Oι Βρυξέλλες προειδοποιούν τα Τίρανα για πιθανή παραβίαση των περιβαλλοντικών κανόνων της Ε.Ε., ενώ οι διαδηλώσεις κατά του πολυτελούς θερέτρου στη Βιόσα-Νάρτα εισέρχονται στην έβδομη ημέρα τους
Σαφή προειδοποίηση προς την Αλβανία απηύθυνε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με το αμφιλεγόμενο τουριστικό έργο που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την οικογένεια Τραμπ στις νότιες ακτές της χώρας, τονίζοντας ότι ενέργειες που παραβιάζουν το ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό κεκτημένο θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ενταξιακή της πορεία.
Την ίδια στιγμή, οι κινητοποιήσεις κατά του έργου κλιμακώνονται εντός και εκτός Αλβανίας, ενώ η υπόθεση βρίσκεται πλέον και στο μικροσκόπιο της αλβανικής εισαγγελίας κατά της διαφθοράς.
Προειδοποίηση από τις Βρυξέλλες για το Κεφάλαιο 27
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι το επίμαχο αναπτυξιακό έργο ενδέχεται να φέρει την Αλβανία σε ευθεία σύγκρουση με τους περιβαλλοντικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θέτοντας σε κίνδυνο την πρόοδο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και ειδικότερα το Κεφάλαιο 27, που αφορά το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.
«Η Αλβανία θα πρέπει να μείνει μακριά από ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης για το κλείσιμο του Κεφαλαίου και αναμένουμε από τις αλβανικές αρχές να δράσουν χωρίς καθυστέρηση», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι στο πλαίσιο της ενταξιακής διαδικασίας η Αλβανία οφείλει να ευθυγραμμιστεί πλήρως με το ευρωπαϊκό δίκαιο για το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των Οδηγιών για τα Πτηνά και τους Οικοτόπους.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες καλούν την αλβανική κυβέρνηση να ανακαλέσει τις τροποποιήσεις που έγιναν στον νόμο για τις Προστατευόμενες Περιοχές και να καταργήσει τον νόμο περί Στρατηγικών Επενδύσεων.
Ανησυχίες για την περιβαλλοντική αδειοδότηση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκάλυψε ότι έχει ήδη εκφράσει τις ανησυχίες της προς τον υπουργό Περιβάλλοντος της Αλβανίας, Σοφγιάν Γιαουπάι, σχετικά με πιθανές ελλείψεις και αδυναμίες του σχεδίου.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, ο Αλβανός υπουργός ενημέρωσε τις Βρυξέλλες ότι οι εργασίες για το έργο έχουν ανασταλεί και ότι θα πραγματοποιηθεί μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.
Ωστόσο, εκπρόσωπος του υπουργείου Περιβάλλοντος διευκρίνισε ότι δεν έχει ακόμη κατατεθεί οριστική πρόταση για το έργο και ότι δεν έχουν ξεκινήσει κατασκευαστικές εργασίες, καθώς δεν έχει εγκριθεί οικοδομική άδεια. Όπως ανέφερε, οποιαδήποτε ανάπτυξη θα υποβληθεί σε πλήρη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, με διαφάνεια και δημόσια διαβούλευση.
Η επένδυση των 4 δισ. ευρώ στη Βιόσα-Νάρτα
Σύμφωνα με την Κομισιόν, ο Αλβανός υπουργός ενημέρωσε τις Βρυξέλλες ότι οι εργασίες για το έργο έχουν ανασταλεί και ότι θα πραγματοποιηθεί μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.
Ωστόσο, εκπρόσωπος του υπουργείου Περιβάλλοντος διευκρίνισε ότι δεν έχει ακόμη κατατεθεί οριστική πρόταση για το έργο και ότι δεν έχουν ξεκινήσει κατασκευαστικές εργασίες, καθώς δεν έχει εγκριθεί οικοδομική άδεια. Όπως ανέφερε, οποιαδήποτε ανάπτυξη θα υποβληθεί σε πλήρη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, με διαφάνεια και δημόσια διαβούλευση.
