Η συμφωνία Π. Κανελλόπουλου και Βρετανών για αποστολή χρυσών λιρών - Άγνωστο πόσες εισέπραξε ο ΕΛΑΣ - Καμία αναφορά για το πού ξοδεύτηκαν οι βρετανικές λίρες - Τζόγος, χαρτοπαιξία και άλλα, με τις λίρες που προορίζονταν για τα θύματα των Γερμανών

Ο ΕΛΑΣ αντίθετα, ποτέ δεν έδωσε λογαριασμό για τις χιλιάδες χρυσές λίρες που πήρε από τους Βρετανούς, στους οποίους βέβαια μέχρι σήμερα το Κ.Κ.Ε. σέρνει τα «εξ αμάξης» για τη δράση τους στην Ελλάδα. Είναι εντυπωσιακό, ότι ακόμα και ο Άρης Βελουχιώτης, που φυσικά έκανε γερό κομπόδεμα από βρετανικές λίρες, τις οποίες όμως δεν πρόλαβε να χαρεί «δίνει» στεγνά τους Σιάντο και Ιωαννίδη αναφέροντας ότι χόρευαν (με) τις λίρες στους Κορυσχάδες…
Η συμφωνία Π. Κανελλόπουλου – Βρετανών για τις λίρες
Ο Λόρδος Glenconner, στις 11/5/1942 ενημερώνει με επιστολή του το Foreign Office, ότι το Κάιρο υποστηρίζει ότι χρειάζεται 150.000 λίρες τον μήνα και ότι πρέπει να συνεχιστεί η χρηματοδότηση της «Άκρας Αριστεράς». Γράφει επίσης, ότι το Κάιρο «τους στέλνει τώρα 20.000 λίρες στερλίνες και 3.500 χρυσές λίρες». Ο Λόρδος Glenconner, ήταν τότε επικεφαλής του περιφερειακού γραφείου της SOE στο Κάιρο, του ΜΟ4. Συνεχίζει στην επιστολή του: «Είναι αλήθεια ότι τα χρήματα αυτά μπορεί να γίνουν αντικείμενο κατάχρησης και ότι τείνουν να ενισχύσουν μια οργάνωση που, ίσως αρνηθεί οποιαδήποτε συνεργασία με τον Κανελλόπουλο».
Ο Π. Στ. Μακρής – Στάικος γράφει ότι το αίτημα του Κανελλόπουλου μεταβιβάστηκε στο βρετανικό θησαυροφυλάκιο, το οποίο δέχτηκε, με τον όρο ότι τα 2/3 του ποσού θα δινόταν από την ελληνική κυβέρνηση. Ο Κανελλόπουλος αρνήθηκε και σχηματίστηκε μια Αγγλοελληνική επιτροπή που θα διαχειριζόταν τα χρήματα. Σε αυτή θα μετείχαν ο Κανελλόπουλος, η SOE και ο Υπουργός Μέσης Ανατολής της Μ. Βρετανίας. Η επιτροπή συνεδρίασε στις 20 Ιουλίου 1942 για πρώτη φορά και ως τη διάλυσή της, τον Απρίλιο του 1943 έμεινε σχεδόν στα χαρτιά.
Οι κεντρικοί πληροφοριοδότες της SOE ήταν ο «Οδυσσέας», ένας πρώην λαθρέμπορος ναρκωτικών, που αναλάμβανε τις αποστολές χρημάτων από το SOE Σμύρνης στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και ο «Προμηθέας ΙΙ», Αντώνιος Κουτσογιαννόπουλος, απότακτος, φανατικός κομμουνιστής, που είχε στο ενεργητικό του μόνο την ανατίναξη βαρελιών κηροζίνης, στο λιμάνι της Ελιάς, επίνειο των Μολάων, που προορίζονταν για τις ανάγκες του αεροδρομίου της κωμόπολης.
