27 Μαρτίου 2026

Ο Νορβηγός συνελήφθη, ο Πακιστανός έχασε το άσυλο: Οι «σκοτεινές» διαδρομές δύο ακτιβιστών που έδρασαν στην Ελλάδα


Η σύλληψη στο Τρόμσο της Νορβηγίας του Τόμι Ολσεν, ενός διαχειριστή ΜΚΟ με κατηγορίες για κατασκοπεία και λαθραία διακίνηση ανθρώπων στο Αιγαίο και οι σκοτεινές δραστηριότητες του Τζαβέντ Ασλάμ, προέδρου της Πακιστανικής Κοινότητας Ελλάδας, που οδήγησαν σε ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας

Δέκα χρόνια μετά την κορύφωση της προσφυγικής κρίσης, το Μεταναστευτικό εξακολουθεί να παράγει πολιτική ένταση και σκληρή αντιπαράθεση για το τι συνιστά «ανθρωπιστική δράση» και τι -κατά τις Αρχές- διευκόλυνση παράνομων ροών. Ομως, την ίδια στιγμή, δύο παράλληλες υποθέσεις που εξελίχθηκαν μέσα σε λίγες ημέρες δείχνουν πως ακόμη και τις περιόδους που οι ροές δεν είναι αυξημένες, το Μεταναστευτικό «παράγει» ειδήσεις.

Η σύλληψη

Στη μία περίπτωση, ο Νορβηγός Τόμι Ολσεν, που από το 2017 διαχειρίζεται την Aegean Boat Report, μία ΜΚΟ που λέγεται ότι βοηθά μετανάστες που επιβαίνουν σε βάρκες να φθάνουν στην Ελλάδα, συνελήφθη στο σπίτι του στο Τρόμσο μετά από διεθνές ένταλμα που εκδόθηκε από τη χώρα μας. Οι ελληνικές αρχές -μέσω όσων μεταφέρουν νορβηγικά μέσα- του αποδίδουν κατηγορίες όπως κατασκοπεία, λαθρομεταφορά ανθρώπων και εγκληματική δραστηριότητα.


Ο Νορβηγός Τόμι Ολσεν, που από το 2017 διαχειρίζεται τη ΜΚΟ Aegean Boat Report, συνελήφθη στο σπίτι του στο Τρόμσο μετά από διεθνές ένταλμα που εκδόθηκε από τη χώρα μας

Στη δεύτερη, η Υπηρεσία Ασύλου προχώρησε στην ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας του Τζαβέντ Ασλάμ, προέδρου της Πακιστανικής Κοινότητας στην Ελλάδα, ο οποίος είχε απασχολήσει τη Δικαιοσύνη αλλά και την κοινή γνώμη με τις τοποθετήσεις του, κρίνοντας ότι «δεν συντρέχουν πλέον οι λόγοι» για τους οποίους του είχε χορηγηθεί αρχικά προστασία.


Η Υπηρεσία Ασύλου προχώρησε στην ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας του Τζαβέντ Ασλάμ, προέδρου της Πακιστανικής Κοινότητας στην Ελλάδα

Οι δύο υποθέσεις δεν είναι ίδιες. Συνδέονται, όμως, στο πολιτικό και επιχειρησιακό τους αποτύπωμα: επιχειρούν να απαντήσουν στο ίδιο ερώτημα που η ελληνική κοινωνία θέτει με ένταση μετά από κάθε ναυάγιο, κάθε επεισόδιο στα σύνορα ή κάθε νέα αποκάλυψη: Ποιος ελέγχει τελικά το πεδίο; Τα κυκλώματα, οι «μεσάζοντες» και η γκρίζα ζώνη ή η Πολιτεία;

Ο κοινός παρονομαστής που συνδέει πολιτικά τις δύο υποθέσεις είναι ότι εκτυλίσσονται μέσα σε μια περίοδο όπου το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, υπό την ηγεσία του Θάνου Πλεύρη, επιχειρεί να δείξει αυστηρότερο αποτύπωμα: αφενός με κινήσεις για επανεξέταση καθεστώτων διεθνούς προστασίας, αφετέρου με παρεμβάσεις που αφορούν το πλαίσιο δράσης και λογοδοσίας γύρω από ΜΚΟ.

