Σε μια συντονισμένη προσπάθεια να προσελκύσει διεθνή hedge funds και στελέχη του χρηματοοικονομικού κλάδου έχει επιδοθεί η ελληνική κυβέρνηση, προβάλλοντας την Αθήνα ως εναλλακτική έδρα απέναντι σε παραδοσιακά κέντρα όπως το Λονδίνο, η Ελβετία αλλά και οι χώρες του Κόλπου.
Οι Financial Times περιγράφουν μάλιστα χαρακτηριστικά την περίπτωση μεγάλου hedge fund του Λονδίνου, το οποίο δέχθηκε επίσκεψη από εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης προκειμένου να του παρουσιαστούν τα φορολογικά κίνητρα για εγκατάσταση δραστηριοτήτων στην Ελλάδα.
«Η Ελλάδα ήρθε στο γραφείο και ήταν μια πολύ ελκυστική πρόταση. Μας παρουσίασαν τα φορολογικά οφέλη για τα hedge funds», ανέφερε στέλεχος του fund.
Η προσπάθεια απέκτησε ιδιαίτερη βαρύτητα αυτή την εβδομάδα, όταν έγινε γνωστό ότι ο δισεκατομμυριούχος διαχειριστής hedge fund Κρις Ρόκος μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από τη Βρετανία στην Ελλάδα, στην πιο προβεβλημένη μέχρι στιγμής επιτυχία της ελληνικής στρατηγικής.
Φόρος 5% σε bonus και carried interest
Η κυβέρνηση εισήγαγε τον Ιούνιο, έπειτα από διαβουλεύσεις με διαχειριστές hedge funds, ένα νέο καθεστώς ειδικά προσαρμοσμένο σε private equity και hedge funds. Τα στελέχη που πληρούν τις προϋποθέσεις και μεταφέρουν τη δραστηριότητά τους στην Ελλάδα θα φορολογούνται με 5% στα bonus και στο carried interest, δηλαδή στο μερίδιο των κερδών που λαμβάνουν οι διαχειριστές επενδύσεων από επιτυχημένες συμφωνίες. Ο συντελεστής αυτός είναι αισθητά χαμηλότερος από το σύνηθες 15%.
Ωστόσο, η ευνοϊκή μεταχείριση συνοδεύεται από μία κρίσιμη προϋπόθεση: η ελληνική εταιρική οντότητα που απασχολεί τα στελέχη θα πρέπει να πραγματοποιεί τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ λειτουργικές δαπάνες ετησίως στην Ελλάδα. Το όριο σχεδιάστηκε ώστε να αποκλείει περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα fund θα διατηρούσε απλώς μια τυπική ή εικονική παρουσία στη χώρα για να επωφεληθεί φορολογικά.
«Ο βασικός στόχος είναι να έρθουν εδώ και να δημιουργήσουν πραγματικές επιχειρήσεις», δήλωσε στους FT ο Βασίλης Καρατζάς, σύμβουλος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και ένας από τους ανθρώπους που σχεδίασαν το φορολογικό πακέτο, σύμφωνα με τους Financial Times. «Ή έρχεσαι κανονικά ή δεν έρχεσαι καθόλου», είπε χαρακτηριστικά.
Οι επαφές με τον Κρις Ρόκος
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Βασίλης Καρατζάς βρισκόταν επί μήνες σε επαφή με τον Κρις Ρόκος, την ώρα που εκείνος εξέταζε τις εναλλακτικές για τη μεταφορά της φορολογικής του κατοικίας. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανέφερε ότι ο Ρόκος πέρασε περίπου μία ώρα στο γραφείο του λίγες ώρες πριν ανακοινωθεί η απόφασή του.
Η Rokos Capital Management αναμένεται αρχικά να δημιουργήσει σχετικά μικρή παρουσία στην Αθήνα, ωστόσο σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τα σχέδια, η δραστηριότητά της θα μπορούσε σε βάθος χρόνου να φτάσει περίπου τα 50 άτομα.
Η αποχώρηση του Ρόκος από τη Βρετανία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα εύπορων φυσικών προσώπων που εγκαταλείπουν το Ηνωμένο Βασίλειο, εξαιτίας της αυστηρότερης φορολογικής πολιτικής της κυβέρνησης των Εργατικών, του καθεστώτος φόρου κληρονομιάς και της κατάργησης των προνομίων των λεγόμενων «non-doms».
