Τα "ανοίγματα" του Κώστα Καραμανλή στην Ανατολή, η παρουσία και τοποθέτησή του στο ελληνοκινεζικό φόρουµ του Πανεπιστηµίου Tsinghua - Ο ίδιος δίνει ανελλιπώς το "παρών" στις εκδηλώσεις της κινεζικής πρεσβείας
«Η Ελλάς -και θα το επαναλάβω, παρότι γνωρίζω ότι θα ενοχλήσω τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ-, η Ελλάς, πολιτικά, αμυντικά, οικονομικά, πολιτιστικά, ανήκει εις την Δύσιν», είχε πει το καλοκαίρι του 1976 από το βήμα της ελληνικής Βουλής ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ορίζοντας επί της ουσίας τα μεγάλα διακυβεύματα για την Ελλάδα εκείνης της εποχής, που μόλις είχε βγει από την περιπέτεια της επταετίας, και δίνοντας το στίγμα του κεντρικού προσανατολισμού της χώρας για τα χρόνια και τις δεκαετίες που θα ακολουθούσαν.
Απευθυνόμενος μάλιστα μέσω της ιστορικής αυτής αναφοράς προσωπικά στον ιδρυτή και τότε πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέα Παπανδρέου, υπογράμμιζε τη διαφορά της Ν.Δ. σε επίπεδο ιδεολογικοπολιτικού περιεχομένου από τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις εκείνης της περιόδου, καθορίζοντας παράλληλα τη διαχρονική της ταυτότητα και παρακαταθήκη. Βλέπετε, λίγα χρόνια αργότερα, θα γινόταν πραγματικότητα το μεγαλύτερο όραμα του κορυφαίου Ελληνα πολιτικού, που δεν ήταν άλλο από την ένταξη της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ, και μάλιστα ως το δέκατο μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας.
Ένας Καραμανλής που… ανήκει στην Ανατολή
Σήμερα, τόσα χρόνια μετά, η παρουσία της χώρας στο ευρωατλαντικό γίγνεσθαι και οι προοπτικές που ανοίγονται από αυτή τη μεγάλη στρατηγική επιλογή του Κωνσταντίνου Καραμανλή παραμένουν όχι μόνο επίκαιρες, αλλά και η σημαντικότερη κληρονομιά της Νέας Δημοκρατίας στα 52 χρόνια ζωής της. Παράμετρος που δεν τέθηκε σε αμφισβήτηση και σε κανένα επίπεδο από το σύνολο των «γαλάζιων» προέδρων, παρά τις όποιες διαφορές είχαν μεταξύ τους σε ό,τι αφορά το πολιτικό προφίλ και τα μηνύματα που ήθελαν να εκπέμψουν ο καθένας και ανάλογα φυσικά με την εποχή που κλήθηκαν να ηγηθούν της παράταξης.
Μοναδική εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα, εν είδει ιστορικής ειρωνείας και πολιτικού παράδοξου, είναι η διαχρονική στάση έναντι του συγκεκριμένου δόγματος του ανιψιού του Εθνάρχη και μακροβιότερου αρχηγού της Ν.Δ., Κώστα Καραμανλή, ο οποίος, τόσο στη διάρκεια της πρωθυπουργίας όσο και αργότερα, επιχειρεί -και μάλιστα σε κρίσιμες περιόδους από γεωστρατηγικής πλευράς- να μεθερμηνεύσει με διαφορετικό τρόπο την ιστορική φράση του θείου και την παρακαταθήκη του κυβερνώντος κόμματος. Αλλωστε, ειδικά σε αυτές τις περιπτώσεις, πολλώ δε μάλλον σε εποχές και συνθήκες όπου η επιλογή πλευράς είναι το Α και το Ω στις διπλωματικές προσεγγίσεις μιας χώρας όπως η Ελλάδα, που οφείλει να είναι ο πιο κοντινός και αξιόπιστος εταίρος της Δύσης σε μια περιοχή του πλανήτη που φλέγεται σταθερά σε Βορρά και Νότο, η σημειολογία είναι ενίοτε πιο ισχυρή και από τα ίδια τα πεπραγμένα.