Ο «Οδυσσέας» που με καΐκια του μετέφερε χρυσές λίρες από τη Σμύρνη και το Κάιρο στην Ελλάδα, ήταν πρώην κατάδικος και μετέπειτα τρόφιμος ψυχιατρείων. Στην πρώτη του αποστολή στη Σμύρνη, τον Νοέμβριο του 1941, ο «Οδυσσέας» έλαβε από τον Pawson, επικεφαλής του SOE στη Σμύρνη, περίπου 3.000 χρυσές λίρες που παρέδωσε στο ΕΑΜ. Όπως προκύπτει από μαρτυρίες των κομμουνιστών Θ. Χατζή και Γ. Ιωαννίδη, τον Ιούνιο του 1942, το ΕΑΜ έλαβε άλλες 4.000 χρυσές λίρες.
Ο Ιωαννίδης αναφέρει ότι ως τότε, το ΕΑΜ είχε λάβει από τη SOE 7.000 χρυσές λίρες και ο Ανδρέας Τζήμας 7.100. Και όλες αυτές μέσω του «Οδυσσέα»! Ως το τέλος του 1942 φαίνεται ότι οι Βρετανοί έδιναν χρυσές λίρες σε ομάδες ανταρτών και σε όσους τους βοηθούσαν, αφειδώς!
Η οργανωμένη χρηματοδότηση των αντάρτικων οργανώσεων
Ο κύριος Ιωάννης Μπουγάς στο βιβλίο του, «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΑΝΔΕΑ», Α’ ΤΟΜΟΣ, θεωρεί υπερβολικό τον αριθμό που παρουσίαζε ο ΕΛΑΣ και μάλιστα τονίζει ότι πιο λίγοι από το 50% όσων αναφέρει ο ΕΛΑΣ, λιγότεροι δηλαδή από 9.000 ήταν στο βουνό. Σε άλλο έγγραφό της, η SOE, τον Αύγουστο του 1943 υποστήριζε ότι έδινε περισσότερα στον ΕΛΑΣ γιατί «τα χρήματα έπιαναν τόπον». Μάλιστα, τόνιζε τα εξής: «Το ειδικό πλεονέκτημα της βοήθειας στον ΕΛΑΣ είναι ότι παρουσιάζουν την καλύτερη αξία των χρημάτων… Το κόστος για να καταταγεί ένας αντάρτης του ΕΛΑΣ είναι 0,16 της στερλίνας, για την ΕΚΚΑ 7,40 στερλίνες και για τον ΕΔΕΣ το ιλιγγιώδες (ποσό) 9,15 στερλίνες».
Πόσες χρυσές λίρες πήρε ο ΕΛΑΣ;

Η… κατά βούληση χρέωση των Ελασιτών και ο «Κώδικας του Καραγεώργη»
Ο ΕΛΑΣ δεν έδινε ποτέ καταστάσεις ανταρτών, όπως ο ΕΔΕΣ, αλλά μόνο αριθμούς ανταρτών! Δεν δεχόταν ότι παίρνει χρήματα από τους Βρετανούς, για να μην ενισχύει τις οικογένειες των ανταρτών και να μην πληρώνει όσους αγόραζε τα προϊόντα τους. Πού κατέληξαν οι χρυσές λίρες των Βρετανών; Στο ΚΚΕ; Στα σακούλια των καπεταναίων του ΕΛΑΣ; Στις τσέπες των ηγετών του ΕΑΜ; Άγνωστο. Ο Βρετανός ιστορικός J. Terraine γράφει ότι η Βρετανία έδωσε 2.000.000 χρυσές λίρες στην Ελληνική Αντίσταση και μάλιστα, όχι μόνο στις μεγάλες οργανώσεις. Η έκθεση δράσεως της οργάνωσης «Υβόννη», που συντάχθηκε από τον Έφεδρο Υπίλαρχο (Υπολοχαγό του Ιππικού – Τεθωρακισμένων) Κων/νο Μπενάκη αναφέρει ότι από τέλη Ιουνίου 1942 ως τις 12/10/1944 η Οργάνωση ξόδεψε (μάλιστα έδωσε χρήματα για μισθούς και συντάξεις!) 5.041 χρυσές λίρες, που κατά πάσα πιθανότητα είχαν δοθεί από τη SOE.
