Άρης Πορτοσάλτε
Ψυχαναλύθηκε η Ελλάδα! Ο διανοητής Στέλιος Ράμφος μελέτησε την ελληνική κοινωνία. Σε διαφορετικές εποχές και με τη ματιά του ιδίου από διαφορετική γωνία. Στοχαστικά και σε βάθος, υπερασπιζόμενος τη λογική, τον δυτικό και ευρωπαϊκό προσανατολισμό της πατρίδας, διερευνώντας τον συντηρητικό χαρακτήρα των Ελλήνων, που διαμορφώθηκε σε συνάρτηση με τον Χρόνο και τις καταβολές της Ορθοδοξίας. Τελευταία του δημόσια παρέμβαση, η υπεράσπιση της Οικογένειας με την παραδοσιακή της μορφή, βασισμένη σε μια γυναίκα που ενώνεται μ' έναν άντρα…
«Στο ντιβάνι του Στέλιου Ράμφου, η Ελλάδα», είναι ο τίτλος που έδινα στις ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές μας συζητήσεις, αστειευόμενος φυσικά, όταν κατόπιν συνεννόησης ανελάμβανε να μελετήσει το θέμα που συν-αποφασίζαμε και στη συνέχεια ανέλυε δημοσίως. Μια διαλογική σχέση, η οποία άρχισε το μακρινό 2011, όταν ο Στέλιος Ράμφος συμμετείχε στα πολυμελή πάνελ, όπου συζητείτο το εβδομαδιαίο επεισόδιο του τηλεοπτικού ντοκιμαντέρ «1821, η γέννησης ενός Έθνους-Κράτους», με την επιστημονική ευθύνη του καθηγητή Θάνου Βερέμη, τη συνεργασία του καθηγητή Ιάκωβου ΜΙχαηλίδη και αφηγητή τον Πέτρο Τατσόπουλο. Με εκκίνηση εκείνες τις τηλεοπτικές συζητήσεις, τις οποίες συντόνιζα, συν τω χρόνω αναπτύχθηκε με τον συγγραφέα, όπως προτιμούσε να τον προσφωνώ, Ράμφο δυνατότητα επικοινωνίας και διαλόγου και παρήχθη ο θαυμάσιος σε περιεχόμενο σκέψης επιδραστικός λόγος του.
Μόνιμος κάτοικος της Παλαιάς Πεντέλης, αγνάντευε τον κάμπο της Μεσογαίας μέχρι τον Ευβοϊκό κόλπο, έχοντας απλωμένο το Λεκανοπέδιο μπροστά από τον υπέροχο κήπο του συνοδευτικά με μια κούπα τσάι, που έδινε την αφορμή να αρχίσει η συζήτηση για το πλέον ενδιαφέρον ζήτημα, την «αυτογνωσία».
Με την αυτογνωσία ως κοινωνία ζοριζόμαστε λιγάκι! Δεν είναι και το πιο δημοφιλές θέμα, η αποφυγή της αυτοκριτικής. Σε αυτό το σπηλαιώδες πεδίο εισχώρησε ο μελετητής της «ελληνικής ψυχής» Στέλιος Ράμφος. Από τα χρόνια των σπουδών Φιλοσοφίας στη Σορβόνη, της διδασκαλίας φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Βενσέν, σήμερα Paris 8 και της επιστροφής στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, μετέπειτα του Ανδρέα και της νεοορθοδοξίας, σκοπός του υπήρξε η μελέτη της ελληνικής ταυτότητας.
Υπήρξε ποτέ «κίνημα» νεοορθοδοξίας, στο οποίο να συνυπήρξαν με τον φιλόσοφο Χρήστο Γιανναρά;
Απάντησε ο Στέλιος Ράμφος σε συνέντευξη του στον Σάκη Ιωαννίδη, (Καθημερινή 3.9.2024):
«Αυτός ο τίτλος είναι δημιούργημα ενός δημοσιογράφου και παλιού συμφοιτητή, του Πέτρου Μακρή, ο οποίος έκανε ένα ρεπορτάζ στη μεταδικτατορική «Ελευθεροτυπία» και έπλασε τη λέξη για να περιγράψει μια κίνηση ανθρώπων που έχουν αγάπη για την παράδοση και εξίσου αγάπη για τη ζωή. Η λέξη παρέμεινε, αλλά το σχήμα με σάρκα και οστά δεν υπήρχε. Δηλαδή, οι αποκαλούμενοι νεοορθόδοξοι, ο Γιανναράς, ο Ζουράρις, ο Σαββόπουλος, ο Μοσκώφ, εγώ, δεν είχαμε πιει όλοι μαζί ούτε καφέ. Ο ένας ήξερε τον άλλον, αλλά δεν είχαμε καμία οργάνωση. Αν υπήρχε οργάνωση, θα είχε πεθάνει εξαρχής. Υπήρχε όμως ένα πνεύμα αλλαγής την περίοδο της μεταπολιτεύσεως, που διαπέρασε σαν ρεύμα την κοινωνία και αυτό παρέμεινε.»
