Ο Ρώσος μεγιστάνας άλλαξε στρατηγική και τα έργα των €180 εκατ. έχουν παγώσει δεκατρία χρόνια μετά την αγορά του νησιού - Η οικοδομική άδεια λήγει τον Απρίλιο του 2027 και δεν έχει ανανεωθεί
Η καταγάλανη κορυφογραμμή του πιο διάσημου ιδιωτικού νησιού της Μεσογείου είναι κατειλημμένη από γερανούς και μηχανήματα. Ολα, όμως, στέκουν ακίνητα. Ο Σκορπιός, το νησί που έκανε διάσημο ο Αριστοτέλης Ωνάσης, είχε στοιχειώσει μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου, του ίδιου και μετά της Χριστίνας.
Η αγορά του από τον Ρώσο μεγιστάνα Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ και η πρόθεσή του να το μετατρέψει σε VIP exclusive club του έδωσαν ζωή μόνο για λίγο. Ο Σκορπιός μοιάζει στοιχειωμένος ξανά...
Τα έργα είχαν ξεκινήσει, αλλά ξαφνικά τα συνεργεία σταμάτησαν. Επισήμως, το πρότζεκτ βρίσκεται σε φάση στασιμότητας. Αλλά και το VIP club που σχεδιαζόταν να ανοίξει το καλοκαίρι του 2024 παραμένει ημιτελές. Το προσωπικό που έχει προσλάβει ο Ριμπολόβλεφ πάει κι έρχεται στο νησί, αλλά τα έργα μένουν «στα μπετά». Θα συνεχιστούν;
Η οικοδομική άδεια που έχει εκδοθεί λήγει την 1η Απριλίου 2027. Κίνηση για ανανέωσή της δεν έχει γίνει. Επίσης, οικοδομικά υλικά σταμάτησαν να μεταφέρονται εδώ και μήνες. Στη Λευκάδα όλοι αναρωτιούνται τι συνέβη.
Κάποιοι λένε ότι «είναι άρρωστος ο Ριμπολόβλεφ», επικαλούμενοι το γεγονός ότι η τελευταία του δημόσια εμφάνιση ήταν σε αγώνα της ποδοσφαιρικής ομάδας του Μονακό (της οποίας είναι ιδιοκτήτης) μαζί με την κόρη του, τον σύζυγό της, Χουάν Σαρτόρι, και τον πρίγκιπα του Μονακό, Αλβέρτο, τον περασμένο Ιανουάριο.
Τα περί ασθενείας βέβαια διαψεύδονται από πηγές κοντά στην οικογένεια. «Εχει οικονομικά προβλήματα», λένε κάποιοι άλλοι, και επικαλούνται το γεγονός ότι ο Ριμπολόβλεφ επέβαλε λιτότητα στη Μονακό. Επίσης, λέγεται ότι πούλησε περιουσιακά στοιχεία, όπως τη θαλαμηγό «Αννα» (είχε το όνομα της δευτερότοκης κόρης του και τώρα το γιοτ έχει μετονομαστεί). «Αραγε μήπως σκοπεύει να πουλήσει και τον Σκορπιό;», αναρωτιούνται οι ίδιοι.
Στην πραγματικότητα, επισημαίνουν στο «ΘΕΜΑ» πηγές από το Μονακό, η απάντηση βρίσκεται στη μαρίνα του πριγκιπάτου όπου βρίσκεται δεμένο ένα από τα ακριβότερα ιστιοπλοϊκά του πλανήτη, το «Skorpios», που ανήκει στον μεγιστάνα.
Και αν σημειολογικά αυτό δεν είναι αρκετό για να καταδείξει τις προθέσεις του, απάντηση δίνεται και από το γεγονός ότι παραμένει στη λίστα του «Forbes Russia», όπου φέτος καταλαμβάνει την 29η θέση με περιουσία 6,7 δισ. δολαρίων. Σε καλύτερη κατάσταση τον παρουσιάζει ο δείκτης Bloomberg, με 9,9 δισ. δολάρια το 2026.
Οι παλιότεροι κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν ως εξήγηση την «κατάρα των Ωνάσηδων». Από τα τέλη του 2024 στο Μεγανήσι και τη Λευκάδα κυκλοφόρησε η πληροφορία ότι οι οικοδομικές εργασίες ανεστάλησαν και πως λύθηκε η συνεργασία του 80% όλων όσων δούλευαν. Το παράδοξο είναι ότι, σε αντίθεση με τα οικοδομικά μηχανήματα, τα χρήματα συνεχίζουν να κινούνται.
