O Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ μίλησε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις σχέσεις Καναδά και ΕΕ σε μια ιστορικά φορτισμένη ομιλία
Με μια ομιλία με έντονο ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα, αλλά και σαφείς γεωπολιτικές προτάσεις, ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ κάλεσε σήμερα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Καναδά να οικοδομήσουν μια νέα, πολύ βαθύτερη στρατηγική σχέση. Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες προτείνουν την αναβάθμιση των σχέσεων με την Οτάβα, με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να έχει ανοίξει τη συζήτηση για μια ευρύτερη «Συμμαχία για το Μέλλον» και για έναν νέο, ειδικό ρόλο του Καναδά στις σχέσεις του με την ΕΕ.
Ο παραλληλισμός με τη βελανιδιά του Γκαίτε για τις σχέσεις ΗΠΑ & ΕΕ
Ο Κάρνεϊ επέλεξε να ξεκινήσει την ομιλία του όχι από την οικονομία, αλλά από την ιστορία. Αναφέρθηκε στη βελανιδιά του Γκαίτε, στον Έτερσμπεργκ και στο Μπούχενβαλντ, συνδέοντας το ευρωπαϊκό ιστορικό τραύμα με την ανάγκη διαρκούς υπεράσπισης της ελευθερίας. «Η ελευθερία και η ζωή πρέπει να κατακτώνται κάθε μέρα», τόνισε, παραπέμποντας στον «Φάουστ» του Γκαίτε. Και πρόσθεσε: «Όχι μόνο το 1945, όχι μόνο το 1956 ή το 1989. Κάθε μέρα, συμπεριλαμβανομένης της σημερινής».
Η βελανιδιά του Βίμι και οι κοινές ρίζες
Κεντρικό σημείο της ομιλίας αποτέλεσε η ιστορία του Καναδού αξιωματικού Λέσλι Μίλερ, ο οποίος, μετά τη μάχη του Βίμι Ριτζ το 1917, πήρε μαζί του στον Καναδά βελανίδια από το ευρωπαϊκό έδαφος. Τα δέντρα που αναπτύχθηκαν από αυτά τα βελανίδια επέστρεψαν έναν αιώνα αργότερα στη Γαλλία.
Για τον Κάρνεϊ, η ιστορία αυτή αποτελεί μεταφορά για τη σχέση Καναδά και Ευρώπης. «Αυτό είναι η ουσία της εταιρικής σχέσης Καναδά–Ευρωπαϊκής Ένωσης: σπόροι, αξίες, ιδέες, εμπόριο, άνθρωποι και πρόοδος που μεταφέρονται πέρα από τον Ατλαντικό εδώ και αιώνες», είπε.
Και έδωσε το πολιτικό στίγμα της σχέσης που επιδιώκει: «Δεν είμαστε σύμμαχοι μόνο όταν ο καιρός είναι καλός. Δεν επιδιώκουμε συμφωνίες μηδενικού αθροίσματος».
Κάρνεϊ: "Η οικονομική αλληλεξάρτηση έχει γίνει όπλο"
Περνώντας από την ιστορία στη σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα, ο Καναδός πρωθυπουργός περιέγραψε έναν κόσμο στον οποίο οι οικονομικές και τεχνολογικές αλληλεξαρτήσεις μπορούν πλέον να μετατραπούν σε εργαλεία πίεσης.
«Η οικονομική ολοκλήρωση χρησιμοποιείται πλέον ως όπλο και οι δασμοί ως μέσο πίεσης», ανέφερε, ενώ υπογράμμισε ότι και τα χρηματοπιστωτικά συστήματα, οι εφοδιαστικές αλυσίδες και η τεχνολογία μπορούν να αποτελέσουν σημεία ευπάθειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην τεχνολογία και στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες, υποστηρίζοντας ότι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη επιρροή στους κανόνες πρόσβασης, στη ρύθμιση και στα δεδομένα.
«Αυτή είναι μια σφοδρή καταιγίδα. Ένα μόνο δέντρο θα πέσει μέσα σε αυτήν. Ένα δάσος δεν θα πέσει», είπε χαρακτηριστικά, χρησιμοποιώντας και πάλι τη μεταφορά του δάσους.
"Η κυριαρχία απαιτεί ανθεκτικότητα"
Ο Κάρνεϊ συνέδεσε την έννοια της κυριαρχίας με την οικονομική και τεχνολογική ανθεκτικότητα. «Η κυριαρχία απαιτεί ανθεκτικότητα — την ικανότητα να αντέχουμε τους κραδασμούς», υπογράμμισε.
Σύμφωνα με την προσέγγισή του, η στρατηγική αυτονομία δεν αφορά πλέον μόνο την άμυνα, την ενέργεια ή την παραγωγή τροφίμων. Περιλαμβάνει την πρόσβαση σε τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγούς, κρίσιμα ορυκτά, συστήματα πληρωμών, καθαρές τεχνολογίες, εμβόλια και διαστημικές επικοινωνίες.