Πλειάδα επιθετικών προσδιορισμών συνοδεύουν τον εκλιπόντα στοχαστή. Σήκωσε το τεράστιο βάρος μιας ολόκληρης κοινωνίας εξ' ονόματος των διανοουμένων όταν ήρθε η χρεοκοπία της Ελλάδας κι όταν οι περίφημοι αριστεροί διανοητές σιώπησαν επιδεικτικά υπερασπιζόμενοι τον τυχοδιωκτισμό Τσίπρα, εκείνος ήταν ο μόνος που στάθηκε όρθιος! Κατήγγειλε τον λαϊκισμό, υπερασπίστηκε με μοναδικό σθένος τον δυτικό προσανατολισμό και την ευρωπαϊκή παρουσία της Ελλάδας, όταν πολιτικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ έθεσαν σε αμφιβολία τις θεμελιώδεις σταθερές.
Οι Αριστερές «ψυχούλες» δεν συμπάθησαν, δεν εκτίμησαν (και σε συνάρτηση προφανώς με τη διανοητική τους κατάσταση) τον Ράμφο! Δεν τον θεωρούσαν και δεν ήταν «δικός τους, αν και ο ίδιος στην πρώτη του νεότητα πέρασε από την Αριστερά, την οποία εγκαίρως εγκατέλειψε. Πόσο μάλιστα, όταν είχε παρουσιαστεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε δημόσιο διάλογο μαζί του, προ των εκλογών του 2019.
Πώς θα μπορούσαν να τον αποδεχθούν; Θεωρούσε την ατομική ευθύνη, την οποία απεχθάνεται η Αριστερά, καθοριστική για τη θέση του πολίτη και τη συμπεριφορά του μέσα στο κοινωνικό σύνολο.
Εξαιρετικές ήταν οι προσεγγίσεις του αναφορικά με την αδυναμία συγκρότησης ενός κοινά αποδεκτού «κράτους», Θεσμών και μιας λειτουργικής δημόσιας ζωής, εξ' αιτίας της συναισθηματικής ροπής των Ελλήνων προς την Ορθόδοξη Ανατολή, επηρεασμένων από το θρησκευτικό συναίσθημα που καθορίζει ταυτοχρόνως και την πολιτική συμπεριφορά σε μια Ελλάδα τοποθετημένη κατά τ' άλλα στη Δύση.
Κλείνω με τον λογαριασμό «Vasilis@xforumcity» στο «X»:
«Στη σειρά συζητήσεων «Γνωρίζοντας την Ιστορία μας» στον ΣΚΑΙ 100,3, με κεντρικό άξονα το Βυζάντιο, ο Στέλιος Ράμφος δεν προσέγγισε το Βυζάντιο ακαδημαϊκά-ιστοριογραφικά, αλλά ψυχαναλυτικά, φιλοσοφικά και υπαρξιακά, επιχειρώντας να συνδέσει τη βυζαντινή κληρονομιά με τη νοοτροπία και τις παθογένειες του σύγχρονου Έλληνα.
Προκύπτει έτσι μια ουσιαστική ερμηνευτική πρόταση για τους λόγους που το νεοελληνικό κράτος δυσκολεύεται να υιοθετήσει τη δυτική ορθολογική οργάνωση, τη θεσμική συνείδηση και την έννοια του πολίτη-αναδεικνύοντας πως η βυζαντινή παράδοση έδωσε προτεραιότητα στο συναίσθημα και την κοινότητα έναντι της ατομικής ευθύνης και του Λόγου».
Ο Στέλιος Ράμφος αφήνει παρακαταθήκη πλούτου γνώσεως και σκέψεως, τουλάχιστον τρεις δεκάδες βιβλία.
Αναμφίβολα θα συμβάλει στην ανάπτυξη χαρακτήρων, σε όσους επιλέγουν τον συνδυασμό Λογικής και Συναισθήματος.
Κι όχι του ενός εις βάρος του άλλου…
liberal.gr