Η εταιρεία ειδικού σκοπού Μυκήναι Α.Ε. που έχει αναλάβει την ανάπτυξη του νησιού ολοκλήρωσε τον Απρίλιο του 2026 αύξηση μετοχικού κεφαλαίου 19,18 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, διατηρεί εγγυήσεις και προσημείωση υποθήκης για ομολογιακό δάνειο έως 150 εκατ., που έχει εκδώσει η κυπριακή Timoneda Holdings.
Τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι από τον Ιούλιο του 2025 εκμεταλλεύεται τουριστικά ένα τμήμα του ακινήτου. Ποιες εγκαταστάσεις λειτουργούν δεν έχει διευκρινιστεί. Τον Μάιο του 2026 δόθηκαν εξουσιοδοτήσεις για άδειες τουριστικής επιχείρησης, πισινών και πυροπροστασίας. Αλλά γιατί το έργο έχει παγώσει;
Δεκατρία χρόνια
Το ακατοίκητο νησί που ο Ωνάσης αγόρασε στα 60s και μετέτρεψε σε παγκόσμιο προορισμό των VIP δεν θα μπορούσε παρά να είναι συνδεδεμένο με αυτόν. Εκεί έκανε διακοπές ο Ελληνας μεγιστάνας με τους πιο ακριβοθώρητους celebrities του κόσμου, όπως ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και η Τζάκι Κένεντι, μετέπειτα Τζάκι Ωνάση, εκεί άραζε η θαλαμηγός «Χριστίνα», εκεί μεγάλωσαν ο Αλέξανδρος και η Χριστίνα, με την τελευταία να παραγγέλνει ατέλειωτα κιβώτια αναψυκτικών με απευθείας πτήσεις από συγκεκριμένο εργοστάσιο των ΗΠΑ.
Δέκα μέρες μετά τον γάμο με τον Ωνάση, η Τζάκι κολυμπά στα νερά του Σκορπιού
Εκεί θάφτηκαν και οι τρεις τους. Η τελευταία των Ωνάσηδων, η Αθηνά, που το κληρονόμησε το 1988, το επισκέφθηκε δύο φορές. Μία το 1993 σε ηλικία 8 ετών και μία το 1998 για το μνημόσυνο από τα 10 χρόνια θανάτου της μητέρας της.
Εκτοτε δεν πάτησε ξανά το πόδι της. Κανείς βέβαια δεν περίμενε ότι η Αθηνά θα το πούλαγε. Επειδή ο Ωνάσης είχε ρητό όρο στη διαθήκη του ότι αν δεν το ήθελε κάποιος κληρονόμος, το νησί θα μεταβιβαζόταν στην Ολυμπιακή Αεροπορία ή στο Ιδρυμα Ωνάση.
Ο Αριστοτέλης Ωνάσης με τον γιο του Αλέξανδρο απολαμβάνουν ψητό σούβλας στον Σκορπιό
Ωστόσο, το 2013 έσκασε η... βόμβα: ένα trust που ενεργούσε για λογαριασμό της Εκατερίνας Ριμπολόβλεβα, τότε 24 ετών, ολοκλήρωσε την αγορά του ομίλου εταιρειών που ανήκε στην Αθηνά Ωνάση. Στα assets του ομίλου περιλαμβάνονταν ο Σκορπιός και το γειτονικό νησάκι Σπάρτη, που πέρασαν στα χέρια της με συμβόλαιο μίσθωσης για 99 χρόνια. Το τίμημα δεν ανακοινώθηκε.
Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από 100 έως 150 εκατομμύρια, ανάλογα την πηγή και το νόμισμα. Ηταν το δώρο του μεγιστάνα των λιπασμάτων, Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, στην πρωτότοκη κόρη του. Η επαφή είχε γίνει μέσω ιππικών αγώνων στους οποίους αγωνιζόταν η Εκατερίνα με την Αθηνά και τον Ντμίτρι να χορηγεί. Η Εκατερίνα δεν ήταν άγνωστη στις μεγάλες αγορές.
Το 2011 είχε αποκτήσει το ρετιρέ του πρώην επικεφαλής της Citigroup, Σάντι Γουέιλ, στο 15 Central Park West της Νέας Υόρκης, για 88 εκατ. δολάρια. Λένε ότι ο πατέρας της πήγε, το είδε, του είπαν την τιμή, είπε αμέσως «ΟΚ» και έφυγε. Με τον Σκορπιό, όμως, το όνομά της έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο.