Το καθεστώς των €100.000 για τους εύπορους
Η Ελλάδα διαθέτει ήδη από το 2019 ειδικό φορολογικό καθεστώς για εύπορα φυσικά πρόσωπα. Ξένοι αλλά και Έλληνες που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στη χώρα μπορούν, υπό τις σχετικές προϋποθέσεις, να εξαιρούν τα εισοδήματα που αποκτούν στο εξωτερικό από την ελληνική φορολογία καταβάλλοντας έναν ετήσιο κατ' αποκοπή φόρο 100.000 ευρώ.
Το αντίστοιχο ιταλικό καθεστώς προβλέπει πλέον ετήσια επιβάρυνση 300.000 ευρώ και έχει ήδη προσελκύσει στελέχη private equity, τραπεζίτες και επιχειρηματίες.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι ότι οι αλλοδαποί φορολογικοί κάτοικοι απαλλάσσονται από τον ελληνικό φόρο κληρονομιάς για περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται εκτός Ελλάδας.
Παράλληλα, στελέχη που μετακομίζουν από το εξωτερικό μπορούν να αξιοποιούν το λεγόμενο καθεστώς 5C, το οποίο προβλέπει απαλλαγή του 50% του επιλέξιμου εισοδήματος από εργασία για επτά χρόνια.
Σύμφωνα με την Έλσα Λίτλγουντ, φορολογική εταίρο της BDO, η ελληνική κυβέρνηση έχει επιδιώξει να διαμορφώσει το πλαίσιο έτσι ώστε οι διαχειριστές επενδύσεων να μπορούν να εγκαθιστούν δραστηριότητες στη χώρα χωρίς να δημιουργούνται ανεπιθύμητες φορολογικές επιβαρύνσεις για το σύνολο των διεθνών επιχειρήσεών τους, κάτι που διαφοροποιεί την Ελλάδα από την Ιταλία.
Ενδιαφέρον και από τον Κόλπο
Το ελληνικό ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο Λονδίνο. Σύμφωνα με τον Βασίλη Καρατζά, επενδυτικές εταιρείες από τις χώρες του Κόλπου εξετάζουν επίσης την Αθήνα, ιδίως μετά την περιφερειακή αναταραχή που ακολούθησε τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν τον Φεβρουάριο.
Η ελληνική πλευρά έχει ήδη συζητήσει με αρκετά μεγάλα hedge funds το ενδεχόμενο εγκατάστασης δραστηριοτήτων στη χώρα. Κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν επίσης ότι μπορεί να υπάρξει ενδιαφέρον από την Ελβετία.
Η Αθήνα, ωστόσο, πρέπει ακόμη να πείσει τη διεθνή χρηματοοικονομική κοινότητα ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ώριμο και αξιόπιστο χρηματοπιστωτικό κέντρο.
Ευρωπαίος επιχειρηματίας των media που μετακόμισε πέρυσι από το Λονδίνο στην Αθήνα ανέφερε στους FT ότι «η Ελλάδα είναι καλή για τις δημιουργικές βιομηχανίες, αλλά για τις επιχειρήσεις η ετυμηγορία ακόμη εκκρεμεί», προσθέτοντας πάντως ότι «η ζωή είναι φθηνότερη και υπάρχει ο ήλιος».
«Τουλάχιστον 20 ελληνικές οικογένειες γύρισαν από το Λονδίνο»
Έλληνας επενδυτής με έδρα το Λονδίνο δήλωσε ότι γνωρίζει τουλάχιστον 20 ελληνικές οικογένειες που μετακόμισαν από τη βρετανική πρωτεύουσα στην Ελλάδα μέσα στα τελευταία δύο χρόνια.
Όπως είπε, αρκετοί θα προτιμούσαν κατά βάθος να παραμείνουν στο Λονδίνο, αλλά ο βρετανικός φόρος κληρονομιάς, ο οποίος μπορεί να φτάσει το 40% πάνω από συγκεκριμένα όρια, επηρέασε τις αποφάσεις τους.
Ο Βενσάν Λαζιμί, εταίρος της δικηγορικής εταιρείας Jeantet στο Παρίσι, επιβεβαίωσε ότι τα αιτήματα ενημέρωσης από εύπορους πελάτες στη Βρετανία για την Ελλάδα έχουν αυξηθεί. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι προς το παρόν η χώρα δεν αποτελεί την πρώτη επιλογή τους, με την Ιταλία και την Ελβετία να προηγούνται και το Ντουμπάι και την Ελλάδα να ακολουθούν.
Η κυβέρνηση ποντάρει στη δημοσιονομική σταθερότητα
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα που μπορεί πλέον να προβάλλει είναι η βελτιωμένη δημοσιονομική εικόνα της χώρας. «Η Ελλάδα έχει δημοσιονομική ασφάλεια για την επόμενη δεκαετία», δήλωσε ο Βασίλης Καρατζάς. Όπως υποστήριξε, η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους προσφέρει μια προβλέψιμη δημοσιονομική πορεία και περιορίζει την ανάγκη μελλοντικών αυξήσεων φόρων.