Ο χορός Σιάντου – Ιωαννίδη με τις χρυσές λίρες στους Κορυσχάδες και οι λίρες που δεν έφτασαν ποτέ εκεί που έπρεπε
Οι Βρετανοί έδιναν επίσης χρήματα για τους κατοίκους των ορεινών χωριών που είχαν πληγεί από τους Ναζί. Οι επιτροπές που διαχειρίζονταν τα χρήματα είτε αποτελούνταν από Εαμίτες είτε από άτομα που εκφοβίζονταν από Εαμίτες. Οι Βρετανοί έδιναν από 1/8 ως 1/4 της χρυσής λίρας ανά άτομο. Αυτό π.χ. έγινε τον χειμώνα του 1943 στα χωριά των Καλαβρύτων που είχαν θύματα και πολλές καταστροφές. Ο Βρετανός σύνδεσμος; Αν/χης R.P. McMullen είχε δώσει 2.000 χρυσές λίρες στον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στην ορεινή Αχαΐα, αλλά απορούσε για την έλλειψη τροφίμων και αναρωτιόταν πώς θα περάσουν τον χειμώνα οι δυστυχισμένοι κάτοικοι.
Τον Νοέμβριο του 1943, οι Γερμανοί έκαψαν πολλά χωριά της Ευρυτανίας. Τον Ιούνιο του 1945 (Εφημερίδα «Εμπρός» 12/6/1945), ο τότε Υπουργός Εσωτερικών Κων/νος Τσάτσος ζητούσε να μάθει πού πήγαν οι 8.000 χρυσές λίρες που είχε δώσει στην Π(ανελλήνια) Ε(πιτροπή) Ε(θνικής) Α(πελευθέρωσης) Βρετανός σύνδεσμος. Τελικά βρέθηκε ότι τα χρήματα τα πήραν δύο επώνυμα στελέχη της ΠΕΕΑ. Ο ένας ήταν πατέρας πολιτικού που πέθανε περίπου πριν ένα χρόνο. Μεταξύ 1940-1946 διετέλεσε καθηγητής της ΑΣΟΕΕ. Οι Βρετανοί πρόσφεραν όντως χρηματική βοήθεια στους πληγέντες Έλληνες: 4.000 λίρες σε 250 χωριά της Πίνδου, 4.000 λίρες σε 90 χωριά της Ευρυτανίας (μοιράστηκαν από τον Ταγματάρχη Ponters), 5.000 λίρες δόθηκαν στη Δ. Μακεδονία και άλλες 5.000 στη Θεσσαλία.
Δυστυχώς, οι λίρες χρησιμοποιήθηκαν κάποιες φορές για χαρτοπαιξία ή ως λύτρα για απελευθέρωση αιχμαλώτων από Γερμανούς. Βρετανός αξιωματικός παρατήρησε ότι κάθε φορά που δίνονταν οικονομικές ενισχύσεις στην «Ελεύθερη Ελλάδα», ξοδευόταν στα χωριά πολύ χρήμα στα χαρτιά και τον τζόγο! Το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ εξέδωσε δύο αυστηρές διαταγές (Αύγουστος 1943-Ιανουάριος 1944) για την απαγόρευσή τους. Στη δεύτερη αναφέρονται τα εξής: «… εις πλείστα χωρία, κωμοπόλεις και πόλεις της ελευθέρας Ελλάδος εξακολουθεί το χαρτοπαίγνιον και λαμβάνουσι ενιαχού (κατά τόπους) μέρος εις τούτο και τινες υπεύθυνοι του ΕΑΜ, εφεδρικού ΕΛΑΣ κ.λπ» («Κείμενα της Εθνικής Αντίστασης», 1ος τόμος, σελ. 244).
