12 Ιανουαρίου 2026

📺Ο Αντετοκούνμπο ήταν μια ομάδα μόνος του για τους Μπακς, αλλά το Ντένβερ άντεξε και κέρδισε


Τα «ελάφια» λύγισαν με 108-104  παρά τους 31 πόντους, τα 8 ριμπάουντ, τις 11 ασίστ, το 1 κλέψιμο και τα 2 μπλοκ σε 33 λεπτά συμμετοχής του Γιάννη Αντετοκούνμπο

Δεν τα κατάφεραν στην έδρα των Νάγκετς οι Μπακς. Τα «ελάφια» λύγισαν με 108-104 και με αυτόν τον τρόπο έπεσαν στο 17-22 σε μια δύσκολα σεζόν για εκείνα. Από την άλλη πλευρά το Ντένβερ που παίζει χωρίς Νίκολα Γιόκιτς πήγε στο 26-13.

Ο Γιάννης Αντετοκούνμπο έκανε ακόμα μια σπουδαία εμφάνιση αλλά δεν γινόταν να σώσει την ομάδα του. Ο Άαρον Γκόρντον με δύο βολές στο τέλος κλείδωσε τη νίκη των Νάγκετς.


Εντυπωσιακός Αντετοκούνμπο

Ο Γιάννης Αντετοκούνμπο ήταν σε άλλο ένα ματς μια ομάδα μόνος του, αλλά δεν ήταν αρκετό, καθώς το Ντένβερ έδειξε την κλάση του. Τελείωσε την αναμέτρηση με 31 πόντους, 8 ριμπάουντ, 11 ασίστ, 1 κλέψιμο, 2 μπλοκ σε 33 λεπτά συμμετοχής.

Είχε 9/14 δίποντα, 10/14 βολές και 1/2 τρίποντα και προσπάθησε να κουβαλήσει τους συμπαίκτες του. Δεύτερος σκόρερ στο Μιλγουόκι ήταν ο Μάιλς Τέρνερ με 16 πόντους.

Κανείς από τους υπολοίπους δεν έβαλε πάνω από 14 πόντους.

Τα στατιστικά του Έλληνα σταρ

31 πόντοι
8 ριμπάουντ
11 ασίστ
1 κλέψιμο
2 μπλοκ
33 λεπτά
9/14 δίποντα
10/14 βολές
1/2 τρίποντα

Τα δωδεκάλεπτα: 27-23, 62-52, 85-74, 108-104


Tags ,

📺Ιράν: Μάχη επιβίωσης για το καθεστώς, με μαρτυρίες για χιλιάδες νεκρούς – Απειλές για «δράση» από τον Τραμπ


Αιματηρή μάχη επιβίωσης φαίνεται πως δίνει το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, με αναφορές για εκατοντάδες νεκρούς (τουλάχιστον 544) στις μαζικές διαδηλώσεις, ενώ ανεπιβεβαίωτες μαρτυρίες κάνουν λόγο και για χιλιάδες θύματα της βίαιης καταστολής. Οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 10.000.

Ψηφιακό «μπλακάουτ»

Η διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο στο Ιράν από το καθεστώς συνεχίζεται εδώ και τουλάχιστον 84 ώρες, δήλωσε τη Δευτέρα η αρμόδια αρχή κυβερνοασφάλειας NetBlocks. Προηγουμένως, η ομάδα είχε δηλώσει ότι η συνδεσιμότητα με τον έξω κόσμο βρισκόταν στο 1% των συνηθισμένων επιπέδων. Η Τεχεράνη παρεμβάλλει και τους δορυφόρους Starlink του Ίλον Μασκ. 

Το κλείσιμο της πρόσβασης στο διαδίκτυο και των τηλεφωνικών γραμμών σε εθνικό επίπεδο από τις αρχές έχει καταστήσει δύσκολη την κατανόηση της πλήρους έκτασης των όσων εκτυλίσσονται επί τόπου, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους κλίμακας των θυμάτων από τις μαζικές αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες αναφέρει το CNN. 
 

Στο φόντο της επιδείνωσης της κατάστασης, ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα λάβει την Τρίτη εκτενή ενημέρωση για συγκεκριμένες επιλογές αντίδρασης στην κρίση στο Ιράν, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.

Η προγραμματισμένη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τους αξιωματούχους θα επικεντρωθεί στη συζήτηση πιθανών επόμενων βημάτων, τα οποία περιλαμβάνουν στρατιωτικά πλήγματα, την ανάπτυξη μυστικών κυβερνοόπλων κατά ιρανικών στρατιωτικών και πολιτικών υποδομών, την επιβολή πρόσθετων κυρώσεων στην κυβέρνηση του Ιράν, καθώς και την ενίσχυση αντικυβερνητικών πηγών στο διαδίκτυο, μετέδωσε η Wall Street Journal.

Στη συνάντηση της Τρίτης αναμένεται να συμμετάσχουν ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Νταν Κέιν, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.

Ο Ντόναλντ Τραμπ διεμήνυσε την Κυριακή ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εξετάζουν «πολύ δυνατές επιλογές» για την Τεχεράνη. «Εξετάζουμε το ζήτημα πολύ σοβαρά. Ο στρατός εξετάζει το ζήτημα, και μελετάμε πολύ δυνατές επιλογές. Θα πάρουμε απόφαση», είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ σε δημοσιογράφους που τον συνόδευαν πάνω στο αεροσκάφος του.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι Ιρανοί ηγέτες επικοινώνησαν με την κυβέρνησή του για να «διαπραγματευτούν», μετά τις απειλές του να διατάξει στρατιωτική επιχείρηση, καθώς η Ισλαμική Δημοκρατία είναι αντιμέτωπη με μαζικές κινητοποιήσεις εναντίον της κυβέρνησης.

«Οι Ιρανοί ηγέτες τηλεφώνησαν» προχθές Σάββατο, είπε ο Ντόναλντ Τραμπ σε δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στο προεδρικό αεροσκάφος, προσθέτοντας ότι «βρίσκεται σε προετοιμασία συνάντηση (...) Θέλουν να διαπραγματευτούν».

Ωστόσο ο ρεπουμπλικάνος διεμήνυσε πως «ίσως χρειαστεί να αναλάβουμε δράση πριν» από τυχόν συνάντηση.

«Θα πέσει σαν τον Φαραώ»

Ο επίσημος λογαριασμός κοινωνικής δικτύωσης του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δημοσίευσε μια γελοιογραφία στο X που απεικονίζει τον πρόεδρο των ΗΠΑ ως μια ετοιμόρροπη σαρκοφάγο, με ένα μήνυμα που λέει «και αυτός θα ανατραπεί».

Απεικονίζει τον Αμερικανό ηγέτη ως μια αρχαία πέτρινη σαρκοφάγο αιγυπτιακού τύπου μέσα σε έναν τάφο που είναι διακοσμημένος με ιερογλυφικά. Η σημαία των ΗΠΑ και η Μεγάλη Σφραγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών είναι σχεδιασμένες ως σκαλίσματα στο φέρετρο, το οποίο ραγίζει και καταρρέει. Το συνοδευτικό κείμενο στη γελοιογραφία αναφέρει: «Σαν τον Φαραώ».

Ένα μήνυμα που δημοσιεύτηκε δίπλα στη γελοιογραφία αναφέρεται σε ιστορικούς και θρυλικούς βασιλιάδες όπως οι Φαραώ της αρχαίας Αιγύπτου και ο Νεβρώδ, μια βιβλική φιγούρα του βιβλίου της Γένεσης, προειδοποιώντας ότι «ανατράπηκαν όταν βρίσκονταν στο απόγειο της υπερηφάνειάς τους». Αναφέρεται επίσης στον Ρεζά Χαν και τον Μοχάμεντ Ρεζά, τον πρώτο και τον δεύτερο Ιρανό σάχη της δυναστείας των Παχλαβί.

«Αυτός ο τύπος που κάθεται εκεί με αλαζονεία και υπερηφάνεια και κρίνει ολόκληρο τον κόσμο, θα πρέπει επίσης να γνωρίζει ότι συνήθως οι τύραννοι και οι αλαζόνες του κόσμου, όπως ο Φαραώ, ο Νιμρώντ, ο Ρεζά Χαν, ο Μοχάμεντ Ρεζά και οι παρόμοιοι, ανατράπηκαν όταν βρίσκονταν στο απόγειο της υπερηφάνειάς τους, και αυτός επίσης θα ανατραπεί», αναφέρεται στην ανάρτηση του Χαμενεΐ.

Τραμπ

Επιπρόσθετες κυρώσεις εξετάζει η ΕΕ

Η επικεφαλής της διπλωματίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κάγια Κάλας δήλωσε από πλευράς της έτοιμη να εισηγηθεί την επιβολή νέων κυρώσεων στο Ιράν, σε αντίδραση για αυτή που περιέγραψε ως βάρβαρη καταστολή των διαδηλώσεων στη χώρα.

«Η ΕΕ έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή σαρωτικές κυρώσεις σε βάρος του Ιράν--σε αυτούς που ευθύνονται για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δραστηριότητες εξάπλωσης των πυρηνικών και την υποστήριξη από πλευράς Τεχεράνης στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία», είπε η κ. Κάλας στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, η οποία δημοσίευσε τις δηλώσεις της την Κυριακή.

«Είμαι προετοιμασμένη να προτείνω επιπρόσθετες κυρώσεις σε αντίδραση στη βάρβαρη καταστολή των διαδηλωτών από το καθεστώς», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Γερμανικού Πρακτορείου, αρχικά αναμένεται να προταθούν τιμωρητικά μέτρα σε βάρος όσων ευθύνονται για τη βία εναντίον διαδηλωτών, συμπεριλαμβανομένων υπουργών. Στις κυρώσεις μπορεί να συμπεριληφθούν ταξιδιωτικοί περιορισμοί και η δέσμευση τυχόν πόρων τους στη δικαιοδοσία της ΕΕ.

Σύμφωνα με την αντιπρόεδρο της Κομισιόν και ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ, οι Ιρανοί διακινδυνεύουν τα πάντα για να ακουστεί η φωνή τους και το καθεστώς έχει μακρύ και βαρύ ιστορικό συντριβής των διαδηλώσεων, με τις δυνάμεις ασφαλείας της χώρας να αντιδρούν βάρβαρα για ακόμη μια φορά.

Tags ,

Μαρία Καρυστιανού: Ζήτημα ημερών η παραίτησή της από την προεδρία του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων "Τέμπη 2023" - Μέλη του ΔΣ ετοιμάζουν επιστολή που θα ζητούν να αποχωρήσει


Σύμφωνα με τις πληροφορίες, μέχρι σήμερα το σχετικό αίτημα για παραίτηση από την προεδρία του Συλλόγου έχει ζητηθεί δυο φορές προφορικά, αλλά η ίδια η Μαρία Καρυστιανού ζήτησε να υπάρχει και εγγράφως

Μέσα στα επόμενα εικοσιτετράωρα αναμένεται να παραιτηθεί από τη θέση της προέδρου του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων «Τέμπη 2023» η Μαρία Καρυστιανού. Σύμφωνα με πληροφορίες του parapolitika.gr, τα μέλη του ΔΣ του Συλλόγου αναμένεται εντός της εβδομάδας να της στείλουν και εγγράφως το αίτημά τους να παραιτηθεί από τη θέση της προέδρου από τη στιγμή που αποφάσισε να ασχοληθεί με την πολιτική.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, μέχρι σήμερα το σχετικό αίτημά της έχει ζητηθεί δυο φορές προφορικά, αλλά η ίδια ζήτησε να υπάρχει και εγγράφως. «Περιμένω να μου ζητηθεί επισήμως να αποχωρήσω. Περιμένω να μου σταλθεί το αντίστοιχο e-mail. Toν Μάρτιο λήγει έτσι κι αλλιώς η θητεία, παρ’ όλα αυτά αφότου μου ζητηθεί κάτι τέτοιο από το Δ.Σ., ευχαρίστως θα παραχωρήσω τη θέση μου», είπε πριν από μερικές μέρες η κ. Καρυστιανού.

Οι αντιδράσεις των συγγενών των θυμάτων των Τεμπών είναι διχασμένες απέναντι στην απόφασή της να ιδρύσει κόμμα, αφού άλλοι εμφανίζονται εξοργισμένοι και άλλοι απογοητευμένοι. «Έχει να ασχοληθεί με τον Σύλλογο πριν από τα Χριστούγεννα. Από τη στιγμή που αποφάσισε να πολιτευθεί σταμάτησε κάθε ενασχόληση με τα θέματά μας», λένε κάποιοι και προσθέτουν: «Είχαμε κάνει μία πολύ σοβαρή προσπάθεια προκειμένου ο κόσμος να ευαισθητοποιηθεί γύρω από το πρόβλημά μας», λένε χαρακτηριστικά. «Δυστυχώς η Μαρία αποφάσισε να ακολουθήσει άλλο δρόμο», προσθέτουν. Οι ίδιοι άνθρωποι εκφράζουν, μάλιστα, τη δυσαρέσκειά τους, γιατί, όπως λένε, η Μαρία Καρυστιανού προκειμένου να κάνει πράξη τα σχέδιά της, δεν δίστασε να τα βάλει με ανθρώπους οι οποίοι έχουν βοηθήσει ιδιαίτερα στον αγώνα των συγγενών των θυμάτων.

Μαρία Καρυστιανού: Τα στελέχη του Συλλόγου διαφοροποιούνται από την επιθυμία της να κάνει κόμμα

Σύμφωνα με πληροφορίες, το συμβούλιο του Συλλόγου έχει επτά μέλη, ανάμεσά τους και ο γιος της Μαρίας Καρυστιανού, ο οποίος ωστόσο δεν πήρε ποτέ μέρος στις διαδικασίες. Τα πέντε από τα έξι μέλη -η έκτη είναι η Μαρία Καρυστιανού- θέλουν να παραιτηθεί από τη θέση της η νυν πρόεδρος, απλώς το ένα μέλος θέλει όλες οι διαδικασίες να γίνουν σε χαμηλούς τόνους. Πάντως, το ένα μετά το άλλο τα στελέχη του Συλλόγου των Συγγενών διαφοροποιούνται από την επιθυμία της Μαρίας Καρυστιανού να κάνει κόμμα.

Ο αντιπρόεδρος του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων Τεμπών, Παύλος Ασλανίδης μιλώντας πριν από μερικές μέρες στα Παραπολιτικά 90,1, υπογράμμισε ότι ο Σύλλογος συστάθηκε για την αναζήτηση της αλήθειας σχετικά με το δυστύχημα και όχι για κομματικούς σκοπούς. Ξεκαθάρισε μάλιστα ότι «δεν μπορούμε να επιτρέψουμε αυτός ο αγώνας να γίνει εφαλτήριο για προσωπικές φιλοδοξίες», για να προσθέσει πως η Μαρία Καρυστιανού φαίνεται να προωθεί προσωπικές στρατηγικές και επιδιώξεις εξουσίας.

Ο ίδιος μάλιστα χαρακτήρισε ηθικά ασυμβίβαστο να δηλώνει πρόεδρος του Συλλόγου και ταυτόχρονα υποψήφια για πολιτική δράση.

«Είμαστε απέναντι σε αυτό», σημείωσε και πρόσθεσε: «Είναι ηθικό το θέμα. Δεν μπορείς να βγαίνεις και να μιλάς εκ μέρους ενός συλλόγου και να πατάς σε δύο βάρκες, να λες "είμαι πρόεδρος συλλόγου και πάω να κάνω κόμμα", αυτό είναι ασυμβίβαστο. Δεν κάναμε τον Σύλλογο για να γίνει κόμμα». Ο Νίκος Πλακιάς από την πλευρά του με έμμεσο τρόπο έβαλε κατά της Μαρίας Καρυστιανού, απαντώντας στα social media σε σχόλιο που υποστήριζε πως «πάλεψα για μια εσφαλμένη άποψη. Υποστήριζα ότι δεν πολιτεύεται. Αντιμετώπισα με σφοδρότητα τις σπόντες του κ. Πλακιά, τον αδίκησα. Δεν μπορούσα να φανταστώ. Η απέχθεια προς το καθεστώς έχει πλήξει την όσφρησή μας, έχει πλήξει την ευθυκρισία μας». «Ο έξυπνος το παραδέχεται, ο κουτοπόνηρος δικαιολογείται και ο ηλίθιος επιμένει. Δεν είχες εσφαλμένη άποψη. Απλώς δεν γνώριζες και εσύ όπως και πολλοί άλλοι τι γινόταν στα ενδότερα των οικογενειών των θυμάτων», ανέφερε ο κ. Πλακιάς.

Ο Πάνος Ρούτσι ζήτησε και αυτός να παραιτηθεί από την προεδρία του συλλόγου για τα θύματα των Τεμπών, επισημαίνοντας ότι «τον αγώνα που έδωσα δεν τον έκανα για να μπω σε κόμμα, αλλά για το παιδί μου, να βρω την αλήθεια». Σημείωσε ωστόσο ότι «από εκεί και πέρα το τι θα κάνει ο καθένας είναι δικαίωμά του, όπως η κυρία Καρυστιανού μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Εφόσον δήλωσε ότι το πάει για κόμμα, καλό είναι να μην έχει καμία σχέση με τον σύλλογο». Επικριτικός εναντίον της Μαρίας Καρυστιανού εμφανίστηκε και ο Χρήστος Κωνσταντινίδης, ο οποίος την κατηγόρησε ότι «καπηλεύεται την ιστορία των Τεμπών», συμπληρώνοντας πως «όχι, δεν θα πήγαινα στο κόμμα της όσο δεν ξέρω τι έχει γίνει, γιατί δεν υπάρχει διαφάνεια γύρω από αυτό».

Η Κατερίνα Βουτσινά, που έχασε τον αδελφό της στα Τέμπη, με μια σκληρή ανάρτηση στο Χ επιτίθεται με σφοδρότητα εναντίον της προέδρου του Συλλόγου προειδοποιώντας τη Μαρία Καρυστιανού «να μην τολμήσει να ιδρύσει –αν ισχύουν οι πληροφορίες– το κόμμα της στις 28/2/26, πάνω στη θλιβερή επέτειο των 3 χρόνων από την τραγωδία των Τεμπών και πάνω στα κόλλυβα των συγγενών των θυμάτων, επιχειρώντας ίσως να μοχλεύσει επάνω στη συγκινησιακή φόρτιση της κοινωνίας πολιτικά για το υπό σύσταση κόμμα της». «Και αν υποθετικά κάποιος ιθύνων νους σκέφτεται να το κάνει εκείνη την ημέρα. Θα είναι η απόλυτη ασέβεια και εργαλειοποίηση των δολοφονημένων. Και σε αυτή την υποθετική περίπτωση, η οργή μου θα προκαλέσει αναταράξεις. Και εγώ δεν πετάω “πυροτεχνήματα”, προειδοποιεί και επισημαίνει: “το απαιτώ”», σχολίασε.

Ελενη Καλογεροπουλου
ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ
Tags

📺Λος Άντζελες: Φορτηγό έπεσε σε πλήθος που διαδήλωνε υπέρ του Ιράν – Άγνωστος ο αριθμός των τραυματιών – ΒΙΝΤΕΟ


Ενοικιαζόμενο φορτηγό έπεσε πάνω σε πλήθος που είχε συγκεντρωθεί στο Λος Άντζελες σε ένδειξη υποστήριξης στους διαδηλωτές στο Ιράν, μετέδωσε χθες Κυριακή ο τηλεοπτικός σταθμός KNBC, μέρος του εθνικού δικτύου του NBC News.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του μέσου ενημέρωσης, εκατοντάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί και συμμετείχαν σε πορεία στο Γουέστγουντ, προάστιο του Λος Άντζελες.

Βίντεο που ήρθαν στο φως δείχνουν ένα φορτηγό να προσπαθεί να διασχίσει το πλήθος των διαδηλωτών, ενώ κάποιοι από αυτούς χτυπούσαν το όχημα με τα χέρια και τις σημαίες τους. Λίγο αργότερα, ο οδηγός φαίνεται να επιταχύνει και να περνά μέσα από το υπόλοιπο τμήμα της συγκέντρωσης.

Δεν είναι σαφές αν ή πόσα θύματα υπάρχουν, ούτε εάν επρόκειτο για εσκεμμένη ενέργεια ή όχι.

Δείτε βίντεο:

 

 

 


Tags ,

📺Βανδάλισαν στην πρεσβεία της Βουλγαρίας στα Σκόπια – Έντονη αντίδραση της Σόφιας


Άγνωστος κατέστρεψε το απόγευμα της Κυριακής τζάμι της κεντρικής εισόδου της πρεσβείας της Βουλγαρίας στα Σκόπια.

Το περιστατικό γνωστοποιήθηκε αρχικά από το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας, το οποίο καταδίκασε έντονα την ενέργεια, κάνοντας λόγο για αποτέλεσμα «της συστηματικής έλλειψης αντίδρασης των αρμόδιων θεσμικών οργάνων της Βόρειας Μακεδονίας σε προηγούμενες επιθέσεις και πράξεις βανδαλισμού εναντίον εγκαταστάσεων που σχετίζονται με τη Βουλγαρία και τη βουλγαρική κοινότητα». Η επίθεση επιβεβαιώθηκε και από το υπουργείο Εσωτερικών των ΣΚΟΠΙΩΝ, στο οποίο υπάγεται η αστυνομία.

Το συμβάν καταδίκασε το υπουργείο Εξωτερικών των ΣΚΟΠΙΩΝ.


«Κατάφωρη παραβίαση της Σύμβασης της Βιέννης»

Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας τονίζει ότι πρόκειται για «κατάφωρη παραβίαση του καθεστώτος της διπλωματικής αποστολής της Βουλγαρίας» και για «σαφή παραβίαση της Σύμβασης της Βιέννης για τις Διπλωματικές Σχέσεις». Παράλληλα, καλεί τις αρμόδιες αρχές της Βόρειας Μακεδονίας των ΣΚΟΠΙΩΝ να λάβουν άμεσα όλα τα απαραίτητα μέτρα για τον εντοπισμό και τη σύλληψη του δράστη, καθώς και να εγγυηθούν την ασφάλεια των βουλγαρικών διπλωματικών και προξενικών Αρχών, του προσωπικού τους και της περιουσίας τους.

Παρόμοιες επιθέσεις είχαν σημειωθεί το 2022 σε πολιτιστικούς συλλόγους της βουλγαρικής μειονότητας στις πόλεις Μπίτολα (Μοναστήρι) και Οχρίδα της Βόρειας Μακεδονίας των ΣΚΟΠΙΩΝ.

Οι σχέσεις μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας ΣΚΟΠΙΩΝ παραμένουν τεταμένες τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω των αντιρρήσεων της Σόφιας σχετικά με την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων των Σκοπίων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Βουλγαρία είχε μπλοκάρει τη διαδικασία, ωστόσο το καλοκαίρι του 2022 οι τότε κυβερνήσεις των δύο χωρών αποδέχθηκαν συμβιβαστική πρόταση της ΕΕ.

Η πρόταση προέβλεπε την άρση του βουλγαρικού βέτο, υπό την προϋπόθεση ότι η Βόρεια Μακεδονία τα ΣΚΟΠΙΑ θα προχωρούσαν σε αναθεώρηση του Συντάγματός της, ώστε να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα που ζει στη χώρα. Ωστόσο, η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση των Σκοπίων δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων στη Βουλή, λόγω της αντίθεσης του δεξιού κόμματος VMRO-DPMNE, το οποίο σήμερα βρίσκεται στην εξουσία υπό τον πρωθυπουργό Χρίστιαν Μίτσκοσκι.

Ο Μίτσκοσκι έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι η κυβέρνησή του δεν αποδέχεται τη συγκεκριμένη πρόταση και δεν πρόκειται να συναινέσει σε συνταγματική αναθεώρηση. Τόσο οι Βρυξέλλες όσο και η Σόφια έχουν ξεκαθαρίσει ότι η Βόρεια Μακεδονία τα ΣΚΟΠΙΑ θα μπορέσουν να ανοίξουν τα κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ μόνο μετά την αναθεώρηση του Συντάγματός της.

Η Βουλγαρία και η Βόρεια Μακεδονία τα ΣΚΟΠΙΑ εξακολουθούν να διαφωνούν σε ζητήματα ιστορικής, εθνικής και γλωσσικής φύσης, τα οποία εκτείνονται σε βάθος δεκαετιών. Η Σόφια υποστηρίζει ότι η γλώσσα και η εθνική ταυτότητα της Βόρειας Μακεδονίας των ΣΚΟΠΙΩΝ έχουν βουλγαρικές ρίζες και διαμορφώθηκαν μετά το 1945, όταν η περιοχή ενσωματώθηκε στη Γιουγκοσλαβία. Αντίθετα, τα Σκόπια επιμένουν ότι η γλώσσα και η ταυτότητα της χώρας είναι διακριτές και υφίστανται εδώ και αιώνες.


Tags ,

📺Η εντυπωσιακή μεταμόρφωση της αρένας του Βελιγραδίου: Από γήπεδο μπάσκετ σε πισίνα που φιλοξενεί το Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα πόλο, βίντεο


Ξεκίνησε το Σάββατο (10/1) στη Belgrade Arena του Βελιγραδίου το Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα πόλο ανδρών στο οποίο συμμετέχει και η Ελλάδα και έχει μάλιστα αυξημένες πιθανότητες για μετάλλιο. 

Η ομάδα του Θοδωρή Βλάχου είναι στον ίδιο όμιλο με την Κροατία, την Σλοβενία και την Γεωργία και κάνει πρεμιέρα σήμερα (21:30) κόντρα στη Γεωργία. 

Η  Belgrade Arena  που φιλοξενεί τους αγώνες της Παρτίζαν και του Ερυθρού Αστέρα στη Euroleague αλλά και τα Final-4 του 2018 και του 2022 μεταμορφώθηκε μέσα σε λίγες ώρες από σάλα για μπάσκετ σε πισίνα για να φιλοξενήσει τις κορυφαίες ομάδες πόλο της Ευρώπης. 

Το στάδιο χτίστηκε το 2004 και εκτός από μπάσκετ έχει φιλοξενήσει τη Eurovision (2008) αλλά και διεθνείς αγώνες τένις, βόλεϊ, χάντμπολ αλλά και πόλο στο παρελθόν. 

Φυσικά εκεί φιλοξενήθηκε το Eurobasket 2005 το οποίο κατέκτησε η Ελλάδα! 

Δείτε βίντεο με την εντυπωσιακή μεταμόρφωση 


Tags ,

Δολοφονία Δώρας Ζέμπερη: Αποζημιώνεται ο πατέρας της γιατί δεν υπήρχε φύλαξη στο νεκροταφείο


Σχεδόν εννέα χρόνια μετά τη στυγερή δολοφονία της 32χρονης εφοριακού Δώρας Ζέμπερη ένα φθινοπωρινό απόγευμα του 2017 στο Β’ Νεκροταφείο της Αθήνας, υπάρχει μία σημαντική δικαστική εξέλιξη στην υπόθεση που είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο.

Η άτυχη Δώρα είχε πάει στο νεκροταφείο να ανάψει ένα κερί, το καντηλάκι σε τάφο φιλικού της προσώπου και βρήκε τραγικό θάνατο. Είχε δεχθεί 14 μαχαιριές από έναν άνδρα που πήγε να της πάρει την τσάντα και να τη ληστέψει για 5 ευρώ.

Ο 66χρονος σήμερα δράστης, καταδικάστηκε σε δις ισόβια για ανθρωποκτονία από πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση και ληστεία, και δεν του αναγνωρίστηκαν ελαφρυντικά. Όμως, η οικογένειά της δεν σταμάτησε την έρευνα και τον αγώνα της.

Σύμφωνα με το STAR, ο πατέρας της αδικοχαμένης Δώρας με τον συνήγορο του είχαν κάνει αγωγή στον Δήμο Αθηναίων για ελλιπή μέτρα ασφαλείας στο νεκροταφείο καθώς ήταν χώρος που ανήκει στην ιδιοκτησία του δήμου.

Ύστερα από περίπου εννέα χρόνια, σύμφωνα με τον δικηγόρο του πατέρα της Δώρας Ζέμπερη, Απόστολο Λύτρα, βγήκε η απόφαση του δικαστηρίου και θα δοθούν πάνω από 80.000 ευρώ συν τους τόκους στον πατέρα της άτυχης Δώρας. Για τον συγκεκριμένο άνθρωπο ο χρόνος έχει σταματήσει με τον θάνατο του παιδιού του, όμως, έστω και αυτή η εξέλιξη είναι μια μικρή δικαίωση.

«Από την πρώτη στιγμή είχαμε πει ότι υπήρχε ευθύνη και των αρμοδίων του χώρου του νεκροταφείου διότι δεν υπήρχε κανένα μέτρο ασφαλείας. Εξεδόθη η απόφαση του δικαστηρίου που αποζημιώνει τον πατέρα της Δώρας με το ποσό των 80.000 ευρώ συν τους τόκους όλων αυτών των ετών. Το συνολικό ποσό ανέρχεται περίπου σε 150.000 ευρώ», δήλωσε στο Star ο Απόστολος Λύτρας.

Tags

📺Μαξίμου: Δύο συναντήσεις του Πρωθυπουργού με τους αγρότες την Τρίτη


Δύο συναντήσεις με εκπροσώπους των αγροτών θα πραγματοποιηθούν την Τρίτη στο Μέγαρο Μαξίμου, σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη. Όπως λένε, πρόθεση της κυβέρνησης ήταν να γίνει μια συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ωστόσο επειδή οι εκπρόσωποι διαφόρων μπλόκων δεν μπορούν να συμφωνήσουν σε κοινή εκπροσώπηση, «δεχόμαστε καλή τη πίστει να πραγματοποιηθούν δυο συναντήσεις την Τρίτη».

Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης ζήτησε από τους εκπροσώπους των μπλόκων να του δοθούν δύο συνθέσεις μέχρι 20 άτομα, η κάθε μία για συνάντηση με τον Πρωθυπουργό.  Για τις λεπτομέρειες και τις ακριβείς ώρες των συναντήσεων θα ενημερωθείτε, όταν οριστικοποιηθούν.

Υπενθυμίζεται ότι μετά την πανελλαδική σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια το μεσημέρι του Σαββάτου και που διήρκεσε σχεδόν τρεις ώρες, οι αγρότες κατέληξαν ότι θέλουν δύο επιτροπές να προσέλθουν στο διάλογο με τον Κυριάκο Μητσοτάκη την Τρίτη, αποφασίζοντας παράλληλα να μη προχωρήσουν σε συλλαλητήριο την ίδια μέρα, καθώς όπως λένε, είναι μια κίνηση που δεν θα βοηθούσε τον αγώνα τους.

Συγκεκριμένα, αποφάσισαν να προσέλθουν με μια 25μελη επιτροπή για αγροτικά ζητήματα και μια 10μελη για θέματα κτηνοτρόφων, μελισσοκόμων και αλιέων. To σκεπτικό είναι να συζητηθούν σε μεγαλύτερη έκταση και ξεχωριστά τα θέματα που αφορούν τον κτηνοτροφικό κλάδο, καθώς όπως υποστηρίζουν, «η κυβέρνηση την περασμένη Τετάρτη στα μέτρα που εξειδίκευσε δεν έκανε καμία αναφορά σε αυτά».  Παράλληλα, οι αγρότες είχαν ζητήσει να υπάρχουν κάμερες στη συνάντηση με τον Πρωθυπουργό, ή να γίνει απομαγνητοφώνηση και να κρατηθούν όλα τα πρακτικά.

Πάντως, οι αγρότες της συντονιστικής επιτροπής των μπλόκων ζητούν διευκρινίσεις σχετικά με το ποιοι θα είναι σε αυτές τις δύο επιτροπές, καθώς φέρεται να υποστηρίζουν πως τελικά δεν έχει γίνει δεκτό το αίτημά τους και οι επιτροπές θα αποτελούνται τόσο από μπλόκα τα οποία έχουν διαφοροποιηθεί κατά τη διάρκεια του αγώνα τους, όσο και από Κρητικούς αγρότες που θέλουν να δουν τον πρωθυπουργό.



Tags ,

Bloomberg: Βρετανία και Γερμανία συζητούν την παρουσία δυνάμεων του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία


Η Γερμανία θα προτείνει τη δημιουργία μιας κοινής αποστολής του ΝΑΤΟ για την προστασία της περιοχής της Αρκτικής

Μια ομάδα ευρωπαϊκών χωρών, με επικεφαλής τη Βρετανία και τη Γερμανία, συζητά σχέδια για την ενίσχυση της στρατιωτικής τους παρουσίας στη Γροιλανδία, προκειμένου να δείξει στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι η ήπειρος παίρνει στα σοβαρά την ασφάλεια στην Αρκτική, αναφέρει σήμερα το Bloomberg News.

Η Γερμανία θα προτείνει τη δημιουργία μιας κοινής αποστολής του ΝΑΤΟ για την προστασία της περιοχής της Αρκτικής, προσθέτει το δημοσίευμα του Bloomberg, επικαλούμενο άτομα που γνωρίζουν τα σχέδια.

Ο Τραμπ είχε δηλώσει την Παρασκευή ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσουν τη Γροιλανδία για να αποτρέψουν τη Ρωσία ή την Κίνα από το να την καταλάβουν στο μέλλον. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ρωσικά και κινεζικά πλοία επιχειρούν κοντά στη Γροιλανδία, κάτι που οι σκανδιναβικές χώρες έχουν διαψεύσει.

Bερολίνο: Οι ΗΠΑ θα πρέπει να συζητήσουν τις ανησυχίες για την ασφάλεια στον Βόρειο Ατλαντικό στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ

Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε σήμερα ότι οι ανησυχίες για την ασφάλεια στον βόρειο Ατλαντικό πρέπει να συζητηθούν στο πλαίσιο της συμμαχίας του ΝΑΤΟ.

«Εάν ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει απειλές που προέρχονται από ρωσικά ή κινεζικά πλοία ή υποβρύχια εδώ στην περιοχή, μπορούμε, φυσικά, να βρούμε απαντήσεις από κοινού σε αυτό», δήλωσε ο Βάντεφουλ.

Ο Βάντεφουλ έκανε τις δηλώσεις αυτές κατά τη διάρκεια μιας στάσης στην Ισλανδία, καθ' οδόν προς την Ουάσινγκτον, όπου πρόκειται να συναντηθεί αύριο με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο.

Tags

11 Ιανουαρίου 2026

Πώς οι «πολιτισμένοι» Αμερικανοί εξόντωσαν τους «βαρβάρους» ινδιάνους Απάτσι: Ο 10ετής πόλεμος που ξεκίνησε από μια παρεξήγηση


Πού ζούσαν οι Απάτσι - Οι φυλές και ο τρόπος ζωής τους – Οι μακροχρόνιοι πόλεμοι με τον Αμερικανικό Στρατό – Σε ποιες περιοχές υποχρεώθηκαν να εγκατασταθούν – Πόσοι Απάτσι ζουν σήμερα στις ΗΠΑ;

Πριν από ένα μήνα περίπου (7/12/2025) είχαμε γράψει ένα άρθρο για τους ινδιάνους Κομάντσι και την αυτοκρατορία τους, που τελικά διαλύθηκε από τον Αμερικανικό Στρατό. Πιο γνωστοί ινδιάνοι, με επίσης μακραίωνη ιστορία, θρυλικούς ηγέτες, όπως τον Τζερόνιμο και ανάλογη αντιμετώπιση και πορεία με αυτή των Κομάντος, ήταν οι Απάτσι. Την ιστορία τους, τις μάχες με τον Αμερικανικό Στρατό, κυρίως μεταξύ 1850-1886, καθώς και τις πολιτικές εκκαθάρισης, που για κάποιους αγγίζουν τα όρια της γενοκτονίας, θα παρουσιάσουμε σήμερα.

Ποιοι ήταν οι Απάτσι;

Οι Απάτσι είναι ινδιάνικη φυλή, που ζει στα ΝΔ της Βόρειας Αμερικής. Πήραν το όνομά τους, από τη λέξη Apachu της φυλής Ζούνι, που σημαίνει «εχθρός, κακός σκύλος». Μαζί με τους Ναβάχο, ανήκουν στη νότια γλωσσολογική οικογένεια των Αθαμπάσκα. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες γλωσσικές οικογένειες των ινδιάνων της Β. Αμερικής, που αποτελείται από 38 γλώσσες περίπου. Οι Απάτσι μετανάστευσαν από τον μακρινό βορρά της Αμερικής, πριν την ισπανική αποικιοκρατία, εκεί όπου σήμερα βρίσκονται οι πολιτείες των Η.Π.Α.: Αριζόνα (κεντρική και νοτιοανατολική), το νοτιοανατολικό Κολοράντο, το Νέο Μεξικό (νοτιοδυτικό και ανατολικό) και το δυτικό Τέξας και οι βόρειες πολιτείες Τσιουάουα και Σονόρα, του Μεξικού. Πολιτιστικά, οι Απάτσι χωρίζονται σε Ανατολικούς Απάτσι, στους οποίους περιλαμβάνονται οι Απάτσι Μεσκαλέρο, Τζικαρίγια, Τσιρικάουα, Λίπαν και Καϊόβα και τους Δυτικούς Απάτσι, στους οποίους περιλαμβάνονται οι Σιμπεκιού, Μιμπρένιο, Κογιοτέρο και Βόρειοι και Νότιοι Τόντο Απάτσι.


Πορτρέτο του Cochise

Οι Καϊόβα Απάτσι εντάχθηκαν στους Καϊόβα, των οποίων υιοθέτησαν τα έθιμα. Οι Απάτσι ζούσαν κυρίως από το κυνήγι και τη συλλογή καρπών. Δεν έτρωγαν ερπετά, ούτε ζώα που τρέφονταν από αυτά γιατί δεν τα θεωρούσαν καθαρή τροφή. Ήταν επιδέξιοι κυνηγοί και άριστοι δρομείς. Μπορούσαν να περπατήσουν ακόμα και 100 χιλιόμετρα σε μια μέρα μέσα σε δύσβατα εδάφη προκειμένου να κυνηγήσουν ή να πολεμήσουν. Ήταν μικρόσωμοι (μ.ό. ύψους 1,60 μέτρα) και ικανότατοι στην πάλη σώμα με σώμα. Γυμνάζονταν από μικρή ηλικία. Κύρια όπλα τους ήταν το τόξο, το ακόντιο, το τσεκούρι (τόμαχοκ) και το μαχαίρι που είχαν στη ζώνη. Εξοικειώθηκαν γρήγορα με τα τυφέκια των λευκών. Συνήθιζαν να γδέρνουν τα κρανία των αντιπάλων τους, αν αυτοί ήταν στρατιώτες. Οι Τσιρικάουα υποστήριζαν ότι έμαθαν την τακτική αυτή από τους Μεξικανούς, που έπαιρναν το scalp (σκαλπ το δέρμα του κεφαλιού με τα μαλλιά) από τους νεκρούς Απάτσι. Οι Απάτσι ήταν από τις πιο άγριες ομάδες στα σύνορα Η.Π.Α. και Μεξικού. Αρχικά, προσπάθησαν να γίνουν φίλοι με τους Ισπανούς, τους Μεξικανούς και τους Αμερικανούς. Ωστόσο αναφέρονται επιθέσεις των Απάτσι σε ισπανικές αποστολές. Η αποτυχία των Ισπανών να προστατεύσουν τους Πουέμπλο από τους Απάτσι, κατά τη διάρκεια μιας πενταετούς εποχής ξηρασίας, στα τέλη του 17ου αιώνα οδήγησε στην εξέγερση των λαών του Πουέμπλο, σε συνεργασία με τους Απάτσι (1680). Οι Πουέμπλο διατήρησαν την ανεξαρτησία τους ως το 1692, οπότε πέρασαν πάλι στην κυριαρχία των Ισπανών. Για να αποφύγουν αντίποινα, πολλοί Πουέμπλο κατέφυγαν στους Ναβάχο.
1830: Indian Removal Act και ο δεκάχρονος πόλεμος του Κοτσίζ


O Naiche


Victorio

Στις 28 Μαΐου 1830 ψηφίστηκε στις Η.Π.Α. ο νόμος για τη «μετατόπιση» των Ινδιάνων (Indian Removal Act). Σύμφωνα με αυτόν, όλες οι ινδιάνικες φυλές που ζούσαν στα ανατολικά έπρεπε να εγκαταλείψουν τα μέρη που ζούσαν και να εγκατασταθούν στα δυτικά του Μισισιπή. Έτσι, η κυβέρνηση των Η.Π.Α. αθέτησε σε όλες τις υποσχέσεις που είχε δώσει στους ινδιάνους, ότι θα παρέμεναν στις περιοχές τους. Το 1848, μετά το τέλος του αμερικανομεξικανικού πολέμου, το Μεξικό παραχώρησε στις ΗΠΑ εδάφη του Τέξας, της Καλιφόρνια, της Αριζόνα, του Νέου Μεξικού, της Γιούτα και της Νεβάδα. Αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να περιοριστούν και οι ινδιάνοι αυτών των περιοχών. Οι έποικοι ζούσαν ειρηνικά με τους αυτόχθονες, πλην ορισμένων περιπτώσεων όπου πολεμοχαρείς ινδιάνοι έκαναν επιδρομές σε βάρος τους. Μετά τη Συνθήκη του Χιντάλγκο (1848) με την οποία τελείωσε ο πόλεμος ΗΠΑ Μεξικού, Αμερικανοί στρατιώτες άρχισαν να κάνουν όλο και περισσότερο αισθητή την παρουσία τους στις περιοχές που δόθηκαν στις Η.Π.Α. προκαλώντας ανησυχία στους ινδιάνους. Πάντως, τη δεκαετία του 1850 οι ινδιάνοι έκαναν επιθέσεις σε Αμερικανούς που ταξίδευαν στο μονοπάτι της Σάντα Φε και στη Νότια Οδό Μπάτερφιλντ, κυρίως όμως μέσα στο Μεξικό, καθώς περνούσαν τα σύνορα με τις Η.Π.Α.


Ινδιάνοι ανιχνευτές του Αμερικανικού Στρατού

Από μια λανθασμένη εκτίμηση ενός ενδοοικογενειακού επεισοδίου ξεκίνησε το 1861, πριν το Αμερικανικό Εμφύλιο η μεγάλη εξέγερση των Απάτσι υπό τον Κοτσίζ, αρχηγό των Τσιρικάουα Απάτσι. Συγκεκριμένα, ο ιδιοκτήτης ενός ράντσου, 65 χιλιόμετρα νότια του Τουσόν, Τζον Γουόρντ ξυλοκόπησε άγρια τον μιγά γιο του, ο οποίος έφυγε από το σπίτι. Ο Γουόρντ θεώρησε ότι ο μικρός είχε απαχθεί από ινδιάνους Τσιρικάουα, που είχαν αρχηγό τον Κοτσίζ. Παράλληλα «χρέωσε» και την αρπαγή ενός κοπαδιού του στον Κοτσίζ και ενημέρωσε σχετικά το απόσπασμα του Φρουρίου Μπιουκάναν. Ο Υπολοχαγός Τζορτζ Μπάσκομ συγκρότησε ένα απόσπασμα 54 ανδρών για να επιτεθεί στο πέρασμα των Απάτσι μέσω των βουνών Τσιρικάουα. Παράλληλα κάλεσε τον Κοτσίζ σε συνάντηση, έχοντας στήσει όμως παγίδα στον αρχηγό των Τσιρικάονα. Στις 4 Φεβρουαρίου 1861, ο Κοτσίζ, ανυποψίαστος πήγε στη σκηνή του Μπάσκομ, συνοδευόμενος από τον αδελφό του, δυο ανιψιούς του, μία γυναίκα και δύο παιδιά.

Αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή για όσα έγιναν στο ράντσο του Γουόρντ. Μάλιστα, θεωρώντας υπεύθυνους τους Κογιοτέρος, Απάτσι των Λευκών Ορέων πρότεινε να μεσολαβήσει για να απελευθερωθεί ο νεαρός. Ο Μπάσκομ απάντησε ότι ο Κοτσίζ και η συνοδεία του συλλαμβάνονται! Ο Κοτσίζ έβγαλε το μαχαίρι του και έσκισε τη σκηνή κατορθώνοντας να ξεφύγει. Όσοι τον συνόδευαν όμως κρατήθηκαν ως όμηροι. Έτσι, συνέλαβε τρεις λευκούς και άρχισε διαπραγματεύσεις για να τους ανταλλάξει με τους δικούς του ομήρους. Ο Μπάσκομ δεν δέχτηκε. Έξαλλος ο Κοτσίζ σκότωσε έναν όμηρο και τον έσυρε με το άλογό του, μπροστά σε ένα στρατιωτικό απόσπασμα, ενώ, καθώς δεν του επέστρεφαν τους δικούς του σκότωσε και τους άλλους δύο.

Για αντίποινα, οι λευκοί κρέμασαν έξι αθώους Τσιρικάουα. Ο Κοτσίζ και μια ομάδα πολεμιστών άρχισαν να στήνουν ενέδρες κατά μήκος του περάσματος του Μπάτερφιλντ σκοτώνοντας Μεξικανούς και συλλαμβάνοντας Αμερικανούς. Από μια επιπόλαια ενέργεια ενός Αμερικανού Υπολοχαγού ξεκίνησε ένας πόλεμος με τους ινδιάνους του Κοτσίζ που διήρκησε δέκα χρόνια! Οι Τσιρικάουα είχαν τη βοήθεια των Απάτσι των Λευκών Ορέων, όπως και των Απάτσι Μεμπρένο, υπό την ηγεσία του Μάνγκους Κολοράντο, πεθερού του Κοτσίζ. Κύριος στόχος τους ήταν οι κρατικές άμαξες που διέσχιζαν το πέρασμα Μπάτερφιλντ. Μετά από μια σειρά σκληρών μαχών, δύο Λόχοι Δραγόνων από το Φρούριο Μπρέκινριτζ οδήγησαν τους Απάτσι στο μεξικανικό έδαφος. Οι ινδιάνοι, πριν φύγουν, σκότωσαν όλους τους ομήρους. Με τη σειρά του, ο Μπάσκομ κρέμασε όλους τους ινδιάνους ομήρους που είχε συλλάβει, ανάμεσά τους και τον αδελφό του Κοτσίζ. Αυτό εξόργισε τους Απάτσι που μέσα σε δύο μήνες σκότωσαν τουλάχιστον 150 Αμερικανούς και Μεξικανούς.


George Crook, πορτρέτο από τον Brady Handy


Nelson A. Miles,1898

Ο Εμφύλιος Πόλεμος των Η.Π.Α., όπως ήταν αναμενόμενο επηρέασε και τις επιχειρήσεις εναντίον των Απάτσι. Ο Αμερικανικός Στρατός εγκατέλειψε τα φρούρια στην περιοχή των Τσιρικάουα. Για να καλύψει το κενό και να εξασφαλίσει τη βόρεια και τη νότια οδό προς την Καλιφόρνια, ο κυβερνήτης της Τζον Ντάουνι οργάνωσε δύο φάλαγγες εθελοντών και έστειλε τη μία στη Γιούτα, υπό τον Συνταγματάρχη Πάτρικ Κόνορ και την άλλη στα νοτιοδυτικά υπό τον Συνταγματάρχη Πάτρικ Κόνορ και την άλλη στα νοτιοδυτικά υπό τον Συνταγματάρχη και μετέπειτα Στρατηγό Τζέιμς Κάρλτον. Ο Κοτσίζ και ο Μάνγκους Κολοράντο αποφάσισαν να αμυνθούν και οχυρώθηκαν κοντά στον εγκαταλελειμμένο σταθμό, κοντά στο πέρασμα των Απάτσι.

Ο Λόχος Εμπροσθοφυλακής του Κάρλτον, υπό τον Λοχαγό Τόμας Ρόμπερτς μπήκε στον σταθμό στις 15 Ιουλίου 1862, με δύο οβιδοβόλα και επαναληπτικά τυφέκια. Ο στρατιώτης Τζον Τιλ πυροβόλησε τον Μάνγκους Κολοράντο στο στήθος. Οι Απάτσι οπισθοχώρησαν προς την έρημο και μερικοί άνδρες μετέφεραν στο Γιάνος του Μεξικού τον Μάνγκο Κολοράντο, όπου με την απειλή όπλων υποχρέωσαν έναν γιατρό να βγάλει τη σφαίρα. Ο Κάρλτον αντιλήφθηκε τη σπουδαιότητα του περάσματος των Απάτσι και διέταξε την κατασκευή του Φρουρίου Μπάουι. Διέταξε τους στρατιώτες του να αντιμετωπίζουν τους Απάτσι σαν να είναι άγρια θηρία. Τον Σεπτέμβριο ανέλαβε τη διοίκηση του Νέου Μεξικού, διαδεχόμενος τον Στρατηγό Έντουαρντ Κάνμπι. Ο Στρατηγός Τζόζεφ Γουέστ ανέλαβε τη διοίκηση του νότιου Νέου Μεξικού.

Η δολοφονία του Μάνγκους Κολοράντο, ο Κιτ Κάρσον και η σφαγή του Σαντ Κρικ (1864)

Τα επόμενα χρόνια έγιναν μια σειρά από γεγονότα καθοριστικής σημασίας, αλλά άκρως ντροπιαστικά για τις Η.Π.Α. Ο αδίστακτος Γουέστ αποφάσισε να εξοντώσει τον Μάνγκους Κολοράντο, τον πιο σεβάσμιο αρχηγό των Απάτσι με δόλιο τρόπο. Έστειλε έναν Λοχαγό του στον Μάνγκους και του ζήτησε να μεταβεί στο στρατόπεδο κοντά στο Πίνος Άλτος. Ανυποψίαστος ο Ινδιάνος πήγε εκεί στις 17/1/1863 και αμέσως συνελήφθη! Έπειτα φυλακίστηκε στο Φρούριο Μακλέιν στον ποταμό Μιμπρές. Όπως διαβεβαίωσε αργότερα ένας στρατιώτης, ο Γουέστ έκανε φανερό ότι θέλει τη δολοφονία του Κολοράντο. Το ίδιο βράδυ, δύο στρατιώτες ζέσταναν τις ξιφολόγχες τους και τις πίεσαν, σχεδόν πυρακτωμένος, στα πόδια του Μάνγκους που κοιμόταν. Ο ινδιάνος πετάχτηκε όρθιος και οι στρατιώτες άδειασαν πάνω του τα όπλα τους.



Ο Γουέστ διέταξε ανακρίσεις, αλλά οι εμπλεκόμενοι αθωώθηκαν, καθώς υποστήριξαν ότι ο Μάνγκους επιχείρησε να δραπετεύσει! Στα ανατολικά, οι Μεσκαλέρο συνέχιζαν τη δράση τους. Ο Κάρλτον αποφάσισε να κινηθεί εναντίον τους και αξιοποίησε τον Κιτ (Κρίστοφερ) Κάρσον, μια θρυλική μορφή του φαρ ουέστ, πρώην έμπορο, οδηγό και πράκτορα των ινδιάνων, που είχε πολεμήσει στον Εμφύλιο με τους Νότιους. Στις αρχές του 1863, ο Κάρσον έστησε τη βάση του στο φρούριο Στάντον, στο ΝΑ Νέο Μεξικό και από εκεί διεξήγαγε πλήθος επιθέσεων. Σε μάχη με τους ινδιάνους, άνδρες του Κάρσον υπό τον Υπολοχαγό Ουίλιαμ Γκρέιντον σκότωσαν δύο αρχηγούς τους. Στο τέλος της άνοιξης, καταπονημένοι οι Μεσκαλέρο από τις συνεχείς μάχες και την καταδίωξη δέχτηκαν να εγκατασταθούν στον καταυλισμό κοντά στο Φρούριο Σάμνερ, στην κοιλάδα του ποταμού Πέκος Μποσκ Ρεντόντο. Σύντομα, εκεί στάλθηκαν αιχμάλωτοι Ναβάχο που συνελήφθησαν κατά τις επόμενες εκστρατείες των Κάρλτον και Κάρσον.


Ο Κιτ Κάρσον και το άλογό του με το όνομα...Απάτσι

Το 1864 έγινε ένα φρικιαστικό γεγονός, το οποίο δεν αφορά άμεσα τους Απάτσι, αλλά δύο άλλες φυλές γνωστές σε όσους έχουν διαβάσει, έστω και κόμικς με καουμπόηδες-ινδιάνους, τους Τσεγιέν και τους Αραπάχο. Πρόκειται για τη λεγόμενη «σφαγή του Σαντ Κρικ» (Sand Creek massacre), ουσιαστικά τη σφαγή αμάχων, ως επί το πλείστον, Αραπάχο και Τσεγιέν από τον Αμερικανικό Στρατό (29/11/1864). Μια δύναμη 675 ανδρών του Τρίτου Συντάγματος Ιππικού του Κολοράντο, υπό τη διοίκηση του εθελοντή Συνταγματάρχη Τζον Τσίβινγκτον επιτέθηκε και κατέστρεψε ένα χωριό Τσεγιέν και Αραπάχο στο ΝΑ Κολοράντο. 150 Ινδιάνοι, τα 2/3 των οποίων ήταν γυναικόπαιδα σκοτώθηκαν και ακρωτηριάστηκαν. Ο Τσίβινγκτον ισχυρίστηκε ότι οι νεκροί ήταν 500-600, ο αριθμός αυτός όμως είναι μάλλον υπερβολικός. Η τοποθεσία χαρακτηρίστηκε ως «Εθνικός Χώρος Ιστορικής Σφαγής του Σαντ Κρικ» και διοικείται από την Υπηρεσία Εθνικών Πάρκων.


Επέλαση του Αμερικανικού Ιππικού


Η σφαγή του Σαντ Κρικ το 1864, πίνακας του Frederic Remington

Η σφαγή των Αραβάιπα (The massacre of Camp Grant)

Το ειδεχθέστερο έγκλημα σε βάρος των Απάτσι και γενικότερα των ινδιάνων ήταν η σφαγή των Αραβάιπα (massacre of Camp Grand), στις 30 Απριλίου 1871. Μια ομάδα των Αραβάιπα Απάτσι, γνωστών και ως Δυτικών Απάτσι, υπό την ηγεσία του Εσκιμίνζιν θέλοντας ειρήνη κινήθηκαν προς το στρατόπεδο Γκραντ, ένα προκεχωρημένο φυλάκιο, περίπου 80 χλμ. ΒΑ του Τουσόν της Αριζόνα (που είχε χωριστεί το 1863 από το Νέο Μεξικό). Διοικητής του ήταν ο Υπολοχαγός Royal Emerson Whitman, 37 ετών. Αρχικά, Ινδιάνοι και οι Αμερικανοί στρατιώτες δεν είχαν προβλήματα μεταξύ τους. Κάποια στιγμή, ο Whitman ζήτησε από τον Εσκιμίνζιν να μετακινηθεί με το λαό του προς τα Λευκά Όρη, κοντά στο Φορτ Απάτσι, που είχε ιδρυθεί το 1870. Αυτός δεν δέχτηκε. Οι Ινδιάνοι αποχωρώντας έστρεψαν τα όπλα τους προς τον Ουίτμαν και τους στρατιώτες του. Οι κάτοικοι της Τουσόν που μισούσε τους Ινδιάνους αποφάσισαν να συγκροτήσουν μια «ομάδα εκδικητών.


Το Camp Grant σε φωτογραφία του 1870

Το απόγευμα της 28/4/1871, 6 Αγγλοαμερικανοί, 48 Αμερικανομεξικανοί και 92 Ινδιάνοι της φυλής Παπάγκο (οι οποίοι είχαν υποταγεί στους Ισπανούς και είχαν εκχριστιανιστεί από καθολικούς ιερείς) ξεκίνησαν για το φαράγγι Αραβάιπα, όπου έφτασαν τα ξημερώματα της 30ης Απριλίου 1871. Οι περισσότεροι άνδρες Απάτσι έλειπαν για κυνήγι στα βουνά. Μόνο οκτώ πολεμιστές είχαν μείνει στον καταυλισμό. Οι Παπάγκο ανέλαβαν τις δολοφονίες, ενώ Αγγλοαμερικανοί και Αμερικανομεξικανοί εμπόδιζαν τη φυγή των Ινδιάνων. Περίπου 144 Απάτσι και Πινάλ σκοτώθηκαν και ακρωτηριάστηκαν, ενώ σχεδόν όλοι είχαν αποκεφαλιστεί. Οι γυναίκες που επέζησαν βιάστηκαν και 27 από τα 29 παιδιά πουλήθηκαν ως σκλάβοι στο Μεξικό! Τα άλλα δύο δραπέτευσαν. Ο Ουίτμαν ασχολήθηκε με την ταφή των νεκρών. Μόνο μία γυναίκα επιβίωσε από τη σφαγή! Ο Ουίτμαν έστειλε διερμηνείς στα βουνά, που διαβεβαίωσαν τους Αραβάιπα ότι οι στρατιώτες του δεν είχαν καμία εμπλοκή στη σφαγή. Είναι άγνωστο αν αυτό ισχύει, δεν αποκλείεται όμως, αν σκεφτούμε ότι οι κάτοικοι της Αριζόνα θεωρούσαν τη σφαγή «δικαιολογημένη ανθρωποκτονία». Όταν πληροφορήθηκε ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. (από το 1869 ως το 1877) Olysses S. Grant τι είχε συμβεί έγινε έξαλλος. Ήταν αυτός που είχε σχεδιάσει τη μετεμφυλιοπολεμική πολεμική πολιτική και θεωρούσε απαράδεκτες τέτοιες σφαγές. Έστειλε μία επιτροπή ειρήνης στην Αριζόνα, υπό τον Στρατηγό Όλιβερ Χάουαρντ και τον Βίνσεντ Κόιλερ, με σκοπό την επίτευξη ειρήνης, ενώ διαμήνυσε στον Κυβερνήτη της Αριζόνα Σάφορντ ότι οι υπεύθυνοι της σφαγής πρέπει να δικαστούν και να τιμωρηθούν παραδειγματικά. Τον Οκτώβριο του 1871 ξεκίνησε η δίκη 100 δραστών για 108 αδικήματα! Μετά από 2 μήνες ακροαματικής διαδικασίες, οι Απάτσι βρέθηκαν κατηγορούμενοι για λεηλασίες, καθώς εκεί επικεντρώθηκε τη δίκη! Τελικά χρειάστηκαν 19 (!) λεπτά για να εκδοθεί η απόφαση: όλοι αθώοι!


Καταδίωξη Απάτσι από το αμερικανικό ιππικό

Το μόνο θετικό από την, καλοπροαίρετη κίνηση του Προέδρου των ΗΠΑ για ειρήνη είναι ότι βρέθηκαν τελικά έξι από τα 27 παιδιά που είχαν πουληθεί ως σκλάβοι. Δυστυχώς, καθώς οι αγοραπωλησίες είχαν γίνει μυστικά, τα υπόλοιπα 21 δεν βρέθηκαν ποτέ… Επίσης συγκροτήθηκαν 5 γραφεία για τους ινδιάνους (4 στην Αριζόνα και 1 στο Νέο Μεξικό). Ο Κοτσίζ, που παρέμενε επικεφαλής των Τσιρικάουα ζήτησε από τον Χάουαρντ να διατηρήσουν έναν καταυλισμό στο έδαφός τους, στο πέρασμα των Απάτσι, με υπεύθυνο τον συνοριοφύλακα Τόμας Τζέφορντς. Ο Κοτσίζ υποσχέθηκε διαφύλαξη της τάξης στους καταυλισμούς, κάτι που έγινε, ως τον θάνατό του το 1874.

Ο «ινδιανομάχος» Στρατηγός Κρουκ – Η ζωή των Απάτσι στους κυβερνητικούς καταυλισμούς

Άλλες φυλές των Απάτσι όμως συνέχιζαν τις επιδρομές τους κυρίως εναντίον των προμηθευτών των γραφείων των ινδιάνων. Αυτό διόγκωσε τη λαϊκή οργή και την οργάνωση από τους στρατιωτικούς εναντίον των επιδρομέων σε περιοχές της κεντρικής Αριζόνα. Αρχηγός της Επιχείρησης ανέλαβε ο Στρατηγός Κρουκ, που μετατέθηκε στα νοτιοδυτικά, μετά την απόκτηση της φήμης του «ινδιανομάχου» στον «Πόλεμο του Φιδιού» στο Αϊντάχο και το Όρεγκον.

Το 1827-73 με 9 μικρά αποσπάσματα που είχαν ινδιάνους οδηγούς που είχαν «προσληφθεί» από τους καταυλισμούς, σε 20 αψιμαχίες εξόντωσαν 200 ινδιάνους. Ο στρατός του Κρουκ κέρδισε δύο πολύ σημαντικές μάχες στις 28/12/1872 και στις 27/3/1873. Από το Απρίλιο, καταπονημένοι οι Απάτσι και οι οικογένειές τους άρχισαν να παραδίδονται. Ο αριθμός των Απάτσι και των Γιαβαπάι που εγκαταστάθηκαν στους καταυλισμούς στην Αριζόνα και το Νέο Μεξικό, ως το φθινόπωρο του 1873 έφτασε τους 6.000. Η ζωή στους καταυλισμούς ήταν σκληρή δοκιμασία για τους Απάτσι. Ελλείψεις στην τροφοδοσία, πλήξη και ασθένειες, αποδεκάτισαν τον πληθυσμό τους. Πολλοί, για να αποφύγουν αυτή τη κατάσταση έμειναν εκτός καταυλισμών και ζούσαν από το κυνήγι τις λεηλασίες και τις επιδρομές. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ, για να τους ελέγξει καλύτερα, αλλά και για να δώσει νέες εκτάσεις γης στους εποίκους διέταξε όλους τους Απάτσι που ζούσαν δυτικά του ποταμού Ρίο Γκράντε, να εγκατασταθούν στον ποταμό Τζίλα στην Αριζόνα, το 1875. Κάποιοι Απάτσι όμως, συνέχιζαν να αντιστέκονται…

Βικτόριο: ο διάδοχος του Μάνγκους Κολοράντο και το μυστηριώδες τέλος του

Μία από τις ομάδες αυτές, των «απείθαρχων Απάτσι» είχε αρχηγό τον Βικτόριο, διάδοχο του Μάνγκους Κολοράντο, ο οποίος είχε μεγαλώσει δίπλα στον δολοφονημένο Μάνγκους. Αυτή η ομάδα «έδρασε» μεταξύ 1877-1880. Στις 2 Σεπτεμβρίου 1877, ο Βικτόριο με 300 άνδρες του έφυγαν από το Σαν Κάρλος. Περίπου 200 από αυτούς, ένα μήνα αργότερα παραδόθηκαν στο φρούριο Ουίνγκεϊτ στο Νέο Μεξικό. Ο Βικτόριο, με 80 περίπου πολεμιστές παρέμειναν στα ορεινά ελπίζοντας να εγκατασταθούν στον καταυλισμό των Μεσκαλέρο στο Όχο Καλιέντε, δυτικά του Νέου Μεξικού όμως οι σχετικές διαπραγματεύσεις ναυάγησαν. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1879 ο Βικτόριο και οι πολεμιστές του επιτέθηκαν σε ένα στρατόπεδο Ιππικού σκοτώνοντας οχτώ φρουρούς. Με τη βοήθεια των Μεσκαλέρο, ο Βικτόριο οδήγησε την ομάδα του στο Μεξικό και μετά ξανά στις Η.Π.Α. (Τέξας, Νέο Μεξικό και Αριζόνα). ΗΠΑ και Μεξικό συμμάχησαν εναντίον του Βικτόριο. Αμερικανικές δυνάμεις, υπό τον Συνταγματάρχη Έντουαρντ Χατς στο Νέο Μεξικό, τον Συνταγματάρχη Μπέντζαμιν Γκρίερσον στο Τέξας και μεξικανικές, υπό τον Στρατηγό Τζερόνιμο Τρεβίνι καταδίωκαν τον Βικτόριο και τους άνδρες του.


Μάχη Αμερικανών με ινδιάνους

Αυτοί όμως κατόρθωναν να παραπλανούν τους διώκτες τους και να βγαίνουν αλώβητοι από πολλές μάχες. Στο μεταξύ, οι Αμερικανοί στρατιώτες μπαινόβγαιναν στο μεξικανικό έδαφος παραβαίνοντας την κυβερνητική εντολή για «μη επέμβαση στο εξωτερικό». Ο Βικτόριο συνελήφθη κάποιες φορές, κατόρθωνε όμως πάντα να δραπετεύει. Ακόμα και οι αντίπαλοί του τον σέβονταν για τη γενναιότητα και την επιμονή του.


Μάχη Αμερικανών στρατιωτών με ινδιάνους

Το φθινόπωρο του 1880, ο Βικτόριο προσπάθησε να διαφύγει από τον Συνταγματάρχη Τζόρτζ Μπιούελ. Μπήκε στην έρημο Τσιχουάουα και οδήγησε τους άνδρες του σε απόσταση βολής από 350 Μεξικανούς και ινδιάνους Ταραχουχαμάρα που, υπό τη διοίκηση του Συνταγματάρχη Γιοακίν Ταράτσας. Στη διήμερη μάχη των Τριών Κορυφών, τον Οκτώβριο του 1880, πολλοί Απάτσι σκοτώθηκαν. Ο Βικτόριο με μερικούς άντρες του περικυκλώθηκαν από Μεξικανούς στρατιώτες. Αποφάσισαν, αν και πολύ λιγότεροι, να πολεμήσουν μέχρι τέλους. Ο Βικτόριο βρέθηκε νεκρός. Είναι άγνωστο αν σκοτώθηκε σε συμπλοκή ή αν αυτοκτόνησε, για να μην πέσει στα χέρια των Μεξικάνων, σύμφωνα με τον θρύλο. Ο 80χρονος Νάνα, θείος του Βικτόριο ανέλαβε την ηγεσία της ομάδας μετά τον θάνατό του.

Τζερόνιμο: Ο θρυλικός Απάτσι, το όνομα του οποίου έγινε κραυγή στα χείλη των Αμερικανών αλεξιπτωτιστών

Ακόμα και όσοι γνωρίζουν ελάχιστα για τους Ινδιάνους, πιθανότατα έχουν ακούσει το όνομα του Τζερόνιμο, ίσως του σημαντικότερου αρχηγού των Απάτσι. Γεννήθηκε το 1829 στο φαράγγι Ντοντογιόν της Αριζόνα. Ήταν παιδί οκταμελούς οικογένειας, γνωστός αρχικά με το όνομα Κογιάτλα (αυτός που χασμουριέται). Το όνομα Τζερόνιμο προήλθε, κατά μία άποψη, γιατί οι Μεξικανοί παρακαλούσαν τον Άγιο Ιερώνυμο, μόλις τον έβλεπαν, να τους σώσει από τον άγριο Απάτσι! Κατά την άλλη άποψη, ο Τζερόνιμο είχε τον σεβασμό του ιερού προσώπου ως σαμάνος (μάγος,γιατρός-θεραπευτής). Είχε 8 συζύγους: 4 Απάτσι και 4 μιγάδες. Απέκτησε 8 παιδιά, 4 από τα οποία σκοτώθηκαν από τους Μεξικανούς και άλλα 4 φυλακίστηκαν από την κυβέρνηση των Η.Π.Α. Ζούσε με τη φυλή των ομάδων Νέντνι, του αρχηγού γιου, στη μεξικανική πλευρά των συνόρων, μετά τη διάλυση του καταυλισμού του «Περάσματος Απάτσι» το 1875. Οι Μεξικανοί επιτέθηκαν αρκετές φορές στον καταυλισμό τους, αλλά απωθήθηκαν. Οι Νέντνι άλλαζαν συχνά θέσεις για να μην γίνουν αντιληπτοί. Κάποια στιγμή, 60 Νέντνι βρέθηκαν απέναντι σε δύο ίλες μεξικάνικου ιππικού. Εξόντωσαν με μεθοδικό τρόπο όλα τα άλογα των Μεξικανών, οι οποίοι παρέμειναν καθηλωμένοι στους βράχους. Ξαφνικά, με εντολή του Τζερόνιμο, οι Απάτσι επιτέθηκαν και τους σκότωσαν όλους.

Από το 1876 ως το 1881, ο Τζερόνιμο ζούσε κατά καιρούς σε καταυλισμούς, από τους οποίους διέφευγε συχνά, αλλά επέστρεφε όταν ένιωθε ότι κινδυνεύει. Στις 30 Αυγούστου 1881, στρατιώτες από το Φορτ Απάτσι σκότωσαν τον Νακαϊντοκλίνι στον Κόλπο Κιμπέκουε. Αυτός δίδασκε μια νέα θρησκεία, με πίστη στην επιστροφή των νεκρών πολεμιστών, για να βοηθήσουν τους ιθαγενείς στις μάχες τους με τους λευκούς. Στο Σαν Κάρλος άρχισαν να φτάνουν πολλοί στρατιώτες, καθώς οι Ινδιάνοι είχαν εξαγριωθεί. Έναν μήνα μετά τη δολοφονία του Νακαϊντοκλίνι, ο Τζερόνιμο και ο Γιου, μαζί με τον Naiche, γιο του Κοτσίζ, τον γενναίο Τσάτο και άλλους 74 που τους ακολούθησαν, έφυγαν από το Σαν Κάρλος για το Μεξικό. Τον Απρίλιο του 1882 επέστρεψαν στον καταυλισμό, σκότωσαν τον αρχηγό της αστυνομικής δύναμης και ανάγκασαν τον Λόκο, αρχηγό τον Μεμπρένο Απάτσι με τους άνδρες του να τον ακολουθήσουν νότια. Εναντίον των Αμερικανών κινήθηκαν και πολεμιστές των Λευκών Ορέων, που δεν είχαν ξεχάσει τη δολοφονία του Νακαϊντοκλίνι (μάχη του Μπιγκ Ντάι Γουότς). Ο Τζερόνιμο άρχισε να γίνεται θρύλος. Οι αμερικανικές αρχές έστειλαν πάλι τον Κρουκ στην Αριζόνα. Ο Τζερόνιμο παραδόθηκε παρελκυστικά, τον Ιανουάριο του 1884, αλλά τράπηκε εκ νέου σε φυγή από την περιοχή του Σαν Κάρλος τον Μάιο του 1885, μαζί με τους Naiche, Νάνα και 150 άντρες, λόγω της απαγόρευσης του Τίσγουιν, του οινοπνευματώδους ποτού των Ινδιάνων στον καταυλισμό.


Ο Τζερόνιμο με άλλους ινδιάνους

Όλοι κατευθύνθηκαν προς την οροσειρά της Σιέρα Μάντρε. Ο Κρουκ άρχισε νέα ανηλεή καταδίωξη. Ο Τζερόνιμο παραδόθηκε στις 27 Μαρτίου 1886, στο φαράγγι Λος Εμπούδος συμφωνώντας με τους όρους του Κρουκ να εγκλειστεί σε περιοχή στα ανατολικά για δύο χρόνια. Λίγο πριν φτάσουν στο Φρούριο Μπάουι, ο Τζερόνιμο, ο Naiche και 24 ινδιάνοι διέφυγαν. Ο Κρουκ έπεσε σε δυσμένεια και αντικαταστάθηκε από έναν άλλον «ινδιανομάχο», τον Ταξίαρχο Νέλσον Μάιλς. Ο Μάιλς χρησιμοποίησε 5.000 στρατιώτες και 500 ινδιάνους «βοηθούς», για να συλλάβει τον Τζερόνιμο.

Στις 15 Ιουλίου 1886, ο Λοχαγός Χένρι Λότον συνέλαβε προσωρινά τον Τζερόνιμο, ο οποίος διέφυγε και πάλι. Στα τέλη Αυγούστου 1886 διαμήνυσε ότι θα παραδιδόταν μόνο στον Μάιλς. Είχε εντοπιστεί στα βουνά Σονόρα. Υπολογίζεται ότι είχε διανύσει 1.645 μίλια (περίπου 2.650 χιλιόμετρα, ένα μίλι= 1,609 μ.)! Στις 3-4 Σεπτεμβρίου 1886 στο Σκέλετον Κάνιον, στην Αριζόνα, ο Τζερόνιμο παραδόθηκε στον Μάιλς, που του υποσχέθηκε ότι θα μεταφερθούν στη Φλόριντα και μετά από κάποιο διάστημα θα γυρίσουν στην Αριζόνα. Αυτό δεν έγινε ποτέ… Ο Τζερόνιμο και 500 Απάτσι, ανάμεσά τους και πολλοί «βοηθοί» του Στρατού, μεταφέρθηκαν αλυσοδεμένοι (δείτε τη σχετική φωτογραφία) στο Φρούριο Πίκενς, στην Πενσακόλα της φλόριντα. Τον Μάιο του 1887 μόλις, του επιτράπηκε να δει την οικογένειά του. Στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο του όρους Βέρνον στην Αλαμπάμα. Εκεί, από τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης πέθανε το ¼ των Απάτσι. Οι Αραβάιπα του Εσκομίνζιν επέστρεψαν στην Αριζόνα, οι κάτοικοι (έποικοι) της οποίας όμως δεν δέχονταν τον Τζερόνιμο και τους Τσιρικάουα! Οι Κομάντσι και οι Καϊόβα προσφέρθηκαν να μοιραστούν τη γη τους με τους Απάτσι. Ούτε αυτό έγινε. Οι τελευταίοι οδηγήθηκαν στο Φορτ Σιλ της Οκλαχόμα το 1894. Ο Τζερόνιμο προσπάθησε να ενταχθεί στην «κοινωνία των λευκών». Ασχολήθηκε με τη γεωργία και εντάχθηκε στην Ολλανδική Μεταρρυθμιστική Εκκλησία, από την οποία αποβλήθηκε, λόγω εθισμού του στον τζόγο! Δεν επέστρεψε ποτέ στην Αριζόνα. Με ειδική άδεια του Υπουργείου Πολέμου, του επιτράπηκε να πουλά φωτογραφίες του εαυτού του και χειροτεχνήματα σε εκθέσεις. Το 1905 υπαγόρευσε στον SS Barrett την αυτοβιογραφία του («Geronimo: His Own Story»). Πέθανε το 1909. Πάντως, το όνομά του χρησιμοποιείται σήμερα ως κραυγή από τους Αμερικανούς αλεξιπτωτιστές!


Επιχρωματισμένη φωτογραφία ντροπής- Ο Τζερόνιμο και 500 άνδρες του μεταφέρονται αλυσοδεμένοι, σιδηροδρομικώς στη Φλόριδα, τον Σεπτέμβριο του 1886

Επίλογος

Με τα δύο αφιερώματα σε Κομάντσι και Απάτσι νομίζουμε ότι καλύψαμε σε μεγάλο βαθμό το θέμα «Ινδιάνοι της Β. Αμερικής». Εκτός από τις υποσχέσεις που δεν τήρησαν ποτέ, τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης στους καταυλισμούς και όλα τα άλλα, οι αμερικανικές Αρχές εξόντωναν τους ινδιάνους με άλλους τρόπους. Αν και καλλιεργούσαν τη γη, δεν είχαν αυτάρκεια και ήταν εξαρτημένοι από την τροφοδοσία του Στρατού. Υπήρξαν πολλές παρατυπίες και δολοφονικές ενέργειες: ψωμί ζυμωμένο με στρυχνίνη (!), κουβέρτες με ευλογιά και άλλες ασθένειες και δηλητηριασμένο νερό (!) οδήγησαν πολλούς ινδιάνους στον θάνατο. Ποιοι ήταν οι καλοί και ποιοι οι κακοί; Ποιοι ήταν οι άγριοι και βάρβαροι και ποιοι οι πολιτισμένοι τελικά;

Το 1976, το νοτιοαφρικανικό μουσικό ντουέτο Bolland and Bolland (που έγιναν ευρύτερα γνωστοί με το «You’re in the army now», το 1981) κυκλοφόρησαν το τραγούδι «The Last Apache». Ένα ακόμα χιτ των B&B, που μάλλον μόνο ο κύριος Γιάννης Πετρίδης γνωρίζει, είναι το «The dogs of war». Δείτε εδώ το «The Last Apache» και, ειδικά οι νεότεροι, αναζητήστε και τα άλλα δύο στο You Τube…


Πηγές: Δημήτριος Μπόπης, «1850-1886: Η 35ΕΤΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΑΠΑΤΣΙ», ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, Τ.197, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ.

Μιχάλης Στούκας 
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ 
Tags

Σε ποια νεκροταφεία είναι θαμμένοι, παρά τις αντιδράσεις, οι 16.000 Γερμανοί στρατιώτες που σκοτώθηκαν στην Ελλάδα - Και 4 Έλληνες ανάμεσά τους


Περίπου 10.000 είναι θαμμένοι στη Ραπεντώσα (Διόνυσο) Αττικής, περίπου 5.000 στο Μάλεμε της Κρήτης και 1.000 (νεκροί του Ρούπελ) στα βουλγαρικά νεκροταφεία! – Άραβες, αλλά και Έλληνες ανάμεσα στους νεκρούς! – Στρατηγός Σαράφης: 16.062 οι νεκροί Γερμανοί σε 327 επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ – Άγνωστος ο αριθμός των Γερμανών που σκότωσαν ο ΕΔΕΣ και οι άλλες Οργανώσεις

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα, κατά την άποψή μας, άρθρα μας είναι το σημερινό, καθώς αφορά τους Γερμανούς που άφησαν την τελευταία τους πνοή στην Ελλάδα από τον Απρίλιο του 1941 ως τον Μάιο του 1945. Δεν νομίζουμε ότι έχουν ασχοληθεί ιδιαίτερα οι κρατικές Αρχές, ούτε και πολλοί ιστορικοί με αυτό το θέμα. Αντίθετα, στη μεταπτυχιακή της εργασία, με τίτλο «ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΟΥ ΚΑΤΈΒΑΛΕ Ο ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (1941-1944)», ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2021, η Αργυρώ Τυροθρουλάκη, του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (ΑΠΘ), έχοντας μελετήσει τους καταλόγους των πεσόντων Γερμανών στρατιωτικών στα κοιμητήρια της Ραπεντώσας (η λ. πιθανότατα σημαίνει «τόπος με πλατάνια»), στον Διόνυσο Αττικής και στο Μάλεμε Χανίων παραθέτει αναλυτικά στοιχεία . Η κυρία Τυροθρουλάκη, Πολιτικός Επιστήμονας – Εκπαιδευτικός «προχώρησε» ακόμα περισσότερο και αναζήτησε τους Γερμανούς που, αποδεδειγμένα σκοτώθηκαν τον Απρίλιο του 1941, κατά τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα στη «Γραμμή Μεταξά». Αυτοί, είναι περίπου 1.000 και οι περισσότεροι έχουν ταφεί σε νεκροταφεία της Βουλγαρίας, συμμάχου των Ναζί στον Β’ ΠΠ.


Το γερμανικό στρατιωτικό νεκροταφείο στο Μάλεμε

Κάτι ακόμα ενδιαφέρον: η Αργυρώ Τυροθρουλάκη, όχι απλά μας έδωσε την άδεια να αντλήσουμε στοιχεία από την εργασία της, αλλά σε επικοινωνίες που είχαμε μαζί της, μας έδωσε και πρόσθετα, άκρως ενδιαφέροντα στοιχεία. Να σημειώσουμε ακόμα, ότι επισήμως, στο γερμανικό νεκροταφείου του Διονύσου είναι θαμμένοι Μαροκινοί, ίσως και άλλοι Άραβες, κάτι που επιβεβαιώνει απόλυτα τη δράση τους στην Ελλάδα, όπως είχαμε αναδείξει σε άρθρο μας στις 29/6/2025 και προκαλέσαμε οργή σε ορισμένους αναγνώστες. Τώρα, μάλλον θα καταλάβουν ότι κακώς μας κατηγόρησαν… Ευχαριστούμε θερμά την κυρία Τυροθρουλάκη και τη συγχαίρουμε για την άψογη εργασία της!


Το γερμανικό στρατιωτικό νεκροταφείο στον Διόνυσο

Οι «υποπερίοδοι» της γερμανικής Κατοχής.

Όπως είναι γνωστό, η γερμανική εισβολή στην Ελλάδα ξεκίνησε στις 6 Απριλίου 1941. Παρά την ηρωική αντίσταση των αξιωματικών και στρατιωτών μας στα οχυρά της «Γραμμής Μεταξά», κυρίως, και τις σημαντικές απώλειες που προκάλεσαν στους Γερμανούς, όπως θα δούμε στη συνέχεια, η κατάρρευση του μετώπου δεν άργησε. Στις 23/4, ο Στρατηγός Τσολάκογλου, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της κυβέρνησης και του Γενικού Στρατηγείου, υπέγραψε συνθηκολόγηση. Το Βρετανικό Εκστρατευτικό Σώμα (ΒΕΣ) έδωσε κάποιες μάχες με τους Γερμανούς, χωρίς όμως να πετύχει κάτι ιδιαίτερο. Έτσι, ως το τέλος Απριλίου, η ηπειρωτική Ελλάδα είχε καταληφθεί.


Γερμανός στρατιωτικός στα οχυρά Ρούπελ, κοντά στον Στρυμόνα, Απρίλιος 1941

Η μεγαλύτερη, συγκριτικά, ζημιά για τους Γερμανούς έγινε στην Κρήτη (20-30 Μαΐου 1941), όπου παρά την απουσία της Μεραρχίας Κρητών, οι «επίλεκτοι» Γερμανοί αλεξιπτωτιστές και οι άλλες δυνάμεις των Ναζί υπέστησαν σοβαρότατες απώλειες από Έλληνες Ευέλπιδες, Χωροφύλακες , Βρετανούς, Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς, αλλά και από απλούς Κρητικούς. Όπως θα δούμε στη συνέχεια, το τίμημα της κατάληψης της ηρωικής Μεγαλονήσου για τους Ναζί ήταν βαρύτατο. 3.500-4.000 σκοτώθηκαν κατά την εισβολή. Όλα τα χρόνια της Κατοχής, ως την άνοιξη του 1945, περίπου 5.000 άφησαν την τελευταία τους πνοή στην Κρήτη. Οι αλεξιπτωτιστές, που προορίζονταν και για επίθεση στη Μάλτα, δεν επιχείρησαν πάλι από αέρος στον Β’ ΠΠ. Αλλά και μετά την κατάληψη της Κρήτης, η δράση των αντιστασιακών ομάδων του νησιού προκάλεσε σοβαρότατες απώλειες στους Γερμανούς… Ακολούθησαν η τριπλή κατοχή της Ελλάδας (από Γερμανούς, Ιταλούς και Βούλγαρους), από το 1941 ως το 1943. Οι Ναζί, λόγω της μικρής έκτασης της «ζώνης αρμοδιότητάς» τους δεν είχαν πολλές δυνάμεις στη χώρα μας.


Ακόμα και απλοί χωρικοί στην Κρήτη εξόντωναν Γερμανούς το 1941

Επόμενη υποπερίοδος είναι το χρονικό διάστημα από τον Ιούνιο 1943 ως τον Σεπτέμβριο 1943 με την ενίσχυση των γερμανικών δυνάμεων στην Ελλάδα, υπό τον φόβο συμμαχικής απόβασης. Την περίοδο αυτή μετακινούνται μεγάλες στρατιωτικές γερμανικές μονάδες στην Ελλάδα και αρχίζουν οι πρώτες ένοπλες συγκρούσεις με τις αντιστασιακές ομάδες, κυρίως τον ΕΛΑΣ. Ακολουθεί το χρονικό διάστημα από τις 9 Σεπτεμβρίου 1943, ως τις 30 Νοεμβρίου 1943. Τότε οι Γερμανοί «ανακαταλαμβάνουν» την Ελλάδα και ξεκινούν σφοδρές συγκρούσεις με τον ΕΛΑΣ και τις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις.


Γερμανοί καταλαμβάνουν την Αστυπάλαια

Η επόμενη υποπερίοδος διαρκεί από την 1η Δεκεμβρίου 1943 ως τις 30 Οκτωβρίου 1944, με τη «σκληρή» γερμανική κατοχή σημαδεύεται από τις σφαγές στα Καλάβρυτα, το Δίστομο, τον Χορτιάτη και αλλού. Οι Ναζί προβαίνουν σε απίστευτες βιαιότητες. Ωστόσο, τον Μάρτιο του 1944 συγκροτείται η «Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης» (ΠΕΕΑ) και η Ελεύθερη Ελλάδα μεγαλώνει. Εκτός από τον ΕΛΑΣ, σημαντική αυτή την περίοδο είναι η δράση του ΕΔΕΣ στην Ήπειρο (Θεσπρωτία εναντίον Γερμανών και Τσάμηδων, καθήλωση γερμανικών στρατευμάτων που αποχωρούσαν στην οδό Άρτας – Ιωαννίνων για 45 ημέρες κ.ά.). Πάντως στις 12/10/1944 απελευθερώνεται η Αθήνα και ως τις 3/11/1944 σχεδόν ολόκληρη η ηπειρωτική χώρα. Η τελευταία υποπερίοδος είναι το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 1944 ως τον Ιούνιο 1945. Οι Ναζί παρέμειναν στον νομό Χανίων, τη Μήλο, τη Ρόδο, την Κω και τη Λέρο. Οι περιοχές αυτές παρέμειναν υπό κατοχή, ως την τελική συνθηκολόγηση της Γερμανίας στις 8 Μαΐου 1945. Στην Κρήτη, με τη σύμφωνη γνώμη των Συμμάχων διατηρήθηκε το παράδοξο καθεστώς του διαχωρισμού της Μεγαλονήσου σε κατεχόμενη και μη, και της παραμονής των Γερμανών ως «ένοπλοι αιχμάλωτοι» .Οι τελευταίοι Γερμανοί αποχώρησαν από την Κρήτη στις 12 Ιουνίου 1945, όταν είχε απελευθερωθεί η υπόλοιπη Ευρώπη…

Η Υπηρεσία Συντήρησης Γερμανικών Στρατιωτικών Νεκροταφείων (VDK) και η ίδρυση των στρατιωτικών νεκροταφείων σε Ραπεντώσα και Μάλεμε, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις.

Η Αργυρώ Τυροθρουλάκη αφιερώνει μεγάλο μέρος στη μεταπτυχιακή της εργασία στην δημιουργία των Γερμανικών Στρατιωτικών Νεκροταφείων σε Ραπεντώσα και Μάλεμε και τις σφοδρές αντιδράσεις από κόμματα και απλούς πολίτες. Το 1919 ιδρύθηκε στη Γερμανία η οργάνωση-υπηρεσία Volksbund Deutche Kriegsgraberfursogen (Υπηρεσία Συντήρησης Γερμανικών Στρατιωτικών Νεκροταφείων) (VDK), με σκοπό την καταγραφή, τη διατήρηση και τη φροντίδα των Γερμανών στρατιωτών που πέθαναν στο εξωτερικό. Εδρεύει στο Κάσελ της Γερμανίας. Δεν είναι κρατική υπηρεσία, αλλά μη κερδοσκοπικός οργανισμός που χρηματοδοτείται από χορηγίες και το γερμανικό κράτος. Η VDK «φροντίζει» 832 νεκροταφεία πολέμου σε 46 χώρες με 2,8 εκ. νεκρούς. Παραδέχεται τα φρικτά εγκλήματα των Γερμανών στους δύο Παγκοσμίους Πολέμους, αλλά αναγνωρίζει το δικαίωμα ταφής των νεκρών. Η VDK δημιούργησε και συντηρεί δύο νεκροταφεία στην Ελλάδα. Το ένα, στη Ραπεντώσα, στον Διόνυσο Αττικής, για τους νεκρούς της ηπειρωτικής Ελλάδας και των νησιών και το δεύτερο στο Μάλεμε, για τους νεκρούς της Κρήτης. Οι περισσότεροι νεκροί Γερμανοί από τις συγκρούσεις στη Γραμμή Μεταξά, έχουν ταφεί στη Βουλγαρία. Αναλυτικά στοιχεία παραθέτει η κυρία Τυροθρουλάκη και θα τα δούμε στη συνέχεια. Ωστόσο στη Ραπεντώσα υπάρχουν θαμμένοι κάποιοι Γερμανοί από τις μάχες σε Ανατολική Μακεδονία – Θράκη. Για τους νεότερους, η Γερμανία μετά το τέλος του Β’ ΠΠ χωρίστηκε σε δύο κράτη: την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΟΔΓ) ή Δυτική Γερμανία, που ανήκε στο δυτικό «στρατόπεδο» και τη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας (ΛΔΓ) ή Ανατολική Γερμανία, κομμουνιστικό κράτος, στη σφαίρα επιρροής της ΕΣΣΔ.