Η επένδυση των 4 δισ. ευρώ στη Βιόσα-Νάρτα
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το σχέδιο κατασκευής πολυτελούς τουριστικού θερέτρου αξίας περίπου 4 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο συνδέεται με την Ιβάνκα Τραμπ και τον σύζυγό της, Τζάρεντ Κούσνερ.
Το έργο προγραμματίζεται να αναπτυχθεί στην προστατευόμενη περιοχή της λιμνοθάλασσας Βιόσα-Νάρτα, περίπου 150 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των Τιράνων.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι κάτοικοι της περιοχής υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη απειλεί ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο οικοσύστημα που φιλοξενεί φλαμίνγκο, μεσογειακές φώκιες, θαλάσσιες χελώνες και άλλα προστατευόμενα είδη.
Οι επικριτές του σχεδίου επισημαίνουν επίσης ότι το έργο δεν συνοδεύεται ακόμη από εγκεκριμένη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Η «Επανάσταση των Φλαμίνγκο»
Το έργο προγραμματίζεται να αναπτυχθεί στην προστατευόμενη περιοχή της λιμνοθάλασσας Βιόσα-Νάρτα, περίπου 150 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των Τιράνων.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι κάτοικοι της περιοχής υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη απειλεί ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο οικοσύστημα που φιλοξενεί φλαμίνγκο, μεσογειακές φώκιες, θαλάσσιες χελώνες και άλλα προστατευόμενα είδη.
Οι επικριτές του σχεδίου επισημαίνουν επίσης ότι το έργο δεν συνοδεύεται ακόμη από εγκεκριμένη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Η «Επανάσταση των Φλαμίνγκο»
Οι κινητοποιήσεις κατά του έργου έχουν αποκτήσει πανεθνικά χαρακτηριστικά και έχουν λάβει την ονομασία «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», από τα χιλιάδες φλαμίνγκο που ζουν στην προστατευόμενη περιοχή.
Χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώνονται κάθε βράδυ στα Τίρανα εδώ και σχεδόν μία εβδομάδα, καταγγέλλοντας ότι το έργο θα οδηγήσει στην καταστροφή σημαντικών τμημάτων της Βιόσα-Νάρτα.
Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου οι διαμαρτυρίες κλιμακώθηκαν ακόμη περισσότερο, με αρκετούς συμμετέχοντες να ζητούν πλέον ανοιχτά την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.
Παράλληλα, Αλβανοί της διασποράς σε πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, οι Βρυξέλλες, το Μιλάνο και το Βερολίνο έχουν εκφράσει τη στήριξή τους στο κίνημα κατά του έργου, ζητώντας την προστασία της φυσικής κληρονομιάς της χώρας.
Έρευνα από την εισαγγελία κατά της διαφθοράς
Χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώνονται κάθε βράδυ στα Τίρανα εδώ και σχεδόν μία εβδομάδα, καταγγέλλοντας ότι το έργο θα οδηγήσει στην καταστροφή σημαντικών τμημάτων της Βιόσα-Νάρτα.
Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου οι διαμαρτυρίες κλιμακώθηκαν ακόμη περισσότερο, με αρκετούς συμμετέχοντες να ζητούν πλέον ανοιχτά την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.
Παράλληλα, Αλβανοί της διασποράς σε πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, οι Βρυξέλλες, το Μιλάνο και το Βερολίνο έχουν εκφράσει τη στήριξή τους στο κίνημα κατά του έργου, ζητώντας την προστασία της φυσικής κληρονομιάς της χώρας.
Έρευνα από την εισαγγελία κατά της διαφθοράς
Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος της Αλβανίας (SPAK) έχει ξεκινήσει έρευνα για τις αλλαγές που έγιναν το 2024 στο καθεστώς προστασίας της περιοχής και στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των εκτάσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι παρακολουθεί την υπόθεση, σημειώνοντας ότι η έρευνα φαίνεται να επεκτείνεται πέρα από τα περιβαλλοντικά ζητήματα.
Στο στόχαστρο οι αλλαγές του 2024
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι παρακολουθεί την υπόθεση, σημειώνοντας ότι η έρευνα φαίνεται να επεκτείνεται πέρα από τα περιβαλλοντικά ζητήματα.