Από το Αιγαίο στον Αρκτικό Κύκλο

Το στοιχείο που δίνει αμέσως βαρύτητα στην υπόθεση είναι ο λόγος: ο Ολσεν δεν αναζητείται για «δηλώσεις» ή για «ακτιβισμό» ως πολιτική στάση. Αναζητείται γιατί οι ελληνικές αρχές τού αποδίδουν βαριές κατηγορίες που κινούνται στο πεδίο του οργανωμένου εγκλήματος και της εθνικής ασφάλειας: συμμετοχή σε εγκληματική δραστηριότητα/οργάνωση, παράνομη μεταφορά ανθρώπων, ακόμη και κατασκοπεία, με ποινικό ορίζοντα που -όπως μεταφέρεται από την πλευρά της δίωξης- μπορεί να φτάνει σε πολυετή κάθειρξη.

Στη Νορβηγία, το δικαστήριο έκρινε ότι η έκδοση μπορεί να προχωρήσει, ενώ αποφασίστηκε και η προσωρινή κράτησή του, με σκεπτικό που παραπέμπει στον κλασικό φόβο διαφυγής όταν έχει ήδη ενεργοποιηθεί διεθνής διαδικασία.

Η υπεράσπιση, από την πλευρά της, προανήγγειλε έφεση και υιοθετεί τη βασική γραμμή άρνησης: ότι δεν έχει διαπράξει κάτι παράνομο με βάση το ελληνικό δίκαιο και ότι η δράση του ήταν ανθρωπιστική.

Στην ακροαματική διαδικασία στη Νορβηγία, ο Ολσεν παραδέχθηκε ότι βρισκόταν στην Ελλάδα, ότι είχε επαφή με πρόσφυγες και ότι κατέγραψε γεγονότα που αφορούν αφίξεις. Αυτό από μόνο του δεν συνιστά ποινικό στοιχείο· είναι όμως ένα κρίσιμο σημείο σε επίπεδο πραγματικών περιστατικών: δεν μιλάμε για έναν «μακρινό» διαχειριστή που δεν πέρασε ποτέ από το πεδίο.

Ο ίδιος, μέσω του συνηγόρου του, υποστηρίζει ότι δεν έχει κάνει τίποτα παράνομο βάσει της ελληνικής νομοθεσίας, ότι περιορίστηκε σε ανθρωπιστική βοήθεια και ότι έδινε οδηγίες σε ανθρώπους που ήταν σε κίνδυνο για το πώς να φτάσουν σε ασφαλές σημείο, ενώ γίνεται αναφορά και σε συνεργασία με ελληνική και τουρκική ακτοφυλακή.

Η Aegean Boat Report, την οποία διαχειρίζεται ο Ολσεν από το 2017, έχει συνδεθεί δημόσια με καταγραφές αφίξεων και με παρεμβάσεις σε πραγματικό χρόνο: στίγματα, φωτογραφίες, πληροφορίες για βάρκες που επιχειρούν να περάσουν. Για τους υποστηρικτές της, αυτό είναι μια μορφή «watchdog» που λειτουργεί ως ανθρώπινη ασπίδα σε μια θάλασσα που έχει γίνει επικίνδυνη. Για τις Αρχές που τον διώκουν, ο πυρήνας της υπόθεσης δεν είναι η καταγραφή· είναι η υποψία ότι η πληροφόρηση δεν έμενε στην «καταγραφή», αλλά έπαιζε ρόλο σε μια αλυσίδα που διευκολύνει την παράνομη είσοδο.

Οι δικογραφίες

Το ποινικό υπόβαθρο που συνοδεύει την υπόθεση Ολσεν, όπως έχει περιγραφεί, ακουμπά σε δύο συγκεκριμένα περιστατικά του 2021: ένα στην Κω (Ιούλιος 2021) και ένα στο Φαρμακονήσι (Αύγουστος 2021). Σε αυτά, αναφέρονται δύο άτομα στις δικογραφίες, του Τόμι Ολσεν και του διευθυντή του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) Παναγιώτη Δημητρά.

Σε αυτά τα περιστατικά, οι διωκτικές αρχές εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο φέρεται να υπήρξε προειδοποίηση/ενημέρωση πριν ή κατά την άφιξη - και αν αυτή η ενημέρωση λειτουργούσε ως απλό «σήμα κινδύνου» ή ως στοιχείο συντονισμού.

Στην περίπτωση της Κω, οι μετανάστες ανέφεραν σχετικά με τη μεταφορά τους από την Τουρκία στην Ελλάδα ότι ο οργανωτής που βρισκόταν στη βάρκα μαζί τους, κατόπιν εντολής του Τούρκου διακινητή στην Τουρκία, επικοινώνησε -πριν από τον απόπλου από τα τουρκικά παράλια- τηλεφωνικά με μία ΜΚΟ. Στη ΜΚΟ αυτή γνωστοποίησε την ακριβή ώρα του απόπλου, το δρομολόγιο του ταξιδιού τους, καθώς και τα στοιχεία των μεταναστών.

