Aδικαιολόγητες καταθέσεις, ανακριβείς δηλώσεις «πόθεν έσχες», αδήλωτα περιουσιακά στοιχεία και δραστηριότητες που δεν συμβιβάζονται με τη θέση δημοσίων υπαλλήλων σε νευραλγικές υπηρεσίες. Oι -περιορισμένοι και κατόπιν καταγγελιών- έλεγχοι της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) που παρουσιάζει σήμερα το «ΘΕΜΑ» δίνουν με αριθμούς και ποσά τη σκληρή εικόνα της διαφθοράς σε πολεοδομίες.
Από τον έλεγχο που διενήργησε ο Υποτομέας Περιουσιακής Κατάστασης της ΕΑΔ σε τέσσερις υπαλλήλους Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) κατά το προηγούμενο έτος, εντοπίστηκαν καταθέσεις συνολικού ύψους 290.813 ευρώ σε τραπεζικούς λογαριασμούς των ελεγχόμενων, οι οποίες δεν δικαιολογούνταν από νόμιμα και εμφανή εισοδήματα. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, μέσα στα εισοδήματα αυτά περιλαμβάνονται κυρίως έσοδα από τον έλεγχο «πόθεν έσχες» του ζευγαριού που χαρακτηρίζεται ως «εγκέφαλος» του κυκλώματος που συνέλαβαν πρόσφατα οι Αρχές.
Τα ευρήματα αυτά έρχονται να προστεθούν σε εκείνα που είχαν προκύψει από αντίστοιχους ελέγχους της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για τα έτη 2023-2024 σε τρεις υπαλλήλους πολεοδομιών -εντός και εκτός Αττικής-, όπου είχαν εντοπιστεί αδικαιολόγητες καταθέσεις συνολικού ύψους 350.483 ευρώ.
Ετσι, μόνο από τις συγκεκριμένες υποθέσεις που έχουν ελεγχθεί κατά την τελευταία τριετία, οι αδικαιολόγητες καταθέσεις που εντοπίστηκαν προσεγγίζουν τα 650.000 ευρώ, γεγονός που αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για περιορισμένο αριθμό ελέγχων σε σχέση με το σύνολο των Υπηρεσιών Δόμησης της χώρας, οι οποίοι διενεργήθηκαν κατόπιν καταγγελιών. Το γεγονός μάλιστα ότι από ένα τόσο μικρό δείγμα ελεγχόμενων προέκυψαν ευρήματα εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος και αναδεικνύει την ανάγκη συστηματικών και εκτεταμένων ελέγχων σε ολόκληρο το δίκτυο των πολεοδομικών υπηρεσιών.
«Φακελώθηκαν» 18 υπάλληλοι ΥΔΟΜ
Από τους ελέγχους της ΕΑΔ για το 2025 προκύπτει επίσης ότι για δύο από τους τέσσερις ελεγχόμενους υπήρξαν ανακριβείς Δηλώσεις Περιουσιακής Κατάστασης, καθώς δεν είχαν δηλώσει το σύνολο των τραπεζικών λογαριασμών και των επενδυτικών προϊόντων που κατείχαν. Σε δύο περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι τα διαθέσιμα οικογενειακά εισοδήματα δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των οικογενειακών δαπανών, ενώ σε μία περίπτωση εντοπίστηκε αγορά αυτοκινήτου που δεν δικαιολογούνταν από εμφανείς πόρους. Σε άλλη περίπτωση διαπιστώθηκε άσκηση ιδιωτικού έργου με αμοιβή χωρίς την απαιτούμενη άδεια από την υπηρεσία.
Οι σχετικές εκθέσεις διαβιβάστηκαν στον αρμόδιο προϊστάμενο για την άσκηση πειθαρχικής δίωξης, στον εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, στον γενικό επίτροπο της Επικρατείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον καταλογισμό των αδικαιολογήτως αποκτηθέντων εισοδημάτων, καθώς και στις αρμόδιες φορολογικές αρχές για τη φορολόγηση των αδικαιολόγητων πόρων που εντοπίστηκαν. Για τις συγκεκριμένες υποθέσεις έχει ήδη κινηθεί η προβλεπόμενη πειθαρχική διαδικασία.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης Ακεραιότητας και Λογοδοσίας (ΓΔΑΛΟ) της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, κατά το 2025 υλοποιήθηκε στοχευμένο πρόγραμμα ελέγχων δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης σε υπαλλήλους Υπηρεσιών Δόμησης περιοχών με αυξημένη αναπτυξιακή και τουριστική δραστηριότητα. Από τους ελέγχους αυτούς προέκυψε η διαβίβαση τεσσάρων υποθέσεων στις εισαγγελικές αρχές, πέντε υποθέσεων στην ΑΑΔΕ για φορολογική αξιολόγηση και έξι υποθέσεων στους αρμόδιους φορείς για τη διερεύνηση πιθανών πειθαρχικών παραπτωμάτων, ενώ οκτώ ακόμη υποθέσεις εξακολουθούν να διερευνώνται από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας ως προς ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων.