Στο σημερινό σκηνικό λοιπόν, όπου κατά κοινή ομολογία -και με ενέργειες και πρωτοβουλίες που είχαν δροµολογηθεί από το σύνολο των κυβερνήσεων την τελευταία δεκαπενταετία και µπήκαν σε άλλη διάσταση επί διακυβέρνησης Μητσοτάκη- η Αθήνα συνιστά κοµβικό παίκτη για την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και ολόκληρη τη ∆ύση στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Κώστας Καραµανλής επιλέγει έναν διαφορετικό δρόµο. Στην εικόνα των, αν µη τι άλλο, θετικών εντυπώσεων του ταξιδιού Ρούµπιο στην Αθήνα, ο πρώην πρωθυπουργός αντιπαραβάλλει την ίδια στιγµή την παρουσία και την τοποθέτησή του στο ελληνοκινεζικό φόρουµ του Πανεπιστηµίου Tsinghua, σε µια προσπάθεια να υπερθεµατίσει στην απόφαση της κυβέρνησής του να ανοίξει πύλη εισόδου µέσω του λιµανιού του Πειραιά στους Κινέζους, συµφωνία που ολοκληρώθηκε αργότερα επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Παράλληλα, στάθηκε στην ανάγκη πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής (µε το βλέµµα σε Πεκίνο και Μόσχα, φυσικά), στοιχείο που στο σηµερινό περιβάλλον της… παράταξης των γεωστρατηγικών στρατών µπορεί να έχει πολλαπλή εξήγηση και σηµασία από πλευράς εκποµπής µηνυµάτων. Γιατί, ναι, όπως εξάλλου συνοµολογούν κορυφαίοι παράγοντες της ελληνικής διπλωµατίας, ουδείς µπορεί να αµφισβητήσει την ανάγκη διαύλων επικοινωνίας της Ελλάδας και µε τους προς ανατολάς συνοµιλητές της. Οµως, θα ήταν σώφρον να εξηγηθεί αν µπορεί να υπάρξει (ή και αν θα έπρεπε) λογική… διπλού ταµπλό αποστάσεων υπό αυτή τη διεθνή συνθήκη.
Αυτή βεβαίως δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Κ. Καραµανλής θέλησε σε µια ιδιαιτέρως χαρακτηριστική συγκυρία να υπογραµµίσει τους δεσµούς του µε τον κινεζικό παράγοντα, την ώρα µάλιστα που η ίδια η Ευρώπη (έτσι, για να µην υπάρχει επιλεκτική επίκληση της δραστηριότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας) έχει ανοίξει ως κεντρική προτεραιότητα τον φάκελο της δράσης των κινεζικών συµφερόντων στα µεγάλα λιµάνια της «γηραιάς ηπείρου». Πέρυσι, τέτοιον καιρό, είχε µιλήσει και βραβευθεί στην εκδήλωση για τα 30 χρόνια του Ελληνοκινεζικού Επιµελητηρίου, ενώ την περασµένη άνοιξη είχε παραβρεθεί σε δείπνο προς τιµήν του Κινέζου πρέσβη που διοργάνωσε ο Σύνδεσµος Καπνoπαραγωγών, του οποίου είναι πρόεδρος. Λίγο νωρίτερα µάλιστα είχε δεχθεί τον Κινέζο πρέσβη στο γραφείο του και ακολούθως στο Ιδρυµα Καραµανλή.
Και ο Πούτιν στην εξίσωση
Η πιο εµφατική όµως περίπτωση των αµφιλεγόµενων ανοιγµάτων του Κώστα Καραµανλή στην Ανατολή, η οποία παραµένει η πλέον χαρακτηριστική από πλευράς θορύβου, ήταν οι περιβόητες διαβουλεύσεις για τον αγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, οι οποίες… πνίγηκαν εξαρχής στα νερά του Αρδα, αφού επρόκειτο για ένα εγχείρηµα θνησιγενές, δεδοµένης της ανατροπής στα γεωστρατηγικά δεδοµένα της ευρύτερης περιοχής, και όχι µόνο, που επιχείρησε τότε να δροµολογήσει η Μόσχα του Βλαντιµίρ Πούτιν.
Για τον τελευταίο, δεν θα πρέπει να λησµονείται ότι ο Καραµανλής στις δηµόσιες τοποθετήσεις του είχε υιοθετήσει και συνεχίζει να προβάλλει µια τακτική του τύπου «µια στο καρφί και µια στο πέταλο», πολύ διαφορετική από το σύνολο σχεδόν του ευρωατλαντικού κόσµου. «∆εν είναι κανένας δάσκαλος της δηµοκρατίας, αλλά σε βασικά ζητήµατα, όπως η παγκόσµια σταθερότητα και η µάχη κατά της τροµοκρατίας, η Ρωσία αποτελεί συνεργάτη, ενώ είναι σηµαντική χώρα και η Ελλάδα χρειάζεται καλές σχέσεις µαζί της», έλεγε επί ηµερών της πρωθυπουργίας του, ενώ µέχρι και σήµερα, απευθυνόµενος στα ακροατήρια των οµιλιών που πραγµατοποιεί, δίπλα στην ενίοτε θεµελιωµένη κριτική για πράξεις και παραλείψεις των ∆υτικών, πάντα φροντίζει να αναδεικνύει τα… προνόµια µιας πιθανής αποκατάστασης των σχέσεων µεταξύ Αθήνας και Μόσχας.
Θανασης Φουσκιδης
Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Παραπολιτικά