Το ίδιο καλοκαίρι, περίπου έναν μήνα μετά το περιστατικό της Κω, στη Λιμενική Αρχή Λέρου διαβιβάστηκε ηλεκτρονική αλληλογραφία του Παναγιώτη Δημητρά σχετικά με την άφιξη αλλοδαπών στο Φαρμακονήσι. Τα πρόσωπα που εισήλθαν στη χώρα εντοπίστηκαν μία ημέρα μετά, 25 Αυγούστου 2021, ενώ οι λιμενικοί συνέλαβαν τρεις φερόμενους διακινητές.

Εμπλεκόμενοι σε αυτή την υπόθεση, μεταξύ άλλων, ήταν ο Τούρκος διακινητής, στρατιωτικός, αξιωματικός του τουρκικού Λιμενικού, Αμπού Ράσουα (Abu Rashua), ο Παλαιστίνιος οργανωτής Αλγκαμπλάν Ραμί (Alghalban Rami), ο Παναγιώτης Δημητράς και ο Τόμι Ολσεν (Tommy Ohlsen) της Aegean Boat Report.

Ανάκληση ασύλου

Ενώ ο φάκελος Ολσεν κινείται στο ποινικό σκέλος και στο διεθνές πεδίο της έκδοσης, ο φάκελος του Τζαβέντ Ασλάμ κινείται σε κάτι λιγότερο θεαματικό αλλά εξίσου καθοριστικό: στον διοικητικό μηχανισμό του ασύλου.

Η Υπηρεσία Ασύλου κοινοποίησε στον Ασλάμ την πρόθεσή της να ανακαλέσει το καθεστώς διεθνούς προστασίας του και του έδωσε ένα συγκεκριμένο περιθώριο -15 εργάσιμες ημέρες- για να καταθέσει τις παρατηρήσεις του. Αυτό το στάδιο δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι το θεσμικό σημείο όπου η διοίκηση οφείλει να ακούσει πριν κρίνει. Ο Ασλάμ κατέθεσε υπόμνημα, οι παρατηρήσεις αξιολογήθηκαν και η Υπηρεσία Ασύλου απέρριψε εμφατικά τις ενστάσεις του, όπως μετέφεραν πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης στο «ΘΕΜΑ» και κατέληξε ότι δεν συντρέχουν πλέον οι λόγοι για τους οποίους είχε δοθεί αρχικά η διεθνής προστασία. Εκδόθηκε η τελική απόφαση και του επιδόθηκε.

Από τη στιγμή της κοινοποίησης ανοίγει νέος κύκλος: αν το επιθυμεί, μπορεί να προσφύγει στην Αρχή Προσφυγών, ώστε η υπόθεση να κριθεί σε δεύτερο βαθμό. Δηλαδή, ο φάκελος δεν «κλείνει» πολιτικά ούτε επικοινωνιακά· ανοίγει σε επίπεδο δευτεροβάθμιας κρίσης.

Ο Ασλάμ είναι γνωστή φυσιογνωμία στη δημόσια συζήτηση για το Μεταναστευτικό, με εμφανίσεις σε τηλεοπτικά πάνελ, παρεμβάσεις και δηλώσεις που συχνά προκαλούν αντιδράσεις. Σε αυτό το προφίλ εντάσσονται και αναφορές που έχουν καταγραφεί γύρω από απόψεις του για ζητήματα θρησκευτικού χαρακτήρα, όπως και συζητήσεις που άνοιξαν στο παρελθόν για το τι σημαίνει «ενσωμάτωση» και ποια είναι τα όριά της.

Σε δηλώσεις του το 2021, ο Τζαβέντ Ασλάμ ευχαρίστησε την ελληνική Πολιτεία για τη λειτουργία του τζαμιού στον Βοτανικό, σημειώνοντας όμως: «Εγώ θα ήθελα να υπάρχει μιναρές, για να δείξουμε την ύπαρξή μας. Δεν είμαστε αόρατοι». Σε συνέντευξή του πέρυσι δήλωσε ότι ως πακιστανική κοινότητα ζητούν ένα τζαμί ανά 300-400 μετανάστες, υποστηρίζοντας ότι στην Ελλάδα ζουν 500.000 μουσουλμάνοι, διατυπώνοντας αίτημα που αντιστοιχεί στην κατασκευή περισσοτέρων από 1.000 τζαμιών.



