Σε μια κίνηση που προκαλεί τριγμούς στην ανώτατη εκπαίδευση της Τουρκίας, το ιστορικό Πανεπιστήμιο Μπιλγκί της Κωνσταντινούπολης (Istanbul Bilgi University) κλείνει οριστικά με διάταγμα του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η απόφαση αυτή έρχεται ως επιστέγασμα μιας πολύμηνης ποινικής έρευνας για οικονομικές απάτες και ξέπλυμα μαύρου χρήματος γύρω από τον μητρικό όμιλο Can Holding, αφήνοντας σε κατάσταση απόλυτης αβεβαιότητας περισσότερους από 20.000 φοιτητές και εκατοντάδες μέλη του ακαδημαϊκού και διοικητικού προσωπικού.
Το προεδρικό διάταγμα και η αιτιολογία
Ο Ερντογάν υπέγραψε την Πέμπτη το διάταγμα για το κλείσιμο του Μπιλγκί, ενός από τα παλαιότερα ιδιωτικά πανεπιστήμια της χώρας, οκτώ μήνες μετά την κρατική κατάσχεση της ιδιοκτήτριας εταιρείας του.
Το διάταγμα, το οποίο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, επικαλείται ως νομική βάση για την κίνηση αυτή έναν νόμο που επιτρέπει το κλείσιμο ενός ιδιωτικού ιδρύματος, εάν «Το αναμενόμενο επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης… είναι ανεπαρκές».
Στην απόφαση σημειώνεται επίσης ότι η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε επειδή «Το ιδρυτικό ίδρυμα έχει τεθεί υπό καθεστώς επιτροπείας».
Μέχρι στιγμής, η διοίκηση του πανεπιστημίου δεν έχει προβεί σε κανένα σχόλιο.
Η έρευνα για την Can Holding
Η εισαγγελία του Κιουτσούκ Τσεκμετζέ ξεκίνησε την έρευνά της γύρω από την Can Holding τον Σεπτέμβριο του 2025, με την κατηγορία ότι οι επικεφαλής του ομίλου είχαν συστήσει εγκληματική οργάνωση, προχωρώντας σε ξέπλυμα μαύρου χρήματος και φοροδιαφυγή.
Εκδόθηκαν εντάλματα κράτησης για 10 άτομα, μεταξύ των οποίων οι βασικοί μέτοχοι Μεχμέτ Σακίρ Τζαν, Κεμάλ Τζαν και Κενάν Τεκντάγ.
Στο πλαίσιο της επιχείρησης, 121 εταιρείες της Can Holding κατασχέθηκαν και πέρασαν υπό τη διαχείριση του Ταμείου Ασφάλισης Καταθέσεων Ταμιευτηρίου (TMSF).
Ανάμεσα στις επιχειρήσεις που κατασχέθηκαν ήταν οι τηλεοπτικοί σταθμοί Habertürk και Show TV, το οικονομικό κανάλι Bloomberg HT (τα οποία είχαν εξαγοραστεί από την Can Holding τον Δεκέμβριο του 2024), το σχολικό δίκτυο Doğa και το Πανεπιστήμιο Μπιλγκί.
Σε σχετική ανακοίνωση των αρχών κατά τη διάρκεια των ερευνών αναφερόταν πως, «Μεγάλα ποσά χρημάτων άγνωστης προέλευσης εισήχθησαν μέσω εταιρειών που λειτουργούσαν υπό την Can Holding, τα οποία μεταφέρονταν μεταξύ εταιρειών προκειμένου να αποκρυφθεί η προέλευσή τους».
Οι ερευνητές πρόσθεσαν επίσης ότι χρησιμοποιήθηκαν πλαστά έγγραφα για τη μείωση των φορολογικών υποχρεώσεων.
«Ορισμένες από τις δραστηριότητες της Can Holding χρηματοδοτήθηκαν απευθείας με έσοδα από εγκληματικές δραστηριότητες», πρόσθεσαν.
Ο ρόλος του TMSF και οι πολιτικές προεκτάσεις
Το TMSF ιδρύθηκε το 1983 ως φορέας ασφάλισης τραπεζικών καταθέσεων.
Ωστόσο, οι αρμοδιότητές του διευρύνθηκαν σημαντικά με κυβερνητικά διατάγματα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, και επεκτάθηκαν περαιτέρω με νομοθετικές τροποποιήσεις που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2025.
Αυτή τη στιγμή, το Ταμείο ελέγχει περισσότερες από 1.000 εταιρείες.
Επικριτές της κυβέρνησης και οργανώσεις για την ελευθερία του Τύπου υποστηρίζουν ότι το συγκεκριμένο ταμείο έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής πίεσης εναντίον ανεξάρτητων επιχειρήσεων ή επιχειρήσεων που συνδέονται με την αντιπολίτευση.
Τι θα απογίνουν οι φοιτητές και το προσωπικό
Μετά τον διορισμό επιτρόπου, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης (YÖK), Ερόλ Οζβάρ, είχε διαβεβαιώσει δημόσια το κοινό ότι «Η διδασκαλία στο Πανεπιστήμιο Μπιλγκί θα συνεχιζόταν χωρίς διακοπή».
Ωστόσο, η υπόσχεση αυτή δεν τηρήθηκε.
Βάσει των κανονισμών της τουρκικής ανώτατης εκπαίδευσης, οι φοιτητές ενός πανεπιστημίου του οποίου το ιδρυτικό ίδρυμα κλείνει, μεταφέρονται αυτόματα σε ένα προκαθορισμένο κρατικό ίδρυμα-«εγγυητή».
Το Πανεπιστήμιο Μπιλγκί είχε δηλώσει παλαιότερα στο ειδησεογραφικό δίκτυο T24 ότι το Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών Μιμάρ Σινάν εκτελούσε αυτόν τον ρόλο από το 2021.
Σε περίπτωση που το Μιμάρ Σινάν δεν μπορέσει να απορροφήσει το σύνολο των φοιτητών, το Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης θα ορίσει ένα τρίτο πανεπιστήμιο για τη μεταγραφή των υπολοίπων.
Αντίθετα, η τύχη του ακαδημαϊκού και διοικητικού προσωπικού δεν έχει θιχτεί σε καμία επίσημη δήλωση μέχρι στιγμής.
Η ιστορία του Πανεπιστημίου Μπιλγκί
Το Μπιλγκί ιδρύθηκε στις 7 Ιουνίου 1996 ως το τέταρτο ιδιωτικό πανεπιστημιακό ίδρυμα της Τουρκίας.
Το 2006 εντάχθηκε στο δίκτυο Laureate International Universities, έναν όμιλο με έδρα τις ΗΠΑ που διαχειρίζεται πανεπιστήμια σε πολλές ηπείρους.
Η Can Holding το εξαγόρασε το 2019 έναντι 90 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το πανεπιστήμιο, το οποίο συμμετέχει ενεργά στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus, αριθμεί περισσότερους από 20.000 φοιτητές από την Τουρκία και το εξωτερικό, ενώ ορισμένοι από τους ερευνητές του θεωρούνται κορυφαίοι και διεθνώς αναγνωρισμένοι στους τομείς τους.
