου ότι προτίθεται ακόμη και να παραμείνει στο γραφείο της κατά τη διάρκεια της νύχτας, ώστε στις 5 το πρωί να κατέβει στον χώρο της ΚΕΕ και να παρακολουθήσει από κοντά τη διαδικασία.
Πρόκειται για μια κίνηση με έντονο συμβολισμό αλλά και επιχειρησιακή σημασία. Στελέχη της εκπαίδευσης σημειώνουν ότι αντίστοιχη καθημερινή παρουσία πολιτικής ηγεσίας δεν συνηθιζόταν τα προηγούμενα χρόνια.
Η επιλογή αυτή αποδίδεται στην προσπάθεια της πολιτικής ηγεσίας να αποφευχθεί οποιοδήποτε απρόοπτο, ιδιαίτερα μετά από περιστατικά τεχνικών προβλημάτων ή καθυστερήσεων που είχαν καταγραφεί σε παλαιότερες εξεταστικές περιόδους.
Δεν είναι μάλιστα η πρώτη φορά που η Σοφία Ζαχαράκη επιλέγει τόσο ενεργή παρουσία. Και στις προηγούμενες Πανελλαδικές είχε βρεθεί από τα ξημερώματα στην αίθουσα των θεματοδοτών, με κλειστό κινητό τηλέφωνο, παραμένοντας επί ώρες στον χώρο μέχρι την ολοκλήρωση της αποστολής των θεμάτων. Στο υπουργείο Παιδείας θεωρούν ότι η φυσική παρουσία της υπουργού λειτουργεί υποστηρικτικά προς όλους τους εμπλεκόμενους μηχανισμούς και ενισχύει το αίσθημα ετοιμότητας και ευθύνης.
Τι ισχύει αν προκύψει πρόβλημα
Παρά τα πολυεπίπεδα μέτρα ασφαλείας, το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει και διαδικασίες έκτακτης ανάγκης. Αν οι εξετάσεις σε κάποιο εξεταστικό κέντρο διακοπούν ή δεν πραγματοποιηθούν λόγω ανωτέρας βίας, όπως φυσικές καταστροφές, εκτεταμένες διακοπές ρεύματος ή σοβαρά τεχνικά προβλήματα, τότε οι εξετάσεις επαναλαμβάνονται με απόφαση του υπουργού Παιδείας, ύστερα από γνώμη της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων.
Σε αυτή την περίπτωση, τα θέματα ορίζονται εκ νέου από την ΚΕΕ και οι εξετάσεις διεξάγονται σε νέα ημερομηνία που καθορίζεται ειδικά για τα συγκεκριμένα εξεταστικά κέντρα. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται κρίσιμη για τη διασφάλιση της ισονομίας και της αξιοπιστίας του εξεταστικού συστήματος, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι τεχνολογικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις των Πανελλαδικών αυξάνονται διαρκώς.
