Η ελληνική ναυτιλία διατήρησε ισχυρή παρουσία στις μεταφορές ρωσικού αργού πετρελαίου μετά την επιβολή του πλαφόν της G7, επωφελούμενη από τους υψηλότερους ναύλους, σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, ενώ ΗΠΑ και ΕΕ εξετάζουν αυστηρότερες κυρώσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν τα δεδομένα.
Παρά το εκτεταμένο πλέγμα δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η μεταφορά ρωσικού πετρελαίου δεν σταμάτησε. Αντίθετα, δημιουργήθηκε μια νέα αγορά, στην οποία πρωταγωνιστικό ρόλο συνέχισαν να διαδραματίζουν αρκετές ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες, αξιοποιώντας το πλαίσιο που επιτρέπει τις μεταφορές όταν τηρείται το ανώτατο όριο τιμής (price cap) που έχει επιβάλει η G7.
Η ανάλυση των Financial Times εκτιμά ότι οι ελληνικές εταιρείες έχουν αποκομίσει έσοδα τουλάχιστον 3,8 δισ. δολαρίων από τις μεταφορές ρωσικού αργού τα τελευταία τρία χρόνια, γεγονός που τις κατατάσσει μεταξύ των σημαντικότερων παικτών στη συγκεκριμένη αγορά.
Οι Financial Times βασίστηκαν σε στοιχεία ναύλων που συγκέντρωσε ο οίκος Argus Media, δεδομένα διαχείρισης πλοίων του International Maritime Organization (IMO) και πληροφορίες για τις κινήσεις των δεξαμενόπλοιων από την εταιρεία ανάλυσης Kpler.
Η ανάλυση αφορά περίπου 389 εκατ. βαρέλια ρωσικού πετρελαίου που μεταφέρθηκαν από ελληνικές εταιρείες σε διαδρομές για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία ναύλων. Επιπλέον 153 εκατ. βαρέλια εξαιρέθηκαν από τους υπολογισμούς, επειδή δεν υπήρχαν αντίστοιχα στοιχεία τιμολόγησης.
Οι μεγάλοι «παίκτες»
Σύμφωνα με τα στοιχεία των FT, στην κορυφή της σχετικής κατάταξης βρίσκεται η Dynacom Tankers του Γιώργου Προκοπίου, η οποία κατά τις εκτιμήσεις της εφημερίδας από τον Ιούλιο του 2023 και μετά εξασφάλισε έσοδα τουλάχιστον 915 εκατ. δολαρίων από τη μεταφορά ρωσικού αργού.
Στη δεύτερη θέση μεταξύ των ελληνικών εταιρειών βρίσκεται η Olympic Shipping & Management του Ομίλου Ωνάση, με εκτιμώμενα έσοδα τουλάχιστον 404 εκατ. δολαρίων, ενώ οι Stealth Maritime του Ομίλου Βαφειά και Polembros Shipping του Σπύρου Πολέμη φέρονται να έχουν αποκομίσει περισσότερα από 200 εκατ. δολάρια η καθεμία και η New Shipping του Αδαμάντιου Πολέμη φέρεται να αποκόμισε περί τα 188 εκατ.
Η ανάλυση των Financial Times δείχνει ότι από τις 20 εταιρείες που είχαν τα μεγαλύτερα έσοδα από τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου μετά τα μέσα του 2023, οι οκτώ είναι ελληνικές.
Οι υπόλοιπες είναι κυρίως ρωσικές κρατικές ή κρατικά υποστηριζόμενες ναυτιλιακές εταιρείες, όπως η Sovcomflot και η Rosnefteflot, καθώς και θυγατρικές ή εταιρείες που συνδέονται με αυτές. Η μοναδική εξαίρεση είναι η εταιρεία διαχείρισης πλοίων Prominent, με έδρα το Χονγκ Κονγκ.
Σύμφωνα, δε, με στοιχεία των FT μόνο οντότητες εγγεγραμμένες στα ΗΑΕ έχουν διακινήσει περισσότερο ρωσικό πετρέλαιο από τις ελληνικές διαχειρίστριες εταιρείες.
Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει ότι, παρά τη δημιουργία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας, ένα σημαντικό μέρος των εξαγωγών εξακολούθησε να μεταφέρεται από παραδοσιακές ναυτιλιακές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο διεθνές εμπόριο.
Γιατί παρέμεινε ελκυστική η αγορά
Στελέχη της ναυλαγοράς εξηγούν ότι οι μεταφορές ρωσικού αργού συνοδεύονται από αισθητά υψηλότερους ναύλους σε σχέση με άλλα φορτία πετρελαίου. Οι αμοιβές για τα δεξαμενόπλοια εκτιμάται ότι είναι κατά 30% έως 40% υψηλότερες, αντανακλώντας τον αυξημένο γεωπολιτικό και επιχειρηματικό κίνδυνο.
