Δημοσιογραφική έρευνα αποκαλύπτει τον τρόπο χρηματοδότησης αγοράς πολυτελών κατοικιών στο «Billionaires’ Row» του Λονδίνου - Ο ρόλος Ιρανού επιχειρηματία με κυπριακή υπηκοότητα στις συναλλαγές του νέου ανώτατου ηγέτη του καθεστώτος
Την ώρα που οι φήμες για την υγεία του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δίνουν και παίρνουν, καθώς κανείς δεν τον έχει δει σε δημόσια θέα τόσο μετά την έναρξη του πολέμου όσο και μετά την επιλογή του, μια νέα έρευνα έρχεται να αποκαλύψει λεπτομέρειες σχετικά με την ιδιοκτησία ακινήτων στο Λονδίνο.
Συγκεκριμένα, τα στοιχεία που συγκέντρωσαν και παρουσιάζουν η ισραηλινή μη κερδοσκοπική πλατφόρμα δημοσιογραφικής έρευνας, Shomrim σε συνεργασία με τη Διεθνή Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ), δείχνουν πως δεκάδες εκατομμύρια λίρες που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά πολυτελών κατοικιών στη βρετανική πρωτεύουσα από τον Χαμενεΐ, προήλθαν από δάνειο εταιρείας συμφερόντων Βρετανοϊσραηλινών επιχειρηματιών.
Όπως αποκαλύπτει η έρευνα, ένα δάνειο ύψους 36 εκατομμυρίων λιρών (περίπου 42 εκατομμύρια ευρώ), το οποίο χορηγήθηκε το 2013, κατευθύνθηκε σε εταιρεία εγγεγραμμένη στη Νήσο Μαν, μια γνωστή φορολογική δικαιοδοσία χαμηλής φορολόγησης.
Την περίοδο εκείνη κανένας από τους Ιρανούς που συμμετείχαν στη συμφωνία δεν τελούσε υπό κυρώσεις και δεν υπήρχαν νομικοί περιορισμοί για τη χορήγηση του δανείου. Ωστόσο, από την πλευρά του Χαμενεΐ, η επιλογή εταιρείας με ισραηλινή ιδιοκτησία θεωρείται από επικριτές ως ένδειξη της αντίφασης μεταξύ της ρητορικής του ιρανικού καθεστώτος απέναντι στο Ισραήλ και των οικονομικών πρακτικών που ακολουθούνται.
Μεταφορά κεφαλαίων σε δυτικές χώρες και ξέπλυμα χρήματος
Πριν από περίπου δύο μήνες πριν - με τον πόλεμο να μην έχει ξεκινήσει και τον πατέρα Χαμενεΐ να μην έχει δολοφονηθεί — το Bloomberg δημοσίευσε εκτενή έρευνα για την επιχειρηματική αυτοκρατορία του νεότερου Χαμενεΐ.
Σύμφωνα με την έρευνα, η οποία βασίστηκε σε εμπιστευτικά επιχειρηματικά έγγραφα, αρχεία ιδιοκτησίας και μαρτυρίες δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ κατάφερε σε ορισμένες περιόδους να παρακάμψει τις κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στο Ιράν, καθώς και τις προσωπικές κυρώσεις που του επιβλήθηκαν το 2019, μεταφέροντας δισεκατομμύρια δολάρια σε δυτικές χώρες.
Τα κεφάλαια φέρεται να προέρχονταν από την πώληση ιρανικού πετρελαίου και να «ξεπλένονταν» μέσω δικτύου εταιρειών-κελυφών και πολλών τραπεζικών λογαριασμών στη Βρετανία, την Ελβετία, το Λιχτενστάιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα χρήματα που διοχετεύονταν μέσω του δικτύου κατέληγαν σε συνεργάτες των Φρουρών της Επανάστασης, μεταξύ των οποίων και η οικογένεια Χαμενεΐ, και χρησιμοποιούνταν εν μέρει για την αγορά ακινήτων σε διάφορες χώρες.
Το Bloomberg εντόπισε ως βασικό πρόσωπο του δικτύου τον 57χρονο Ιρανό επιχειρηματία Αλί Ανσάρι, ο οποίος διαθέτει και κυπριακή υπηκοότητα. Η δεύτερη αυτή υπηκοότητα του επέτρεψε να ανοίγει τραπεζικούς λογαριασμούς και να ιδρύει εταιρείες σε ολόκληρη την Ευρώπη χωρίς να προκαλεί υποψίες.
Ο Ανσάρι, που γνωρίζει τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ από τη δεκαετία του 1980, φέρεται να λειτουργούσε ως βασικός εκπρόσωπος της οικογένειας στην Ευρώπη, αναλαμβάνοντας μεταξύ άλλων τη διαχείριση αγορών ακινήτων.
Στο Λονδίνο, σύμφωνα με το Bloomberg, ο Χαμενεΐ ελέγχει περισσότερα από 12 ακίνητα συνολικής αξίας περίπου 120 εκατομμυρίων δολαρίων, μεταξύ των οποίων μια βίλα αξίας άνω των 40 εκατομμυρίων δολαρίων. Παράλληλα διαθέτει συμμετοχές σε δύο ξενοδοχεία στη Γερμανία, ένα πολυτελές γκολφ θέρετρο στη Μαγιόρκα, ακίνητα στο Παρίσι και μια πολυτελή βίλα στην περιοχή «Beverly Hills» του Ντουμπάι.
Οι δραστηριότητες του Ανσάρι στην Ευρώπη, που διήρκεσαν τουλάχιστον δεκαπέντε χρόνια, τερματίστηκαν τον περασμένο Οκτώβριο, όταν οι βρετανικές αρχές του επέβαλαν κυρώσεις, χαρακτηρίζοντάς τον «διεφθαρμένο Ιρανό τραπεζίτη και επιχειρηματία» που χρηματοδοτούσε τους Φρουρούς της Επανάστασης, ενώ πάγωσαν και τα περιουσιακά του στοιχεία.
Ο ίδιος αρνήθηκε τις κατηγορίες του Bloomberg και δήλωσε ότι δεν έχει καμία σχέση με τον Χαμενεΐ. Μετά τη δημοσίευση της έρευνας, αρχές στη Γερμανία και τον Καναδά ξεκίνησαν δικές τους έρευνες, ενώ η Κύπρος ανακοίνωσε ότι εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιήθηκε η υπηκοότητά του. Σε μία ενδεικτική εξέλιξη, η πλατφόρμα Booking.com αφαίρεσε από τις καταχωρίσεις της τα γερμανικά ξενοδοχεία που συνδέονται με το δίκτυο.
Σύμφωνα με το Bloomberg, τα ακίνητα του Χαμενεΐ στο Λονδίνο αγοράστηκαν και κατέχονται μέσω εταιρείας-κελύφους με την επωνυμία Birch Ventures, η οποία είναι εγγεγραμμένη στη Νήσο Μαν και εμφανίζει ως τελικό δικαιούχο τον Ανσάρι.
Η χρηματοδότηση μεγάλης συμφωνίας ακινήτων έχει… ισραηλινό χρώμα
Η νέα έρευνα των Shomrim και ICIJ αποκαλύπτει τώρα τη χρηματοδότηση μίας από τις μεγαλύτερες αγοραπωλησίες ακινήτων που πραγματοποίησε η συγκεκριμένη εταιρεία.
Το 2013, η εταιρεία-κέλυφος έλαβε δάνειο 36 εκατομμυρίων λιρών για την αγορά ακινήτων έκτασης άνω των 20 ντούναμ (περίπου πέντε στρέμματα) στη λεωφόρο Bishops Avenue στο Λονδίνο, περιοχή γνωστή ως «Billionaires’ Row».
Δεν είναι σαφές γιατί η εταιρεία χρειάστηκε το δάνειο, ωστόσο ειδικοί στο οικονομικό έγκλημα σημειώνουν ότι τα δάνεια αποτελούν συχνά μέθοδο που χρησιμοποιείται σε σχήματα ξεπλύματος χρήματος, ιδιαίτερα όταν οι αρχές ενδέχεται να αμφισβητήσουν την προέλευση των κεφαλαίων.
Την περίοδο εκείνη ο Ανσάρι ήταν γνωστός απλώς ως δραστήριος Ιρανός τραπεζίτης και δεν υπήρχαν κυρώσεις ή νομικοί περιορισμοί που να εμποδίζουν τη συνεργασία μαζί του.
Έγγραφα που απέκτησε η Shomrim δείχνουν ότι το δάνειο εκδόθηκε από θυγατρική ενός βρετανικού ιδιωτικού επενδυτικού ταμείου με την επωνυμία LJ Partnership, το οποίο λειτούργησε ως μεσάζων. Η πραγματική χρηματοδότηση, ωστόσο, προήλθε από άλλη εταιρεία, την Topland Jupiter Limited.