Και εδώ βρίσκεται, σύμφωνα με τον Κάρνεϊ, ο πυρήνας της πρότασης για στενότερη συνεργασία με την Ευρώπη. «Η Ευρώπη είναι ισχυρή. Ο Καναδάς είναι ισχυρός. Η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι ακόμη ισχυρότεροι μαζί», είπε.
Από την CETA σε μια "Συμμαχία για το Μέλλον"
Ο Καναδός πρωθυπουργός ζήτησε να υπάρξει υπέρβαση της υφιστάμενης εμπορικής σχέσης, η οποία βασίζεται στην CETA, και να δημιουργηθεί ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας. Η πρόταση περιλαμβάνει συνεργασία σε κρίσιμα ορυκτά, άμυνα, τεχνητή νοημοσύνη, ενέργεια, διάστημα, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και συστήματα πληρωμών.
Παράλληλα, ο Κάρνεϊ τάχθηκε υπέρ της διευκόλυνσης της κινητικότητας πολιτών, της συμμετοχής του Καναδά στο Erasmus+ και της ενίσχυσης της συνεργασίας στην έρευνα μέσω του Horizon.
Ο στόχος, όπως τον περιέγραψε, δεν είναι η αυτάρκεια. «Ο στόχος δεν είναι η αυτάρκεια. Είναι η συλλογική ανθεκτικότητα», τόνισε. Η λογική αυτή βρίσκεται ήδη στον πυρήνα της καναδικής στρατηγικής για διαφοροποίηση των οικονομικών και στρατηγικών σχέσεων. Ο Κάρνεϊ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η στρατηγική αυτονομία δεν μπορεί να επιτευχθεί με απομόνωση, αλλά μέσω επενδύσεων στις εγχώριες δυνατότητες και μέσω συνεργασιών με αξιόπιστους εταίρους.
"Δεν προτείνω ένα τρίτο μπλοκ"
Ο Κάρνεϊ θέλησε, πάντως, να ξεκαθαρίσει ότι η στενότερη σχέση Καναδά–ΕΕ δεν αποσκοπεί στη δημιουργία ενός νέου γεωπολιτικού στρατοπέδου. «Δεν προτείνω ένα τρίτο μπλοκ για να γίνει ένας αντίπαλος των μεγάλων δυνάμεων — μόνο με καλύτερους τρόπους», είπε χαρακτηριστικά.
Και πρόσθεσε ότι ο Καναδάς και η Ευρώπη δεν επιδιώκουν «δύναμη για να κυριαρχήσουν στους άλλους», αλλά ανθεκτικότητα ώστε κανείς να μην μπορεί να υπαγορεύει τις επιλογές τους.
Η φράση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, καθώς η κυβέρνηση Κάρνεϊ επιδιώκει μεγαλύτερη διαφοροποίηση των διεθνών οικονομικών και στρατηγικών σχέσεων του Καναδά, ενώ ταυτόχρονα δηλώνει ότι οι ΗΠΑ παραμένουν σημαντικός γείτονας και εταίρος.
"Μια συμμαχία που θα είναι ανοιχτή και σε άλλους"
Κλείνοντας, ο Κάρνεϊ παρουσίασε τη συνεργασία με την Ευρώπη ως ένα μοντέλο που θα μπορούσε να απευθυνθεί και σε άλλες δημοκρατίες. «Μια συμμαχία που δεν θα ορίζεται από αυτό που αντιτιθέμεθα, αλλά από αυτό που υπερασπιζόμαστε: ελευθερία, αλληλεγγύη, ευημερία και βιωσιμότητα», ανέφερε.
Και επανήλθε στο σύμβολο από το οποίο ξεκίνησε: τις βελανιδιές του Βίμι. «Ας βαθύνουμε αυτές τις ρίζες, ας διευρύνουμε αυτή την κόμη και ας αναπτύξουμε ένα διατλαντικό δάσος κάτω από το οποίο οι πολίτες μας θα μπορούν να ανθίσουν ως ελεύθεροι άνθρωποι σε ελεύθερη γη. Κάθε μέρα.»
Η ομιλία του Κάρνεϊ εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη προσπάθεια να μετατραπεί η ήδη στενή σχέση Καναδά–ΕΕ σε μια πιο ολοκληρωμένη στρατηγική εταιρική σχέση, που θα καλύπτει πλέον όχι μόνο το εμπόριο αλλά και την άμυνα, την ενέργεια, την τεχνολογία, τις πρώτες ύλες και την οικονομική ασφάλεια.
Ελισαβετ Σταμοπουλου
Parapolitika.gr