Από την πρώτη στιγμή, το οικογενειακό γραφείο των Ριμπολόβλεφ περιέγραψε την αγορά ως μακροπρόθεσμη οικονομική επένδυση, όχι μόνο ως ησυχαστήριο. Η ίδια η Εκατερίνα μίλησε για ένα προσωπικό καταφύγιο, ένα δεύτερο σπίτι μακριά από το σπίτι.
Δεσμεύτηκε ότι θα το αναπτύξει με φιλικές προς το περιβάλλον τεχνολογίες και ότι θα σεβαστεί τον χαρακτήρα του νησιού, το οποίο έγινε γρήγορα οικογενειακό σκηνικό: εκεί η Εκατερίνα παντρεύτηκε τον Ουρουγουανό επιχειρηματία Χουάν Σαρτόρι στις 21 Οκτωβρίου 2015 και στο ίδιο εκκλησάκι βαφτίστηκε αργότερα ο εγγονός του Ριμπολόβλεφ.
Ο Σκορπιός, από στοιχειωμένο νησί απέκτησε ζωή. Η Εκατερίνα φωτογραφιζόταν στη θαλαμηγό «Αννα» με φόντο τον Σκορπιό: το θηριώδες γιοτ άραζε στο λιμανάκι του και οι φωτογραφίες με φόντο τη Ροζ Βίλα του Ωνάση έκαναν τον γύρο του κόσμου. Και μετά ήρθαν τα μηχανήματα. Οι επισκέψεις των Ριμπολόβλεφ -που ανέπτυξαν σχέση με την τοπική κοινωνία κάνοντας δωρεές και προσλαμβάνοντας εργάτες από τη Λευκάδα- αραίωσαν. Μέχρι που σταμάτησαν.
Το σχέδιο για «VIP club»
Ο Σκορπιός ήταν το απόλυτο σημείο συνάντησης της παγκόσμιας ελίτ από την εποχή του Ωνάση. Το σχέδιο ήθελε να ξαναγίνει ακριβώς αυτό: ένας κλειστός ιδιωτικός προορισμός για τους πιο σημαντικούς VIP του πλανήτη, με την οικογένεια να τον χρησιμοποιεί ένα μέρος του χρόνου και να τον μισθώνει τον υπόλοιπο.
Στις 31 Δεκεμβρίου 2020 υπογράφηκε η Κοινή Υπουργική Απόφαση για την επένδυση με τίτλο «Κατασκευή και λειτουργία πολυτελούς τουριστικής μονάδας VIP Exclusive Club». Είχε προηγηθεί θετική γνωμοδότηση του Περιφερειακού Συμβουλίου Ιονίων Νήσων και ακολούθησε έγκριση από το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής.
Ο αρχικός προϋπολογισμός ήταν 165 εκατ. ευρώ, εξ ολοκλήρου από ίδια κεφάλαια, χωρίς δανεισμό ή επιδότηση. Το έργο υποσχόταν 152 νέες θέσεις εργασίας, σε ζώνη ανάπτυξης 161 στρεμμάτων ενός νησιού έκτασης 832 στρεμμάτων. Τον σχεδιασμό ανέλαβε το νορβηγικό γραφείο Snøhetta (γνωστό από τη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας) και την αρχιτεκτονική μελέτη τα γραφεία Τομπάζη, AECOM και Ρωμανός.
Τα σενάρια για τη χρήση του Σκορπιού πήγαιναν ακόμη πιο μακριά: θα μπορούσε να χρησιμοποιείται για κλειστά ιδιωτικά συνέδρια υψηλού επιπέδου, στα πρότυπα του Νταβός, για επιχειρηματικές συναντήσεις και συμφωνίες μακριά από τα βλέμματα των αδιάκριτων.
Το κόστος διαμονής ενός VIP εκτιμήθηκε ότι θα έφτανε το ένα εκατ. ευρώ την εβδομάδα. Τι έχει ολοκληρωθεί από αυτά; Ενώ τα περισσότερα έργα έχουν ξεκινήσει, με κυριότερο τις ανακαινίσεις, κανένα δεν έχει τελειώσει.