Ο Άρης Βελουχιώτης και οι χρυσές λίρες
Ο Βρετανός σύνδεσμος, Ταγματάρχης Paul Barhgate κατέθεσε για τον Βελουχιώτη και τις λίρες: «Μεσόκοποι άνδρες και γυναίκες εξαναγκάζονται να κουβαλάνε καλαμπόκι πάνω στα βουνά, που είναι σκεπασμένα με χιόνι επί ημέρες για να ταΐσουν τις δυνάμεις του Άρη. Τίποτα δεν πληρώνεται. Όλος ο άμαχος πληθυσμός δουλεύει για να εφοδιάζει αυτούς τους αντάρτες… ο ΕΛΑΣ, από πολιτική σκοπιά, είναι τώρα μια καλοοργανωμένη συμμορία τρομοκρατών. Ο Άρης, ο αρχηγός του, έχει πολλές δολοφονίες στο ενεργητικό του και είναι τελείως άσπλαχνος. Και αυτός μου φαίνεται, πως έχει κρύψει πολλές βρετανικές λίρες για την ημέρα που δεν θα τον χωράει η Ελλάδα.
Ο Άρης και αυτές οι ομάδες τα κατάφεραν να αναπτυχθούν και να ακμάσουν διαμέσου της πολιτικής μας, και εμείς φορτώσαμε την Ελλάδα με αυτά τα βάσανα…» («Εθνική Αντίσταση 1942-1945, ο ΕΔΕΣ και οι αντάρτες», Χαράλαμπος Φλόκας, σελ. 595-596). Σύμφωνα με μαρτυρία του Πατρός «Ανυπόμονου», ο Άρης έπαιρνε μερίδιο από τις λίρες του ΕΛΑΣ. Χαρακτηριστική περίπτωση, αυτή του Δεκεμβρίου 1944, όταν στάλθηκαν λίρες στον Βελουχιώτη στα Γιάννενα, από το Αρχηγείο τον ΕΛΑΣ στα Τρίκαλα. Ο μαυροσκούφης Κ. Τρυφερούλης και ο «Λέων», ο νεαρός για «ειδικές υπηρεσίες» στον Βελουχιώτη ήταν υπεύθυνοι για τη φύλαξη και μεταφορά των χρυσών λιρών του.
Επίλογος

Οι χρυσές λίρες της Κατοχής: Πόσες πήρε ο ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα και πόσες ξόδεψε
Ο πλήρης απολογισμός εσόδων - εξόδων της οργάνωσης του Ναπολέοντα Ζέρβα – Τα χρήματα που έλαβε από τους Βρετανούς - Νέα στοιχεία

Μερικοί μάλιστα, ψάχνουν να βρουν, 80 χρόνια μετά, λίρες της Κατοχής. Είναι εντυπωσιακό, ότι μία από τις κορυφαίες αντιστασιακές οργανώσεις, ο ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα, όχι μόνο κρατούσε πλήρη στοιχεία για το πόσες λίρες έπαιρνε από τους Βρετανούς, πόσες ξόδευε και για ποιες ακριβώς αγορές.
Με εντολή του Ζέρβα είχε συγκροτηθεί επιτροπή που διαχειριζόταν τα οικονομικά της οργάνωσης και μετά το τέλος του πολέμου, ο ΕΔΕΣ ήταν η μόνη οργάνωση που έδωσε στη δημοσιότητα πλήρη απολογισμό των οικονομικών δραστηριοτήτων του. Βέβαια, με το θέμα έχουμε ασχοληθεί και πριν λίγους μήνες, αλλά η ανεύρεση από εμάς και η αποκάλυψη, όπως θα δούμε, νέων στοιχείων, μας οδήγησε στη συγγραφή καινούργιων άρθρων.

