Η δουλειά του οδηγού δεν είναι απλώς να οδηγήσει κάποιον ψηλά, αλλά να κρατήσει τους ανθρώπους του ταυτόχρονα ασφαλείς και ικανοποιημένους, ακόμη κι όταν οι απαιτήσεις των πελατών μοιάζουν ασύμβατες με την πραγματικότητα του βουνού.
Το να εργάζεσαι στο ψηλότερο βουνό του κόσμου δεν μοιάζει με κανένα άλλο επάγγελμα. Είναι ένα διαρκές παιχνίδι με ρολόγια που μετρούν αντίστροφα, με ελάχιστα και πολύτιμα «παράθυρα» καλού καιρού και με ρίσκα που δεν αφήνουν περιθώριο για λάθη.
Κάθε Μάιο, εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώνονται στο Base Camp του Έβερεστ, ή Chomolungma όπως το αποκαλούν οι Σέρπα, διεκδικώντας λίγες μόνο ημέρες όπου η κορυφή είναι θεωρητικά προσβάσιμη. Πολλοί φτάνουν εκεί με λίστες επιτευγμάτων, με έντονη παρουσία στα social media και με μεγάλα χρηματικά ποσά επενδυμένα στο εγχείρημα.
Σε αυτό το περιβάλλον, η δουλειά του οδηγού δεν είναι απλώς να οδηγήσει κάποιον ψηλά, αλλά να κρατήσει τους ανθρώπους του ταυτόχρονα ασφαλείς και ικανοποιημένους, ακόμη κι όταν οι απαιτήσεις των πελατών μοιάζουν ασύμβατες με την πραγματικότητα του βουνού.
Πόσο σκληρή και επισφαλής είναι αυτή η «δουλειά-όνειρο»
Αυτή τη ζωή περιγράφει η Corey Buhay, επαγγελματίας οδηγός υψηλού υψομέτρου με περίπου είκοσι χρόνια εμπειρίας και ιδιοκτήτρια εταιρείας καθοδήγησης. Σήμερα, στα 51 της χρόνια, γνωρίζει από πρώτο χέρι πόσο σκληρή και επισφαλής είναι αυτή η «δουλειά-όνειρο». Ως επιχειρηματίας μπορεί να φτάσει σε ετήσια έσοδα της τάξης των 200.000 δολαρίων, ενώ ως ανεξάρτητη οδηγός τα ποσά πέφτουν κοντά στις 60.000.
Όμως τα χρήματα αυτά δεν συνοδεύονται από παροχές, ασφάλεια ή προοπτική σύνταξης. Η καθοδήγηση σε μεγάλα υψόμετρα, όπως λέει, είναι ένα επάγγελμα χωρίς δίχτυ ασφαλείας, μια απαιτητική σχέση που σε απορροφά όσο είσαι νέος και δυνατός και σε εγκαταλείπει μόλις αρχίσει να σε προδίδει το σώμα.
Υπάρχει, βέβαια, και η γοητεία. Η Corey Buhay περιγράφει μια σπάνια αίσθηση ελευθερίας: δεν μετράς τις μέρες της εβδομάδας, ταξιδεύεις συνεχώς, «ράβεις» τη χρονιά σου από αποστολές σε διαφορετικά βουνά και ηπείρους. Όμως, όπως σε κάθε δουλειά, η φθορά συσσωρεύεται. Με τον καιρό, το ταξίδι παύει να είναι τόσο συναρπαστικό.
Και το οικονομικό μοντέλο είναι αμείλικτο: αν θέλεις να κερδίσεις περισσότερα, πρέπει να περνάς περισσότερες μέρες στο πεδίο. Αυτό σημαίνει μόνιμη μετακίνηση, αλλαγές ζωνών ώρας, σκηνές, κρύο και εξάντληση. Υπάρχουν δύσκολοι πελάτες, άνθρωποι που δεν αφήνουν φιλοδώρημα, και πρωινά όπου βρίσκεσαι στο Camp 3 ενός βουνού άνω των 8.000 μέτρων, με παγωνιά, ξυπνώντας στις 5 το πρωί για να ανάψεις σόμπες. Όταν είσαι νέος, πίνεις έναν καφέ και ξεκινάς. Αργότερα, η παρακίνηση δεν έρχεται τόσο εύκολα, αλλά η δουλειά πρέπει να γίνει.
