Με αιχμές προς όσους αμφισβήτησαν τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και με το μήνυμα ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να διεκδικεί τους πολιτιστικούς της θησαυρούς, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε από τις Σέρρες και τον εορτάζοντα Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών για την ιστορική επιστροφή των εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί το 1917. Κατά την αντιφώνησή του στον εορτασμό των Πολιούχων της πόλης, χαρακτήρισε τον επαναπατρισμό τους δικαίωση μιας αναμονής άνω του ενός αιώνα, υπογραμμίζοντας ότι «η ιστορική μνήμη επιστρέφει στον ιστορικό της χώρο».
«Κάθε κειμήλιο που επιστρέφει επουλώνει μια πληγή»
Ξεκινώντας την αντιφώνησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη διπλή σημασία της εορτής των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, τόσο για την Εκκλησία όσο και για την Πολεμική Αεροπορία, της οποίας οι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ είναι προστάτες.
Στη συνέχεια στάθηκε στην επιστροφή των εκκλησιαστικών θησαυρών, επισημαίνοντας ότι οι Σέρρες υποδέχονται ξανά αντικείμενα ανεκτίμητης ιστορικής και θρησκευτικής αξίας, τα οποία παρέμειναν μακριά από τον τόπο τους για περισσότερα από εκατό χρόνια.
Ανάμεσά τους βρίσκονται ιερές εικόνες, σταυροί, άμφια, λειψανοθήκες, εκκλησιαστικά σκεύη, αναλόγια και ο ξυλόγλυπτος επισκοπικός θρόνος, που είχαν αφαιρεθεί το 1917 από τον παλαιό Μητροπολιτικό Ναό των Αγίων Θεοδώρων.
«Κάθε ιερό αντικείμενο που επαναπατρίζεται επουλώνει μια πληγή στη συλλογική μνήμη», ανέφερε, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον συμβολισμό της επιστροφής.
Όπως σημείωσε, με την παράδοση των κειμηλίων κλείνει οριστικά ένας κύκλος μακράς αναμονής, ενώ μαζί τους επιστρέφουν και οι προσευχές και οι ελπίδες που συνδέθηκαν με αυτά μέσα στον χρόνο.
Το παρασκήνιο της συμφωνίας με τη Βουλγαρία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Πρωθυπουργός στις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν, κάνοντας λόγο για αθόρυβες και επίμονες προσπάθειες που οδήγησαν τελικά στη συμφωνία ανταλλαγής με τη Βουλγαρία.
Υπογράμμισε ότι χρειάστηκε να ξεπεραστούν αγκυλώσεις και εμπόδια, προκειμένου να καταστεί δυνατή η επιστροφή των κειμηλίων, τονίζοντας πως η συγκεκριμένη εξέλιξη αποδεικνύει ότι ακόμη και οι πιο μακροχρόνιες διαφορές μεταξύ κρατών μπορούν να βρουν λύση, όταν υπάρχει βούληση, μεθοδικότητα και αποφασιστικότητα.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η προσπάθεια δεν σταματά εδώ.
Σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο δίαυλος επικοινωνίας με τη βουλγαρική πλευρά παραμένει ανοιχτός, με στόχο τον εντοπισμό, την τεκμηρίωση και την επιστροφή όλων των πολιτιστικών αγαθών που εξακολουθούν να βρίσκονται στη γειτονική χώρα.
Η απάντηση σε όσους χαρακτήρισαν τη συμφωνία «ετεροβαρή»
Από την αντιφώνηση του Πρωθυπουργού δεν έλειψαν οι αιχμές προς όσους άσκησαν κριτική στη συμφωνία επαναπατρισμού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε σε εκείνους που έσπευσαν να τη χαρακτηρίσουν ετεροβαρή, υποστηρίζοντας ότι το πραγματικό κόστος για την Ελλάδα θα ήταν να παραμείνουν τα κειμήλια μακριά από τον τόπο τους.
«Ετεροβαρής δεν είναι η συμφωνία που οδηγεί στην επιστροφή», ανέφερε, αντιπαραβάλλοντας το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων με την αδράνεια και την ακινησία προηγούμενων ετών.
