25 Σεπτεμβρίου 2026

Κωστής Παλαμάς: εθνικός μας ποιητής και σφόδρα αντικομμουνιστής.


🔴Εάν ρωτήσετε γνωστά σας πρόσωπα, για τους κορυφαίους σύγχρονους Έλληνες ποιητές, σίγουρα οι περισσότεροι θα σας πουν για τον Ρίτσο, τον Βάρναλη, ίσως και τον Λειβαδίτη. Λίγοι θα σας απαντήσουν τον Παλαμά, τον Καβάφη, τον Ελύτη ή τον Βαλαωρίτη, γιατί λίγοι τους έχουν ακουστά. Βλέπετε, δεν ήταν αριστεροί, κι όποιος δεν είναι αριστερός στην σύγχρονη Ελλάδα, τον τρώει το μαύρο σκοτάδι της λησμονιάς.

🔴Τον Σεπτέμβρη του 1922, ολοκληρώθηκε η Μικρασιατική εκστρατεία, με τον πλέον τραγικό τρόπο, σφραγίζοντας το βίαιο τέλος της μακραίωνης παρουσίας μας στα πανάρχαια ελληνικά χώματα της Ανατολίας.

🔴Στον απόηχο της Μικρασιατικής Καταστροφής, ο Παλαμάς, συνέθεσε τους «Λύκους», ένα εκτενές ποίημα παράλληλων μονολόγων του ποιητή με μια «φωνή», που ξεκινά με το εξής χαρακτηριστικό τετράστιχο:
«Βοσκοί, στη μάντρα της Πολιτείας οι λύκοι! Οι λύκοι!
Στα όπλα, Ακρίτες! Μακριά και οι φαύλοι και οι περιττοί,
καλαμαράδες και δημοκόποι και μπολσεβίκοι,
για λόγους άδειους ή για του ολέθρου τα έργα βαλτοί».

🔴Αυτή ήταν η πρώτη αναφορά του μεγάλου μας ποιητή, στον εσωτερικό εχθρό, που προκάλεσε την εθνική τραγωδία. Μάλιστα, αμέσως μετά τον προσδιορισμό του κυριότερου εχθρού του Έθνους, ο μπολσεβίκος από την Βάρνα της Βουλγαρίας (Βάρναλης), έδωσε μια αξιοθρήνητη έμμετρη απάντηση στον Παλαμά, με το ποίημα «Λευτεριά».

🔴Ο Παλαμάς, που δεν ήταν μόνο εξαιρετικός ποιητής, αλλά και εξαιρετικός δοκιμιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, διηγηματογράφος και θεατρικός συγγραφέας, δεν μασούσε τα λόγια του. Ερωτώμενος από δημοσιογράφο της εφημερίδας «Νέος Αγών», στις 7 Φεβρουαρίου 1926, προσδιόρισε την ιδεολογία του ως εξής:
«Ο πατριωτισμός μας είναι έμφυτος. Κι εγώ είμαι εθνικιστής, βέβαια εθνικιστής, είμαι πατριδολάτρης».

🔴Μια φορά, ένας νεαρός κριτικός τέχνης, ο Ανδρέας Καραντώνης, έκανε το λάθος να αποδώσει «κομμουνιστικό χαρακτήρα» σε στίχους του Παλαμά, από τη συλλογή «Ο Κύκλος των Τετράστιχων». Σύμφωνα με όσα κατέγραψε ο ίδιος ο Καραντώνης στο βιβλίο του «Γύρω στον Παλαμά», ο ποιητής εξανέστη και του απάντησε:
«Όχι, παιδί μου, δεν είναι κομμουνιστικό. Είναι χριστιανικό».

🔴Το 1928, ο Ελευθέριος Βενιζέλος κατέθεσε πρόταση νόμου για την καταπολέμηση του κομμουνισμού, το γνωστό ως «Ιδιώνυμο», λόγω των αντεθνικών θέσεων του ΚΚΕ, για την αποκοπή της Μακεδονίας από τον εθνικό κορμό. Οι κομμουνιστές, πλησίασαν πολλούς ανθρώπους του πνεύματος, για να υπογράψουν σε κείμενο κατά του νόμου. Ο Παλαμάς, φυσικά αρνήθηκε και στις 9 Μαϊου 1928, σε άρθρο του με τον (εμετικό) τίτλο «Αναγούλα», ο Ριζοσπάστης τον «στόλισε» με εκφράσεις όπως «μικρός άνθρωπος» και «τιποτένιος».

🔴Τον Ιούλιο του 1931, το αριστερό πολιτικό και φιλολογικό περιοδικό «Πολιτικά Φύλλα», κάλεσε εξέχουσες προσωπικότητες του πνευματικού κόσμου να καταθέσουν τη γνώμη τους για την Σοβιετική Ένωση και το κομμουνιστικό πείραμα. Ο Παλαμάς, έγραψε τα εξής:
«Οι τόποι που κινούνται τα Σοβιέτ και οι τρόποι με τους οποίους πολιτεύονται, όσο κι αν ευρίσκομ’ έξω και ολόμακρα, μου είναι αντιπαθητικοί».

🔴Τέλος, το 1936, ο Παλαμάς κλήθηκε από τον συγγραφέα του αντικομμουνιστικού μυθιστορήματος «Σύντροφοι επλανήθημεν», Ελευθέριο Μιχόπουλο, να του γράψει την γνώμη του. Ο Παλαμάς διάβασε το χειρόγραφο και του απάντησε στις 27 Σεπτεμβρίου 1936:  
«Αδύνατο κανείς να μην εκτιμήσει και να μην τιμήσει με θαυμασμό, την επίμονη και την ακατάβλητη εργασία σας για την πατριωτική της ειλικρίνεια και την εθνικιστική της ενέργεια. Σαν ακούμε την λέξη κομμουνιστές, για τους πρωτοστάτες των απάτριδων μπολσεβίκων που κατέλαβαν, κυβερνούν και λυμαίνονται την Ρωσσία, ταραζόμαστε και αντιπαθούμε, σε ότι βλέπομε, σε ό,τι ακούμε τριγύρω μας, σε ό,τι κινεί την απιστία, την κακοπιστία, την έχθρα, το μίσος».

🔴Τα σχόλια, δικά σας!


Tags