Η Topland αργότερα χαρακτήρισε το δάνειο επιτυχημένη συναλλαγή και εξέδωσε μάλιστα σχετική ανακοίνωση, χωρίς όμως να αναφέρει την εταιρεία της Νήσου Μαν. Στην ανακοίνωση αναφερόταν ότι το δάνειο είχε δοθεί στην ενδιάμεση LJ Partnership.
Το ερώτημα που τίθεται, είναι αν γνώριζε η ιρανική πλευρά την προέλευση των χρημάτων. Σύμφωνα με τα έγγραφα, ναι. Το όνομα της Topland εμφανιζόταν στα έγγραφα εγγύησης του δανείου, όπου αναφέρονταν ως εξασφάλιση οι 12 κατοικίες στο Λονδίνο.
Τα έγγραφα αποκαλύπτουν επίσης ότι το δάνειο αποπληρώθηκε πλήρως περίπου δύο χρόνια αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 2015.
Επιπλέον αρχεία δείχνουν ότι η συνεργασία μεταξύ της LJ Partnership και του Ανσάρι συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια. Το 2018 η LJ χορήγησε νέο δάνειο, άγνωστου ύψους, σε άλλη εταιρεία που συνδέεται με τον Ανσάρι, την Ziba Leisure, χρησιμοποιώντας τα ίδια ακίνητα στο Λονδίνο ως εγγύηση.
Οι αδελφοί από τη Ραμάτ Γκαν
Η Topland Jupiter, η εταιρεία που τελικά χρηματοδότησε το δάνειο, αποτελεί μέρος του Topland Group, μιας βρετανικής επενδυτικής εταιρείας που ίδρυσαν οι επιχειρηματίες ισραηλινής καταγωγής Σολ και Έντι Ζακάι, αδελφοί με καταγωγή από τη Ραμάτ Γκαν.
Σύμφωνα με παλαιότερο προφίλ στην ισραηλινή οικονομική εφημερίδα TheMarker, ο Σολ Ζακάι μετακόμισε στο Λονδίνο τη δεκαετία του 1970 και μπήκε στον χώρο των ακινήτων σχεδόν τυχαία, όταν αγόρασε μια αποθήκη για 40.000 λίρες και την πούλησε τρεις εβδομάδες αργότερα για 100.000.
Μαζί με τον αδελφό του,Έντι, ανέπτυξαν την Topland σε μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες επενδύσεων σε ακίνητα στη Βρετανία, με περιουσιακά στοιχεία αξίας δισεκατομμυρίων λιρών. Οι δύο επιχειρηματίες προχώρησαν σε σημαντικές εξαγορές σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, μεταξύ άλλων αγοράζοντας ακίνητα της Marks & Spencer αξίας 600 εκατομμυρίων δολαρίων και περιουσιακά στοιχεία της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Tesco αξίας 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το 2009, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Ζακάι εγκατέλειψε το Λονδίνο όταν η Βρετανία εισήγαγε φορολογική πολιτική που υποχρέωνε τους ξένους να πληρώνουν φόρο 50% για εισοδήματα από το εξωτερικό, μετακομίζοντας στο Ισραήλ και στο Γιβραλτάρ. Την περίοδο εκείνη η περιουσία του ανερχόταν σε περίπου 1,5 δισεκατομμύρια λίρες, ενώ συνεργάτες του τον περιέγραφαν ως άνθρωπο που καθόταν «πάνω σε ένα βουνό μετρητών» από πωλήσεις ακινήτων και αναχρηματοδοτήσεις χρέους πριν από την παγκόσμια οικονομική κρίση.
Έκτοτε, σύμφωνα με αναφορές, ο Σολ Ζακάι έχει αποχωρήσει και από το Ισραήλ.
Οι αδελφοί Ζακάι, που χαρακτηρίζονται συχνά ως άνθρωποι που αποφεύγουν τη δημοσιότητα, έχουν προσφέρει δωρεές σε εβραϊκές και ισραηλινές ανθρωπιστικές πρωτοβουλίες. Για παράδειγμα, το 2018 ο Σολ Ζακάι καταγράφηκε ως υποστηρικτής του βρετανικού παραρτήματος του Jewish National Fund, ενώ το 2023 οι δύο αδελφοί διοργάνωσαν γεύμα προς τιμήν επιζώντων του Ολοκαυτώματος. Το 2025, η Sunday Times εκτίμησε τη συνολική περιουσία τους στα 3,6 δισεκατομμύρια δολάρια.