«Ουδείς τιμωρήθηκε»
«Ο κόσμος δεν αντέχει άλλο. Πρέπει να μπει το μαχαίρι στο κόκαλο», δηλώνει στο «ΘΕΜΑ» πρώην προϊστάμενος Πολεοδομίας, με περισσότερα από 30 χρόνια προϋπηρεσίας σε ΥΔΟΜ της Αττικής. Οπως αναφέρει ο ίδιος, οι καταγγελίες για παράνομες συναλλαγές και χρηματισμούς δεν αποτελούν νέο φαινόμενο. Διαχρονικά διενεργούνταν εσωτερικοί έλεγχοι και Ενορκες Διοικητικές Εξετάσεις (ΕΔΕ), ενώ συντάσσονταν ακόμη και πορίσματα με σοβαρά ευρήματα και παρατυπίες. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, οι περισσότερες υποθέσεις δεν κατέληγαν ποτέ στην επιβολή ουσιαστικών κυρώσεων. «Συντάσσαμε πορίσματα-καταπέλτες, αλλά ουδείς τιμωρήθηκε», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα καθεστώς ατιμωρησίας που, κατά την εκτίμησή του, επέτρεψε σε παρόμοια φαινόμενα να διαιωνίζονται επί δεκαετίες. Ο ίδιος μεταφέρει περιστατικά που, όπως λέει, ήταν γνωστά στους κύκλους των πολεοδομιών. Αναφερόμενος σε πρώην προϊσταμένη πολεοδομικής υπηρεσίας της Αττικής, υποστηρίζει ότι είχε αποκτήσει απόλυτο έλεγχο στη διαδικασία έκδοσης αδειών, καθώς καμία υπόθεση δεν προχωρούσε χωρίς τη δική της έγκριση. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, πολίτες και μηχανικοί φέρονταν να παραμένουν κλεισμένοι για ώρες στο γραφείο της προκειμένου να συμφωνηθούν οι όροι της συμφωνίας γύρω από τις υποθέσεις τους. «Τους κλείδωνε για να διαπραγματευτεί μαζί τους», αναφέρει χαρακτηριστικά, ενώ υποστηρίζει ότι στην ίδια υπόθεση είχαν καταγγελθεί ακόμη και πλαστογραφημένα πρωτόκολλα, χωρίς ωστόσο να υπάρξει, όπως λέει, ουσιαστική λογοδοσία.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και εν ενεργεία προϊστάμενος Υπηρεσίας Δόμησης σε νησιωτικό δήμο, ο οποίος εκτιμά ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αποκάλυψη μεμονωμένων περιπτώσεων, αλλά η δημιουργία ενός συστήματος ελέγχου που θα λειτουργεί αποτρεπτικά. Οπως επισημαίνει, οι έλεγχοι πρέπει να είναι συνεχείς και να φτάνουν μέχρι την απόδοση ευθυνών, ώστε να σταματήσει η αίσθηση ατιμωρησίας που επικράτησε για χρόνια. Και οι δύο στέκονται ιδιαίτερα στην ανάγκη ουσιαστικού ελέγχου των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των υπαλλήλων που υπηρετούν σε νευραλγικές θέσεις. Ο προϊστάμενος της ΥΔΟΜ υποστηρίζει ότι το «πόθεν έσχες» θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό εργαλείο για τον εντοπισμό αδικαιολόγητου πλουτισμού εφόσον οι έλεγχοι γίνονται σε βάθος και όχι τυπικά.
«Η κατάσταση δεν μαζεύεται αλλιώς», καταλήγει. «Πρέπει να συνεχιστούν οι έλεγχοι από τις Αρχές και να υπάρξουν παραδειγματικές τιμωρίες ώστε να υπάρχει τουλάχιστον ο φόβος της λογοδοσίας. Αν δεν υπάρξουν συνέπειες, το πρόβλημα θα συνεχίσει να αναπαράγεται».
Τι αλλάζει από το 2027
Tα σημερινά κτηματολογικά γραφεία προορίζονται να αποτελέσουν το διοικητικό κέντρο των νέων πολεοδομιών σε ολόκληρη τη χώρα. Στον νέο οργανισμό θα μεταφερθούν οι βασικές αρμοδιότητες που εξακολουθούν να ασκούν σήμερα οι δημοτικές ΥΔΟΜ, όπως η χορήγηση βεβαιώσεων όρων δόμησης, οι προεγκρίσεις οικοδομικών αδειών όπου απαιτούνται, ο έλεγχος της εφαρμογής της πολεοδομικής νομοθεσίας και η εποπτεία των κατασκευών. Πρόκειται ουσιαστικά για το τελευταίο τμήμα της διαδικασίας αδειοδότησης που εξακολουθεί να βρίσκεται στους δήμους, καθώς η έκδοση των περισσότερων οικοδομικών αδειών πραγματοποιείται ήδη ηλεκτρονικά μέσω του συστήματος e-Αδειες με ευθύνη του ιδιώτη μηχανικού.
Το ανθρώπινο δυναμικό των σημερινών ΥΔΟΜ προβλέπεται να αποτελέσει τον βασικό κορμό στελέχωσης του νέου φορέα, καθώς οι υπηρεσίες του Κτηματολογίου διαθέτουν διαφορετικό αντικείμενο και δεν είναι στελεχωμένες με προσωπικό εξειδικευμένο στα πολεοδομικά ζητήματα.
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι την 1η Ιουλίου του έτους θα λειτουργούσαν οι πρώτες πολεοδομίες-πιλότοι υπό την ομπρέλα του Κτηματολογίου, με τελικό στόχο έως τον Ιανουάριο του 2027 όλες οι Υπηρεσίες Δόμησης της χώρας να έχουν μετακινηθεί στη νέα στέγη. Το χρονοδιάγραμμα αυτό έχει αρχίσει να ξεθωριάζει χωρίς να μπορεί να εκτιμήσει κανείς με ασφάλεια πότε θα ξεκινήσει η υλοποίηση του σχεδιασμού. Η ένταξη των πολεοδομιών στο Ελληνικό Κτηματολόγιο επαναφέρει ταυτόχρονα στο τραπέζι και τη συζήτηση για το θεσμικό μέλλον του ίδιου του φορέα. Aρμόδιες πηγές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο επαναφοράς του από την εποπτεία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης στο ΥΠΕΝ, το οποίο συνδέεται άμεσα με τις αρμοδιότητες του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού.
Μαριάννα Τζάννε
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