Παρουσίασε, μάλιστα, την επιστροφή των εκκλησιαστικών θησαυρών ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των δυνατοτήτων της πολιτιστικής διπλωματίας, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει το κύρος και τη διεθνή παρουσία ώστε να συζητά, να διεκδικεί και να επιτυγχάνει τους στόχους της.
«Ζωντανές κιβωτοί πίστης και πολιτισμού»
Κλείνοντας την αντιφώνησή του, ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η επιστροφή των κειμηλίων δεν έχει μόνο ιστορική ή μουσειακή διάσταση.
Όπως ανέφερε, τα αντικείμενα αυτά δεν επιστρέφουν για να παραμείνουν σιωπηλά εκθέματα του παρελθόντος, αλλά για να συνεχίσουν να αποτελούν ζωντανά στοιχεία της πίστης, της παράδοσης και της πολιτιστικής ταυτότητας των Σερρών.
«Η ιστορική μνήμη επιστρέφει στον ιστορικό της χώρο», τόνισε, χαρακτηρίζοντας τα επαναπατρισθέντα κειμήλια «ζωντανές κιβωτούς πίστης και πολιτισμού».
Με την αναφορά ότι η δικαιοσύνη και η αλήθεια μπορεί να δοκιμάζονται στον χρόνο, αλλά τελικά επικρατούν, ολοκλήρωσε το μήνυμά του για την επιστροφή των εκκλησιαστικών θησαυρών.
Ακολούθησε η καθιερωμένη λιτανεία της ιεράς εικόνας των Αγίων Αρχιστρατήγων, μαζί με τα εκκλησιαστικά κειμήλια που επέστρεψαν στις Σέρρες.
Η πομπή έκανε στάση στο Κειμηλιαρχείο της Ιεράς Μητρόπολης, όπου τα κειμήλια τοποθετήθηκαν σε ειδικά διαμορφωμένη προθήκη, προτού επιστρέψει στον Μητροπολιτικό Ναό.
Υπενθυμίζουμε ότι, στις 16:00, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αναμένεται να μεταβεί στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, προκειμένου να παραδώσει δύο ασημένια ριπίδια εξαιρετικής τέχνης, διακοσμημένα με βυζαντινά περίκλειστα σμάλτα.
Τα κειμήλια αποτελούν δωρεά του αειμνήστου Μητροπολίτη Σερρών Γενναδίου, ο οποίος είχε διατελέσει και Ηγούμενος της Μονής. Εκεί θα τελεστεί δοξολογία και θα ακολουθήσει η τοποθέτησή τους στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο.
Ξεκινώντας την αντιφώνησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη διπλή σημασία της εορτής των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, τόσο για την Εκκλησία όσο και για την Πολεμική Αεροπορία, της οποίας οι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ είναι προστάτες.
Στη συνέχεια στάθηκε στην επιστροφή των εκκλησιαστικών θησαυρών, επισημαίνοντας ότι οι Σέρρες υποδέχονται ξανά αντικείμενα ανεκτίμητης ιστορικής και θρησκευτικής αξίας, τα οποία παρέμειναν μακριά από τον τόπο τους για περισσότερα από εκατό χρόνια.
Ανάμεσά τους βρίσκονται ιερές εικόνες, σταυροί, άμφια, λειψανοθήκες, εκκλησιαστικά σκεύη, αναλόγια και ο ξυλόγλυπτος επισκοπικός θρόνος, που είχαν αφαιρεθεί το 1917 από τον παλαιό Μητροπολιτικό Ναό των Αγίων Θεοδώρων.
«Κάθε ιερό αντικείμενο που επαναπατρίζεται επουλώνει μια πληγή στη συλλογική μνήμη», ανέφερε, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον συμβολισμό της επιστροφής.
Όπως σημείωσε, με την παράδοση των κειμηλίων κλείνει οριστικά ένας κύκλος μακράς αναμονής, ενώ μαζί τους επιστρέφουν και οι προσευχές και οι ελπίδες που συνδέθηκαν με αυτά μέσα στον χρόνο.
Το παρασκήνιο της συμφωνίας με τη Βουλγαρία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Πρωθυπουργός στις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν, κάνοντας λόγο για αθόρυβες και επίμονες προσπάθειες που οδήγησαν τελικά στη συμφωνία ανταλλαγής με τη Βουλγαρία.