Η εικόνα αυτή απέχει σημαντικά από εκείνη της χώρας πριν από μία δεκαετία, όταν η Ελλάδα αγωνιζόταν να συγκρατήσει τα κεφάλαια στο εσωτερικό της. Το 2015 οι ελληνικές τράπεζες είχαν τεθεί υπό καθεστώς capital controls στην κορύφωση της κρίσης χρέους, ενώ για χρόνια η δημοσιονομική προσαρμογή συνοδευόταν από αυξήσεις φόρων.
Το στοίχημα ενός νέου οικοσυστήματος
Η προσέλκυση διεθνών hedge funds θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη σημασία από τη μετακόμιση ενός μικρού αριθμού πολύ υψηλόμισθων στελεχών.
Ο Βασίλης Βίζας, επικεφαλής Tax and Legal της PwC Ελλάδας, σημείωσε ότι σήμερα λειτουργούν στη χώρα λιγότεροι από δώδεκα αδειοδοτημένοι διαχειριστές hedge funds και οι περισσότεροι επικεντρώνονται σε ελληνικά περιουσιακά στοιχεία. Για πρώτη φορά, όπως είπε, θα μπορούσαν να υπάρχουν στελέχη εγκατεστημένα στην Ελλάδα τα οποία θα διαχειρίζονται μεγάλα διεθνή χαρτοφυλάκια.
Το κρίσιμο, κατά τον ίδιο, δεν είναι απλώς να έρθουν «δέκα πλούσιοι άνθρωποι και να ξοδεύουν πολλά χρήματα», αλλά να δημιουργηθεί γύρω από τις διεθνείς εταιρείες ένα οικοσύστημα asset management, με νομικές, φορολογικές, συμβουλευτικές και άλλες υπηρεσίες που μέχρι σήμερα δεν έχει αναπτυχθεί σε αντίστοιχη κλίμακα στην Ελλάδα.
Τα εμπόδια: γραφεία, κατοικίες και διεθνή σχολεία
Η προσπάθεια, πάντως, έχει και πρακτικά εμπόδια. Οι FT επισημαίνουν την έλλειψη υψηλής ποιότητας γραφειακών χώρων, κατάλληλων κατοικιών για ξένα στελέχη και θέσεων σε διεθνή σχολεία. Η Inspired Education Group εισήλθε στην ελληνική αγορά το 2024, αποκτώντας τη Σχολή Μωραΐτη και τα Εκπαιδευτήρια Κωστέα-Γείτονα, ενώ κατασκευάζει στο Ελληνικό νέο σχολείο 1.300 θέσεων, με ελληνικό και διεθνές πρόγραμμα σπουδών.
Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Inspired, Ναντίμ Νσούλι, ανέφερε ότι η εταιρεία βλέπει ήδη μετακινήσεις ανθρώπων από τη Νότια Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή προς την Αθήνα, αλλά όχι ακόμη σε μεγάλη κλίμακα από το Λονδίνο. «Δεν θεωρείται ακόμη χρηματοοικονομικό κέντρο», σημείωσε.
Πιέσεις υπάρχουν και στην αγορά κατοικίας. Ο επικεφαλής της Savills Greece Δημήτρης Μανούσακης ανέφερε ότι οι τιμές στην Αθήνα έχουν πλέον ξεπεράσει τα προ κρίσης υψηλά και ότι υπάρχει «σοβαρή έλλειψη νέων διαμερισμάτων».
Στα νότια προάστια και στην Αθηναϊκή Ριβιέρα έχει ήδη καταγραφεί σημαντική εισροή ξένων αγοραστών από την Ασία, την Αραβική Χερσόνησο και το Ισραήλ.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση κινήθηκε πρόσφατα προς την αύξηση του φόρου μεταβίβασης ακινήτων για αγοραστές εκτός ΕΕ από 3% σε 15%.
Παρά τα ισχυρά φορολογικά κίνητρα, η Αθήνα δεν έχει ακόμη κερδίσει πλήρως το στοίχημα. Στέλεχος του λονδρέζικου hedge fund που είχε δεχθεί την παρουσίαση της ελληνικής κυβέρνησης παραδέχθηκε ότι η εταιρεία εξέτασε σοβαρά την πρόταση, αλλά προς το παρόν οι εργαζόμενοι δεν εμφανίζονται διατεθειμένοι να μετακομίσουν.
