Ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσιάζεται συχνά ως ακραία περίπτωση, όμως η αλήθεια είναι πιο απλή και πιο άβολη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι απλώς ένα κράτος, αλλά μια ιστορική διαδικασία συνεχούς εδαφικής επέκτασης. Το 2026, η Γροιλανδία και ο Καναδάς βρίσκονται ξανά στο στόχαστρο.
Ήδη από το 1946, η Ουάσιγκτον είχε προτείνει στη Δανία την αγορά της Γροιλανδίας με αντάλλαγμα εκατομμύρια σε χρυσό. Σήμερα, το ενδιαφέρον επανέρχεται, αυτή τη φορά με γεωπολιτικούς όρους και οικονομικές πιέσεις.
Οι περιοχές που κατάφεραν να «εξαγοράσουν» οι ΗΠΑ
Η «αγορά» που διπλασίασε μια χώρα
Το πρώτο τεράστιο άλμα έγινε το 1803 με την Αγορά της Λουιζιάνας. Οι ΗΠΑ απέκτησαν σχεδόν το ένα τέταρτο της σημερινής τους επικράτειας, πληρώνοντας 15 εκατομμύρια δολάρια στον Ναπολέοντα, για εδάφη που, τυπικά, δεν του ανήκαν. Σε μία μόνο υπογραφή, η χώρα διπλασίασε το μέγεθός της, προτού καν η Ισπανία προλάβει να αντιδράσει.
Φλόριντα: Σκλαβιά, εισβολή και «αποζημιώσεις»
Η Φλόριντα δεν ήταν απλώς ένα στρατηγικό έδαφος. Ήταν απειλή για το αμερικανικό σύστημα δουλείας. Στην ισπανική επικράτεια λειτουργούσε το Fort Mose, καταφύγιο ελεύθερων μαύρων. Το 1819, ο Άντριου Τζάκσον εισέβαλε με πρόσχημα την καταδίωξη Ινδιάνων. Το αποτέλεσμα ήταν η ταπεινωτική παράδοση της Φλόριντα από την Ισπανία, με ένα τίμημα που ποτέ δεν έφτασε στη Μαδρίτη.
Το... πεπρωμένο και η αρπαγή του μισού Μεξικού
Με το δόγμα του Manifest Destiny, η επέκταση έγινε ιδεολογία. Το 1848, μετά από πόλεμο που οι ίδιοι προκάλεσαν, οι ΗΠΑ ανάγκασαν το Μεξικό να παραχωρήσει το 55% της επικράτειάς του: Καλιφόρνια, Αριζόνα, Νεβάδα, Γιούτα και άλλα. Για μια ήπειρο, το τίμημα ήταν 15 εκατομμύρια δολάρια. Λίγα χρόνια αργότερα, αγόρασαν και άλλο κομμάτι για να περάσει… ευθεία το τρένο.
Οι «νήσοι του γκουανό» και οι 70 ξεχασμένες προσαρτήσεις
Το 1856, οι ΗΠΑ ψήφισαν νόμο που επέτρεπε σε κάθε πολίτη να διεκδικήσει οποιοδήποτε ακατοίκητο νησί με περιττώματα πουλιών, που ήταν πολύτιμο λίπασμα της εποχής. Έτσι προσαρτήθηκαν πάνω από 70 νησιά και ατόλες, πολλά από τα οποία διεκδικούνται ακόμη από άλλες χώρες.
Αλάσκα, Ισπανία και το τέλος μιας αυτοκρατορίας
Το 1867, η Ρωσία πούλησε την Αλάσκα για 7,2 εκατομμύρια. Τότε μιλούσαν για «τρέλα». Σήμερα, με πετρέλαιο και χρυσό, κανείς δεν γελάει.
Το 1898 ήρθε η σειρά της Ισπανίας: Κούβα, Πουέρτο Ρίκο, Γκουάμ και Φιλιππίνες. Μερικά αγοράστηκαν, άλλα παραδόθηκαν ως πολεμικές «αποζημιώσεις». Το Γκουάμ καταλήφθηκε χωρίς καν να γνωρίζει ο Ισπανός διοικητής ότι είχε ξεσπάσει πόλεμος.
Χαβάη: To πραξικόπημα για τη ζάχαρη
Η προσάρτηση της Χαβάης δεν έγινε με στρατό αλλά με επιχειρηματίες. Οι μεγαλοπαραγωγοί ζάχαρης και ανανά ανέτρεψαν τη βασίλισσα Λιλιουοκαλάνι για να εξασφαλίσουν αδασμολόγητες εξαγωγές. Η ανεξαρτησία ενός λαού θυσιάστηκε για το περιθώριο κέρδους μιας... κονσέρβας.
Προτεκτοράτα, κανάλια και αιώνια «ενοίκια»
Τον 20ό αιώνα, η επέκταση έγινε πιο κομψή:
- δημιουργία του Παναμά για το κανάλι
- αγορά των Παρθένων Νήσων
- στρατιωτικός έλεγχος στον Ειρηνικό
- Γκουαντάναμο με ενοίκιο χωρίς ημερομηνία λήξης
Πολλές περιοχές απέκτησαν σημαία, αλλά όχι πραγματική κυριαρχία.
Πολίτες χωρίς ψήφο, το παράδοξο του 2026
Σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι σε περιοχές όπως το Πουέρτο Ρίκο, το Γκουάμ και η Αμερικανική Σαμόα ζουν υπό αμερικανική διοίκηση, υπηρετούν στον στρατό, πληρώνουν φόρου, αλλά δεν ψηφίζουν για πρόεδρο.
Νίκος Δενδρινός
https://www.gazzetta.gr/plus/2511680/den-tha-itan-mono-i-groilandia-ola-ta-meri-poy-oi-ipa-ehoyn-agorasei-ta-teleytaia-200