Οι πρώτες λίρες των Βρετανών στον ΕΔΕΣΟ αγώνας του ΕΔΕΣ, που ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1941, κατά την Αριστερά, ως «αντίβαρο του ΕΛΑΣ» έγινε κάτω από αντίξοες συνθήκες. Πρωταρχικός στόχος της οργάνωσης ήταν η προστασία των αμάχων κατοίκων της επαρχίας, τόσο από τα αντίποινα των Αρχών Κατοχής όσο και από διάφορους ληστοσυμμορίτες. Σύντομα η Οργάνωση υποχρεώθηκε να αναλάβει δράση και εναντίον καπετάνιων άλλων Οργανώσεων, που είχαν εξελιχθεί σε μάστιγα για αγρότες και κτηνοτρόφους, οι οποίοι έφταναν στο σημείο να ζητούν από απόγνωση τη βοήθεια των Αρχών Κατοχής!
Ο Ζέρβας δεν ήθελε να επιβαρύνει τους χωρικούς για τη συντήρηση των ανδρών του. Έτσι, αξιοποίησε το γεγονός ότι οι Σύμμαχοι θεωρούσαν την Ελλάδα, λόγω της μορφολογίας του εδάφους της, πρόσφορη για αντιστασιακή δράση. Όπως γράφει ο Δρ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος: «… ο Ζέρβας ουδέποτε εξήρτησε τη δράση του από τα χρήματα των Βρετανών και διατήρησε την ανεξαρτησία του και την αντενέργειά του. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα συχνά οι Βρετανοί να διακόπτουν τόσο τη χρηματοδότηση, όσο και την τροφοδοσία των ανταρτών του ΕΔΕΣ με όπλα». Βέβαια, η Αριστερά διαφωνεί κάθετα με αυτή την άποψη.

Οι πρώτες βρετανικές λίρες που έφτασαν στα χέρια του του Ν. Ζέρβα δόθηκαν σε αξιωματικούς για να συγκροτήσουν αντάρτικες ομάδες σε Θεσσαλία, Φθιώτιδα και Φωκίδα. Αυτό δεν έγινε. Φαίνεται ότι κάποιοι πήραν τα χρήματα, χωρίς να κάνουν απολύτως τίποτε… Ευτυχώς ο Ζέρβας είχε κρατήσει ένα μικρό ποσό, το οποίο έδωσε στον Δημήτριο Ίσκο, για να αγοράσει τα πρώτα τρόφιμα, που θα κατανάλωναν οι αντάρτες όταν θα έβγαιναν στο βουνό.
Ο Ζέρβας ξεκίνησε για το βουνό, τον Ιούλιο του 1942 με σχεδόν άδειες τσέπες. Ποτέ δεν κατέφυγε σε προαιρετικούς ή υποχρεωτικούς εράνους, επιτάξεις, επιβολή φορολογίας στους αγρότες. Αρχικά, βασίστηκε σε χρήματα συγγενών και φίλων, καθώς και όσα χρήματα έφερναν μαζί τους όσο έρχονταν από την Αθήνα. Ακόμα και εχθροί του Ζέρβα, παραδέχονται ότι εξοφλούσε πάντοτε πλήρως τις αγορές του, σε τιμές του ελεύθερου εμπορίου μην αφήνοντας να δημιουργηθούν χρέη.

Η επιτροπή διαχείρισης των οικονομικών του ΕΔΕΣ - Ο επικεφαλής της, Αντώνιος Πετάσης
Αναφέρουμε προς το παρόν, ότι σύμφωνα με τον Πετάση, οι οικονομικές υπηρεσίες του ΕΔΕΣ έλαβαν συνολικά 221.760 χρυσές βρετανικές λίρες, 95.825 βρετανικές στρατιωτικές λίρες και 4.441.054 497 δραχμές, από τις αρχές Νοεμβρίου 1942 ως τον Απρίλιο του 1945. Επιπλέον, οι διάφοροι απεσταλμένοι του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής, έδωσαν απευθείας στα τοπικά αρχηγεία του ΕΔΕΣ στο βουνό 38.000-40.000 χρυσές λίρες, από τον Μάιο του 1943 ως τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους. Το ποσό αυτό δεν συμπεριλήφθηκε στην αναφορά του Πετάση, γιατί οι κατά τόπους επικεφαλής δεν έδωσαν στην οικονομική υπηρεσία αναλυτικό απολογισμό για τα χρήματα αυτά.