Στο στόχαστρο οι αλλαγές του 2024
Οι επικρίσεις των Βρυξελλών συνδέονται άμεσα με τις τροποποιήσεις που υιοθέτησε η αλβανική κυβέρνηση το 2024 στον νόμο για τις Προστατευόμενες Περιοχές.
Σύμφωνα με τους επικριτές, οι αλλαγές αυτές άνοιξαν τον δρόμο για μεγάλης κλίμακας επενδύσεις σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές, όπως η Βιόσα-Νάρτα.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναφέρει τις αντιρρήσεις της για τον νόμο περί Στρατηγικών Επενδύσεων του 2015, υποστηρίζοντας ότι επιτρέπει την ταχεία αδειοδότηση συγκεκριμένων έργων, με κίνδυνο να παρακάμπτονται οι περιβαλλοντικές εγγυήσεις που προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η απάντηση του Έντι Ράμα
Σύμφωνα με τους επικριτές, οι αλλαγές αυτές άνοιξαν τον δρόμο για μεγάλης κλίμακας επενδύσεις σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές, όπως η Βιόσα-Νάρτα.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναφέρει τις αντιρρήσεις της για τον νόμο περί Στρατηγικών Επενδύσεων του 2015, υποστηρίζοντας ότι επιτρέπει την ταχεία αδειοδότηση συγκεκριμένων έργων, με κίνδυνο να παρακάμπτονται οι περιβαλλοντικές εγγυήσεις που προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η απάντηση του Έντι Ράμα
Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, απορρίπτει τις κατηγορίες και υπερασπίζεται την επένδυση, κάνοντας λόγο για πολιτικά υποκινούμενη εκστρατεία.
Μιλώντας στο περιθώριο της συνόδου κορυφής Ε.Ε. - Δυτικών Βαλκανίων στο Τίβατ του Μαυροβουνίου, υποστήριξε ότι η υπόθεση έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις λόγω της σύνδεσής της με την οικογένεια Τραμπ.
«Αν δεν ήταν ο Τζάρεντ, δεν θα έδιναν δεκάρα για το τι συμβαίνει στην Αλβανία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Αλβανός πρωθυπουργός επιμένει ότι η σχεδιαζόμενη επένδυση δεν αποτελεί απειλή για τα φλαμίνγκο ή την υπόλοιπη άγρια ζωή της περιοχής.
Η ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας
Μιλώντας στο περιθώριο της συνόδου κορυφής Ε.Ε. - Δυτικών Βαλκανίων στο Τίβατ του Μαυροβουνίου, υποστήριξε ότι η υπόθεση έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις λόγω της σύνδεσής της με την οικογένεια Τραμπ.
«Αν δεν ήταν ο Τζάρεντ, δεν θα έδιναν δεκάρα για το τι συμβαίνει στην Αλβανία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Αλβανός πρωθυπουργός επιμένει ότι η σχεδιαζόμενη επένδυση δεν αποτελεί απειλή για τα φλαμίνγκο ή την υπόλοιπη άγρια ζωή της περιοχής.
Η ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Αλβανία θεωρείται, μαζί με το Μαυροβούνιο, μία από τις πλέον προχωρημένες υποψήφιες χώρες για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η κυβέρνηση Ράμα έχει θέσει ως στόχο την ένταξη της χώρας έως το 2030, ενώ οι τεχνικές διαπραγματεύσεις προβλέπεται να ολοκληρωθούν μέχρι τα τέλη του 2027.
Η εξέλιξη της υπόθεσης αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την ικανότητα της Αλβανίας να εναρμονίσει την αναπτυξιακή της πολιτική με τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κυβέρνηση Ράμα έχει θέσει ως στόχο την ένταξη της χώρας έως το 2030, ενώ οι τεχνικές διαπραγματεύσεις προβλέπεται να ολοκληρωθούν μέχρι τα τέλη του 2027.
Η εξέλιξη της υπόθεσης αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την ικανότητα της Αλβανίας να εναρμονίσει την αναπτυξιακή της πολιτική με τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.