Η ελληνική ναυτιλία, η οποία παραδοσιακά χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ανοχή στον επιχειρηματικό κίνδυνο, διατήρησε έτσι σημαντική παρουσία στη συγκεκριμένη αγορά. Σύμφωνα με στοιχεία εταιρειών ανάλυσης της ναυτιλίας, περίπου 15% των ρωσικών εξαγωγών αργού τον Μάιο πραγματοποιήθηκε με ελληνικά δεξαμενόπλοια.
Το πλαφόν της G7 και τα «γκρίζα» σημεία
Το ανώτατο όριο τιμής που επέβαλαν οι χώρες της G7 στα τέλη του 2022 σχεδιάστηκε ώστε να περιορίσει τα έσοδα της Μόσχας χωρίς να διαταραχθεί η παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Η μεταφορά ρωσικού πετρελαίου επιτρέπεται μόνο εφόσον το φορτίο αγοράζεται κάτω από το προκαθορισμένο πλαφόν. Ωστόσο, η εφαρμογή του συστήματος βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις δηλώσεις των εμπλεκόμενων μερών και, σύμφωνα με νομικούς και πρώην αξιωματούχους που ασχολήθηκαν με τις κυρώσεις, οι έλεγχοι παρουσιάζουν σημαντικά κενά.
Ορισμένες ελληνικές εταιρείες αποχώρησαν από τη συγκεκριμένη αγορά
Παρά τα υψηλά έσοδα που προσέφερε η μεταφορά ρωσικού πετρελαίου, ορισμένες ελληνικές ναυτιλιακές επέλεξαν σταδιακά να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους.
Οι TMS Tankers και Thenamaris μείωσαν σημαντικά τις μεταφορές ρωσικού αργού στα τέλη του 2023, μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων σε ναυτιλιακούς φορείς της Τουρκίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίοι κατηγορήθηκαν ότι μετέφεραν ρωσικά φορτία σε τιμές υψηλότερες από το ανώτατο όριο (price cap).
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των Financial Times, η Thenamaris είχε αποκομίσει τουλάχιστον 30 εκατ. δολάρια από τις μεταφορές ρωσικού πετρελαίου, ενώ η TMS Tankers είχε εξασφαλίσει τουλάχιστον 150 εκατ. δολάρια σε έσοδα μεταξύ του Ιουλίου του 2023 και της αποχώρησής της από τη συγκεκριμένη αγορά αργότερα την ίδια χρονιά.
Νομικοί και αναλυτές επισημαίνουν επίσης ότι αρκετές ακόμη ελληνικές ναυτιλιακές περιόρισαν ή εγκατέλειψαν τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου μετά τις αμερικανικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στις Rosneft και Lukoil τον Οκτώβριο του 2025.
Οι απαντήσεις των εταιρειών
Η Dynacom δήλωσε ότι όλες οι προσεγγίσεις των πλοίων της σε ρωσικά λιμάνια πραγματοποιήθηκαν «σε πλήρη συμμόρφωση με όλα τα ισχύοντα νομικά και κυρωτικά πλαίσια». Παράλληλα, υποστήριξε ότι ο μηχανισμός του ανώτατου ορίου τιμής όχι μόνο περιόρισε τα έσοδα της Ρωσίας, αλλά συνέβαλε και στον περιορισμό των πιέσεων στο παγκόσμιο ενεργειακό κόστος.
«Οι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας, το κόστος των καυσίμων και οι πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις έχουν περιοριστεί χάρη στη συμβολή της ελληνικής ναυτιλίας», ανέφερε χαρακτηριστικά η εταιρεία.
Η Olympic Shipping δήλωσε ότι συμμορφώνεται πλήρως με τις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν σχολιάζει μεμονωμένες εμπορικές συναλλαγές.
Από την πλευρά της, η Stealth Maritime υποστήριξε ότι όλα τα φορτία που μετέφερε πληρούσαν τις προβλεπόμενες κυρώσεις και είχαν ελεγχθεί από νομικούς συμβούλους στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η εταιρεία υπενθύμισε ακόμη ότι ένα από τα δεξαμενόπλοιά της, το οποίο μετέφερε φορτίο ρωσικής αμμωνίας, έγινε πέρυσι στόχος φερόμενης ουκρανικής επίθεσης, γεγονός που –όπως ανέφερε– ανέδειξε τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι ναυτικοί της.
Η TMS Tankers αρκέστηκε να δηλώσει ότι δεν σχολιάζει εμπορικά ζητήματα και ότι τηρεί αυστηρά όλες τις ισχύουσες κυρώσεις.
Οι Polembros Shipping και Thenamaris δεν απάντησαν στα αιτήματα των Financial Times για σχολιασμό.