Συμπληρώθηκαν 52 χρόνια από την άνανδρη και αιφνιδιαστική τουρκική εισβολή από αέρος και θαλάσσης στη Μεγαλόνησο Κύπρο το καλοκαίρι του 1974.
Από τους πρώτους στόχους αυτής της επίθεσης, στις 20/07/1974, ήταν τα
στρατόπεδα της ΕΛΔΥΚ και της Εθνικής Φρουράς.
Όπως αναφέρει
άρθρο του υποστράτηγου ε.α. Σπυρίδωνος Δελλή* στον «Φιλελεύθερο»
η ΕΛΔΥΚ, ευρισκόμενη στην κατάσταση που προαναφέρθηκε, αντέδρασε άμεσα και
αποφασιστικά. Εκτέλεσε 2 επιθετικές επιχειρήσεις στις 20/07/1974.
Μια επιθετική αναγνώριση προς το τουρκοκυπριακό χωριό Κιόνελι στις 7 το πρωί,
καθ’ ον χρόνο γινόταν ρίψεις Τούρκων αλεξιπτωτιστών και η μεταφορά Τούρκων
στρατιωτών με ελικόπτερα, μέσα στον απέραντο τουρκοκυπριακό θύλακα, βορείως
της Λευκωσίας (θύλακας Λευκωσίας – Αγύρτας), όπου και το χωριό Κιόνελι και μια
δεύτερη, κανονική επίθεση, στις 7 το απόγευμα, εναντίον του παραπάνω θύλακα.
Η ΕΛΔΥΚ κατά την επίθεσή της εναντίον του παραπάνω θύλακα, Λευκωσίας –
Αγύρτας, έφερε τους Τούρκους σε απελπιστική κατάσταση.
Το ομολόγησε ο ίδιος ο τότε Τούρκος αρχηγός της αεροπορίας, αντιπτέραρχος Εμίν
Αλπκαγιά, σε δηλώσεις του τον Ιούνιο του 1976.
Είπε: «…κατά τη πρώτη ημέρα της επιχείρησης η ΕΛΔΥΚ προσέβαλε τις θέσεις μας.
Οι μονάδες πεζικού βρέθηκαν σε πολύ δύσκολη θέση. Διασπάστηκαν στα δύο.
Ζητήθηκε η βοήθεια της αεροπορίας και τη δώσαμε κατά τρόπον λίαν
ικανοποιητικό. Έτσι αναχαιτίσαμε την προέλαση των Ελλήνων. Διαφορετικά ερχόταν
η καταστροφή».
Για να μη βρεθεί μόνη σε παντελώς αναπεπταμένο και ακάλυπτο έδαφος το πρωί της
επόμενης ημέρας επανήλθε στις αρχικές της θέσεις.
Η τουρκική αεροπορία επανήλθε, με την ανατολή του ηλίου στις 21 Ιουλίου με
σφοδρούς βομβαρδισμούς του στρατοπέδου, πληρώνοντας και το ανάλογο τίμημα σε
αεροσκάφη της, που καταρρίφθηκαν από τα πυρά της ΕΛΔΥΚ.
Οι Τούρκοι στο τριήμερο 20-22 Ιουλίου δεν πέτυχαν κάτι το ουσιαστικό ούτε στην
ακτή αποβάσεως. Είχαν και εκεί σημαντικές απώλειες, παρά την ασθενική
αντίδραση της Εθνικής Φρουράς.
Προβληματίστηκαν ιδιαίτερα όπως αποκάλυψε αργότερα ο Τούρκος δημοσιογράφος,
Αλί Μπιράντ, στο βιβλίο του «Απόφαση – Απόβαση».
Αναγκάστηκαν να συμμορφωθούν με κατάπαυση του πυρός.
Η Τουρκία όμως, ως μία δόλια και ανέντιμη χώρα, όπως τη χαρακτήρισε ο
πρωθυπουργός και πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής,
παραβίασε την κατάπαυση αυτή 80 φορές πριν από την εξαπόλυση του Αττίλα 2 στις
14 – 16 Αυγούστου.
Προώθησε τις θέσεις των συνεχώς αποβιβαζόμενων στρατευμάτων και μετέφερε στην
Κύπρο παντελώς ανενόχλητη όγκο δυνάμεων, ισοδύναμων 2 Σωμάτων Στρατού.
Σε αυτές τις δυνάμεις περιλαμβανόταν, εκτός των άλλων, 200 άρματα μάχης, 300
τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού (ΤΟΜΠ) και 100 πυροβόλα διαφόρων
διαμετρημάτων.
Η ηρωική αντίσταση στο στρατόπεδο απέναντι στις υπεράριθμες δυνάμεις του
Αττίλα
Οι Τούρκοι με αυτές τις δυνάμεις, ενισχυμένες με 20 τάγματα Τουρκοκυπρίων και
την ΤΟΥΡΔΥΚ ενισχυμένη, εξαπέλυσαν τον Αττίλα 2 από 14 έως και 16 Αυγούστου.
Εναντίον του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ και του υψώματος Β, δυτικά του στρατοπέδου,
επιτίθετο μία μηχανοκίνητη ταξιαρχία και η ΤΟΥΡΔΥΚ.