Παράλληλα, για τον ίδιο υπάρχουν αναφορές ότι εμφανίζεται σε βιντεοληπτικό υλικό να συζητά, με αναφορά σε θρησκευτικό πλαίσιο, ζητήματα όπως ο γάμος μεταξύ εξαδέλφων και να επικαλείται τη Σαρία ως «κανόνα» που, κατά τη δική του προσέγγιση, θα έπρεπε να βρίσκει εφαρμογή ακόμη και στην Ελλάδα, χωρίς ωστόσο να έχει καταθέσει κάποιο επίσημο αίτημα για κάτι τέτοιο.

Ο Τζαβέντ Ασλάμ έχει ιστορικό που έχει απασχολήσει τις ελληνικές αρχές και τη Δικαιοσύνη με αφορμή δίωξή του και κατηγορίες που του απαγγέλθηκαν στο Πακιστάν.
Μετά από εσωτερικές αντιπαραθέσεις και καταγγελίες στην πακιστανική κοινότητα, ο ίδιος προχώρησε σε μηνυτήρια αναφορά για τις απαγωγές/εξαφανίσεις Πακιστανών στην Αθήνα. Ακολούθως, το 2006, συνελήφθη λόγω εκκρεμούς ερυθρού εντάλματος/σήματος και αιτήματος έκδοσης από το Πακιστάν προς την Ελλάδα, με κατηγορία ότι ήταν διακινητής μεταναστών.

Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται ότι η πρεσβεία του Πακιστάν στην Ελλάδα διατηρούσε έγγραφο της Interpol από το 2015 για τον Τζαβέντ Ασλάμ στην ιστοσελίδα της, όπου αναφέρονται οι πλέον καταζητούμενοι. Λίγους μήνες μετά τη σύλληψη του 2006, η ελληνική Δικαιοσύνη απέρριψε ομόφωνα το αίτημα των πακιστανικών αρχών για την έκδοση του Τζαβέντ Ασλάμ, εκτιμώντας ότι δεν στοιχειοθετείται το αδίκημα για το οποίο ζητείται.

Ειδικότερα, ο Αρειος Πάγος απέρριψε έφεση του εισαγγελέα Εφετών Αθηνών κατά της άρνησης έκδοσής του στο Πακιστάν, κρίνοντας ότι οι αποδιδόμενες σε αυτόν πράξεις ενέπιπταν στο πλαίσιο της «απατηλής διέγερσης σε μετανάστευση» και είναι πλημμεληματικού χαρακτήρα. Τον Μάιο του 2012, ο Τζαβέντ Ασλάμ συνελήφθη εκ νέου, έπειτα από ένταλμα που είχαν εκδώσει οι Αρχές του Πακιστάν για την ίδια υπόθεση. Κατέθεσε αίτημα πολιτικού ασύλου, το οποίο έγινε δεκτό.

Η αντιπαράθεση

Από εκείνο το σημείο και μετά, σύμφωνα με τα στοιχεία, ξεκινά αντιπαράθεση με τον Πακιστανό πρέσβη στην Αθήνα Χαλέντ Οσμάν, με αναφορές σε συλλήψεις, αιχμηρές ανακοινώσεις και υπονοούμενα. Τον Αύγουστο του 2015, ο Τζαβέντ Ασλάμ συλλαμβάνεται εκ νέου για εξύβριση και αντίσταση κατά της Αρχής.

Τον Σεπτέμβριο του 2015 συνελήφθη και πάλι μαζί με δέκα ακόμη μέλη της Πακιστανικής Κοινότητας στην Αθήνα, μετά από κινητοποιήσεις με αίτημα να φύγει ο πρέσβης του Πακιστάν από την Αθήνα. Λίγους μήνες αργότερα, μετά από μήνυση που καταθέτει ο πρόξενος του Πακιστάν στην Αθήνα για συκοφαντική δυσφήμηση, εξύβριση και απειλή, ο Τζαβέντ Ασλάμ συλλαμβάνεται για μία ακόμη φορά από αστυνομικούς του Α.Τ. Συντάγματος.

Εν τω μεταξύ, ο πρώην υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νότης Μηταράκης είχε ασκήσει αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών (Μάρτιος 2021) κατά της παροχής ασύλου στον Ασλάμ. Η προσπάθεια αυτή δεν ανέτρεψε τελικά την κατάσταση.

Γιώργος Μιχαηλίδης
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