Οι εργασίες για το λίφτινγκ του Σκορπιού είχαν ξεκινήσει από το 2019. Το νησί είχε μετατραπεί σε ένα τεράστιο εργοτάξιο. Το 2022, 400 εργάτες από τη Λευκάδα έφταναν καθημερινά με σκάφη για να δουλέψουν. Και μια ωραία λεπτομέρεια: τα κινητά τους κρατούνταν στην είσοδο για να διασφαλιστεί ότι δεν θα διαρρεύσουν φωτογραφίες.
Μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2023 οι εργασίες προχωρούσαν. Ο ισολογισμός της Μυκήναι Α.Ε., της εταιρείας μέσω της οποίας διαχειρίζονται το συγκεκριμένο asset οι Ριμπολόβλεφ, αποτυπώνει την πρόοδο σε αριθμούς.
Στο τέλος του 2024 τα πάγια υπό κατασκευή και οι προκαταβολές έφταναν τα 124,94 εκατ. ευρώ, από 113,39 εκατ. το 2023. Το συνολικό ενεργητικό ανήλθε σε 196,4 εκατ., ενώ η εταιρεία, χωρίς ακόμη έσοδα από πελάτες, κατέγραψε ζημίες 3,04 εκατ. ευρώ. Ο προϋπολογισμός έχει αναθεωρηθεί στα 180 εκατ. - και πιθανώς ψηλότερα.
Μετά το «στοπ» στις εργασίες, σταμάτησε, όπως αναφέρουν πηγές από τη Λευκάδα, και η μεταφορά οικοδομικών υλικών, κάτι που είναι απαραίτητο για τη συνέχιση των εργασιών. Στο μεταξύ, ο χρόνος τρέχει. Η οικοδομική άδεια έχει ισχύ έως την 1η Απριλίου 2027.
Η οικοδομική άδεια για την ανέγερση πολυτελούς τουριστικής μονάδας VIP στον Σκορπιό εκδόθηκε το 2021 και λήγει την 1η Απριλίου 2027
Υπογράφεται από τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ανάπτυξης και Επενδύσεων και είναι τόσο λεπτομερής που περιλαμβάνει 81 μελέτες! Για ένα τόσο μεγάλο έργο, λοιπόν, είναι περίεργο το γεγονός ότι όχι μόνο έχει στοιχειώσει, αλλά και τυπικά πλησιάζει στη λήξη της -1η Απριλίου 2027- η άδεια εργασιών.
Γιατί λοιπόν σταμάτησαν τα έργα; Οπως αναφέρουν άνθρωποι του περιβάλλοντος Ριμπολόβλεφ στο «ΘΕΜΑ», κανείς δεν μπορεί να μπει στο μυαλό ενός μεγιστάνα και να κατανοήσει τον τρόπο ιεράρχησης των προτεραιοτήτων του, αλλά και να πει με βεβαιότητα τις φάσεις στις οποίες βρίσκεται ένα πρότζεκτ του.
Η εγκατάλειψη της Μονακό
Κάποιες πηγές της αγοράς συνδέουν τη στασιμότητα με τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία (ο Ριμπολόβλεφ βρίσκεται στη λίστα κυρώσεων του Ζελένσκι) και τη χρηματοδότηση ρωσικών κεφαλαίων.
Το μεγαλύτερο κομμάτι της απάντησης, όμως, βρίσκεται έξω από την Ελλάδα. Την περίοδο που πάγωσαν οι εργασίες, ο Ριμπολόβλεφ αναδιάρθρωνε το χαρτοφυλάκιό του, διερευνούσε την πώληση της ποδοσφαιρικής AS Monaco και έκλεινε τους τελευταίους λογαριασμούς μιας δικαστικής δεκαετίας. Αυτά τα μέτωπα ενδέχεται να εξηγούν γιατί ο Σκορπιός πέρασε σε δεύτερη μοίρα.
Ο άνθρωπος που αγόρασε τον πίνακα «Salvator Mundi» για 127,5 εκατ. δολάρια και τον πούλησε για 450,3 εκατ. (η ακριβότερη αγοραπωλησία έργου τέχνης) δεν έχει πρόβλημα ρευστότητας. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, κάθε μεγάλο περιουσιακό στοιχείο του έχει μπει σε διαδικασία επανεξέτασης. Το 2024 ο Ριμπολόβλεφ έδωσε εντολή στην τράπεζα Raine να εξετάσει την πώληση της AS Monaco, την οποία ελέγχει από το 2011.