Υπογράμμισε ότι χρειάστηκε να ξεπεραστούν αγκυλώσεις και εμπόδια, προκειμένου να καταστεί δυνατή η επιστροφή των κειμηλίων, τονίζοντας πως η συγκεκριμένη εξέλιξη αποδεικνύει ότι ακόμη και οι πιο μακροχρόνιες διαφορές μεταξύ κρατών μπορούν να βρουν λύση, όταν υπάρχει βούληση, μεθοδικότητα και αποφασιστικότητα.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η προσπάθεια δεν σταματά εδώ.
Σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο δίαυλος επικοινωνίας με τη βουλγαρική πλευρά παραμένει ανοιχτός, με στόχο τον εντοπισμό, την τεκμηρίωση και την επιστροφή όλων των πολιτιστικών αγαθών που εξακολουθούν να βρίσκονται στη γειτονική χώρα.
Η απάντηση σε όσους χαρακτήρισαν τη συμφωνία «ετεροβαρή»
Από την αντιφώνηση του Πρωθυπουργού δεν έλειψαν οι αιχμές προς όσους άσκησαν κριτική στη συμφωνία επαναπατρισμού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε σε εκείνους που έσπευσαν να τη χαρακτηρίσουν ετεροβαρή, υποστηρίζοντας ότι το πραγματικό κόστος για την Ελλάδα θα ήταν να παραμείνουν τα κειμήλια μακριά από τον τόπο τους.
«Ετεροβαρής δεν είναι η συμφωνία που οδηγεί στην επιστροφή», ανέφερε, αντιπαραβάλλοντας το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων με την αδράνεια και την ακινησία προηγούμενων ετών.
Παρουσίασε, μάλιστα, την επιστροφή των εκκλησιαστικών θησαυρών ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των δυνατοτήτων της πολιτιστικής διπλωματίας, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει το κύρος και τη διεθνή παρουσία ώστε να συζητά, να διεκδικεί και να επιτυγχάνει τους στόχους της.
«Ζωντανές κιβωτοί πίστης και πολιτισμού»
Κλείνοντας την αντιφώνησή του, ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η επιστροφή των κειμηλίων δεν έχει μόνο ιστορική ή μουσειακή διάσταση.
Όπως ανέφερε, τα αντικείμενα αυτά δεν επιστρέφουν για να παραμείνουν σιωπηλά εκθέματα του παρελθόντος, αλλά για να συνεχίσουν να αποτελούν ζωντανά στοιχεία της πίστης, της παράδοσης και της πολιτιστικής ταυτότητας των Σερρών.
«Η ιστορική μνήμη επιστρέφει στον ιστορικό της χώρο», τόνισε, χαρακτηρίζοντας τα επαναπατρισθέντα κειμήλια «ζωντανές κιβωτούς πίστης και πολιτισμού».
Με την αναφορά ότι η δικαιοσύνη και η αλήθεια μπορεί να δοκιμάζονται στον χρόνο, αλλά τελικά επικρατούν, ολοκλήρωσε το μήνυμά του για την επιστροφή των εκκλησιαστικών θησαυρών.
Ακολούθησε η καθιερωμένη λιτανεία της ιεράς εικόνας των Αγίων Αρχιστρατήγων, μαζί με τα εκκλησιαστικά κειμήλια που επέστρεψαν στις Σέρρες.
Η πομπή έκανε στάση στο Κειμηλιαρχείο της Ιεράς Μητρόπολης, όπου τα κειμήλια τοποθετήθηκαν σε ειδικά διαμορφωμένη προθήκη, προτού επιστρέψει στον Μητροπολιτικό Ναό.
Υπενθυμίζουμε ότι, στις 16:00, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αναμένεται να μεταβεί στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, προκειμένου να παραδώσει δύο ασημένια ριπίδια εξαιρετικής τέχνης, διακοσμημένα με βυζαντινά περίκλειστα σμάλτα.
Τα κειμήλια αποτελούν δωρεά του αειμνήστου Μητροπολίτη Σερρών Γενναδίου, ο οποίος είχε διατελέσει και Ηγούμενος της Μονής. Εκεί θα τελεστεί δοξολογία και θα ακολουθήσει η τοποθέτησή τους στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο.