05 Οκτωβρίου 2026

Γαλλία: Liberté et misère (ελευθερία και μιζέρια)


Γιάννης Σιδέρης

Οι Boomers Έλληνες αριστεροί, που δεν βίωσαν τον γαλλικό Μάη αλλά ζουν με το αέναο ανεκπλήρωτο της εξέγερσης, στρέφουν οφθαλμόν ελπίδας στην - νιοστή - εξέγερση της γαλλικής νεολαίας αυτές τις ημέρες.

Βέβαια ίδιες ελπίδες έστρεφαν και όταν εμφανίστηκαν τα κίτρινα γιλέκα, ένα κίνημα που ξεκίνησε από τα προάστια και την επαρχία, ως διαμαρτυρία για την αύξηση των καυσίμων, και στη συνέχεια, από τη φτηνότερη βενζίνη πέρασε σε αίτημα για χαμηλότερους φόρους, αύξηση του κατώτατου μισθού, κλπ.

Και όλα αυτά με υπόβαθρο τον αντικυβερνητισμό, την δυσπιστία προς το Παρίσι και την έχθρα στις «ελίτ». Στην συνέχεια αποκαλύφθηκε από μελέτη του CEPREMAP (Κέντρο Οικονομικής Έρευνας το 2019) ότι οι υποστηρικτές ήταν κυρίως πρώην ψηφοφόροι της Μαρί Λεπέν, του Μελανσόν ή οπαδοί της αποχής.

Και δημοσκόπηση της Elabe το 2022 έδειξε ότι οι υποστηρικτές ψήφισαν κατά 41% Λεπέν, 24% Μελανσόν και μόνο 11% Μακρόν. Εκ του πολιτικού προσανατολισμού των υποστηρικτών, παρόλο που ξεκίνησε για τις τιμές στα καύσιμα, και με αντισυστημική χροιά, δεν προσφέρεται για αναπολήσεις και παραδειγματικές αναφορές.

Από την άλλη ο Γαλλικός Μάης, η φαντασιακή εξέγερση που αναμασούν κοντά 60 χρόνια τώρα, έλαβε χώρα στην κοινωνία της αφθονίας, όπου υπήρχε μεγάλη καταναλωτική δυνατότητα, ανάπτυξη, και ελάχιστη ανεργία. Τα αιτήματα ήταν ολίγον «πολυτελείας» καθώς πέραν των μισθών, των ωραρίων των συνθηκών εργασίας, οι εξεγερμένοι μιλούσαν για αυτοδιαχείριση, σεξουαλική ελευθερία και απόρριψη της καταναλωτικής κοινωνίας – επειδή τότε το πλουσιοπάροχο σύστημα τους παρείχε τη δυνατότητα να την σνομπάρουν, δυνατότητα που σήμερα έχει εξανεμιστεί.

Γι’ αυτό και τα συνθήματά τους είχαν τον ιδεαλισμό της ηλικίας, ήταν όμορφα αλλά απλοϊκά με την έννοια ότι δεν μπορούσαν να έχουν συνέχεια: «η φαντασία στην εξουσία», «να είστε ρεαλιστές, να ζητάτε το αδύνατο», «απόλαυση χωρίς εμπόδια», «εκλογές, παγίδα για κορόιδα», «απαγορεύεται το απαγορεύεται», «προσέχετε τα αυτιά σας έχουν τοίχους» κ.α. Ενώ εξομοίωναν τις δυνάμεις καταστολής της γαλλικής δημοκρατίας με τα… χιτλερικά SS (SRS=S)!

Δεν έφεραν κάποια παγκόσμια επανάσταση, δεν έριξαν την κυβέρνηση Ντε Γκωλ -Πομπιντού. Κατόρθωσαν κάποιες αυξήσεις μισθών, μείωση ωραρίων, μεγαλύτερη δύναμη στα συνδικάτα, αλλά ως εκεί. Πολιτισμικά ωστόσο ο αντίκτυπος ήταν ισχυρότερος. Αμφισβητήθηκε η ιεραρχία στην οικογένεια, την εργασία, το σχολείο, ενώ βελτιώθηκε η θέση της γυναίκας και θεωρήθηκε ως αυτονόητο δικαίωμα η σεξουαλική της αυτονομία.