Ο σύλλογος αποτιμήθηκε σε πάνω από 300 εκατ. ευρώ. Επειτα από απορρίψεις προτάσεων, η «L’Équipe» αποκάλυψε πρόσφατα ότι η πώληση πάγωσε. Το τίμημα της απόφασης είναι αυστηρή λιτότητα: ο ιδιοκτήτης δεν έχει βάλει νέα χρήματα στον σύλλογο εδώ και δύο χρόνια και δεν σκοπεύει να το κάνει.
Η περιουσία του Ριμπολόβλεφ έχει χτιστεί με αγορές και πωλήσεις που έγιναν θρύλος. Μερικές από τις σημαντικότερες είναι η πώληση του πλειοψηφικού πακέτου της Uralkali (η πρώτη πηγή πλούτου του Ριμπολόβλεφ) το 2010 και του υπολοίπου το 2011 έναντι 6,5 δισ. δολαρίων.
Ο «Salvator Mundi» του Ντα Βίντσι πωλήθηκε στον Christie's το 2017 έναντι ποσού-ρεκόρ 450,3 εκατ. δολαρίων. Η έπαυλη Maison de l'Amitié, στο Παλμ Μπιτς των ΗΠΑ, αγοράστηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ το 2008 για 95 εκατ. δολάρια, το δε μερίδιο του Ριμπολόβλεφ στην Τράπεζα Κύπρου από περίπου 10% το 2010 συρρικνώθηκε κάτω από 1%, ενώ η θαλαμηγός «Anna» (Feadship) άλλαξε χέρια και φέρει πλέον άλλο όνομα.
10 έτη στα δικαστήρια
Από το 2015 ο Ριμπολόβλεφ άνοιξε πόλεμο σε τέσσερις ηπείρους εναντίον του Ελβετού εμπόρου τέχνης Ιβ Μπουβιέ. Τον κατηγόρησε ότι φούσκωσε τις τιμές 38 έργων και τον ζημίωσε κατά ένα δισεκατομμύριο. Οι υποθέσεις σε Ελβετία, Σιγκαπούρη, Μονακό και Χονγκ Κονγκ έκλεισαν με εξωδικαστικό συμβιβασμό το 2023.
Το δεύτερο μέτωπο άνοιξε στη Νέα Υόρκη. Το 2024 ένορκοι ομοσπονδιακού δικαστηρίου του Μανχάταν απάλλαξαν τον Sotheby’s από την κατηγορία ότι συνέδραμε τον Μπουβιέ. Το τρίτο ήταν το «Monacogate». Το 2018 ο Ριμπολόβλεφ συνελήφθη και κατηγορήθηκε στο Μονακό για διαφθορά και εμπορία επιρροής. Το 2025 Εφετείο του Πριγκιπάτου ακύρωσε τη διαδικασία επειδή στηριζόταν σε στοιχεία από το κινητό της δικηγόρου του Τετιάνα Μπερσέντα.
Η δικαστική ιστορία δεν έχει τελειώσει. Ανακριτής στο Παρίσι αποφάσισε να παραπέμψει τον Μπουβιέ σε δίκη για αποδοχή προϊόντων κλοπής και ξέπλυμα που αφορά δύο έργα του Πικάσο, τα οποία είχε πουλήσει στον Ριμπολόβλεφ.
Πριν από αυτά είχε προηγηθεί το διαζύγιο με την Ελένα Ριμπολόβλεβα: το 2014 δικαστήριο της Γενεύης επιδίκασε 4 δισ. ελβετικά φράγκα, το ποσό μειώθηκε στο Εφετείο σε 564 εκατ. και το 2015 υπογράφηκε συμβιβασμός.
Η εικόνα που προκύπτει, λοιπόν, είναι κοινή σε όλα τα μέτωπα: λιγότερο προσωπικό χρήμα, περισσότερη αυτοχρηματοδότηση. Η Μονακό καλείται να ζήσει από τις μεταγραφές της. Στον Σκορπιό η εικόνα άλλαξε από τα εργοτάξια των 400 εργατών στη χρηματοδότηση μέσω δανείου και αυξήσεων κεφαλαίου.
Και πίσω από όλα αυτά, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει κάνει κάθε ρωσικό κεφάλαιο στη Δύση αντικείμενο αυξημένου ελέγχου ακόμη κι όταν, όπως στην περίπτωση του Ριμπολόβλεφ, δεν υπόκειται κάποιος σε κυρώσεις της Ε.Ε. ή των ΗΠΑ.
Γιώργος Καραγιάννης
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