Στο στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και το ύψωμα Β αμύνονταν 2 λόχοι πεζικού εντός του
στρατοπέδου και ο λόχος διοικήσεως μείον στο ύψωμα B. Προς υποστήριξη των ο
Λόχος Βαρέων Όπλων της ΕΛΔΥΚ.
Ο Αττίλας 2 ξεκίνησε τις πρωινές ώρες της 14 ης Αυγούστου και τελείωσε τις
απογευματινές ώρες στις 16 Αυγούστου.
Το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και το ύψωμα Β βομβαρδιζόταν συνεχώς επί 24ώρου
βάσεως, με μικρά διαλείμματα.
Το σύνολο σχεδόν των κτιρίων του στρατοπέδου είχε μεταμορφωθεί σε σωρούς
ερειπίων. Το ύψωμα Β είχε λάβει την εικόνα «κρανίου τόπος» από τους συνεχείς
βομβαρδισμούς με πάσης φύσεως βόμβες, κυρίως ναπάλμ.
Τους βομβαρδισμούς διαδεχόταν 2 με 3 επιθέσεις ημερησίως, κυρίως εναντίον του
υψώματος Β. Πολύ μας υποστήριξαν, προς απόκρουση των λυσσαλέων επιθέσεων, οι 2
μοίρες πυροβολικού, 187 ΜΠΠ προς άμεση υποστήριξη και η 190 ΜΠΠ προς ενίσχυση
αυτής.
Η προσβολή των εχθρικών στόχων άρχισε με βολές από τη μεγαλύτερη απόσταση που
μπορούσε να βάλει η 187 ΜΠΠ, τα 20 χιλιόμετρα.
Οι κραυγές των οπλιτών της ΕΛΔΥΚ στο ύψωμα Β όταν έλεγα στο πυροβολικό
«παύσατε πυρ, στόχος εξουδετερώθη», δεν μπορεί να περιγραφούν.
Η κύρια προσπάθεια στο τριήμερο των τουρκικών επιθέσεων ήταν το ύψωμα Β. Η μία
τουρκική επίθεση διαδεχόταν την άλλη. Αποκρούστηκαν με ηρωισμό και αυταπάρνηση
των αμυνομένων.
Από την Ελλάδα δεν στάλθηκε καμία βοήθεια πλην της Α΄ Μοίρας Καταδρομών με τα
13 αεροσκάφη Noratlas.
Στις 16 Αυγούστου διεξήχθησαν οι σφοδρότερες τουρκικές επιθέσεις, με διαρκείς
αεροπορικές προσβολές στο ύψωμα B.
Η ομάδα επαφής της ΕΛΔΥΚ, που περίμενε να έρθουν τα δικά μας αεροσκάφη από την
Ελλάδα, μπήκε στη συχνότητα των Τούρκων και κατηύθυνε τα τουρκικά αεροσκάφη
εναντίον των επιτιθέμενων Τούρκων. Το τι έγινε δεν περιγράφεται.
Μετά δυσκολίας συγκράτησα τους οπλίτες μου, οι οποίοι μου φώναζαν «να τους
κάνουμε και μία επίθεση κύριε διοικητά».
Από υποκλαπείσες συνομιλίες των Τούρκων φάνηκε ότι αφαιρέθηκαν οι διοικήσεις
των επιτιθέμενων εναντίον του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ και του υψώματος Β.
Το τι ακριβώς γινόταν στο ύψωμα Β αναγράφεται και σε έγγραφο του ΓΕΣ το 1975.
Μεταξύ των άλλων γνώριζε στη σύζυγο του τότε υποδιοικητή του Λόχου Διοικήσεως,
λοχαγού Σταυριανάκου Σωτηρίου «ο σύζυγός σας έπεσε επί του πεδίου της μάχης
την 16 Αυγούστου 1974, μαχόμενος μετά πρωτοφανούς ηρωισμού, θάρρους και
αυταπάρνησης εναντίον υπέρτερων δυνάμεων και αφού απέκρουσε λυσσαλέες
τουρκικές επιθέσεις από 14 έως 16 Αυγούστου 1974 επί των δυτικών του
στρατοπέδου υψωμάτων…».
Η ΕΛΔΥΚ είχε στα πεδία των μαχών 105 αξιωματικούς και οπλίτες νεκρούς και
αγνοούμενους. Η ελληνική Πολιτεία τους τίμησε όλους με 6 βαθμούς και άλλες
διακρίσεις.
Η προσπάθεια ανευρέσεως των αγνοουμένων συνεχίζεται και σήμερα. Τα οστά του
τελευταίου ανευρεθέντος, δεκανέα Λούρπα Δημητρίου, του Λόχου Διοικήσεως,
μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα, συνοδεία του υπουργού Εξωτερικών, Γεωργίου
Γεραπετρίτη, ο οποίος και τον τίμησε με το χρυσό αριστείο ανδρείας.
Το 1974 η ΕΛΔΥΚ έδωσε ένα γερό μάθημα στους Τούρκους, το οποίο θα θυμούνται
για πάντα.
*Ο υποστράτηγος ε.α. Σπυρίδων Δελλής υπηρέτησε στην ΕΛΔΥΚ, από το 1973 έως το
1975, με τους βαθμούς του λοχαγού και του ταγματάρχου.
ΠΗΓΗ: philenews.com
