Νοσοκομείο Ελλήνων αντιστασιακών κατά την Κατοχή

Η ΟΔΓ είχε πρωτεύουσα τη Βόνη και η ΛΔΓ το Ανατολικό Βερολίνο. Οι δύο χώρες επανενώθηκαν στις 3 Οκτωβρίου 1990 και αποτελούν τη γνωστή σήμερα Γερμανία, με πρωτεύουσα το Βερολίνο. Η γερμανική κατοχή είχε χιλιάδες θύματα στη χώρα μας. Σφαγές, ολοκαυτώματα, μεμονωμένες πυρπολήσεις χωριών, εκτελέσεις όχι απλά αθώων, αλλά ακόμα και βρεφών κ.ά. δημιούργησαν σε όλη τη χώρα ένα αίσθημα αντιπάθειας ή και μίσους για τους Γερμανούς. Δυστυχώς κάποιοι συμπατριώτες μας, για διάφορους λόγους τάχθηκαν στο πλευρό των Γερμανών και έφτασαν στο σημείο να πολεμήσουν μαζί τους εναντίον Ελλήνων. Πρόκειται για τους γνωστούς (ή μάλλον γνωστούς-άγνωστους…) δωσίλογους. Από το 1950, αμέσως μετά τη λήξη του Εμφυλίου ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις για τη δημιουργία γερμανικών στρατιωτικών νεκροταφείων στην Ελλάδα. Η ΟΔΓ εργαζόταν μεθοδικά γι’ αυτό τον σκοπό. Το 1958 η συμφωνία μονογραφήθηκε και ψηφίστηκε από την Ελληνική Βουλή μόλις στις 21/9/1962. Και εδώ συναντούμε το δίδυμο Κ. Καραμανλή – Αβέρωφ (όπως το 1959-60 με τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου και το 1974 με τον Αττίλα 2), που κατηγορήθηκαν όχι μόνο από τους πολιτικούς αντιπάλους της ΕΡΕ, ότι το ταξίδι τους στη Βόνη το 1958 με το οποίο εξασφάλισαν δάνειο για την Ελλάδα οδήγησε σε συμφωνία «κάτω από το τραπέζι» για τους εγκληματίες πολέμου και τα στρατιωτικά κοιμητήρια. Ουσιαστικά η συμφωνία θεωρήθηκε προϊόν εκβιασμού κάτι που παραδέχτηκαν έμμεσα οι (Δυτικο)γερμανοί! Ο Αβέρωφ δικαιολόγησε τη συμφωνία λέγοντας ότι το ίδιο έχει γίνει και σε άλλες Δυτικές χώρες.

Η συμφωνία για τα στρατιωτικά κοιμητήρια επικυρώθηκε το 1965, λόγω των σφοδρών αντιδράσεων που συνάντησε. Η σύμβαση ως νόμος 4461 δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ αρ. 68, στις 20/4/1965. Αποφασίστηκε να δημιουργηθούν δύο νεκροταφεία, χωρίς να αναφέρεται το «πού». Ως τη δημιουργία τους, τα οστά των Γερμανών νεκρών φυλάσσονταν στο Μοναστήρι της Ξενιάς, κοντά στον Αλμυρό Μαγνησίας και στην Κρήτη, στη Μονή Γωνιάς, στο Κολυμπάρι Χανίων.

Ραπεντώσα (Διόνυσος) και Μάλεμε: οι σφοδρές αντιδράσεις των Κρητικών

Τελικά ως χώροι δημιουργίες των κοιμητηρίων επιλέχθηκαν η Ραπεντώσα, στον Διόνυσο Αττικής και το Μάλεμε Χανίων. Πρώτο εγκαινιάστηκε στις 6 Οκτωβρίου 1974 το νεκροταφείο στο Μάλεμε, παρουσία Ελλήνων και Γερμανών επισήμων, συγγενών των πεσόντων και Γερμανών βετεράνων του Β’ ΠΠ.

Κατά σύμπτωση πρωθυπουργός της χώρας μας ήταν και πάλι ο Κων/νος Καραμανλής, όπως και κατά τα εγκαίνια του νεκροταφείου στη Ραπεντώσα, στις 28 Σεπτεμβρίου 1975. Για το κοιμητήριο στον Διόνυσο, να σημειώσουμε ότι δημιουργήθηκε σε δημόσια έκταση που ήταν δασική και παραχωρήθηκε στην ΟΔΓ γι’ αυτόν αποκλειστικά τον σκοπό, παραμένει ωστόσο η κυριότητα της γης εκεί στο Ελληνικό Δημόσιο. Στο Μάλεμε το ιδιοκτησιακό καθεστώς ήταν πιο περίπλοκο. Τελικά, το θέμα διευθετήθηκε και ισχύει ό,τι για τη Ραπεντώσα.

Το αεροδρόμιο στο Μάλεμε δημιουργήθηκε στο θρυλικό ύψωμα 107 πάνω από το αεροδρόμιο, παρά το ό,τι προτάθηκε στους Γερμανούς άλλος χώρος. Θυμίζουμε ότι πρόκειται για το ύψωμα που εγκατέλειψαν οι Νεοζηλανδοί και με την κατάληψή του οι Ναζί κυρίευσαν και το αεροδρόμιο του Μάλεμε. Αυτό ουσιαστικά τους έδωσε και τη νίκη στη Μάχη της Κρήτης. Είναι αβέβαιο, αν χωρίς το Μάλεμε οι Γερμανοί θα καταλάμβαναν την Κρήτη. Οι αντιδράσεις των Κρητικών ήταν σφοδρές. Καταλυτική ήταν η παρέμβαση του Μητροπολίτη, Κισάμου και Σελίνου, Ειρηναίου (κατά κόσμον Μιχαήλ) Γαλανάκη και του επιχειρηματία, πρόξενου της ΟΔΓ στα Χανιά, Μανούσου Μανουσάκη. Οι Κρητικοί αντιδρούσαν τόσο για τη θέση του κοιμητηρίου, όσο και για το γεγονός ότι στη γύρω περιοχή είχαν γίνει γερμανικές θηριωδίες (Κάνδανος, Αλικιανός, Κοντομαρί κ.ά.). Ο Ειρηναίος, με την επιρροή που ασκούσε στους ντόπιους διευκόλυνε τη διαδικασία, ενώ η ΟΔΓ παρείχε γενναία οικονομική βοήθεια στα ιδρύματα της Μητρόπολης, όπως π.χ. για την ανέγερση της Ορθόδοξης Ακαδημίας στο Κολυμπάρι Χανίων. Ο Ειρηναίος (1911-2013), από το 1971 ως το 1980 είχε διατελέσει Μητροπολίτης Γερμανίας. Παύθηκε στις 29/9/1980. Στις 26/1/1981 επανήλθε στη Μητρόπολη Κισάμου και Σελίνου. Στις 24/8/2005 υπέβαλε την παραίτησή του για λόγους υγείας, στην Ιερά Επαρχιακή Σύνοδο της Εκκλησίας Κρήτης, που έγινε αποδεκτή.


Γερμανοί άνδρες του Πυροβολικού στο Ρέθυμνο το 1941

Οι Γερμανοί νεκροί των Οχυρών της Β. ΕλλάδοςΣτις 6 Απριλίου 1941 οι Γερμανοί επιτέθηκαν ταυτόχρονα από την, τέως, Γιουγκοσλαβία και τη Βουλγαρία στη χώρα μας. Τουλάχιστον για τρεις ημέρες, η ελληνική άμυνα στα οχυρά της Γραμμής Μεταξά ήταν λυσσαλέα. Και οι ήρωες πεθαίνουν όμως ή παραδίδονται όταν τους τελειώνουν τα πυρομαχικά, «αναγκάζοντας» τους αντιπάλους τους να παρουσιάζουν όπλα στους «ηττημένους».

Οι ανθρώπινες απώλειες για τους Γερμανούς στα οχυρά της Β. Ελλάδας ήταν σημαντικές, αν λάβουμε υπόψη τις συνθήκες στις οποίες μάχονταν οι πρόγονοί μας. Ο Γκέμπελς έκανε μνεία για 555 Γερμανούς νεκρούς. Ο αριθμός αυτός θεωρήθηκε υπερβολικά μικρός από ελληνικής πλευράς. Στη Ραπεντώσα υπήρχαν μόνο 74 ονόματα νεκρών από τα «οχυρά». Η Αργυρώ Τυροθρουλάκη αξιοποιώντας μαρτυρίες Ελλήνων αιχμαλώτων στη Βουλγαρία για πολλούς τάφους Γερμανών στρατιωτικών στο νότιο τμήμα της γειτονικής χώρας και με δεδομένο ότι οι Βούλγαροι ήταν σύμμαχοι των Γερμανών στον Β’ ΠΠ αναζήτησε Γερμανούς που είχαν σκοτωθεί σε ελληνικό έδαφος, αλλά είχαν ταφεί στη Βουλγαρία. Της αξίζουν και πάλι συγχαρητήρια! Εντόπισε 4 τέτοια κοιμητήρια. Το πρώτο, στο χωριό Marino Pole, κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Εκεί είναι θαμμένοι, αποκλειστικά όσοι σκοτώθηκαν στη «Γραμμή Μεταξά». Σύμφωνα με τη VDK, 353 Γερμανοί στρατιωτικοί έχουν ταφεί στο Marino Pole. Το δεύτερο βρίσκεται στο Πετρίτσι, κωμόπολη κοντά στα σύνορα με την Ελλάδα. Εκεί είναι θαμμένοι 111 Γερμανοί που σκοτώθηκαν στις μάχες των Οχυρών. Τρίτο στρατιωτικό νεκροταφείο είναι αυτό στην κωμόπολη Goce Delcev, κοντά στα σύνορα με τον νομό Δράμας. Εκεί είναι θαμμένοι 180 Γερμανοί (9 αξιωματικοί και 171 στρατιώτες). Τέλος, στο κεντρικό στρατιωτικό νεκροταφείο της Σόφιας είναι θαμμένοι 57 Γερμανοί στρατιωτικοί που σκοτώθηκαν σε ελληνικό έδαφος. Υπάρχουν επίσης αρκετοί (η κυρία Τυροθρουλάκη τους υπολογίζει στο 1/3 του συνόλου) Γερμανοί θαμμένοι σε διάφορα νεκροταφεία, στα νότια της χώρας. Για παράδειγμα, στο Σαντάσκι βρίσκονται θαμμένοι 16 Γερμανοί και στη Ντουμπνίτσα 14. Κατά προσέγγιση, οι υπόλοιποι Γερμανοί που σκοτώθηκαν στην Ελλάδα, αλλά τάφηκαν σε διάφορα νεκροταφεία της Βουλγαρίας είναι 200. Αν προσθέσουμε και τους 74 που έχουν ταφεί στη Ραπεντώσα, ο αριθμός τους είναι συνολικά 1.005. Το νεκροταφείο στον Διόνυσο είναι πλέον πλήρες. Νεκροί που «ανακαλύπτονται» σε κάθε μέρος της Ελλάδας μεταφέρονται πλέον στο Μάλεμε. Στα Χανιά έχει μεταφερθεί πλέον και η έδρα του «παραρτήματος» της VKD στην Ελλάδα, καθώς η επισκεψιμότητα του κοιμητηρίου στο Μάλεμε είναι πολύ μεγάλη.


Γερμανοί στρατιώτες μπροστά στους τάφους συμπολεμιστών τους στην Κρήτη το 1941

Υπάρχουν Γερμανίδες που σκοτώθηκαν στην Ελλάδα;Στη Ραπεντώσα έχουν ταφεί και 7 Γερμανίδες που σκοτώθηκαν στην Ελλάδα. Δύο από αυτές ήταν νοσοκόμες, μία βοηθός στην Πολεμική Αεροπορία, μία βοηθός ειδήσεων και μία βοηθός προσωπικού. Για τις άλλες δύο δεν αναφέρεται ειδικότητα. Επίσης, 32 Γερμανοί γιατροί είναι θαμμένοι στη Ραπεντώσα και 29 στο Μάλεμε.

Μαροκινοί, Πολωνοί, Ουκρανοί κ.ά. πολέμησαν με τους Ναζί στην Ελλάδα

Στη Ραπεντώσα βρίσκονται θαμμένοι και «Άραβες από το σώμα των Μαροκινών». Ζητήσαμε από την κυρία Τυροθρουλάκη να μας δώσει κάποια επώνυμα, αλλά καθώς έχουν περάσει σχεδόν 5 χρόνια από το 2021 ήταν δύσκολο να βρει σχετικά στοιχεία. Εντόπισε μόνο το ονοματεπώνυμο Abdallah Ben Mohamed. Ήταν σίγουρη ότι υπήρχαν και άλλοι. Όποιος έχει αμφιβολία, μια επίσκεψη στον Διόνυσο θα τον πείσει. Εντυπωσιακό είναι επίσης, ότι εκτός από Γερμανούς και Αυστριακούς, στη Ραπεντώσα βρίσκονται Γερμανοί από άλλες χώρες της Ευρώπης με «μεικτό» ονοματεπώνυμο. Γερμανικό όνομα και σλαβικό επίθετο ή το αντίστροφο. Στους καταλόγους των νεκρών υπάρχουν επίσης ονοματεπώνυμα Πολωνών, Σλοβάκων, Κροατών, Ουκρανών και ενός Βόσνιου, όπως μας πληροφόρησε η κυρία Τυροθρουλάκη.

Τρεις Έλληνες στη Ραπεντώσα και ένας στο Μάλεμε!

Τρεις Έλληνες που πολέμησαν στη χώρα τους, εναντίον συμπατριωτών τους είναι θαμμένοι στον Διόνυσο: Κωνσταντίνος Αθανασίου, Έλληνας που εγκαταστάθηκε στη Γερμανία, φοίτησε σε Σχολή κατασκοπείας, πολέμησε στο Αιγαίο και παρασημοφορήθηκε από το ναζιστικό καθεστώς, Ιωάννης Χρυσοστόμου και Γεώργιος Μανουσάκης, για τους οποίους δεν υπάρχουν άλλα στοιχεία.

Στο Μάλεμε είναι θαμμένος ο Σμυρνιός Πέτρος Κωνσταντινίδης που πήγε στη Γερμανία σε νεαρή ηλικία, πολέμησε στην Ελλάδα προβαίνοντας σε αγριότητες, συνελήφθη και εκτελέστηκε στο Επταπύργιο το 1947.

Εννοείται, ότι όλα τα στοιχεία που παραθέτει η κυρία Τυροθρουλάκη είναι απόλυτα αξιόπιστα, τεκμηριωμένα και διαθέσιμα στους επισκέπτες του Μάλεμε και της Ραπεντώσας. Τέλος, στην Πέλλα, Τάταροι της Κριμαίας πολέμησαν μαζί με τους Γερμανούς, δεν υπάρχουν όμως ονόματα Ρώσων στη Ραπεντώσα που θα παρέπεμπαν σε αυτούς.