Και βέβαια επλήγη η κατανάλωση ως αυταξία, κάτι που θα φαντάζει ως και ειρωνική φαντασιοπληξία τότε, στις σημερινές γενιές της οικονομική στέρησης.

Η τωρινή εξέγερση είναι κυρίως των μαθητών που καταγγέλλουν έλλειψη καθηγητών, κτίρια που καταρρέουν, κατσαρίδες και αρουραίους να κάνουν παρέλαση στα σχολεία των υποβαθμισμένων προαστίων όπου μένουν οι φτωχότεροι, και που κατά τεκμήριο είναι οι μετανάστες. Έκθεση του γαλλικού υπουργείου Παιδείας για το 2024-25 βρήκε ότι το 10% των διδακτικών ωρών στα δημόσια λύκεια δεν έγινε, λόγω ελλείψεως καθηγητών. Βέβαια στα αρχικά αιτήματα προστίθεται και άλλα.

Να σημειωθεί ότι δεν αναφερόμαστε στα κύματα των παράνομων μεταναστών που ανέκυψαν τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για νόμιμους μετανάστες που ήρθαν ως ισότιμοι Γάλλοι πολίτες από τις γαλλικές αποικίες, προκειμένου να επανδρώσουν τη γαλλική βιομηχανία (αντίστοιχες εποχές η Γερμανία, το Βέλγιο και άλλες χώρες εισήγαγαν νόμιμους μετανάστες).

Βέβαια η ισοτιμία ήταν στα χαρτιά, και όχι εμπράκτως στο γαλλικό κράτος -άρα και στη γαλλική κοινωνία. Οι μετανάστες παρέμειναν δεύτερης κατηγορίας πολίτες, στοιβάχτηκαν στα προάστια σε θηριώδη μπλοκ, ώσπου ήρθε η αντίδραση.

Είναι αιτήματα που θα παραμείνουν ως τέτοια και δύσκολα θα ικανοποιηθούν καθώς πέφτουν πάνω στον γαλλικό προϋπολογισμό λιτότητας. Η χώρα έχει έλλειμμα 5,1% (2,1 πάνω από το ευρωπαϊκό όριο, γι αυτό βρίσκεται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος), το χρέος ανεβαίνει και η κυβέρνηση αδυνατεί να ανταποκριθεί οικονομικά στα αιτήματα. Για να ανταποκριθεί θα πρέπει να κόψει από αλλού (συντάξεις υγεία άμυνα) ή να αυξήσει τους φόρους, κάτι που θα έφερε νέες αντιδράσεις άλλων τάξεων, σε στιγμή που σε εξίμισι μήνες διεξάγονται εκλογές.

Και επειδή Γαλλία είναι αυτή, η δημοκρατία της γεννήθηκε στις συγκρούσεις των δρόμων, και έχει μείνει ως κουλτούρα δημόσιας συμπεριφοράς, οι διαδηλωτές καταφεύγουν σε βιαιότητες, με αποτέλεσμα να έχουν γίνει πάνω από 5.000 συλλήψεις.

Λογικά στην Ελλάδα δεν υπάρχουν οι αντικειμενικές προϋποθέσεις παρόμοιας εξέγερσης. Η χώρα έχει πλεόνασμα, δίνει αυξήσεις σε εκπαιδευτικούς δίνονται

όπως στους δημοσίους υπαλλήλους ( ναι ποτέ δεν φτάνουν), ενώ υπάρχει και πρόγραμμα ανακαίνισης σχολείων.

Ωστόσο μην ξεχνάμε και τη δύναμη του μιμητισμού. Ένα σύνθημα σε αγώνα μπάσκετ ημιτελικών μεταξύ Μπαρτσελόνα και της σημερινής Μπασκόνια, υψώθηκε το σύνθημα «Σιωπή μη ξυπνάτε τους Ελληνες. Κοιμούνται» ήταν ο σπινθήρας των Ελλήνων αγανακτισμένων.

Το σύνθημα υιοθετήθηκε από τους Ισπανούς «αγανακτισμένους» (Indignados) που κατασκήνωσαν στην Puerta den Sol. Εδώ εξελήφθη ως ειρωνεία για την ελληνική «ησυχία», και είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία του αντίστοιχου κινήματος. Τα αποτελέσματα τα είδαμε…

liberal.gr