Αναλυτική κατάσταση με τα χρήματα που εισέπραξε και ξόδεψε ο ΕΔΕΣ
Το 1944, η βοήθεια ήταν μεγαλύτερη και ανελλιπής, ως τον Οκτώβριο του 1944 (εξαίρεση αποτελεί ο Φεβρουάριος του 1944, που δεν δόθηκαν χρήματα στον ΕΔΕΣ). Το μεγαλύτερο ποσό, το έλαβε η οργάνωση ήταν τον Αύγουστο του 1944 (30.611 χρυσές λίρες και 1.743.150.000 δραχμές). Ο Ζέρβας έκρινε ότι δεν μπορούσε να αξιοποιηθεί όλο το ποσό των βρετανικών λιρών και ήταν απαραίτητη η μετατροπή του σε δραχμές. Σταδιακά εξαργυρώθηκαν 56.247 χρυσές βρετανικές λίρες (από τις 221.760) και εισπράχθηκαν 1.198.863.346.026 δραχμές.
Ας δούμε όμως τα έξοδα του ΕΔΕΣ. Αυτά αφορούσαν, τροφοδοσία και επιδόματα τμημάτων του Γενικού Αρχηγείου, τροφοδοσία και επιδόματα διαφόρων μονάδων, βοηθήματα και ενισχύσεις, γενικά έξοδα και έξοδα της οργάνωσης της Αθήνας. Αναλυτικά:
α) Γενικό Αρχηγείο: 19.881 χρυσές λίρες, 443.947.980.605 δραχμές. Ο Δρ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος παραθέτει αναλυτικά ανά μήνα τα έξοδα αυτά, δεν θεωρούμε ότι έχει κάποια ιδιαίτερη σημασία η αναφορά τους.
β) Διάφορες μονάδες: 123.401 χρυσές λίρες, 581.605.381.687 δραχμές.
γ) Βοηθήματα και ενισχύσεις: 9.121 χρυσές λίρες, 40.379.464.000 δραχμές
δ) Πολεμικές ζημίες: 6.252 χρυσές λίρες, 935.536.039 δραχμές
ε) Έξοδα Οργάνωσης (ΕΔΕΣ) Αθηνών: 2.803 χρυσές λίρες, 4.013.328.697 δραχμές
στ) Αγορασθέντα κτήνη (παλαιότερα, έτσι ονομάζονταν τα ζώα, ιδίως αυτά που χρησιμοποιούνταν για μεταφορές π.χ. τα μουλάρια, τα άλογα και τα γαϊδούρια, η βοήθεια που πρόσφεραν στον Ελληνικό Στρατό και τις αντιστασιακές οργανώσεις τα ζώα αυτά, ήταν ανεκτίμητη): 681 χρυσές λίρες, 29.350.000 δραχμές. Δυστυχώς, τα περισσότερα από τα ζώα αυτά πέθαναν στη διάρκεια των επιχειρήσεων. Το σύνολο των ποσών που δαπανήθηκαν (α-στ) ήταν 165.474 χρυσές λίρες και 1.190.821.147.178 δραχμές.

Βοήθεια σε άπορους και πυρόπληκτους
Επίσης δόθηκαν κάποια χρήματα για λειτουργικά και άλλα έξοδα του Γενικού Αρχηγείου, πέρα από αυτά που αναφέραμε παραπάνω. Αναλυτικά:
α) Οδοιπορικά, τροφοδοσία, αποζημίωση: 1.627 λίρες, 8.569.044.000 δραχμές σε συνδέσμους και πληροφοριοδότες.