Γερμανοί αρματιστές στην Ελλάδα

16.000 νεκροί Γερμανοί στην Ελλάδα (1941-1944)

Στη Ραπεντώσα είναι θαμμένοι 9,237 Γερμανοί και «σύμμαχοί» τους, στο Μάλεμε 4.535 και σε βουλγαρικά νεκροταφεία 1005 (ή 1008). Συνολικά, 14.780 (Πηγή: Επίσημοι ονομαστικοί κατάλογοι νεκροταφείων, ψηφιακό αρχείο εργασίας της κυρίας Τυροθρουλάκη). Αν προσθέσουμε και τους αγνοούμενους, κατάλογοι των οποίων υπάρχουν σε Διόνυσο και Μάλεμε φτάνουμε τους 16.000 (10.000 + 5000 + 1.000). Η κυρία Τυροθρουλάκη και αξιόπιστοι μάρτυρες, μας είπαν ότι στην Κρήτη σκοτώθηκαν και θάφτηκαν, ακόμα και από απλούς πολίτες σε άγνωστα σημεία Γερμανοί στρατιωτικοί. Ο αριθμός αυτών, μάλλον δεν θα γίνει ποτέ γνωστός.


Γερμανοί στρατιώτες αναπαύονται μετά την πυρπόληση ενός χωριού της Ηπείρου

Επίσημη απάντηση από τη Δ. Γερμανία σε Έλληνα πολίτη (!) το 1985: 13.337 νεκροί σε Διόνυσο και ΜάλεμεΘα πουν ορισμένοι ότι «στηρίζεσαι σε στοιχεία μιας μεταπτυχιακής εργασίας». Η μεταπτυχιακή εργασία της κυρίας Τυροθρουλάκη είναι άψογη, τεκμηριωμένη και απόλυτα ενημερωμένη. Υπάρχει όμως και επίσημη απάντηση, σε ερώτηση Έλληνα πολίτη για το θέμα των Γερμανών νεκρών στην Ελλάδα, από την αρμόδια υπηρεσία της, τέως, Δυτικής Γερμανίας το 1985. Την εντοπίσαμε στο stratistoria wordpress. com και την παραθέτουμε αυτούσια:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ πεσόντες

ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ ΑΡ.27610

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΟΔ. ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ
ΤΩΝ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΒΕΡΜΑΧΤ (WEHRMACHT)
EICHBORNDAMM 167, D-1000 ΒΕΡΟΛΙΝΟ 51

Προς τον κ.…………………..
Ελλάδα
Για πληροφ.: Τμήμα IV/RL/BV-11 Ημ/νία: 26.2.1985
Αξιότιμε κ….
Επί της από 27.11.1984 ερώτησής σας (ενδιάμεση επιστολή μας από 10.1.85), σας πληροφορούμε, ότι σχετικά με την επιθυμία σας να μάθετε τον αριθμό των πεσόντων γερμανών στρατιωτών, μπορούμε να σας βοηθήσουμε μόνον βάσει των δηλώσεων ταφέντων, που έχουμε στο αρχείο μας.
Οι αριθμοί ωστόσο αυτοί δεν μπορούν επ’ουδενί λόγω να είναι δεσμευτικοί, διότι:
α) Στρατιώτες, δηλωθέντες σαν αγνοούμενοι, οι οποίοι δεν έχουν ακόμα επιστρέψει στην πατρίδα τους και οι οποίοι πιθανότατα έχουν πεθάνει, δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στους αριθμούς που ακολουθούν*
β) Στρατιώτες που τραυματίσθηκαν στην Ελλάδα, υπέκυψαν στα τραύματά τους και σε τόπους εκτός της επικράτειας της Ελλάδας*
γ) Άγνωστοι στρατιώτες, δηλ. νεκροί που δεν μπορούν πλέον να αναγνωριστούν, δεν μπορούσαν να συμπεριληφθούν, γιατί δεν έχει δηλωθεί η αιτία του θανάτου τους
δ) Και τέλος οι δηλώσεις των ταφέντων που έχουμε, δεν είναι πιθανότατα πλήρεις.
Μπορούμε να σας γνωστοποιήσουμε τους αριθμούς των ονομαστικά γνωστών στρατιωτών, οι οποίοι έχουν ταφεί στα νεκροταφεία πεσόντων στρατιωτών του Διονύσου-Ραπεντόζα και Μάλεμε.
Οι πεσόντες στην Ελλάδα το 1941 αναφέρονται στο «Χρονικό του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου«, που εκδόθηκε από την ομάδα πολεμικών ερευνών το έτος 1966, στον Εκδοτικό Οίκο της Φραγκφούρτης BERNARD & GRAEFE ως εξής:

2.559 νεκροί, 5.620 τραυματίες και 5.169 αγνοούμενοι κατά την «Βαλκανική Εκστρατεία». Ωστόσο στους αριθμούς αυτούς δεν περιλαμβάνονται οι περίπου 4.000 νεκροί και αγνοούμενοι κατά την «Επιχείρηση Κρήτη».
Μετά από επανεξέταση του αρχείου μας για τους ταφέντες στα δύο προαναφερθέντα νεκροταφεία, προέκυψαν οι ακόλουθοι αριθμοί:
1) Στρατιώτες, οι οποίοι έπεσαν στην μάχη μεταξύ αυτών και εκείνοι, οι οποίοι σκοτώθηκαν ναυμαχίες και αεροπορικές επιχειρήσεις και των οποίων τα πτώματα βρέθηκαν καθώς και τραυματίες, οι οποίοι υπέκυψαν στα τραύματά τους………………………………………………………………………………….13337
2) Στρατιώτες, οι οποίοι τραυματίσθηκαν θανάσιμα κατά την άσκηση των στρατιωτικών τους καθηκόντων σε ελληνικό έδαφος. …………………………………………………………………………………………..1094
3) Στρατιώτες, οι οποίοι πέθαναν σε στρατιωτικά νοσοκομεία, προσβληθέντες από μαλάρια, τύφο και άλλες ασθένειες……………………………..721
4) Στρατιώτες, οι οποίοι σκοτώθηκαν σε μάχες με αντάρτες. Δεδομένου ότι δεν αναφέρεται σε όλες τις δηλώσεις των ταφέντων το είδος της μάχης, θα μπορούσε ο αριθμός αυτός να είναι μεγαλύτερος, ενώ ο υπό 1) αναφερόμενος μικρότερος……………………………………………………………………..376
5) Στρατιώτες, οι οποίοι αυτοκτόνησαν επί ελληνικού εδάφους………………………………………………………………………..237
6) Στρατιώτες, οι οποίοι δικάστηκαν από στρατιωτικά δικαστήρια για διάφορα εγκλήματα, καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν……………………. 139
Στρατιώτες, οι οποίοι πέθαναν σαν αιχμάλωτοι πολέμου, μετά την Συνθηκολόγηση 121


Κρητικοί αντάρτες κατά τη γερμανική κατοχή

Η εξεύρεση των γερμανών στρατιωτών που σκοτωθήκαν από τις αντάρτικες οργανώσεις ΕΔΕΣ και ΕΛΑΣ είναι αδύνατη, γιατί λείπουν οι σχετικές καταχωρήσεις.
Σύμφωνα με το τηρούμενο αρχείο μας, το έτος 1941 στην Ελλάδα έπεσαν στην μάχη ή υπέκυψαν στα τραύματά τους τους 1040, τραυματίσθηκαν θανάσιμα 146 και πέθαναν από διάφορες ασθένειες 111 γερμανοί στρατιώτες.
Όσον αφορά την «Επιχείρηση Κρήτη», μπορέσαμε να εξακριβώσουμε 3.183 πεσόντες στην μάχη, 31 πληγωθέντες θανάσιμα και 12 θανόντες από ασθένειες.
Τέλος, θα θέλαμε να επισημάνουμε άλλη μια φορά, ότι οι παραπάνω αριθμοί δεν είναι δεσμευτικοί, παρά μόνον ενδεικτικοί, αναφορικά με την κατά προσέγγιση σχέση μεταξύ των κατ’ ιδίαν κατηγοριών των παραπάνω νεκρών*
Ελπίζουμε ότι σας παρείχαμε χρήσιμες πληροφορίες και διατελούμε
Μετά τιμής
Μ.Ε.
Ο Προϊστάμενος της Υπηρεσίας (Υπογραφή)
Αθήνα, 20.3.85
Πιστή μετάφραση από το γερμανικό πρωτ/πο
Η μεταφράστρια
Κ. Πέτροβα

Από το 1985 ως το 2021 μεσολάβησαν 36 χρόνια. Στη διάρκεια αυτών των ετών βρέθηκαν οι σοροί και άλλων Γερμανών. Χαρακτηριστικά, η κυρία Τυροθρουλάκη μας είπε ότι η τελευταία «μεταφορά» που έχει καταγράψει αφορά Γερμανό νεκρό, τα οστά του οποίου μεταφέρθηκαν από τη Ρόδο στο Μάλεμε. Επίσης, οι Γερμανοί δεν αναφέρονται στους περισσότερους από 1.000 νεκρούς που είναι θαμμένοι σε βουλγαρικά νεκροταφεία. Συνεπώς, για τους δύσπιστους υπάρχει μια επιπλέον, επίσημη πηγή για τους Γερμανούς νεκρούς στην Ελλάδα.

Στέφανος Σαράφης: ο ΕΛΑΣ σκότωσε 16.062 Γερμανούς!

Όπως βλέπετε, στο έγγραφο της ΟΔΓ αναφέρεται ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για το πόσους Γερμανούς σκότωσε ο ΕΛΑΣ και πόσους ο ΕΔΕΣ. Στο βιβλίο του «Ο Ε.Λ.Α.Σ.» (σελ. 444), ο Στρατηγός Στέφανος Σαράφης, στρατιωτικός αρχηγός του ΕΛΑΣ, αναφέρει: «Εκτός από τα παραπάνω γενικά αποτελέσματα, ο ΕΛΑΣ προξένησε τις παρακάτω απώλειες στον εχθρό: Γερμανοί νεκροί 16.062, τραυματίες 6.504, αιχμάλωτοι 1.878. Βούλγαροι νεκροί 1.305, τραυματίες 1.037, αιχμάλωτοι 2.230. Ιταλοί νεκροί 1.988, τραυματίες 735, αιχμάλωτοι 1.073. Σύνολο: νεκροί 19.355, τραυματίες 8.294, αιχμάλωτοι 5.181. Σ’ αυτούς δεν συμπεριλαμβάνονται οι απώλειες (ενν. των εχθρών) από την αρχή ως τη συγκρότηση του Γενικού Στρατηγείου, καθώς και το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών στις περιοχές ανατολικής Μακεδονίας, Θράκης, Πελοποννήσου και όλες οι απώλειες της Κρήτης». Και όλα αυτά, σε 327 μάχες που έδωσε ο ΕΛΑΣ κατά τον Σ. Σαράφη.

Η κυρία Τυροθρουλάκη θεωρεί ότι οι Γερμανοί που σκοτώθηκαν από τον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ ήταν λιγότεροι από 10.000 και ότι ο ΕΛΑΣ σκότωσε περισσότερους από ότι ο ΕΔΕΣ. Αναζητήσαμε στοιχεία για τον ΕΔΕΣ. Στη μονογραφία του Δόκτορα Ιωάννη Παπαφλωράτου «ΕΔΕΣ», υπάρχει αναλυτική αναφορά σε όλες τις μάχες ΕΔΕΣ- Γερμανών από τις 08/09/1943 ως τις 15/10/1944. Δεν αναφέρονται όμως αναλυτικά οι απώλειες των Γερμανών σε όλες, προφανώς γιατί δεν υπήρχαν ούτε στα αρχεία του ΕΔΕΣ. Σε κάποιες μάχες, όπως αυτή που έγινε για την απελευθέρωση της Φιλιππιάδας (23/09/1944), οι Ναζί υπέστησαν πανωλεθρία (215 νεκροί!). Στη μάχη της Μενίνας, όπου ο ΕΔΕΣ συνέτριψε τους Τσάμηδες σκοτώθηκαν και δεκάδες Γερμανοί. Οι καθηγητές Καλύβας και Μαραντζίδης στο βιβλίο τους «ΕΜΦΥΛΙΑ ΠΑΘΗ» αναφέρουν ότι οι νεκροί Γερμανοί από τις αντιστασιακές οργανώσεις ήταν 2.000-4.000. Θεωρούμε τα νούμερα αυτά πολύ μικρά. Αντίθετα, θεωρούμε υπερβολικά τα νούμερα που παραθέτει ο Σ. Σαράφης.

Επίλογος

Αν σκεφτούμε το μέγεθος της χώρας μας, τον πενιχρό οπλισμό, τις διαμάχες μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων και πολλά ακόμα, οι Γερμανοί πλήρωσαν βαρύ τίμημα στην Ελλάδα. Οι άνδρες που πολέμησαν στη χώρα μας θα μπορούσαν να είχαν αξιοποιηθεί σε άλλα πολεμικά μέτωπα. Και 16.000 νεκροί δεν είναι αμελητέοι ως αριθμός. Δυστυχώς, πολύ συχνά, φιλήσυχοι άνθρωποι καλούνται να εκτελέσουν διαταγές παρανοϊκών ηγετών. Αυτό συμβαίνει από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Και δυστυχώς στις μέρες μας φαίνεται ότι η παράνοια έχει περιθωριοποιήσει τη λογική. Όχι για πολύ ελπίζουμε…

Βασική πηγή του άρθρου μας, ήταν η μεταπτυχιακή εργασία της Αργυρώς Τυροθρουλάκη, στο μεταπτυχιακό ΠΜΣ «Πολιτική ιστορία, πόλεμος και στρατηγικές σπουδές», του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ, του ΑΠΘ, με τίτλο «ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΟΥ ΚΑΤΈΒΑΛΕ Ο ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (1941-1944)», ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΙΟΥΛΙΟΣ 2021.

Ευχαριστούμε θερμά την κυρία Τυροθρουλάκη, που μας επέτρεψε να χρησιμοποιήσουμε στοιχεία από την εργασία της και για τις πρόσθετες πληροφορίες που μας έδωσε.

Παραθέσαμε επίσης αυτούσιο, το έγγραφο της ΟΔΓ(1985) για τους νεκρούς Γερμανούς στρατιωτικούς στην Ελλάδα και στοιχεία από τα βιβλία «Ο Ε.Λ.Α.Σ.» (Σ. Σαράφης) και «ΕΜΦΥΛΙΑ ΠΑΘΗ» (Σ. Καλύβας- Ν. Μαραντζίδης) και τη μονογραφία ΕΔΕΣ (Δρ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος).

Η εργασία της κυρίας Τυροθρουλάκη υπάρχει στο διαδίκτυο και μπορούν όσες και όσοι θέλουν να βρουν σ’ αυτή άκρως ενδιαφέροντα στοιχεία, εκτός των όσων παραθέσαμε.

Μιχάλης Στούκας 
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ 

Tags
Εγγραφή σε: Σχόλια (Atom)