Το εισόδημα εξαρτάται από τον ρόλο
Το εισόδημα εξαρτάται από τον ρόλο. Η ίδια υπολογίζει ότι ως ιδιοκτήτρια κερδίζει κατά μέσο όρο 40.000 δολάρια ανά αποστολή στο Έβερεστ, ποσό που μπορεί να φτάσει τα 80.000 ανάλογα με το μέγεθος της ομάδας. Ένας «μέσος» Αμερικανός οδηγός μπορεί να βγάζει γύρω στις 20.000 ανά αποστολή. Οι περισσότεροι συνδυάζουν κορυφές: Έβερεστ την άνοιξη, Aconcagua ή Denali σε άλλες εποχές, και μικρότερες αναθέσεις για να συμπληρώσουν εισόδημα. Έτσι, αρκετοί φτάνουν συνολικά στις 50.000–60.000 δολάρια τον χρόνο.
Το να εργάζεσαι στο ψηλότερο βουνό του κόσμου δεν μοιάζει με κανένα άλλο επάγγελμα / FACEBOOK
Ακόμη και τα φιλοδωρήματα, που συχνά φαντάζουν μυθικά, έχουν όρια. Ένας δυτικός οδηγός μπορεί να πάρει από 2.000 έως 10.000 δολάρια ανά αποστολή, ειδικά σε εξατομικευμένες αναβάσεις. Η ίδια αναφέρει ότι το μεγαλύτερο φιλοδώρημα που έχει λάβει σε μία αποστολή στο Έβερεστ ήταν περίπου 5.000 δολάρια.
Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ζητήματα είναι ο συνωστισμός. Σύμφωνα με την Corey Buhay, το πρόβλημα είναι εντονότερο στις τοπικές υπηρεσίες παρά στις μεγάλες δυτικές εταιρείες. Η άνοδος της μεσαίας τάξης σε Ινδία και Κίνα έχει φέρει πολλούς νέους ορειβάτες στο Νεπάλ, συχνά με την αντίληψη ότι «ο Σέρπα τα κάνει όλα». Χωρίς μακρά εκπαίδευση και σταδιακή εξέλιξη δεξιοτήτων, καταλήγουν σε δύσκολο έδαφος με περιορισμένες ικανότητες.
Ορισμένες εταιρείες ανταποκρίνονται προσλαμβάνοντας περισσότερα άτομα για υποστήριξη, όχι πάντα επαρκώς εκπαιδευμένα ως οδηγοί. Το αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα ατελείωτες ουρές, αλλά στενώματα όπου αν ένας πελάτης κολλήσει, όλοι πίσω του καθυστερούν.
Είναι ένα διαρκές παιχνίδι με ρολόγια που μετρούν αντίστροφα, με ελάχιστα και πολύτιμα «παράθυρα» καλού καιρού και με ρίσκα που δεν αφήνουν περιθώριο για λάθη / FACEBOOK
Οι πραγματικοί κίνδυνοι είναι διαχρονικοί
Κάνει αυτό το βουνό πιο επικίνδυνο; Η ίδια υποστηρίζει ότι, αν διαχειριστείς σωστά την ομάδα σου, ο συνωστισμός δεν αυξάνει από μόνος του τον κίνδυνο. Πολλές δυτικές αποστολές απλώς περιμένουν να περάσουν οι μεγάλες ομάδες και κινούνται στο επόμενο παράθυρο καιρού. Οι πραγματικοί κίνδυνοι είναι διαχρονικοί: βίαιες καταιγίδες, χιονοστιβάδες που χτυπούν χωρίς προειδοποίηση, αραιός αέρας και φονικό κρύο. Κατά μέσο όρο, περίπου έξι άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στο Έβερεστ κάθε χρόνο, είτε πελάτες είτε οδηγοί και αχθοφόροι.
Ο θάνατος είναι επίσης παντού, υπαρκτά και σαν φόβος. Υπάρχουν σοροί που δεν μπορούν να απομακρυνθούν, και η Corey Buhay παραδέχεται ότι για να αντέξει προσπαθεί να μην εστιάζει. Ίσως, λέει, έχει απευαισθητοποιηθεί. Πιο δύσκολες είναι οι διασώσεις: έχει δει ανθρώπους να σκοτώνονται σε χιονοστιβάδες, έχει κάνει ΚΑΡΠΑ χωρίς αποτέλεσμα. Εκείνη τη στιγμή λειτουργείς μηχανικά, όπως ένας γιατρός στα επείγοντα. Η συνειδητοποίηση έρχεται αργότερα, με καθυστέρηση.
Παρά όλα αυτά, δεν σκέφτηκε ποτέ σοβαρά να τα παρατήσει. Τα θετικά, λέει, υπερτερούν. Υπάρχει κάτι σχεδόν ιερό στο βουνό, ακόμη και κάτω από το βάρος της θλίψης και των ξεθωριασμένων σημαιών προσευχής. Οι Σέρπα αποκαλούν την Chomolungma θεότητα· οι Δυτικοί, λέει, δεν χρειάζεται να ρωτήσουν γιατί. Για κάποιους, αυτή η μορφή μαγείας αξίζει κάθε ρίσκο.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΑΒΑΛΟΣ
iefimerida.gr