Ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε χθες Δευτέρα ότι τα Στενά του Ορμούζ θα είναι «εντελώς ανοικτά» την Παρασκευή, την ημέρα που προγραμματίζεται η τελετή υπογραφής της συμφωνίας-πλαισίου ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
«Πλοία, ανάμεσά τους πολλά φορτωμένα πετρέλαιο, έχουν αρχίσει να βγαίνουν από το στενό», ανέφερε χθες ο αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social. Είχε ήδη παροτρύνει προχθές Κυριακή τα «πλοία όλου του κόσμου να βάλουν μπροστά τις μηχανές» ώστε «να ρεύσει το πετρέλαιο!».
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν χθες βράδυ ότι τρία δεξαμενόπλοια με αργό και δυο φορτηγά με εμπορεύματα διέσχισαν τη θαλάσσια περιοχή που υποβαλλόταν ως τώρα σε αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία πλαίσιο έχει ήδη υπογραφτεί ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου και κύριο διαπραγματευτή της Τεχεράνης, τον Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Το περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί και συνεχίζουν να πλανώνται πολλές αμφιβολίες για τα ζητήματα στα οποία απέκλιναν οι δυο πλευρές, παρά τις κοπιώδεις διαπραγματεύσεις για να τερματιστεί ο πόλεμος.
Η συμφωνία «θα φέρει ειρήνη στην περιοχή», υποσχέθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, που είπε προσερχόμενος χθες στη σύνοδο της G7 στην Εβιάν, στη Γαλλία, ότι θέλει να δώσει στη δημοσιότητα το κείμενο διότι «είναι πολύ δυνατό».
Άφησε να εννοηθεί πως την Παρασκευή, αφού ολοκληρωθεί η τελετή υπογραφής στη Γενεύη, να κηρύξει προσωπικά την έναρξη της περιόδου συνομιλιών εξήντα ημερών για να κλειστεί οριστική συμφωνία.
Υπάρχει «παθητικό δεσμεύσεων αθετημένων, ανεφάρμοστων, εγκαταλελειμμένων, όλα αυτά τα έχουμε στο νου μας» στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης και εφαρμογής της συμφωνίας, επισήμανε, πολύ πιο επιφυλακτικός, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί στην κρατική τηλεόραση.
«Ταυτόχρονα, κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για δημιουργήσουμε μέσω αυτής της συμφωνίας οικονομικές ευκαιρίες για τη χώρα μας», πρόσθεσε.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι λένε πως η συμφωνία τελικά να αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη στο Ιράν άροντας τις κυρώσεις, ξεπαγώνοντας ξένα περιουσιακά στοιχεία και δημιουργώντας ένα ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δις. δολαρίων, το οποίο θα καταβληθεί από γειτονικά κράτη του Κόλπου, τα οποία φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.
Αμερικανοί αξιωματούχοι, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσαν ότι το Ιράν θα πρέπει να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των ΗΠΑ να μην κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα και να διακόψει την υποστήριξη προς πολιτοφυλακές όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, προκειμένου να λάβει αυτά τα οφέλη.
Ο Τραμπ φαίνεται να έχει πετύχει ελάχιστα από αυτά που είχε δηλώσει ότι σκόπευε όταν εξαπέλυσε επιθέσεις στο Ιράν με το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Η θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν παραμένει στην εξουσία, ενώ τα αιτήματά του να διαλύσει το Ιράν το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του και να τερματίσει την υποστήριξη προς τις περιφερειακές πολιτοφυλακές όπως η Χεζμπολάχ παραμένουν ανεκπλήρωτα.
Η νέα συμφωνία δεν επιλύει επίσης την τύχη του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, το οποίο ο Τραμπ λέει ότι θέλει να καταστραφεί ή να απομακρυνθεί. Ιρανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι ανέκαθεν αρνούνταν την πρόθεσή τους να κατασκευάσουν πυρηνικό όπλο, λένε ότι δεν έχουν παραχωρήσει πολλά συμφωνώντας να επαναλάβουν τις διπλωματικές συζητήσεις με αξιωματούχους του Τραμπ σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, οι οποίες διακόπηκαν τον Φεβρουάριο λόγω της απόφασης του Τραμπ να ξεκινήσει τον πόλεμο.
Ενώ η τελευταία συμφωνία αίρει τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, αυτό απλώς επαναφέρει το προπολεμικό status quo, και οι ναυτιλιακές εταιρείες λένε ότι η κυκλοφορία θα ξεκινήσει και πάλι μόνο όταν διασφαλιστεί η ασφάλεια.
Το Ιράν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα διατηρήσει τον έλεγχο με το Ομάν επί των Στενών. Οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι το Ορμούζ θα είναι ανοιχτό χωρίς χρέωση για 60 ημέρες και αναμένουν ότι αυτή η διάταξη θα αποτελέσει επίσης μέρος μιας τελικής συμφωνίας.
Η αντίδραση Νετανιάχου και ο Λίβανος
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου σχολίασε για πρώτη φορά τη συμφωνία, αναγνωρίζοντας ότι ο ίδιος και ο Ντόναλντ Τραμπ «δεν συμφωνούν πάντα σε όλα».
Παράλληλα ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, είτε υπάρξει συμφωνία είτε όχι.
Ο Νετανιάχου επανέλαβε επίσης ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στις ζώνες ασφαλείας στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα «για όσο διάστημα χρειαστεί».
Παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας, οι εχθροπραξίες στον νότιο Λίβανο συνεχίστηκαν τη Δευτέρα.
Λιβανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πληροφορίες για ισραηλινό πλήγμα εναντίον οχήματος, ενώ η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι εκτόξευσε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά ισραηλινών δυνάμεων ως αντίποινα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι, αν και ο Λίβανος περιλαμβάνεται στο πλαίσιο της εκεχειρίας, η αποχώρηση ισραηλινών στρατευμάτων από το λιβανικό έδαφος δεν αποτελεί όρο της συμφωνίας.
