Σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν ανακοίνωσε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, μετά τον νέο γύρο συνομιλιών που πραγματοποιήθηκε στην Ελβετία με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν.
Μιλώντας από το Μπίργκενστοκ της Ελβετίας, ο Βανς χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πολύ παραγωγικές», τονίζοντας ότι τέθηκαν οι βάσεις για μια ενδεχόμενη τελική συμφωνία, ενώ οι τεχνικές διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν τις επόμενες εβδομάδες.
Βανς: Επιστρέφουν οι επιθεωρητές του ΔΟΑΕ στο Ιράν
Η σημαντικότερη εξέλιξη, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, είναι η συμφωνία της Τεχεράνης να επιτρέψει εκ νέου την είσοδο επιθεωρητών της International Atomic Energy Agency (Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας) στη χώρα.
«Αυτό είναι ίσως το στοιχείο που μας ενθουσιάζει περισσότερο ως Αμερικανούς», δήλωσε ο Βανς, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «σημαντικό ορόσημο για τον αμερικανικό λαό και πρώτο βήμα για τον οριστικό τερματισμό ενός πυρηνικού προγράμματος όπλων στο Ιράν».
Η επιστροφή των επιθεωρητών θεωρείται κρίσιμη για την αποκατάσταση της διαφάνειας γύρω από τις πυρηνικές δραστηριότητες της χώρας και ενδέχεται να αποτελέσει το βασικό θεμέλιο μιας ευρύτερης συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Στόχος η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ
Ο Βανς αποκάλυψε επίσης ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη δημιουργία μηχανισμού συντονισμού για τη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Strait of Hormuz, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως.
Όπως ανέφερε, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην αποναρκοθέτηση και στην ασφαλή επανεκκίνηση του εμπορίου στην περιοχή, καθώς τα πλοία αρχίζουν σταδιακά να επιστρέφουν στη διέλευση του περάσματος.
Προσπάθεια σταθεροποίησης της εκεχειρίας στην περιοχή
Παράλληλα, οι διαπραγματευτές συμφώνησαν στη δημιουργία μηχανισμού αποτροπής νέων στρατιωτικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον Lebanon, ο οποίος σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους αποτελεί κομβικό σημείο στις τρέχουσες συνομιλίες για τη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει μια νέα κλιμάκωση που θα μπορούσε να επεκτείνει τις συγκρούσεις πέρα από τα υφιστάμενα μέτωπα της περιοχής.
Συνεχίζονται οι τεχνικές διαπραγματεύσεις
Παρότι οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών αποχωρούν από την Ελβετία, οι τεχνικές ομάδες θα παραμείνουν σε επαφή προκειμένου να επεξεργαστούν τις λεπτομέρειες μιας πιθανής συμφωνίας.
«Θέλαμε να δημιουργήσουμε μια δομή που θα επιτρέπει την απαραίτητη πολιτική εποπτεία, αλλά δεν μπορώ να παραμείνω εδώ για τις επόμενες 60 ημέρες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Βανς, προσθέτοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν σε τεχνικό επίπεδο με στενή παρακολούθηση από τις κυβερνήσεις.
«Βάλαμε τα θεμέλια για μια επιτυχημένη τελική συμφωνία. Η τελική συμφωνία είναι το σπίτι. Εμείς χτίσαμε τα θεμέλια, όχι ακόμη το σπίτι», σημείωσε.
Ο Βανς υποβαθμίζει την ένταση που προκάλεσαν οι δηλώσεις Τραμπ
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος απέρριψε επίσης τις εκτιμήσεις ότι οι πρόσφατες αιχμηρές δηλώσεις του προέδρου Donald Trump υπονόμευσαν τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων.
Ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει δημοσίως την Τεχεράνη για το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιθέσεων και είχε καλέσει τον Ιρανό πρόεδρο να «προσέχει τα λόγια του», προκαλώντας πρόσκαιρη ένταση στις συνομιλίες.
«Υπήρξαν λίγες απειλές και λίγη γκρίνια, αλλά στο τέλος οι συνομιλίες συνεχίστηκαν και σημειώσαμε μεγάλη πρόοδο», δήλωσε ο Βανς.
Όπως πρόσθεσε, η αμερικανική πλευρά είχε ενημερώσει τους Ιρανούς ότι ο Τραμπ θα απαντούσε δημόσια σε δηλώσεις που θεωρούσε ανακριβείς ή προκλητικές.
Προσεκτική αισιοδοξία για συμφωνία
Παρά το θετικό κλίμα, οι δύο πλευρές αποφεύγουν προς το παρόν να μιλήσουν για οριστική συμφωνία. Ωστόσο, η επιστροφή των επιθεωρητών του ΔΟΑΕ, η συνεργασία για τα Στενά του Ορμούζ και η συνέχιση των τεχνικών διαπραγματεύσεων θεωρούνται από διπλωματικές πηγές σημαντικά βήματα αποκλιμάκωσης μετά από χρόνια έντασης στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να δείξουν αν η πρόοδος που καταγράφηκε στην Ελβετία μπορεί να μετατραπεί σε μια ευρύτερη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.
Διαψεύδει το ΥΠΕΞ του Ιράν τον Τζέι Ντι Βανς: Δεν διαπραγματευτήκαμε για πυρηνικά – Δεν αναλάβαμε καμία δέσμευση
Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκάι, δήλωσε την Δευτέρα (22/6/26) ότι η Τεχεράνη δεν διαπραγματεύτηκε το πυρηνικό της πρόγραμμα και δεν ανέλαβε καμία νέα δέσμευση κατά τις συνομιλίες της Κυριακής με τις ΗΠΑ στην Ελβετία.
Την είδηση μετέδωσαν ιρανικά μέσα ενημέρωσης, λίγο μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ – Ιράν. Στο πλαίσιο αυτών των δηλώσεων, ο Βανς είπε ότι αναχωρεί από την Ελβετία μετά από μία ημέρα υψηλού επιπέδου διαπραγματεύσεων με στόχο τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν.
Τόνισε μάλιστα, ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στις συνομιλίες με το Ιράν, με την Τεχεράνη να συμφωνεί να επιτρέψει επιθεωρητές της Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ/ΙΑΕΑ) στη χώρα και οι συζητήσεις για τις επιθεωρήσεις πιθανόν να ξεκινήσουν ακόμα και αυτή την εβδομάδα.
«Οι Ιρανοί δέχθηκαν να προσκαλέσουν και πάλι τους επιθεωρητές του ΔΟΑΕ. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα για τον αμερικανικό λαό και ένα πρώτο βήμα προς την οριστική αποπυρηνικοποίηση, δηλαδή την οριστική παύση του ιρανικού προγράμματος πυρηνικού εξοπλισμού», δήλωσε ο Βανς.
Ωστόσο, οι δηλώσεις από τον εκπρόσωπο του ΥΠΕΞ του Ιράν, είναι σε άλλο μήκος κύματος από αυτό του Βανς.