β) Γραφική ύλη: 146 λίρες, 23.444.844.300 δραχμές
γ) Μεταφορές τροφίμων και όπλων, αποζημιώσεις κτηνών και ημιόνων: 562 λίρες, 87.732.200 δραχμές
δ) Παραστάσεις σε εθνικές εορτές, κηδείες και μικροέξοδα 147 λίρες, 16.588.940.650 δραχμές
ε) Ελλείμματα χρηματαποστολών, κυρίως αυτά αφορούν χρήματα που κατασχέθηκαν σε συνδέσμους κ.ά.: 47 λίρες 6.558.000 δραχμές
στ) Έκτακτες δαπάνες: 240 λίρες, 51.406.187.000 δραχμές
ζ) Αποζημιώσεις: 168 λίρες, 16.800.000 δραχμές και
η) Αγορές και επισκευές εργαλείων και σκευών: 398 λίρες, 20.290.000.000 δραχμές
Το συνολικό ποσό των παραπάνω ανήλθε σε 3.335 λίρες, 120.710.106.150 δραχμές.
Η απροσδόκητη ζημιά του ΕΔΕΣ από τη συμμαχική επιχείρηση στην Ήπειρο που δεν έγινε ποτέ.

Τον Ιούνιο του 1943, το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής έδωσε εντολή στον ΕΔΕΣ για αγορά και αποθήκευση τροφίμων εν όψει απόβασης, στις ακτές της Ηπείρου (που δεν έγινε ποτέ). Ο ΕΔΕΣ ξόδεψε 5.194 λίρες και 8.796.714 δραχμές, για την αγορά τροφίμων που μεταφέρθηκαν στις περιοχές Πηγών και Τετράκωμου. Όμως, οι Γερμανοί κατέσχεσαν τα τρόφιμα αυτά, κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του Οκτωβρίου 1943.
Οι Εδεσίτες αναπλήρωσαν, με αργούς ρυθμούς τα τρόφιμα αυτά, όμως και τα νέα τρόφιμα που αγόρασαν κατασχέθηκαν από τους Ναζί κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του Σεπτεμβρίου 1944. Η συνολική ζημιά του ΕΔΕΣ ήταν 6.252 λίρες και 135.536.039 δραχμές.

Επίλογος
Το Γενικό Αρχηγείο του ΕΔΕΣ απέδωσε ξεχωριστό λογαριασμό για το ποσό αυτό απευθείας στους Βρετανούς. Τα στοιχεία που παραθέτει ο Δρ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος δείχνουν ότι τα χρήματα που πήρε από τους Βρετανούς ο ΕΔΕΣ, σχεδόν εξ ολοκλήρου αξιοποιήθηκαν κατά τον καλύτερο τρόπο. Προκαλεί εντύπωση η άψογη διαχείριση των οικονομικών και η λεπτομερής καταγραφή εσόδων-εξόδων μέσα σε αντίξοες συνθήκες.
Ο Ζέρβας τήρησε την υπόσχεση που είχε δώσει βγαίνοντας «στο βουνό»: «… όταν θα καταθέσουμε τα όπλα μας, θα καταθέσουμε και την πολιτεία (τον τρόπο ζωής, τα πεπραγμένα) μας, για να μας κρίνει ο λαός». Φυσικά, μπορεί να γίνει κριτική για τη διαχείριση των χρημάτων που έλαβε ο ΕΔΕΣ. Ο Ηπειρώτης λογοτέχνης Γιώργος Κοτζιούλας, δεν έχει και την καλύτερη άποψη για τον Ζέρβα: "Ο Ζέρβας...έναν ήχο αγαπούσε: της λίρας -κι ένα βρόντο σκιαζόταν: της κουμπούρας. Από διπλωματίες και πρωτόκολλα δεν έπαιρνε χαμπέρι".Τι έκανε όμως ο ΕΛΑΣ; Παρέδωσε ανάλογη κατάσταση με τα χρήματα που έλαβε και έδωσε; Μετά τον θάνατο του Άρη Βελουχιώτη, τι απέγιναν οι λίρες που είχε μαζέψει και κουβαλούσε πάντα μαζί του;Όλα αυτά, θα τα δούμε σε άρθρο μας το επόμενο Σ/Κ.
Πηγή: Δρ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος, «ΕΔΕΣ-ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ», Μονογραφία του περιοδικού «ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ», ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ, 2007